Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp, góp phần nâng cao nhận thức và cải cách pháp luật.

• Tác giả: Lê Chí Trung
• Người hướng dẫn: GS. Hồ Trọng Ngữ
• Trường học: Học viện khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
• Đề tài: Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp tại Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng trong tội phạm học. Việc hiểu rõ về nhân thân của người phạm tội không chỉ giúp xác định nguyên nhân phát sinh tội phạm mà còn hỗ trợ trong việc đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đặc biệt, các tội xâm phạm hoạt động tư pháp có tính chất phức tạp và nghiêm trọng, đòi hỏi sự chú ý đặc biệt từ các nhà nghiên cứu và cơ quan chức năng.

1.1. Khái Niệm Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp được hiểu là tổng hợp các đặc điểm, dấu hiệu thể hiện bản chất xã hội của con người khi vi phạm pháp luật. Những yếu tố này bao gồm cả điều kiện bên ngoài và các đặc điểm cá nhân, ảnh hưởng đến hành vi phạm tội.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội không chỉ giúp hiểu rõ hơn về động cơ và hành vi phạm tội mà còn cung cấp cơ sở lý luận cho việc xây dựng các chính sách phòng ngừa tội phạm hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình hình tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp ngày càng gia tăng.

II. Những Thách Thức Trong Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như sự phức tạp của các vụ án, sự thiếu hụt dữ liệu và sự đa dạng trong đặc điểm nhân thân của người phạm tội là những vấn đề cần được giải quyết. Hơn nữa, việc phân tích các yếu tố tác động đến nhân thân người phạm tội cũng không hề đơn giản.

2.1. Sự Phức Tạp Của Các Vụ Án Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Các vụ án xâm phạm hoạt động tư pháp thường có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều đối tượng và tình huống khác nhau. Điều này làm cho việc xác định nhân thân người phạm tội trở nên khó khăn hơn.

2.2. Thiếu Hụt Dữ Liệu Về Nhân Thân Người Phạm Tội

Sự thiếu hụt dữ liệu chính xác và đầy đủ về nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp là một trong những thách thức lớn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phân tích và đưa ra các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Để nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp. Các phương pháp này bao gồm phân tích tài liệu, thống kê, và so sánh để làm rõ các đặc điểm nhân thân và các yếu tố tác động đến hành vi phạm tội.

3.1. Phân Tích Tài Liệu Và Dữ Liệu Thống Kê

Phân tích tài liệu và dữ liệu thống kê là phương pháp quan trọng giúp làm rõ các đặc điểm nhân thân người phạm tội. Việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các vụ án sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình tội phạm.

3.2. So Sánh Các Đặc Điểm Nhân Thân

So sánh các đặc điểm nhân thân giữa các nhóm người phạm tội khác nhau sẽ giúp xác định những yếu tố chung và khác biệt, từ đó đưa ra các giải pháp phòng ngừa phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ứng dụng thực tiễn quan trọng. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phòng ngừa tội phạm hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề này.

4.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Phòng Ngừa Tội Phạm

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các giải pháp phòng ngừa tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp có thể được đề xuất. Những giải pháp này cần phải phù hợp với thực tiễn và khả năng thực hiện của các cơ quan chức năng.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Tội Phạm

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa tội phạm. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Hoạt Động Tư Pháp

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp là một lĩnh vực cần thiết và cấp bách. Việc hiểu rõ về nhân thân của người phạm tội sẽ giúp các cơ quan chức năng đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, góp phần giảm thiểu tình trạng tội phạm trong xã hội.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội

Tương lai của nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm hoạt động tư pháp cần được tiếp tục phát triển. Các nghiên cứu sâu hơn sẽ giúp làm rõ hơn về các yếu tố tác động đến hành vi phạm tội.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Mới

Đề xuất các hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực này sẽ giúp mở rộng hiểu biết về nhân thân người phạm tội, từ đó nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa tội phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI XÂM PHẠM HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP Trong chương này, tác giả sẽ tiếp cận từ lí luận chung của tội phạm học về nhân thân người phạm tội để làm sáng tỏ lí luận về nhân thân người phạm tội XPHĐTP. Khái niệm, ý nghĩa của nhân thân người phạm tội XPHĐTP 1. Khái niệm nhân thân người phạm tội XPHĐTP Chủ thể của các tội xâm phạm hoạt động tư pháp phần lớn là chủ thể đặc biệt, là người có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan tư pháp hoặc trong cơ quan nhà nước khác hoặc trong tổ chức; người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và những người khác có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp. Theo quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng thì chủ thể này là cán bộ có chức danh pháp lý hoặc không có chức danh pháp lý nhưng được giao nhiệm vụ hoạt động tư pháp hoặc đồng phạm với cán bộ có chức danh pháp lý phạm tội trong quá trình làm nhiệm vụ.

Ví dụ: Chiến sĩ được giao nhiệm vụ bảo vệ trại tạm giam có hành vi thiếu trách nhiệm để người bị giam, giữ trốn (Điều 376); cán bộ trinh sát, cán bộ điều tra, sinh viên thực tập cũng có thể là chủ thể của tội phạm dùng nhục hình (Điều 373 BLHS năm 2015)… Chủ thể của tội xâm phạm hoạt động tư pháp có thể là người có chức vụ, quyền hạn trong các cơ quan nhà nước khác (Tội cản trở thi hành án); những người tham gia tố tụng (bị can, bị cáo, giám định, phiên dịch,…); người có thẩm quyền tiến hành hoạt động tư pháp khác hoặc là bất kỳ người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự (Tội không tố giác tội phạm, Tội che giấu tội phạm,…). 9 Hành vi phạm tội luôn gắn liền với con người cụ thể. Tuy nhiên, “Con người trong khoa học luật Hình sự được nghiên cứu dưới vỏ bọc của thuật ngữ “chủ thể của tội phạm”. Còn con người trong Tội phạm học được nghiên cứu dưới vỏ bọc của thuật ngữ “nhân thân người phạm tội” [56, tr.

Trong Tội phạm học, nghiên cứu về nhân thân người phạm tội tức là nghiên cứu về các đặc điểm củacon người phạm tội, một khách thể nghiên cứu quan trọng, để hướng đến mục đích sau cùng là phòng ngừa tội phạm.Con người mà Tội phạm học nghiên cứu là những người đã thực hiện hành vi phạm tội, tức là những người đã trở thành chủ thể của tội phạm theo quy địnhcủa pháp luật hình sự. Khái niệm nhân thân người phạm tội đã được rất nhiều các tài liệu, giáo trình, luận văn đề cập như: Nhân thân người phạm tội được hiểu là tổng hợp các đặc điểm, dấu hiệu, các đặc tính quan trọng thể hiện bản chất xã hội của con người khi vi phạm pháp luật hình sự, mà trong sự kết hợp với các điều kiện bên ngoài đã ảnh hưởng đến xử sự phạm tội của người đó [33, tr. Nhân thân người phạm tội là tổng hợp các dấu hiệu, đặc tính quan trọng thể hiện bản chất xã hội của con người khi vi phạm pháp luật hình sự, mà trong sự kết hợp với các điều kiện bên ngoài đã ảnh hưởng đến xử sự phạm tội của người đó [41, tr. “Dưới góc độ Tội phạm học nhân thân người phạm tội là: tổng hợp các đặc tính, dấu hiệu thể hiện bản chất xã hội, tính cá biệt, không lặp lại của con người mà trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định và dưới sự tác động của chính những điều kiện, hoàn cảnh đó làm động cơ phạm tội nảy sinh” [52, tr.

Nhân thân người phạm tội tức là người có lỗi trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự quy định là tội phạm được hiểu là tổng thể tất cả các dấu hiệu, đặc điểm có ý nghĩa về mặt xã hội, trong sự kết hợp với các điều kiện và hoàn cảnh bên ngoài ảnh hưởng đến hành vi phạm 10 tội của người đó [61, tr. Như vậy, qua nghiên cứu tác giả đúc kết được: Trong Tội phạm học, nhân thân người phạm tội là tổng thể các yếu tố, các đặc điểm riêng biệt thể hiện bản chất xã hội của người vi phạm pháp luật hình sự trong sự kết hợp với điều kiện và hoàn cảnh bên ngoài đã ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người đó. Khái niệm "Tư pháp" có hai cách hiểu: Thứ nhất, tư pháp là hoạt động bảo vệ pháp luật, xử lý vi phạm pháp luật và giải quyết tranh chấp; Thứ hai, tư pháp là thuật ngữ để chỉ các cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực tư pháp và những hoạt động trong lĩnh vực tư pháp do các cơ quan này thực hiện. Hoạt động tư pháp là hoạt động của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án và Cơ quan thi hành án trong việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành đối với các vụ án hính sự, dân sự, kinh tế, lao động và giải quyết các quan hệ pháp luật khác được pháp sinh theo quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ các quyền của Nhà nước, của các tổ chức, của công dân.

Hoạt động tư pháp là hoạt động quyền lực Nhà nước do các cơ quan tư pháp thực hiện. Các hoạt động này do người đại diện của các cơ quan tư pháp nhân danh Nhà nước trực tiếp thực hiện tùy theo chức danh được bổ nhiệm. Điều 292 Bộ luật hính sự quy định: "Các tội XPHĐTP là những hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của các cơ quan điều tra, kiểm sát, xét xử và thi hành án trong việc bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, quyền và lợi ìch hợp pháp của tổ chức, công dân." Hiện nay, chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào hướng dẫn cụ thể thế nào là cơ quan tư pháp. Tuy nhiên, có thể hiểu cơ quan tư pháp là các cơ Nhà nước trực tiếp thực hiện quyền tư pháp trong quyền lực Nhà nước bao gồm Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Cơ quan điều tra, Cơ quan thi hành án.

Trong cơ quan tư pháp có nhiều cán bộ, công chức thực hiện các chức năng, nhiệm vụ nhất định như các cán bộ thực hiện các hoạt động tư 11 pháp, các cán bộ thực hiện chức năng quản lý, các cán bộ giúp việc khác… Cán bộ thuộc các cơ quan tư pháp được bổ nhiệm theo điều kiện và cách thức điều luật quy định. Các tội XPHĐTP trong lịch sử phát triển của pháp luật hình sự nƣớc ta trƣớc năm 1999 và của một số nƣớc trên thế giới Trước khi ban hành Bộ luật hính sự 1999, các tội XPHĐTP đã được quy định ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Trong Quốc triều hính luật hay còn gọi là Luật hính triều Lê (1440 - 1442) nhóm tội XPHĐTP được quy định tại hai chương với 78 điều. Sau năm 1945, Nhà nước ta đã có một số văn bản pháp luật quy định một vài vấn đề để bảo đảm cho sự hoạt động của các cơ quan tư pháp, chống các hành vi lợi dụng hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong hoạt động tư pháp gây ảnh hưởng xấu đến uy tìn cơ quan tư pháp như hành vi che giấu tội phạm hoặc dùng nhục hính… Điều 230 Bộ luật hính sự năm 1985 quy định: Các tội XPHĐTP là những hành vi xâm phạm hoạt động đúng đắn của các Cơ quan điều tra, kiểm sát, xét xử và thi hành án trong việc bảo vệ quyền lợi của Nhà nước, của các tổ chức xã hội và của công dân.

Trong chương này của Bộ luật hính sự gồm có 17 điều quy định về các tội phạm cụ thể XPHĐTP. Luật hính sự Hoa Kỳ có các chương: Không tôn trọng Tòa án (Chương 21), Chạy trốn, tha bất hợp pháp (Chương 35), Cản trở việc thực hiện tư pháp (Chương 73), khám xét và bắt giam (Chương 109). Theo Bộ luật hính sự của Vương quốc Thụy Điển, các tội xâm phạm đến hoạt động tư pháp được quy định tại nhiều chương khác nhau. Chương XV quy định riêng về tội khai báo gian dối, truy cứu trái pháp luật bao gồm các hành vi cung cấp thông tin sai sự thật, từ chối không khai báo sự thật, cố ý truy cứu trách nhiệm người không có tội, tố giác người không có tội, giả mạo hoặc tiêu hủy chứng cứ Bộ luật hính sự năm 1999 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa X, kỳ hợp thứ 6 thông qua ngày 21 tháng 12 năm 1999, 12 có hiệu lực từ ngày 01/07/2000.

Ngày 19 tháng 6 năm 2009, tại kỳ họp thứ 5 khóa 12 của Quốc hội đã thông qua Luật số 37/2009/QH12 sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật hính sự 1999, có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 2010. Các tội XPHĐTP được quy định tại Chương XXII từ điều 292 đến điều 314. Trong đó, Điều 292 quy định về "Khái niệm tội XPHĐTP" và các điều luật còn lại quy định các tội phạm. So với Bộ luật hính sự năm 1985 thí Bộ luật hính sự năm 1999 đã được sửa đổi, bổ sung thêm 4 tội.

Đó là các tội: Tội không truy cứu trách nhiệm hính sự người có tội (Điều 294), Tội ra quyết định trái pháp luật (Điều 296), Tội không thi hành án (Điều 305), Tội đánh tháo người bị giam giữ, người đang bị dẫn giải, người đang bị xét xử (Điều 312). Nhân thân con người nói chung và nhân thân người phạm tội nói riêng là tổng hợp các dấu hiệu, các đặc điểm phản ánh bản chất của con người tham gia vào các mối quan hệ xã hội. Đó là các dấu hiệu, đặc điểm sinh học, nhân khẩu học, đặc điểm xã hội học, và đặc điểm tâm lý – đạo đức của nhân thân người phạm tội. Người phạm tội, dù cho hành vi phạm tội của họ có gây ra hậu quả nghiêm trọng cho xã hội đến mức nào đi nữa thì họ vẫn là con người.

Mác viết “Nhà nước cần phải thấy rằng kẻ vi phạm đó là một con người, một tế bào sống của xã hội, ở con người đó cũng có quả tim đang đập và dòng máu đang chảy. một thành viên của tập thể thực hiện các chức năng của xã hội, một người chủ gia đình mà sự tồn tại của họ là thiêng liêng và cuối cùng điều quan trọng nhất họ là công dân của Nhà nước đó”. Như vậy, nghiên cứu nhân thân người phạm tội chính là nghiên cứu nhân thân của người đã thực hiện hành vi phạm tội, hay nói cách khác chính là nghiên cứu về nhân thân chủ thể của tội phạm.