Nghiên cứu ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang

Khám phá đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng và phương pháp điều trị ngộ độc cấp tại trung tâm chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện ĐK Bắc Giang.

• Người hướng dẫn: Gs. Ts Nguyễn Thị Dô
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Hồi sức cấp cứu
• Đề tài: Nghiên cứu ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp bác sỹ đa khoa
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Một số khái niệm về chất độc và ngộ độc cấp
• 1.2. Vài nét về lịch sử ngộ độc cấp
• 1.3. Đặc điểm địa lý khu vực hành chính Bắc Giang
• 1.4. Hoàn cảnh và tác nhân gây ngộ độc cấp
• 1.5. Sự hấp thu và thải trừ của chất độc trong cơ thể
• 1.6. Biểu hiện lâm sàng
• 1.7. Tác động của chất độc trong ngộ độc cấp ở mức tế bào
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân
• 2.3. Tiêu chuẩn loại bệnh nhân
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.6. Phương tiện nghiên cứu
• 2.7. Quy trình nghiên cứu
• 2.8. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tình hình chung của ngộ độc cấp
• 3.2. Đặc điểm về lâm sàng ngộ độc cấp
• 3.3. Đặc điểm về cận lâm sàng
• 3.4. Kết quả điều trị ngộ độc cấp
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Tình hình chung của ngộ độc cấp tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang
• 4.2. Đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng của ngộ độc cấp tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang
• 4.3. Nhận xét điều trị ngộ độc cấp
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bắc Giang

Ngộ độc cấp là một vấn đề y tế nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang, tình trạng ngộ độc cấp đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm việc sử dụng thực phẩm không an toàn, hóa chất độc hại và thuốc không rõ nguồn gốc. Việc nghiên cứu và phân tích tình hình ngộ độc cấp tại hai bệnh viện này sẽ giúp nâng cao nhận thức và cải thiện các biện pháp phòng ngừa.

1.1. Đặc điểm ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai

Bệnh viện Bạch Mai là một trong những cơ sở y tế hàng đầu tại Việt Nam, nơi tiếp nhận nhiều ca ngộ độc cấp. Tình hình ngộ độc tại đây thường liên quan đến các chất độc từ thực phẩm và hóa chất. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ bệnh nhân ngộ độc cấp tại bệnh viện này chiếm một phần lớn trong tổng số ca nhập viện.

1.2. Đặc điểm ngộ độc cấp tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang cũng ghi nhận nhiều trường hợp ngộ độc cấp, chủ yếu do việc sử dụng thuốc trừ sâu và hóa chất nông nghiệp. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ ngộ độc cấp tại đây có xu hướng gia tăng, đặc biệt là trong mùa vụ thu hoạch.

II. Nguyên nhân và triệu chứng ngộ độc cấp tại hai bệnh viện

Nguyên nhân ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang rất đa dạng. Các chất độc từ thực phẩm, hóa chất và thuốc là những tác nhân chính. Triệu chứng ngộ độc cấp có thể xuất hiện nhanh chóng và nghiêm trọng, bao gồm buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, và thậm chí hôn mê.

2.1. Nguyên nhân ngộ độc cấp phổ biến

Nguyên nhân ngộ độc cấp chủ yếu đến từ việc sử dụng thực phẩm không an toàn, hóa chất độc hại và thuốc không rõ nguồn gốc. Các nghiên cứu cho thấy, việc tự ý sử dụng thuốc và hóa chất là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngộ độc cấp.

2.2. Triệu chứng ngộ độc cấp thường gặp

Triệu chứng ngộ độc cấp có thể rất đa dạng, từ nhẹ đến nặng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, và khó thở. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái hôn mê.

III. Phương pháp điều trị ngộ độc cấp hiệu quả tại bệnh viện

Việc điều trị ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang bao gồm nhiều phương pháp khác nhau. Các bác sĩ thường sử dụng các biện pháp cấp cứu như rửa dạ dày, truyền dịch và sử dụng thuốc giải độc. Sự phối hợp giữa các chuyên khoa là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị.

3.1. Phương pháp rửa dạ dày trong điều trị ngộ độc

Rửa dạ dày là một trong những phương pháp điều trị ngộ độc cấp hiệu quả. Phương pháp này giúp loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể nhanh chóng, giảm thiểu tác động xấu đến sức khỏe bệnh nhân.

3.2. Sử dụng thuốc giải độc trong điều trị

Thuốc giải độc được sử dụng để trung hòa hoặc loại bỏ chất độc ra khỏi cơ thể. Các bác sĩ tại hai bệnh viện thường xuyên áp dụng các loại thuốc giải độc phù hợp với từng loại ngộ độc cụ thể.

IV. Kết quả nghiên cứu về ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bắc Giang

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang có sự khác biệt rõ rệt. Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận nhiều ca nặng hơn, trong khi Bệnh viện Bắc Giang chủ yếu là các ca nhẹ. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và cải thiện các biện pháp phòng ngừa.

4.1. Tình hình ngộ độc cấp tại Bệnh viện Bạch Mai

Tại Bệnh viện Bạch Mai, tỷ lệ bệnh nhân ngộ độc cấp nặng chiếm tỷ lệ cao. Các nghiên cứu cho thấy, nhiều bệnh nhân vào viện trong tình trạng nguy kịch, cần được cấp cứu kịp thời.

4.2. Tình hình ngộ độc cấp tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang

Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang ghi nhận nhiều ca ngộ độc cấp nhẹ hơn. Tuy nhiên, số lượng bệnh nhân vẫn tăng lên đáng kể, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

V. Kết luận và hướng phát triển trong nghiên cứu ngộ độc cấp

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy ngộ độc cấp là một vấn đề y tế nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và cải thiện các biện pháp phòng ngừa là rất cần thiết. Hướng phát triển trong nghiên cứu ngộ độc cấp cần tập trung vào việc cải thiện quy trình điều trị và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức cộng đồng về ngộ độc cấp là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục sức khỏe cần được triển khai để giảm thiểu tình trạng ngộ độc.

5.2. Hướng phát triển trong nghiên cứu ngộ độc cấp

Hướng phát triển trong nghiên cứu ngộ độc cấp cần tập trung vào việc cải thiện quy trình điều trị và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Các nghiên cứu tiếp theo nên được thực hiện để tìm ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN 1. Một số khái niệm về chất độc và ngộ độc cấp. Vài nét về lịch sử ngộ độc cấp. Đặc điểm địa lý khu vực hành chính Bắc Giang.

Hoàn cảnh và tác nhân gây ngộ độc cấp. Sự hấp thu và thải trừ của chất độc trong cơ thể. Biểu hiện lâm sàng. Tác động của chất độc trong ngộ độc cấp ở mức tế bào.

Biểu hiện trên các cơ quan. Chẩn đoán ngộ độc cấp. Xử trí ngộ độc cấp. Xử trí ngộ độc cấp.16 Chương 2: ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu 2.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại bệnh nhân. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.

Xử lý số liệu.21 Chương 3: kÕt qu¶ nghiªn cøu 3. Tình hình chung của NĐC. Đặc điểm về Lâm sàng NĐC. Đặc điểm về cận lâm sàng.

Kết quả điều trị NĐC.41 Chương 4: BµN LUËN. Tình hình chung của NĐC tại TTCĐ BV Bạch Mai và BVĐK Bắc Giang. Đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng của ngộ độc cấp tại TTCĐ BV Bạch Mai và BVĐK Bắc Giang. Nhận xét điều trị NĐC.52 Phụ lục Tài liệu tham khảo 7 C¸c ch÷ viÕt t¾t ARDS : Acute respiratory distress syndrome Hội chứng suy hô hấp tiến triển BN : Bệnh nhân BC : Bạch cầu BVĐK : Bệnh viện đa khoa Bắc Giang BV : Bệnh viện XHTH : Xuất huyết tiêu hóa CK : Creatinin phosphokinase CO : Cacbon monoxit Cs : Cộng sự CVP : Central venous pressure Áp lực tĩnh mạch trung tâm ĐTĐ : Điện tâm đồ HC : Hồng cầu HS-SV : Học sinh – sinh viên IPCS : International Programme on Chemical Safety Chương trình an toàn hoá chất Quốc tế NĐC : Ngộ độc cấp NKQ : Nội khí quản NXB : Nhà xuất bản MKQ : Mở khí quản RDD : Rửa dạ dày SHH : Suy hô hấp 8 TDCTQ : Thuốc diệt chuột Trung quốc TC : Tiểu cầu TH : Trường hợp TTCĐ : Trung tâm Chống độc TKNT : Thông khí nhân tạo XN : Xét nghiệm 9 Môc lôc C¸c b¶ng BiÓu ®å 2.

§éng häc cña chÊt ®éc. C¸c chÊt ®éc vµ chÊt gi¶i ®éc ®Æc hiÖu. Ph©n bè c¸c bÖnh nh©n theo giíi. Ph©n bè vÒ tuæi.

Ph©n bè theo khu vùc. Ph©n bè theo thêi gian. §êng ngé ®éc. Liªn quan t¸c nh©n vµ giíi.

Ph©n ®é nÆng lóc nhËp viÖn. Ph©n bè ®é nÆng lóc ra viÖn. Liªn quan gi÷a ®é nÆng vµ giíi. Liªn quan gi÷a møc ®é nÆng vµ t¸c nh©n ë TTC§ BV B¹ch Mai.31Bảng nhân gây NĐC B¶ng 3.

Liªn quan gi÷a møc ®é nÆng vµ t¸c nh©n ë BV§K B¾c Giang. Liên quan giữa bảng PSS và hoàn cảnh xảy ra NĐCB¶ng 3. B¶ng liªn quan møc ®é nÆng lóc nhËp viÖn vµ hoµn c¶nh N§C t¹i TTC§ BV B¹ch Mai. B¶ng liªn quan møc ®é nÆng lóc nhËp viÖn vµ hoµn c¶nh N§C t¹i BV§K B¾c Giang.

Ph©n bè theo nhãm triÖu chøng. C¸c triÖu chøng nhãm tim m¹ch. C¸c triÖu chøng thuéc nhãm h« hÊp. C¸c triÖu chøng thuéc nhãm tiªu hãa.

C¸c triÖu chøng thuéc nhãm thÇn kinh. Liªn quan gi÷a nhãm triÖu chøng vµ t¸c nh©n. C¸c triÖu chøng chÝnh cña N§C. §Æc ®iÓm vÒ CTM vµ HSM.

Liªn quan gi÷a t¸c nh©n N§C víi rèi lo¹n ®iÖn gi¶i. C¸c ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ hay dïng nh»m lo¹i trõ vµ th¶i ®éc. Thêi gian ®iÒu trÞ. Ph©n lo¹i sè ngµy n»m ®iÒu trÞ.

Tæng sè BN nhËp viÖn t¹i TTC§ BV B¹ch Mai vµ BV§K B¾c Giang tõ 1999-2004 .42 ®Æt vÊn ®Ò Với những thành tựu khoa học kỹ thuật và y học hiện đại, việc tiếp cận và sử dụng nhiều loại hoá-dược chất mới trong đời sống của người dân ngày càng trở nên phổ biến. Bên cạnh việc ứng dụng những thành tựu kể trên thì ngành y tế cũng luôn cố gắng nâng cao nhận thức cho người dân về những nguy cơ và tác hại của ngộ độc hoá chất, độc chất và dược chất; đồng thời không ngừng nghiên cứu và hoàn thiện các phương pháp kỹ thuật cứu sống người bệnh. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, số ca ngộ độc trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng vẫn gia tăng gây tiêu tốn nhiều tiền của của xã hội. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 1999 có hơn 3 triệu ca ngộ độc với 251.881 ca tử vong trên thế giới, trong đó các ca ngộ độc nặng đe doạ tính mạng thường xảy ra ở các nước đang phát triển [35].

Còn theo thống kê của trung tâm chống độc Hoa Kỳ (AAPCC), hàng năm có 4 triệu người ngộ độc, tiêu tốn khoảng 81 triệu USD mỗi năm.028 ca ngộ độc, tăng 4,9 % so với năm 2001, tử vong toàn bộ là 1. 1 3 Ở các nước đang phát triển, trong đó có nước ta, số lượng người bị ngộ độc cấp ngày một tăng cao, theo một nghiên cứu về số BN nhập viện từ 2001 – 2003 tại Trung tâm Chống độc, thì số bệnh nhân tăng gấp 14,1 lần trong vòng 5 năm (Năm 1998 có 118 BN so với năm 2003 có 1669 BN) [5]. Tỷ lệ tử vong do ngộ độc cũng rất cao: theo thống kê 39 Bệnh viện của Vụ điều trị - Bộ Y Tế, tỷ lệ tử vong do NĐC năm 1996 là 2,86 %, năm 1997 là 3,23 % [7]. Trong 2 năm 1996 – 1997, số ca NĐC nhập HSCC A9 - Bệnh viện Bạch Mai chiếm tỷ lệ 15,56 % và tỉ lệ tử vong là 8,43% [19].

Bệnh viện Chợ Rẫy trong 6 tháng đầu năm 2001 có 762 trường hợp NĐC, tử vong 6,2% [20]. Điều tra tại 33 bệnh viện trên toàn quốc năm 2000 có 5479 trường hợp ngộ độc cấp, trong đó tử vong 128 trường hợp chiếm 2,34 % [21]. Đặc biệt chiếm một phần trong những trường hợp ngộ độc cấp là do việc tự sử dụng các loại hoá chất không rõ nguồn gốc và bản chất. Theo số liệu thu thập tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai năm 2002: có 71 ca ngộ độc, trong đó có 4 trường hợp tử vong là do ngộ độc thuốc chuột, thuốc trừ sâu không rõ nguồn gốc [5].

Dù đã có nhiều tiến bộ về cấp cứu ngộ độc ở tuyến trước nhưng số bệnh nhân chuyển tới Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai vẫn tăng cao, nhiều bệnh nhân vào viện trong tình trạng nguy kịch. Với tình trạng ngộ độc cấp hiện nay như vậy, việc đánh giá đúng về đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng, và khả năng điều trị tại các tuyến trước sẽ làm giảm đáng kể số lượng bệnh nhân nặng chuyển về tuyến trung ương. Đồng thời chưa có một công trình nào tổng kết, nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng, và khả năng điều trị tại tuyến trước, cụ thể là bệnh viện tỉnh Bắc Giang với Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai. Vì vậy, chúng tôi nghiên cứu đề tài: “Đặc điểm dịch tễ, lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị bệnh nhân ngộ 1 4 độc cấp tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Đa khoa Bắc Giang” nhằm 2 mục tiêu: 1.

Mô tả đặc điểm dịch tễế, lâm sàng, và cận lâm sàng bệnh nhân ngộ độc cấp điều trị tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện đa khoa Bắc Giang. Nhận xét hiệu quả điều trị các bệnh nhân ngộ độc cấp tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện tỉnh Bắc Giang. Ch¬ng 1 Tæng quan 1. Một số khái niệm về chất độc và ngộ độc cấp: Chất độc là chất có thể gây hậu quả độc hại cho cơ thể sống từ mức độ nhẹ (đau đầu, buồn nôn) đến mức độ nặng (hôn mê, co giật) và nặng hơn có thể gây chết [4].

Con người bị bao vây bởi rất nhiều chất độc từ nhiều nguồn tự nhiên khác nhau (ô nhiễm không khí, nước, thực phẩm, hoá chất, thuốc trừ sâu diệt cỏ, chất gây nghiện, các dược phẩm…). Liều lượng hóa chất vào trong cơ thể một lần gọi là liều. Một liều có thể gây độc gọi là liều độc. Liều nhỏ nhất có thể gây độc gọi là ngưỡng của liều độc.

Khi một chất vào cơ thể nhỏ hơn ngưỡng của liều độc thì nó không gây hại thậm chí còn có tác dụng tốt, như thuốc có tác dụng tốt nếu dùng 1 5 đúng liều, ngược lại sẽ gây độc nếu dùng quá liều [4]. Paracelsus (1493 – 1541) đã nói: “Tất cả mọi chất đều là chất độc, không có chất nào không phải là chất độc. Liều lượng thích hợp sẽ phân biệt được một chất độc và một thuốc” [34]. Phơi nhiễm với chất độc có nghĩa là tiếp xúc với chất độc đó [4].

Một ngộ độc xảy ra trong vòng 24 h sau khi tiếp xúc một hoặc vài lần với một chất độc nào đó được gọi là NĐC. NĐC xảy ra cấp tính do cơ thể bị nhiễm độc chất làm tổn thương các cơ quan trong cơ thể với các mức độ khác nhau tuỳ theo số lượng chất độc đưa vào cơ thể và thời gian nhiễm độc [34]. Các biểu hiện ngộ độc xuất hiện trong vòng 2 tuần sau phơi nhiễm với chất độc. Phân biệt với ngộ độc mạn: là ngộ độc xảy ra sau nhiều lần phơi nhiễm với chất độc, trong nhiều tháng, nhiều năm, làm thay đổi sâu sắc về cấu trúc, chức phận tế bào, điều trị khó.

Vài nét về lịch sử ngộ độc cấp: Từ “chất độc” (poison) lần đầu xuất hiện trong văn học Anh những năm 1930 được mô tả như một loại nước uống có thành phần độc chết người. Tuy nhiên, lịch sử về chất độc (poison) và ngộ độc (poisoning) đã có có hàng ngàn năm trước đó. Chất độc đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử loài người, và nó được xem là “kẻ ám sát” người đứng đầu đế chế La mã. Cùng với những hiểu biết mới về thế giới tự nhiên, con người dần dần phát hiện ra chất độc và tách chiết chất độc từ cây cỏ, nọc độc và khoáng chất.

- Cây độc: aconite (củ ấu tàu), cyanide (vỏ sắn, măng tươi, prunus specise), opium (cây thuốc phiện), strychnine (mã tiền). - Độc vật và cá độc: canthrides (sâu ban miêu), cá nóc, bọ cạp, rắn độc, cá độc đuôi gai, ong đốt… - Chất khoáng độc: antimony, arsenic, đồng, chì, thuỷ ngân… 1 6 Với những độc chất trên, người cổ xưa thường dùng để săn bắn, đánh nhau, thôn tính và giải quyết. Những tài liệu được viết trong các sách Ai Cập cổ đại khoảng 1500 trước công nguyên đã cho thấy điều này.