Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về kinh tế du lịch ở cấp tỉnh thuộc vùng địa lý của quốc gia Chương 3: Thực trạng kinh tế du lịch ở các tỉnh Nam Trung Bộ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu để phát triển kinh tế du lịch ở các tỉnh Nam Trung Bộ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030 luan an 11 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Kinh tế du lịch là một vấn đề hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu cũng như lãnh đạo, quản lý thực tiễn vì đặc trưng, vai trò đặc biệt của ngành công nghiệp không khói này đối với sự phát triển bền vững của một quốc gia, địa phương. Do vậy, trong nhiều năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu về KTDL được công bố. Dưới đây là một số công trình tiêu biểu: 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU BÀN VỀ KINH TẾ DU LỊCH 1.
Các công trình nghiên cứu bàn về vai trò của kinh tế du lịch Công trình “Handbook of Tourism Economics: Analysis, New Applications and Case Studies”“Cẩm nang Kinh tế du lịch: phân tích, ứng dụng mới và các nghiên cứu tình huống” của tác giả Clement A Tisdell [95]. Tác giả đã nêu ra một số nội dung mới rất quan trọng trong kinh tế du lịch như: sự cung cấp các dịch vụ trong DL, chi phí cơ hội trong kinh tế du lịch, nhu cầu trong DL, các phân khúc cụ thể trong ngành công nghiệp DL. Đồng thời, tác giả của cuốn sách đã đi sâu nghiên cứu một số về sự đóng góp của DL vào phát triển kinh tế ở một số quốc gia như: nước Ấn Độ, nước Australia, nước Bồ Đào Nha, nước Nhật Bản và nước Trung Quốc cũng được quảng bá và giới thiệu trong nội dung của cuốn sách này. “Economic Impacts of Tourism Industry” “Các tác động về mặt kinh tế của ngành du lịch” của tác giả Fateme Tohidy Ardahaey được đăng trên International Journal of Business and Management [96].
Nội dung của công trình này nghiên cứu về các tác động kinh tế của ngành công nghiệp DL, chủ yếu là ở các quốc gia đang phát triển; các tác động đó gồm có cả trực tiếp trong ngành DL và gián tiếp đối với những ngành khác có liên quan. Kinh tế du lịch làm thay đổi số lượng, giá cả, mức thuế, dịch vụ, chất lượng hàng hóa ở nơi có hoạt động DL so với thời gian trước chưa xuất hiện hoạt động đó. Đồng thời tác giả của công trình nêu ra một số nội dung bài nghiên cứu đã nâng cao tầm DL trở thành ngành kinh tế mang tầm với ngành công nghiệp. luan an 12 “Tourism and Sustainable Community Development” “Du lịch và phát triển cộng đồng bền vững” của các tác giả Richards, G and Hall, D [99].
Nội dung trong công trình này, các tác giả thực hiện khảo sát tại một số nước nhằm tìm câu trả lời cho mối tương quan giữa ngành DL và phát triển cộng đồng dân cư. Từ đó các tác giả còn đánh giá phân tích những tác động của DL đến người dân địa phương trên các khía cạnh kinh tế, văn hóa và môi trường. Đồng thời, các tác giả nghiên cứu sâu về mối quan hệ tương tác cũng như vai trò giữa ngành DL và cộng đồng dân cư trong phát triển bền vững, đề xuất một số giải pháp nhằm tạo điều kiện cho dân cư được tham gia và có hưởng lợi nhiều hơn từ hoạt động DL. “Tourism in Developing Countries” “Du lịch ở các nước đang phát triển”, của các tác giả Martin Oppermann and Kye Sung Chon [98].
Trong nghiên cứu này, các tác giả đánh giá phân tích sự phát triển DL ở các quốc gia và tập trung ở các quốc gia đang phát triển. Từ đó đi sâu nghiên cứu về quá trình phát triển ngành DL tại các quốc gia đang phát triển qua nhiều giai đoạn như: giai đoạn từ năm 1930 đến 1960, năm 1970 tới 1985 và năm 1985 tới 1993. Sau đó tác giả còn nghiên cứu và đánh giá mối quan hệ giữa Nhà nước và ngành DL tại các nước để phát triển DL. Trong mối quan hệ đó, tác giả cần có kế hoạch phát triển hợp lý và phù hợp.
Cuốn sách “Kinh tế du lịch” Trường Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội, của hai tác giả Nguyễn Văn Đính và Trần Thị Minh Hòa [6]. Nội dung chủ yếu của cuốn sách đã làm rõ một số khái niệm cơ bản về DL và khái quát những lịch sử hình thành, xu hướng phát triển và tác động KT-XH của DL. Từ đó, các tác giả đánh giá ngành DL Việt Nam từ khi ra đời nhất là từ khi đổi mới đến nay, đồng thời khẳng định vai trò của DL đổi với sự phát triển nền KT-XH của quốc gia và những khó khăn, hạn chế cả về chủ quan lẫn khách quan mà KTDL Việt Nam đang gặp phải. Trong đó, chỉ rõ những nguyên nhân mà KTDL Việt Nam phát triển chưa ổn định, thiếu bền vững, hiệu quả chưa tương xứng với tiềm năng DL to lớn của đất nước Việt Nam.
“Phát triển tài nguyên du lịch” Trường Đại học quốc gia Lào, Thủ đô Viêng Chăn, của hai tác giả Khăm Phú Phết Xay Sỉ và Sa Lớm Sắc Pha Bút Đí [66]. Nội dung của cuốn sách đã nêu ra khái niệm, những đặc điểm và vai trò của tài nguyên DL phong phú phục vụ cho phát triển DL; gồm có tài nguyên DL nhân luan an 13 văn và tài nguyên DL tự nhiên. Trong đó, tập trung phân tích ý nghĩa và yêu cầu của nguyên tắc khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên DL trong phát triển KTDL bền vững; để đảm bảo phát triển tài nguyên DL trong thời gian tới, theo tác giả cần có chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển hợp lý và có một số giải pháp phù hợp. “Cẩm nang tập huấn về thống kê du lịch và khách sạn” của tác giả Tha Vi Phết U La xây dựng [87].
Tác giả trình bày một số nội dung thống kê DL về số lượng khách DL và cơ sở lưu trú mấy năm gần đây có tốc độ tăng khá so với năm trước. Từ đó, tác giả nêu ra vai trò và tầm quan trọng về doanh thu từ DL. Doanh thu từ DL bao gồm tất cả các khoản thu do khách DL chi trả khi đến thăm quan, đó là doanh thu từ dịch vụ ăn uống, vui chơi giải trí, lưu trú, vận chuyển hành khách, lệ phí vào điểm DL, mua sắm, khám sức khỏe và từ các dịch vụ khác… nói chung chỉ được đề cập ở mức độ rất hạn hẹp. Luận án Tiến sĩ “Phát triển kinh tế du lịch ở vùng du lịch Bắc Bộ và tác động của nó tới quốc phòng - an ninh” của tác giả Nguyễn Đình Sơn [27].
Nội dung chính của luận án đã tập trung nghiên cứu khái quát một số vấn lý luận cơ bản về phát triển kinh tế du lịch kết hợp với tăng cường củng cố quốc phòng - an ninh. Phân tích, đánh giá những đặc điểm và thực trạng phát triển KTDL ở vùng du lịch Bắc Bộ và sự tác động đến quốc phòng - an ninh; đồng thời nêu rõ những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại, những vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết trong quá trình phát triển KTDL ở vùng Bắc Bộ trong thời gian qua. Từ đó, tác giả đề xuất ra phương hướng, mục tiêu và các giải pháp chủ yếu phát triển KTDL ở vùng du lịch Bắc Bộ kết hợp với tăng cường, củng cố quốc phòng - an ninh trong những năm tới. “Vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong phát triển du lịch bền vững tỉnh Ninh Bình” Luận án Tiến sĩ của tác giả Nguyễn Mạnh Cường [5].
Tác giả của luận án đã tập trung nghiên cứu khái quát một số vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến phát triển DL bền vững, trong đó vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh được đánh giá hết sức quan trọng theo tiêu chí phát triển bền vững, cụ thể là bao gồm: Vai trò trong việc xây dựng chiến lược phát triển DL của tỉnh theo tiêu chí phát triển bền vững; Vai trò trong việc xây dựng tổ chức bộ máy quản lý và phát luan an 14 triển DL của tỉnh theo tiêu chí phát triển bền vững; Vai trò trong việc tạo dựng hành lang pháp lý cho phát triển DL của tỉnh theo tiêu chí phát triển bền vững; Vai trò trong việc thanh tra, kiểm tra công tác tổ chức, quản lý và kinh doanh DL của tỉnh theo tiêu chí bền vững. Từ đó, phân tích thực trạng về vai trò của chính quyền cấp tỉnh trong phát triển DL bền vững của tỉnh Ninh Bình và đồng thời đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương cấp tỉnh trong phát triển DL ở tỉnh Ninh Bình. “Chiến lược phát triển du lịch bền vững tỉnh Nghệ An đến năm 2020” Luận án Tiến sĩ của tác giả Nguyễn Tư Lương [15]. Luận án tổng hợp, phân tích và đưa ra quan điểm tiếp cận, khái niệm về phát triển DL bền vững cũng như quan điểm về chiến lược phát triển DL bền vững, bên cạnh đó luận án cũng chỉ ra vai trò của chiến lược phát triển DL bền vững đối với phát triển KT-XH và môi trường của một địa phương.
Phân tích các nội dung cơ bản chiến lược phát triển DL bền vững cấp địa phương bao gồm một số nội dung như: phân tích môi trường phát triển DL bền vững; xây dựng mục tiêu chiến lược, quy hoạc phát triển DL của tỉnh theo hướng bền vững; xây dựng kế hoạch phát triển DL bền vững; xây dựng các thể chế, chính sách của tỉnh để thực hiện chiến lược phát triển DL bền vững; tổ chức thực hiện và điều chỉnh chiến lược. Đối với từng nội dung, luận án đã chỉ rõ các đặc điểm cơ bản, điều kiện hoàn cảnh áp dụng và các dạng thức ứng dụng cụ thể. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, tác giả đưa ra quan điểm xây dựng chiến lược phát triển DL bền vững của tỉnh Nghệ An và đề xuất một số giải pháp góp phần xây dựng và thực thi chiến lược phát triển DL của tỉnh Nghệ An theo hướng bền vững đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Bài viết “Một số vấn đề tác động tiêu cực từ du lịch ở tỉnh Luông Pha Bang” của tác giả Seng Ma Ni Phết Sa Vông [77].