Nghiên cứu xác định hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học bằng phương pháp von ampe hòa tan

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu xác định một số hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học bằng phương pháp von ampe hòa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Thọ Tín
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Hóa Phân tích
• Đề tài: Nghiên cứu xác định một số hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học bằng phương pháp Von-ampe hòa tan
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Giới thiệu về chất kháng sinh β-lactam
• 1.1. Đặc điểm của Cefaclor
• 1.1.1. Tính chất, vai trò và ứng dụng của Cefaclor
• 1.1.2. Tính chất dược lực học
• 1.1.3. Tính chất dược động lực học
• 1.1.4. Chống chỉ định
• 1.1.5. Chú ý khi dùng
• 1.1.6. Các phương pháp phân tích định lượng β-lactam
• 1.2. Phương pháp quang học
• 1.2.1. Phương pháp điện hóa
• 1.2.2. Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)
• 1.2.3. Phương pháp điện di mao quản (Capillary electrophoresis - CE)
• 1.2.4. Một số phương pháp xác định Cefaclor
• 1.3. Phương pháp đo quang
• 1.3.1. Phương pháp điện hóa
• 1.3.2. Giới thiệu về phương pháp Von-ampe hòa tan (SV)
• 1.4. Nguyên tắc chung của phương pháp Von-ampe hòa tan
• NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Thiết bị, dụng cụ và hoá chất
• 2.3. Chuẩn bị dung dịch
• KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khảo sát các điều kiện thủy phân
• 3.2. Khảo sát sự xuất hiện pic của cefaclor
• 3.3. Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ NaOH đến sự thủy phân
• 3.4. Khảo sát thời gian thủy phân
• 3.5. Khảo sát các kĩ thuật quét
• 3.5.1. Phương pháp von-ampe vòng (CV)
• 3.5.2. Kĩ thuật xung vi phân và kĩ thuật quét sóng vuông
• 3.6. Khảo sát các thông số đo
• 3.6.1. Khảo sát thế hấp phụ
• 3.6.2. Khảo sát thời gian làm giàu
• 3.6.3. Khảo sát thời gian cân bằng
• 3.6.4. Khảo sát tốc độ quét thế
• 3.6.5. Khảo sát ảnh hưởng của biên độ xung
• 3.6.6. Khảo sát ảnh hưởng của bước thế
• 3.6.7. Khảo sát tốc độ khuấy
• 3.6.8. Khảo sát thời gian sục khí
• 3.7. Xây dựng đường chuẩn, đánh giá phương pháp
• 3.7.1. Xây dựng đường chuẩn
• 3.7.2. Khảo sát độ lặp lại và giới hạn phát hiện của phương pháp
• 3.7.3. Giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng của phương pháp
• 3.7.4. Phân tích một số mẫu thuốc trên thị trường
• 3.7.4.1. Mẫu Cefaclor của công ty cổ phần hóa dược MEKOPHAR (MKP)
• 3.7.4.2. Mẫu Cefaclor của công ty cổ phần hóa dược phẩm TW 25
• 3.7.4.3. Mẫu CEFACLOR 125 mg
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học

Nghiên cứu hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học là một lĩnh vực quan trọng trong hóa học và dược học. Các hợp chất này có khả năng tương tác với các sinh vật sống, từ đó tạo ra các tác dụng sinh học có lợi. Phương pháp von ampe hòa tan đã được chứng minh là một công cụ hiệu quả trong việc xác định nồng độ của các hợp chất này. Phương pháp này không chỉ đơn giản mà còn cho phép phân tích nhiều mẫu cùng lúc với độ nhạy cao.

1.1. Định nghĩa và vai trò của hợp chất hữu cơ

Hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học là những chất có khả năng tác động đến các quá trình sinh học trong cơ thể. Chúng có thể được sử dụng trong điều trị bệnh, nghiên cứu sinh học, và phát triển dược phẩm. Việc xác định và phân tích các hợp chất này là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả và an toàn trong sử dụng.

1.2. Tầm quan trọng của phương pháp von ampe hòa tan

Phương pháp von ampe hòa tan là một kỹ thuật phân tích điện hóa, cho phép xác định nồng độ của các hợp chất hữu cơ trong dung dịch. Kỹ thuật này có độ nhạy cao và có thể phát hiện nồng độ thấp đến mức nano mol. Điều này rất quan trọng trong nghiên cứu và phát triển dược phẩm, nơi mà nồng độ chính xác của các hợp chất là rất cần thiết.

II. Thách thức trong nghiên cứu hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong nghiên cứu hợp chất hữu cơ, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự phức tạp trong cấu trúc của các hợp chất này. Nhiều hợp chất có cấu trúc tương tự nhau, dẫn đến khó khăn trong việc phân tích và xác định chính xác. Ngoài ra, sự biến đổi trong điều kiện môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt tính sinh học của các hợp chất.

2.1. Khó khăn trong việc xác định cấu trúc hợp chất

Việc xác định cấu trúc của các hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học thường gặp khó khăn do sự đa dạng và phức tạp của chúng. Các phương pháp phân tích truyền thống có thể không đủ nhạy để phát hiện các biến thể nhỏ trong cấu trúc, dẫn đến việc xác định không chính xác.

2.2. Ảnh hưởng của môi trường đến hoạt tính sinh học

Hoạt tính sinh học của các hợp chất hữu cơ có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố môi trường như pH, nhiệt độ, và nồng độ ion. Những thay đổi nhỏ trong điều kiện môi trường có thể dẫn đến sự thay đổi lớn trong hoạt tính của hợp chất, làm cho việc nghiên cứu trở nên khó khăn hơn.

III. Phương pháp von ampe hòa tan trong nghiên cứu hợp chất hữu cơ

Phương pháp von ampe hòa tan là một trong những kỹ thuật phân tích điện hóa phổ biến nhất hiện nay. Kỹ thuật này cho phép xác định nồng độ của các hợp chất hữu cơ trong dung dịch một cách nhanh chóng và chính xác. Nguyên tắc hoạt động của phương pháp này dựa trên việc đo dòng điện phát sinh khi một điện cực được đưa vào dung dịch chứa hợp chất cần phân tích.

3.1. Nguyên tắc hoạt động của phương pháp von ampe

Phương pháp von ampe hòa tan hoạt động dựa trên nguyên tắc đo dòng điện khi có sự chuyển giao điện tích giữa điện cực và các ion trong dung dịch. Khi nồng độ của hợp chất tăng lên, dòng điện cũng sẽ tăng theo, cho phép xác định nồng độ chính xác của hợp chất trong mẫu.

3.2. Các kỹ thuật von ampe phổ biến

Có nhiều kỹ thuật von ampe khác nhau như kỹ thuật quét tuyến tính, kỹ thuật xung vi phân, và kỹ thuật sóng vuông. Mỗi kỹ thuật có ưu điểm và nhược điểm riêng, nhưng tất cả đều có thể được sử dụng để phân tích các hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp von ampe hòa tan

Phương pháp von ampe hòa tan đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ phân tích môi trường đến nghiên cứu dược phẩm. Trong lĩnh vực dược phẩm, phương pháp này cho phép xác định nồng độ của các hợp chất trong thuốc một cách nhanh chóng và chính xác, từ đó đảm bảo chất lượng sản phẩm.

4.1. Phân tích chất lượng thuốc

Phương pháp von ampe hòa tan được sử dụng để phân tích chất lượng của các loại thuốc, đặc biệt là các thuốc kháng sinh. Việc xác định nồng độ chính xác của các hợp chất trong thuốc là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho người sử dụng.

4.2. Nghiên cứu mẫu sinh học

Ngoài việc phân tích thuốc, phương pháp này còn được sử dụng để nghiên cứu các mẫu sinh học như máu và nước tiểu. Việc xác định nồng độ của các hợp chất trong mẫu sinh học giúp đánh giá tình trạng sức khỏe và phát hiện sớm các bệnh lý.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học bằng phương pháp von ampe hòa tan đang mở ra nhiều cơ hội mới trong lĩnh vực hóa học và dược học. Với sự phát triển của công nghệ và các phương pháp phân tích mới, khả năng xác định và phân tích các hợp chất này sẽ ngày càng chính xác và hiệu quả hơn. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần vào việc phát triển các liệu pháp điều trị mới.

5.1. Triển vọng phát triển công nghệ phân tích

Công nghệ phân tích đang phát triển nhanh chóng, với nhiều kỹ thuật mới được giới thiệu. Phương pháp von ampe hòa tan có thể được cải tiến để tăng độ nhạy và độ chính xác, mở rộng khả năng ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

5.2. Tương lai của nghiên cứu hợp chất hữu cơ

Nghiên cứu hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng trong khoa học. Việc phát triển các hợp chất mới và cải tiến phương pháp phân tích sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và đảm bảo an toàn cho người sử dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --------------------- Nguyễn Thị Thu Hòa NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ HỢP CHẤT HỮU CƠ CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC BẰNG PHƢƠNG PHÁP VON-AMPE HÒA TAN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội – 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN --------------------- Nguyễn Thị Thu Hòa NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MỘT SỐ HỢP CHẤT HỮU CƠ CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC BẰNG PHƢƠNG PHÁP VON-AMPE HÒA TAN Chuyên ngành: Hóa Phân tích Mã số: 604429 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Thọ Tín Hà Nội – 2011 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Hoàng Thọ Tín, đã hƣớng dẫn tận tình về mặt khoa học đồng thời tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt giúp tôi có thể hoàn thành luận văn của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo khoa Hóa học - trƣờng ĐH Khoa học Tự nhiên đã dạy dỗ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình tôi, tất cả bạn bè, những ngƣời đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt những năm học tập vừa qua. Hà Nội, tháng 01 năm 2012 Học viên Nguyễn Thị Thu Hòa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU 7 Chƣơng 1. Giới thiệu về chất kháng sinh β-lactam 9 1. Đặc điểm của Cefaclor .Tính chất, vai trò và ứng dụng của Cefaclor . Tính chất dược lực học .Tính chất dược động lực học. Chống chỉ định . Chú ý khi dùng . Các phƣơng pháp phân tích định lƣợng β-lactam 19 1. Phương pháp quang học . Phương pháp điện hóa . Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) . Phương pháp điện di mao quản (Capillary electrophoresis - CE) . Một số phƣơng pháp xác định Cefaclor 24 1. Phương pháp đo quang . Phương pháp điện hóa . Giới thiệu về phƣơng pháp Von-ampe hòa tan (SV) 27 1. Nguyên tắc chung của phương pháp Von-ampe hòa tan . 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Các kỹ thuật ghi đường von-ampe hòa tan.Kỹ thuật Von-ampe hòa tan quét tuyến tính .Kỹ thuật von-ampe xung vi phân DP .Kỹ thuật von-ampe sóng vuông SqW . NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 36 2. Nội dung nghiên cứu 37 2. Thiết bị, dụng cụ và hoá chất 37 2. Chuẩn bị dung dịch . KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 39 3. Khảo sát các điều kiện thủy phân 39 3. Khảo sát sự xuất hiện pic của cefaclor . Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ NaOH đến sự thủy phân . Khảo sát thời gian thủy phân .Khảo sát các kĩ thuật quét 45 3.Phương pháp von-ampe vòng (CV) .Kĩ thuật xung vi phân và kĩ thuật quét sóng vuông . Khảo sát các thông số đo 47 3. Khảo sát thế hấp phụ . Khảo sát thời gian làm giàu . Khảo sát thời gian cân bằng. Khảo sát tốc độ quét thế . Khảo sát ảnh hưởng của biên độ xung . Khảo sát ảnh hưởng của bước thế . Khảo sát tốc độ khuấy . 60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khảo sát thời gian sục khí . Xây dựng đƣờng chuẩn, đánh giá phƣơng pháp 64 3. Xây dựng đường chuẩn . Khảo sát độ lặp lại và giới hạn phát hiện của phương pháp. Giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng của phương pháp . Phân tích một số mẫu thuốc trên thị trƣờng 70 3.Mẫu Cefaclor của công ty cổ phần hóa dược MEKOPHAR (MKP). Mẫu Cefaclor của công ty cổ phần hóa dược phẩm TW 25 . Mẫu CEFACLOR 125 mg . 80 KẾT LUẬN 85 TÀI LIỆU THAM KHẢO 86 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU Ra đời từ những năm 1970, là phương pháp có độ nhạy cao, định lượng được nồng độ các chất trong khoảng từ 10-7 – 10-8 M phương pháp điện hóa hòa tan xác định được rất nhiều các kim loại và đặc biệt có thể xác định cùng lúc nhiều chất mà không phải tiến hành tách hay che. Trong các phương pháp điện hóa hòa tan, phương pháp von-ampe hòa tan có độ nhạy cao, kĩ thuật phân tích không quá phức tạp, máy móc thiết bị phổ biến trong các phòng thí nghiệm lại không quá đắt tiền, có độ lặp và độ chính xác cao.Ứng dụng chính của phương pháp này là: phân tích môi trường, phân tích lâm sàng, phân tích thực phẩm. Đặc biệt là hướng ứng dụng mới trong phân tích dược phẩm, mẫu sinh học bằng phương pháp von-ampe hòa tan hấp phụ. Do số lượng lớn các hợp chất hữu cơ gồm các chất sinh học, dược học đều có tính chất hoạt động bề mặt tốt nên đây là điều kiện thuận lợi để hấp phụ làm giàu chúng lên bề mặt các điện cực. Giới hạn phát hiện rất thấp từ 10-6 đến 10-10 M. Quá trình này ứng dụng rất thành công trong việc định lượng lại các loại thuốc, dược phẩm từ đó mở rộng vào việc xác định các mẫu sinh học hoặc xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm. Tính đến những năm 70 người ta đã xác định rất nhiều các loại dược phẩm khác nhau chứa nhóm sunfonamide và nitro, các loại này thuộc hơn 10 nhóm khác nhau . Từ năm 1998 cho đến nay rất nhiều các loại dược phẩm đã phân tích được bằng phương pháp điện hóa như các loại vitamin, thuốc kháng sinh, mocphin, các họ thuốc β - lactam, quinolone… Tuy quá trình ứng dụng phân tích điện hóa vào phân tích thuốc và mẫu sinh học đã được làm nhiều trên thế giới nhưng ở Việt Nam vẫn còn tương đối mới mẻ, chưa có nhiều công trình về lĩnh vực này, trong luận văn này chúng tôi chỉ dừng lại ở việc xác định một chất trong thuốc kháng sinh và định lượng trên một số mẫu thuốc thật. Có nhiều loại kháng sinh đặc biệt các chất thuộc họ β- lactam, cefa , quinolone… khá phổ biến song trong luận văn này chúng tôi chọn chất nghiên cứu là Cefaclor thuộc họ β - lactam. Cefaclor là loại thuốc kháng sinh thường được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu, hô hấp, nhiễm trùng sau LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mổ…Vì vậy việc phân tích kiểm nghiệm thuốc này trong sản xuất và phân phối là hết sức cần thiết để đảm bảo chất lượng thuốc tốt và đủ hàm lượng.Hiện nay có rất nhiều phương pháp phân tích loại thuốc trên như phương pháp đo quang, phương pháp sắc kí lỏng hiệu năng cao (HPLC), phương pháp phân tích điện hoá. Trong đó phương pháp phân tích điện hoá là phương pháp có khả năng phân tích nhanh, thiết bị hoá chất đơn giản, và đặc biệt là rẻ tiền hơn nhiều so với các phương pháp khác.Chính vì những lí do đó mà trong luận văn này chúng tôi tiến hành nghiên cứu xác định Cefaclor trong một số dược phẩm bằng phương pháp von - ampe hòa tan. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. Giới thiệu về chất kháng sinh β-lactam [1,2,15,33] Là các kháng sinh mà phân tử chứa vòng β-Lactam. Gồm các nhóm: penicillin, cephalosporin, monobactam, cacbapenem trong đó hai nhóm sử dụng phổ biến và lớn nhất là penicillin và cephalosporin. Các penicillin thu được từ môi trường nuôi cấy nấm Penicilium notatum và Penicillium chryrogenum, bán tổng hợp từ axit 6-amino penicillanic (6APA). Các cephalosporin tự nhiên được phân lập từ môi trường nuôi cấy nấm Cephalosporium acremonium và bán tổng hợp từ axit 7- amino cephalosporinic ( 7ACA) xuất phát từ các kháng sinh thiên nhiên. Cấu trúc và phân loại: * Các penicillin Các penicillin đều có cấu trúc cơ bản gồm 2 vòng: vòng thiazolidin, vòng β- Lactam S R CO N 4 C H3 6 5 H 3 7 1 N 2 C H3 O COO M Hình 1. Công thức cấu tạo các kháng sinh penicillin Tên gọi chung công thức của các penicillin khi chưa có gốc R là: (2S,5R,6R 3,3-dimethyl-7-oxo-4-thia-1-azabicyclo[3.0]heptane-2-carboxylic acid) Khi thay thế R bằng các gốc khác nhau, những cacbon bất đối có cấu hình 2S, 5R, 6R ta có các penicilin có độ bền, dược động học và phổ kháng khuẩn khác nhau. Với M là gốc cation thường là: K, Na, H. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhóm kháng sinh penicillin được chia thành 3 nhóm chính với hoạt tính khác nhau. Phân loại và cấu trúc một số penicillin Tên kháng sinh R Hoạt tính Nhóm penicillin tự Penicillin G Gồm các Penicillin tự (PENG) CH 2 - nhiên và dẫn chất. Phổ nhiên Benzathin hẹp: vi khuẩn Benzyl gram(+).Không kháng β-lactamase CH3 Nhóm penicillin kháng penicilliiase C- Oxacillin N O (OXA) 6-[(5-methyl-3- Là các Penicillin bán phenyl-1,2-oxazole-4- tổng hợp. Phổ hẹp như carbonyl)amino] nhóm I. Kháng O penicilliiase,không tác Cl N C- động vào vòng Cloxacillin CH3 β – Lactam được. (AMP) 6-([(2R)-2-amino-2- Không kháng β- phenylacetyl]amino) lactamase LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NH2 NH2 Amoxicillin và penicilliiase CH- (AMO) HO 6-{[(2R)-2-amino-2- (4-hydroxyphenyl)-acetyl]amino} * Các cephalosporin Các cephalosporin cấu trúc chung gồm 2 vòng: vòng β-Lactam 4 cạnh gắn với 1 dị vòng 6 cạnh, những cacbon bất đối có cấu hình 6R, 7R. Khác nhau bởi các gốc R R2 S 1 R1 CO N 6 7 2 H 8 5 3 N 4 R3 O COOM Hình 1. Công thức cấu tạo các kháng sinh cephalosporin Tên gọi chung của các cephalosporin khi chưa có gốc R là: (6R,7R) 8-oxo-5- thia-1-azabicyclo[4.0]oct-2-ene-2-carboxylic acid Khi thay đổi các gốc R, những cacbon bất đối có cấu hình 6R, 7R được các cephalosporin có độ bền, tính kháng khuẩn và dược động học khác nhau. Dựa vào phổ kháng khuẩn, chia các cephalosporin thành 4 thế hệ. Các cephalosporin thế hệ trước tác dụng trên vi khuẩn gram dương mạnh hơn, nhưng trên gram âm yếu hơn thế hệ sau. Trong bản luận văn này, chúng tôi chỉ trình bày thế hệ I (CEP) và thế hệ III (CEF) Bảng 1. Phân loại và cấu trúc một số cephalosporin Thế hệ Kháng sinh R1 R2 R3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] I: Phổ tác dụng trung Cephalexin H -CH3 C H- bình, tác dụng mạnh nhất (CEP) N H2 trên vi khuẩn gram (+), yếu nhất trên gram (-). Không bền và dễ bị β- lactamase phá hủy III: Tác dụng tốt trên vi Cefixim (CEF) H2N N H -CH=CH2 khuẩn gram (-), trên vi S N khuẩn gram (+) thì tác H O O C C H2O dụng kém penicillin và cephalosporin thế hệ I. Bền với β-lactamase Tính chất: Các β-lactam thường ở dạng bột kết tinh màu trắng, dạng axit ít tan trong nước, dạng muối natri và kali dễ tan; tan được trong metanol và một số dung môi hữu cơ phân cực vừa phải. Tan trong dung dịch axit và kiềm loãng do đa phần chứa đồng thời nhóm –COOH và –NH2. Cực đại hấp phụ chủ yếu do nhân phenyl, tùy vào cấu trúc khác làm dạng phổ thay đổi (đỉnh phụ, vai, sự dịch chuyển sang bước sóng ngắn hoặc dài, giảm độ hấp thụ).