lời mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng I: Lý luận chung về bancassurance Chƣơng II: Thực trạng hoạt động Bancassurance tại ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam Chƣơng III: Giải pháp phát triển hoạt động Bancassurance tại ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam 6 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ BANCASSURANCE 1. Lịch sử hình thành và phát triển của Bancassurance Bancassurance đã xuất hiện khá lâu trên thế giới và đang trở thành một kênh phân phối sản phẩm hiệu quả đối với các doanh nghiệp bảo hiểm cũng nhƣ mang lại lợi ích không nhỏ cho các ngân hàng.Tên gọi của dịch vụ Bancassurace bắt nguồn từ một từ ghép trong tiếng Pháp-đƣợc tạo nên từ hai từ “Bank” và “Assuarance”. Điều này cũng chỉ ra rằng Bancassurance xuất hiện đầu tiên là ở Pháp. Năm 1974, ngân hàng Crédit Lyonnais mua lại tập đoàn Médicale de France và sau đó ký kết thỏa thuận để tập đoàn Union des Assurances Fédérales đặc quyền bán sản phầm bảo hiểm nhân thọ qua mạng lƣới của Crédit Lyonnais.
Mỗi khi khách hàng đƣợc cấp một khoản tín dụng từ ngân hàng thì đồng thời cũng đƣợc cấp luôn một đơn bảo hiểm mà không cần phải tự tìm đến một công ty bảo hiểm khác nữa. Hoạt động này đã đánh dấu bƣớc đi đầu tiên trong lịch sử phát triển của Bancassurance. Cũng ở châu Âu, tại Tây Ban Nha, vào năm 1981, tập đoàn Banco De Bilbao đã giành đƣợc phần lớn cổ phầntrong Euroseguros SA (một công ty bảo hiểm và tái bảo hểm có nguồn gốc là La VascaAseguradora SA, thành lập năm 1968). Tuy nhiên, thời gian đầu tập đoàn Banco De Bilbao chỉ tham gia kiểm soát về mặt tài chính, bởi vì thời đó luật pháp Tây Ban Nha cấm các ngân hàng bán sản phầm bảo hiểm nhân thọ.
Đến năm 1991, Tây Ban Nha dỡ bỏ luật cấm đó và các sản phẩm bảo hiểm chính thức đƣợc phân phối thông qua hệ thống ngân hàng. Sau thành công của Bancassurance tại Pháp và Tây Ban Nha, các nƣớc khác cũng bắt đầu triển khai Bancassurance ở quốc gia mình. Đến cuối thế kỉ 20, đầu thế kỷ 21, Bancassurance đã phủ rộng khắp các nƣớc thuộc khu vực châu Âu nhƣ Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ytalia, Hà Lan, Thụy Điển, Áo…và trở thành một kênh phân phối chính cho các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Mức độ thâm nhập sâu và rộng của Bancassurance tại các nƣớc trên thế giới đƣợc thể hiện rõ thông qua bảng tổng hợp số liệu dƣới đây của Swiss Re: 7 Bảng 1.1: Thị phần kênh phân phối Bancassurance tại các thị trường thế giới (Đơn vị: %) Bảo hiểm phi nhân thọ Bảo hiểm nhân thọ Châu Quốc gia Bancas Đại Môi Kênh Bancas Đại Môi Kênh lục surers lý giới khác surers lý giới khác Mỹ n.a CHÂU MỸ Mexico 10.7 CHÂU ÂU Tây Ban Nha 7.3 Bồ Đào Nha 10.6 Thổ Nhĩ Kỳ 10.5−−−−→ CHND Trung CHÂU Á n.7−−−−→ Hoa Đài Loan n.0−−−−→ Nguồn: Swiss Re, Sigma No 5/2007, trang 11 Theo số liệu thống kê trên thế giới, doanh thu phí bảo hiểm qua kênh Bancassurance rất lớn, chiếm tới 70% doanh thu phí bảo hiểm tại Pháp (trong đó tỷ 8 trọng doanh thu phí qua kênh bancassurance trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ là 64%), 90% doanh thu phí bảo hiểm tại Bồ Đào Nha (trong đó tỷ trọng doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ qua kênh bancassurance chiếm 88,3%), chiếm 81% doanh thu phí bảo hiểm tại Tây Ban Nha (trong đó tỷ trọng doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ qua bancassurance là 71,8%).
Hơn nữa cũng theo thống kê, đến năm 2010 có khoảng 80% các ngân hàng ở châu Âu có kinh doanh Bancassurance, hơn 30% sản phẩm bảo hiểm nhân thọ đƣợc phân phối qua các ngân hàng [27]. Có thể thấy tốc độ phát triển của Bancassurance cực kỳ nhanh chóng và đạt hiệu quả cao. Tại cƣờng quốc kinh tế số 1 thế giới-Mỹ, Bancassurance xuất hiện vào năm 1998 từ kết quả của việc sáp nhập công ty bảo hiểm Travelers Group và ngân hàng Citicorp. Tuy nhiên phải 2 năm sau, khi đạo luật hiện đại hóa tài chính Gramm- Leach Bliley có hiệu lực thì Bancassurance mới thực sự phát triển.
Ở khu vực châu Á, hoạt động Bancassurance ra đời muộn màng hơn do thị trƣờng tài chính chƣa phát triển ở trình độ cao và còn bị ràng buộc bởi những chính sách cứng nhắc. Phần lớn hoạt động kinh doanh bảo hiểm - ngân hàng còn ở mức độ tối thiểu về mặt hợp nhất hoạt động giữa ngân hàng và nhà bảo hiểm. Hàn Quốc là nƣớc đi đầu trong phong trào đƣa Bancasurance thành một kênh phân phối đầy triển vọng tại châu lục này. Năm 2003 chính phủ Hàn Quốc cho phép các ngân hàng đƣợc bán các sản phẩm bảo hiểm, ngay sau đó ngân hàng Korean đã là ngân hàng tiên phong triển khai.
Tại Thái Lan, ngân hàng Fortis ký hợp đồng với tập đoàn Muang Thai về việc bán bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ vào năm 2004. Dần dần Bancassurance cũng xuất hiện và trở nên phổ biến ở các quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á khác nhƣ Singapore, Malaysia, Đài Loan, Hong Kong…và trở thành một trong những kênh phân phối bảo hiểm hàng đầu. Thống kê gần đây cho thấy doanh thu phí bảo hiểm thu đƣợc từ Bancasurance chiếm tới 45% tổng doanh thu phí bảo hiểm tại thị trƣờng HongKong, 37% tại Đài Loan, 12% tại Singapore. Khái niệm và đặc điểm của Bancassurance 1.
Khái niệm 9 Bancassurance là một thuật ngữ tiếng Pháp chỉ mối quan hệ liên kết giữa ngân hàng và bảo hiểm. Hiện nay trên thế giới không có một khái niệm chung nào về Bancassurance, ở mỗi một nƣớc hay một khu vực khác nhau lại có một cách hiểu khác nhau về Bancassurance. Theo Hiệp hội Mareting và nghiên cứu bảo hiểm nhân thọ thế giới (LIMRA) thì Bancassurance là một chiến lƣợc đƣợc các ngân hàng hoặc các doanh nghiệp bảo hiểm sử dụng nhằm hoạt động trong thị trƣờng tài chính theo cách thức hợp nhất dịch vụ ở một mức độ phù hợp.Khái niệm này nhấn mạnh tới việc liên kết và phụ thuộc lẫn nhau của hai chủ thể quan trọng trong thị trƣờng tài chính là ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm. Một trong những công ty tái bảo hiểm hàng đầu thế giới-SwissRe đƣa ra khái niệm về Bancassurance là “Thuật ngữ Bancassurance chỉ nỗ lực chung của các ngân hàng cũng nhƣ của các công ty bảo hiểm trong việc cung cấp các dịch vụ cho các khách hàng của ngân hàng”.Cũng là một tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tái bảo hiểm, MunichRe đƣa ra định nghĩa khác “Bancassurance là việc phân phối các dịch vụ và sản phẩm ngân hàng và bảo hiểm thông qua một kênh phân phối chung tới cùng một cơ sở khách hàng của ngân hàng”.Cả hai khái niệm này cùng chỉ ra rằng đối tƣợng khách hàng hƣớng tới của sản phẩm bancassurance chính là các khách hàng của ngân hàng.
Qua các khái niệm khác nhau của các chuyên gia cũng nhƣ tổ chức uy tin hàng đầu thế giới về lĩnh vực bảo hiểm, có thể khái quát một khái niệm chung về Bancassurance nhƣ sau: “Bancassurance là việc phân phối sản phẩm bảo hiểm qua ngân hàng nhằm tối thiểu hóa chi phí, tối đa hóa dịch vụ và lợi nhuận của các bên tham gia”. Đặc điểm của Bancassurance Bancassurance hiện đang nổi lên là một hoạt động liên kết hiệu quả và tiềm năng giữa hai chủ thể của thị trƣờng tài chính thế giới là các công ty bảo hiểm và ngân hàng. Do sự khác nhau về môi trƣờng kinh tế xã hội, mức độ phát triển dịch vụ và mối quan hệ liên kết, khung pháp lý và tập quán thƣơng mại cũng nhƣ thói quen tiêu dùng nên có rất nhiều định nghĩa khác nhau về Bancassurance. Tuy nhiên 10 dù đƣợc định nghĩa nhƣ thế nào đi nữa thì Bancassurance vẫn mang những đặc điểm chung sau đây: Thứ nhất, Bancassurance là một dịch vụ tài chính.
Theo Hiê ̣p đinh ̣ chung về thƣơng ma ̣i-dịch vụ tài chính của WTO (GATS) thừa nhận “một dịch vụ tài chính là bất kỳ dịch vụ nào có tính chất tài chính, đƣợc một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cung cấp. Dịch vụ tài chính bao gồm mọi dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan đến bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác” [20]. Bancassurance cũng mang đầy đủ những đặc điểm của dịch vụ tài chính nhƣ tính vô hình, tính không thể tách rời và tính không ổn định và khó xác định. Thứ hai, Bancassurance là sự kết hợp giữa ngân hàng và bảo hiểm.
Hiển nhiên đây là đặc điểm quan trọng và mang tính đặc trƣng nhất nói lên bản chất của hoạt động Bancassurance. Dù hoạt động ở mô hình nào hay tại quốc gia/vùng lãnh thổ nào đi nữa, thì Bancassurance nhất định phải có sự bắt tay hợp tác giữa hai bên ngân hàng và công ty bảo hiểm trong việc phân phối các sản phẩm bảo hiểm tới tay khách hàng. Thứ ba, Bancassurance phân phối sản phẩm cho cơ sở khách hàng của ngân hàng. Là một định chế tài chính trực tiếp cung cấp các sản phẩm tới tay ngƣời sử dụng, ngân hàng với mạng lƣới hoạt động rộng khắp do vậy đã tiếp cận một lƣợng khách hàng vô cùng đông đảo có hiểu biết cũng nhƣ thói quen sử dụng các dịch vụ tài chính.
Đây chính là lƣợng khách hàng tiềm năng mà các công ty bảo hiểm nhắm tới khi phân phối sản phẩm bảo hiểm qua ngân hàng. Thứ tư, các sản phẩm của Bancassurance đƣợc thiết kế phù hợp với đặc thù hoạt động của ngân hàng. Trong hoạt động Bancassurance, ngân hàng có thể tham gia cung cấp các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ hoặc phi nhân thọ. Tuy nhiên việc ngân hàng phân phối các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ có nhiều điểm thuận lợi hơn bởi lẽ các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ không có những đặc điểm nổi bật cho hoạt động Bancassurance, trong khi đó các sản phẩm ngân hàng và bảo hiểm nhân thọ có thể bổ trợ cho nhau vì cả hai đều hƣớng tới phục vụ việc tích luỹ và quản lý tài sản của khách hàng.
Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ thƣờng là hợp đồng dài hạn, 11 do vậy cần có sự hiểu biết rõ về tình hình tài chính cũng nhƣ các yêu cầu của khách hàng, ngân hàng có thể thực hiện tốt điều này nhờ việc quản lý cơ sở dữ liệu khách hàng của mình. Bên cạnh đó khách hàng thƣờng có niềm tin rất lớn vào ngân hàng, đây là một thuận lợi cho ngân hàng trong việc bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ có thời hạn lâu dài. Thứ năm, ngân hàng và công ty bảo hiểm triển khai Bancassurance nhằm tối đa hóa dịch vụ và lợi nhuận của mình.