CHƯƠNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ HAØNH VI TIEÂU DUØNG. Haønh vi ngöôøi tieâu duøng laø haønh ñoäng cuûa moät ngöôøi tieán haønh mua vaø söû duïng saûn phaåm cuõng nhö dòch vuï, bao goàm caû quaù trình taâm lyù vaø xaõ hoäi xaûy ra tröôùc vaø sau khi haønh ñoäng naøy. Vieäc nghieân cöùu haønh vi tieâu duøng bao goàm nghieân cöùu caù nhaân ngöôøi tieâu duøng, quaù trình hoï choïn löïa – söû duïng saûn phaåm vaø taùc ñoäng cuûa quaù trình naøy leân baûn thaân ngöôøi tieâu duøng vaø xaõ hoäi.2 NHÖÕNG YEÁU TOÁ AÛNH HÖÔÛNG ÑEÁN HAØNH VI TIEÂU DUØNG. Coù raát nhieàu yeáu toá aûnh höôûng töø theá giôùi xung quanh, coù theå töø nhaø tröôøng, gia ñình, xaõ hoäi, baïn beø, ñoàng nghieäp, töø nhöõng nôi ngöôøi tieâu duøng ñi du lòch, nhöõng cô hoäi hieám coù, haøng ñoäc quyeàn, caùc nguyeân nhaân baét buoäc như beänh taät ốm đau.
Nhöõng yeáu toá beân ngoaøi. Vaên hoaù laø toaøn boä nieàm tin, giaù trò ñaïo ñöùc, chuaån möïc, nguyeân taéc soáng, phong tuïc taäp quaùn vuøng mieàn ñöôïc duøng ñeå gia taêng nhaän thöùc, yù thöùc cuûa con ngöôøi trong xaõ hoäi. Vaên hoaù laø lòch söû, chuùng ñöôïc hình thaønh qua quaù trình hoïc hoûi vaø ñöôïc löu truyeàn töø ngöôøi naøy sang ngöôøi khaùc thuoäc nhieàu theá heä khaùc nhau. Vaên hoaù vaän ñoäng khoâng ngöøng thoâng qua caùc hoaït ñoäng saùng taùc, saùng taïo, caûi tieán, caùch taân caùch nghó, caùch laøm trong ñôøi soáng xaõ hoäi ñeå ñaùp öùng nhu caàu ngaøy caøng cao cuûa con ngöôøi.
Vaên hoaù coù tính keá thöøa raát cao vaø khoù coù theå thay ñoåi trong nhöõng khoaûng thôøi gian ngaén. Hieän nay ñang toàn taïi nhieàu neàn vaên hoaù khaùc nhau, caùc neàn vaên hoaù ñoù vöøa coù ñieåm töông ñoàng vöøa coù ñieåm khaùc bieät. Thoâng qua giao löu vaên hoaù, chuùng daàn daàn coù ñieåm töông ñoàng nhöng vaãn khoâng maát ñi neùt ñaëc thuø rieâng. Vôùi nhöõng ñaëc tröng tieâu bieåu ñoù, vaên hoaù laø yeáu toá ñaàu tieân, cô baûn quyeát ñònh haønh vi cuûa con ngöôøi.
TIEU LUAN MOI download 6: skknchat@gmail.com Trang 7 Vôùi neàn vaên hoaù Vieät Nam ñi töø vieäc troàng luùa nöôùc thì vaên hoaù aåm thöïc duøng côm nhieàu hôn nhieàu hôn laø aên luùa mì nhö ngöôøi phöông Taây voán hay troàng luùa maïch. ( 1 ) Vaên hoaù ñeà caäp ñeán raát nhieàu phaïm truø, nhöng ôû ñaây chuùng ta chæ xem xeùt caùc phaïm truø vaên hoaù söû duïng ñeå khaùm phaù nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng: - Vaên hoaù daân toäc: ñöôïc caáu thaønh töø caùc caù theå, gia ñình coù thuoäc tính daân toäc khaùc bieät sinh soáng trong moät khu vöïc hay phaïm vi naøo ñoù. ÔÛ Vieät Nam, vaên hoùa daân toäc Kinh chieám ña soá. - Vaên hoaù theo toân giaùo: moãi toân giaùo ñeàu coù trieát lyù rieâng, ñaïo ñöùc, quan ñieåm soáng vaø sinh hoaït rieâng.
Söï khaùc bieät naøy naøy heát söùc quan troïng cho caùc nhaø hoaïch ñònh phaùt trieån thò tröôøng. - Vaên hoùa theo moâi tröôøng soáng: yeáu toá moâi tröôøng soáng aûnh höôûng raát maïnh tôùi caùc caù theå ôû trong ñoù. Hoï phaûi thích nghi vaø quaù trình thích nghi ñoù taïo ra neùt vaên hoùa rieâng cuûa töøng vuøng mieàn ñòa lyù. Nghieân cöùu cuûa Coâng ty Taylor Nelson Sofres (TNS) cho thaáy tính caùch cuûa ngöôøi daân mieàn Baéc vaø mieàn Nam nöôùc ta coù nhieàu ñieåm khaùc bieät.
Ngöôøi Haø Noäi thöôøng coù yù thöùc veà beà ngoaøi nhieàu hôn, thaâm traàm, tæ mæ hôn, mua haøng “ñaùng ñoàng tieàn baùt gaïo”, laøm vieäc caàn cuø, taäp trung, coù hoaøi baõo, trong luùc ngöôøi Saøi Goøn laïi ít chuù yù ñeán beà ngoaøi hôn, thöïc teá hôn, thoaûi maùi hôn, hay mua haøng thöû nghieäm hôn, laø nhöõng ngöôøi taïo ra xu theá, ít ñònh höôùng muïc tieâu. Coøn veà aåm thöïc, ngöôøi mieàn Trung aên maën vaø cay, ngöôøi mieàn Nam laïi thích ñoà aên coù vò ngoït, maùt. Trong xaõ hoäi luoân toàn taïi caùc giai caáp. Coù theå yeáu toá chính trò, phaùp luaät ngaên chaën giai caáp hình thaønh nhöng noù vaãn toàn taïi aâm thaàm trong xaõ hoäi.
Giai caáp xaõ hoäi ñöôïc hieåu laø nhöõng coäng ñoàng coù kích thöôùc töông ñoái lôùn vaø duy trì oån ñònh trong xaõ hoäi vaø ñöôïc saép xeáp theo thöù baäc ñaúng caáp. Chuùng coù nhöõng ñaëc tröng quyeát ñònh bôûi 1 Giaù trò veà söï haøi loøng cuûa khaùch haøng 2 Nghieân cöùu taùc ñoäng cuûa quaûng caùo vaø khuyeán maõi ñoái vôùi ngöôøi tieâu duøng TIEU LUAN MOI download 7: skknchat@gmail.com Trang 8 nhöõng quan ñieåm giaù trò, lôïi ích, haønh vi ñaïo ñöùc nhö sau: - Ngöôøi cuøng moät giai caáp coù khuynh höôùng suy nghó vaø haønh ñoäng gioáng nhau. - Quyeàn löïc haønh ñoäng cao hay thaáp cuûa moät ngöôøi tuyø vaøo giai caáp cuûa hoï. - Giai caáp xaõ hoäi ñöôïc xaùc ñònh treân cô sôû ngheà nghieäp, thu nhaäp, taøi saûn, hoïc vaán vaø caùc giaù trò taâm lyù voâ hình khaùc.
Nhö vaäy, caùc giai caáp xaõ hoäi ñeàu coù nhöõng ñaëc tröng veà sôû thích roõ reät ñoái vôùi nhöõng saûn phaåm dòch vuï. Do ñoù, khi quan taâm ñeán taàng lôùp xaõ hoäi khoâng phaûi laø xaùc ñònh xem nhoùm naøo coù ñòa vò cao hôn maø phaûi tìm hieåu xem ñieåm chung veà thaùi ñoä vaø thoùi quen cuûa caùc thaønh vieân trong giai caáp, töø ñoù xaùc ñònh haønh vi tieâu duøng cuûa hoï. Ví duï nhöõng ngöôøi ôû taàng lôùp cao thích mua hieäu noåi tieáng, ñaét tieàn. Ñoái vôùi hoï giaù caû khoâng thaønh vaán ñeà, caùi hoï quan taâm laø nôi mua haøng troâng noù coù sang troïng hay khoâng, caùch trình baøy haøng hoaù coù noåi baät khoâng, caùch thöùc mua haøng nhö theá naøo, coù phaûi haøng chính haõng khoâng… 1.3 Nhoùm aûnh höôûng, taùc ñoäng.
Laø nhöõng nhoùm coù aûnh höôûng tröïc tieáp hay giaùn tieáp ñeán thaùi ñoä hay haønh vi cuûa con ngöôøi. Ñoù laø nhöõng nhoùm maø caù nhaân ngöôøi ñoù tham gia vaøo trong nhoùm vaø taùc ñoäng qua laïi vôùi caùc caù theå trong nhoùm. Chuùng bao goàm: - Nhoùm cô sôû: taùc ñoäng mang tính chaát thöôøng xuyeân nhö gia ñình, baïn beø, laùng gieàng, ñoàng nghieäp. Caùc taùc ñoäng naøy coù tính chaát aûnh höôûng khaù cao.
- Nhoùm thöù caáp: taùc ñoäng khoâng thöôøng xuyeân vaø mang tính chaát hình thöùc nhö toå chöùc xaõ hoäi, nghieäp ñoaøn, coâng ñoaøn. - Nhoùm giaùn tieáp: laø nhöõng nhoùm maø caù nhaân khoâng phaûi laø thaønh vieân, noù laø: Nhoùm mong muoán tham gia: caùc suy nghó vaø haønh ñoäng cuûa caùc caù theå trong nhoùm naøy coù taùc ñoäng tôùi suy nghó vaø haønh ñoäng cuûa caù nhaân ngoaøi nhoùm. Nhoùm khoâng mong muoán: caù nhaân khoâng coù thieän caûm vôùi caùc suy nghó vaø haønh ñoäng cuûa nhoùm ñoù. TIEU LUAN MOI download 8: skknchat@gmail.com Trang 9 Caùc nhoùm taùc ñoäng coù aûnh höôûng ñeán caù nhaân theo nhieàu caùch: caù nhaân caûm nhaän tröïc tieáp nhöõng suy nghó, haønh vi vaø loái soáng, taùc ñoäng ñeán thaùi ñoä vaø quan nieäm veà baûn thaân, thoâi thuùc caù nhaân suy nghó, haønh ñoäng theo.
Muoán taùc ñoäng ñeán ngöôøi tieâu duøng phaûi phaùt hieän taát caû nhöõng nhoùm tieâu bieåu xung quanh hoï. Nhöõng yeáu toá trong caáu truùc nhaân khaåu.1 Caáu truùc tuoåi. Cuøng vôùi nhöõng phaùt trieån veà tuoåi taùc laø söï thay ñoåi trong chuûng loaïi vaø danh muïc nhöõng maët haøng vaø dòch vuï ñöôïc mua saém, vôùi maët haøng thöïc phaåm, nhöõng naêm ñaàu con ngöôøi caàn thöïc phaåm cho treû, tröôûng thaønh söû duïng caùc saûn phaåm khaùc nhau nhöng khi veà giaø laïi coù phaàn kieâng cöõ ñeå phoøng choáng beänh taät. Nhöõng ngöôøi treû tuoåi thích söï ñoät phaù, ñoåi môùi vaø saün saøng tieáp caän coâng ngheä môùi; ngöôïc laïi, nhöõng ngöôøi lôùn tuoåi thích söï oån ñònh vaø ngaïi thöû nghieäm nhöõng gì khaùc bieät, môùi meû.
Ví duï, vôùi ñieän thoaïi di ñoäng, nhöõng ngöôøi treû thích nhaén tin, khaùm phaù nhöõng öùng duïng môùi vaø hay thay ñoåi kiểu daùng, nhaõn hieäu ñieän thoaïi ñeå theå hieän “caùi toâi” cuûa mình khi coù theå; trong luùc ngöôøi lôùn tuoåi thöôøng chæ ñeå goïi hay söû duïng nhöõng dòch vuï cung caáp saün nhö: tra lòch aâm döông, doø keát quaû xoå soá. vaø thöôøng laø söû duïng nhöõng loaïi maùy coù maøn hình lôùn, baøn phím roõ neùt vaø söû duïng beàn.2 Caáu truùc giôùi tính. Giôùi tính laø yeáu toá quan troïng trong haønh vi mua saém cuûa ngöôøi tieâu duøng. Saûn phaåm dòch vuï ngaøy nay coù yeáu toá giôùi tính raát cao.3 Caáu truùc daân soá nôi cö truù.
Nôi cö truù laø thaønh phaàn raát quan troïng trong vieäc tieâu duøng cuûa ngöôøi tieâu duøng. Ví duï nhö ôû vuøng soâng nöôùc keânh raïch nhieàu thì giao thoâng baèng xe maùy khoâng thuaän tieän baèng ghe taøu.4 Caáu truùc ngheà nghieäp. 3 Ñeà cöông moân hoïc haønh vi khaùch haøng. Chöông 2, phaàn 2 TIEU LUAN MOI download 9: skknchat@gmail.com Trang 10 Ngheà nghieäp coù aûnh höôûng nhaát ñònh ñeán tính chaát cuûa haøng hoaù vaø dòch vuï maø caù nhaân choïn mua.
Moãi coâng vieäc coù moät moâi tröôøng ñaëc thuø baét buoäc phaûi thích nghi. Söï khaùc nhau trong tieâu duøng cuûa nhöõng ngöôøi coù ngheà nghieäp khaùc nhau phaàn lôùn xuaát phaùt töø söï khaùc nhau veà tính chaát vaø ñieàu kieän laøm vieäc.5 Caáu truùc thu nhaäp. Thu nhaäp cuûa caù nhaân aûnh höôûng raát lôùn ñeán caùch löïa choïn haøng hoaù cuûa hoï. Moät ngöôøi ñang ôû tình traïng thu nhaäp khaû quan hoï coù theå choïn mua nhöõng haøng hoaù coù giaù trò cao hoaëc ñaét tieàn, löôïng haøng hoï mua cuõng coù theå nhieàu hôn, ngöôïc laïi, vôùi ngöôøi ñang trong tình traïng kinh teá khoù khaên vieäc chi tieâu cuûa hoï coù phaàn höôùng veà tieát kieäm nhieàu hôn vaø saûn phaåm cuûa hoï chuû yeáu laø haøng thieát yeáu.6 Phong caùch soáng.
Laø taäp hôïp nhöõng thoùi quen, haønh vi maø caù nhaân töï cho raèng phuø hôïp vôùi mình hoaëc muoán laøm theo vì phong caùch soáng cuûa moät ngöôøi chòu aûnh höôûng cuûa vaên hoaù, caùc nhoùm aûnh höôûng trong xaõ hoäi. Phong caùch soáng coù aûnh höôûng ñeán haønh vi tieâu duøng. Caù tính hay tính caùch laø ñaëc tính taâm lyù beân trong bieåu hieän qua thaùi ñoä, qua caùch öùng xöû beân ngoaøi cuûa moät ngöôøi ñoái vôùi hoaøn caûnh, moâi tröôøng xung quanh. Caù tính oån ñònh vaø khoù thay ñoåi vì theá thaùi ñoä, caùch cö xöû cuûa moät ngöôøi tröôùc caùc tình huoáng khaùc nhau coù theå döï ñoaùn ñöôïc.
Nhö vaäy, caùc quyeát ñònh mua saûn phaåm cuûa ngöôøi tieâu duøng lieân quan ñeán tính caùch caù nhaân hoï. Nhöõng yeáu toá taâm lyù beân trong con ngöôøi. Haønh vi tieâu duøng cuûa moät ngöôøi coøn chòu aûnh höôûng cuûa boán yeáu toá taâm lyù laø nhu caàu - ñoäng cô, nhaän thöùc, nieàâm tin vaø thaùi ñoä. Nhu caàu vaø ñoäng cô.
Ñoäng cô ngöôøi tieâu duøng laø caûm xuùc ñuû maïnh ñeå suy nghó vaø haønh ñoäng. Vieäc hieåu 4 Söï haøi loøng trong khi mua. Phaàn 2 chöông 5 TIEU LUAN MOI download10: skknchat@gmail.com Trang 11 ñoäng cô giuùp chuùng ta bieát ñöôïc ñieàu gì ñaõ thuùc ñaåy ngöôøi tieâu duøng söû duïng saûn phaåm naøy hay saûn phaåm khaùc. Hay coù söï laãn loän giöõa caùc khaùi nieäm nhu caàu vaø ñoäng cô, neáu nhu caàu laø caûm xuùc caàn thoûa maõn thì ñoäng cô laø haønh ñoäng laøm thoûa maõn caûm xuùc ñoù.