lOMoARcPSD|16911414 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN ------- ------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU HÀNH VI TIÊU DÙNG CỦA NGƯỜI DÂN VỀ SẢN PHẨM THỊT LỢN ĐEN TRÊN ĐỊA BÀN THỊ TRẤN BẰNG LŨNG, HUYỆN CHỢ ĐỒN, TỈNH BẮC KẠN Sinh viên : Nguyễn Thị Hiếu Chuyên ngành đào tạo : Kinh tế nông nghiệp Lớp : K58KTNNB Niên khoá : 2013 - 2017 Giảng viên hướng dẫn : GVC. Lê Khắc Bộ Hà Nội – 2016 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các nội dung nghiên cứu và kết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được công bố cho việc bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp đều đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khóa luận đều đã được trích dẫn rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 28 tháng 12 năm 2016 Sinh viên Nguyễn Thị Hiếu i Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 LỜI CẢM ƠN Sau hơn 5 tháng thực hiện khóa luận tốt nghiệp, tôi đã hoàn thành đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu hành vi tiêu dùng của người dân về sản phẩm thịt lợn đen trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn”. Để đạt được kết quả này thì bên cạnh sự cố gắng học hỏi hết mình của bản thân, tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiệt tình từ nhà trường, thầy cô, gia đình và bạn bè. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo Lê Khắc Bộ, là giảng viên chính thuộc bộ môn Phân tích định lượng - khoa Kinh tế & Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã luôn sát sao, quan tâm hướng dẫn tôi hoàn thành tốt nhất khóa luận tốt nghiệp này. Và không thể không nhắc tới các cán bộ, nhân dân Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn đã thực sự cộng tác và giúp đỡ tận tình cho bản thân tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu tại địa phương. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân, bạn bè đã giúp đỡ tôi trong quá trình làm khoá luận. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 28 tháng 12 năm 2016 Sinh viên Nguyễn Thị Hiếu ii Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 TÓM TẮT KHOÁ LUẬN Thịt lợn là loại thực phẩm hấp dẫn, dễ chế biến thành những món ăn với hương vị đặc biệt, cung cấp đạm cho con người và nó xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày của gia đình Việt. Không chỉ ở Việt Nam, người dân các nước trên thế giới đều ưa thích lựa chọn thịt lợn trong bữa ăn họ. Thị trấn Bằng Lũng là khu vực hiện nay có nền kinh tế khá phát triển và nhu cầu tiêu dùng thịt lợn ngày càng tăng. Tuy nhiên, vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm đang là vấn đề được quan tâm trong bữa ăn hằng ngày của mỗi hộ gia đình. Trên địa bàn có loài lợn đen được người dân tộc thiểu số nuôi theo cách truyền thống, chăn thả tự nhiên đảm bảo an toàn, vệ sinh nhưng không đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng do bị chi phối bởi nguồn cung có hạn. Với mong muốn tìm hiểu hành vi tiêu dùng thịt lợn đen và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng sản phẩm thịt lợn đen để có căn cứ khoa học giúp địa phương xây dựng kế hoạch phát triển chăn nuôi lợn đen trong thời gian tới đáp ứng nhu cầu thị trường, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu hành vi tiêu dùng của người dân về sản phẩm thịt lợn đen trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn”. Đề tài tập trung nghiên cứu: Góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực tiễn về hành vi tiêu dùng, sản phẩm thịt lợn đen và các vấn đề kinh tế xã hội có liên quan; Đánh giá thực trạng tiêu dùng sản phẩm thịt lợn đen trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn; Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng sản phẩm thịt lợn đen trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn; Đề xuất một số giải pháp phát triển chăn nuôi lợn đen nhằm đáp ứng nhu cầu cho người tiêu dùng trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. Về cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài hệ thống hoá cơ sở lý luận về tiêu dùng, hành vi tiêu dùng, phân loại hành vi tiêu dùng, các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi iii Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 tiêu dùng, đặc điểm lợn đen và sản phẩm thịt lợn đen. Đề tài còn nghiên cứu thực tiễn thực trạng tiêu dùng thịt lợn tại một số nước trên thế giới và ở Việt Nam. Trên cơ sở tìm hiểu địa bàn Thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, Tỉnh Bắc Kạn bao gồm: điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, đề tài đưa ra các phương pháp nghiên cứu tại địa bàn, các phương pháp nghiên cứu gồm: Phương pháp chọn điểm nghiên cứu, phương pháp thu thập số liệu (thu thập số liệu thứ cấp, số liệu sơ cấp), phương pháp xử lí dữ liệu và tổng hợp, phương pháp phân tích (Phương pháp so sánh, phương pháp thống kê mô tả). Với kết quả nghiên cứu và thảo luận, chúng tôi có kết quả như sau: góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực tiễn về hành vi tiêu dùng, sản phẩm thịt lợn đen và các vấn đề kinh tế xã hội có liên quan. Người tiêu dùng trên địa bàn Thị trấn Bằng Lũng chủ yếu là người làm lao động tự do nên mức thu nhập bình quân hộ của người dân ở nơi đây ở mức khá 11,07 triệu đồng/hộ/tháng. Quy mô hộ chủ yếu là nhóm có quy mô từ 3-5 người/hộ. Là nơi có 8 dân tộc sinh sống cùng nhau, trong đó người dân tộc Tày là cao nhất chiếm 73,49% số hộ điều tra. Độ tuổi người nội trợ chủ yếu từ 41 đến 55 tuổi và nữ chiếm đa số với 69,88%. Thực trạng tiêu dùng thịt lợn đen: Mức tiêu dùng bình quân của người dân trên địa bàn là 2,84 kg/người/tháng, người dân ở đây chủ yếu sử dụng thịt mông 89,16% (74 hộ) và ba chỉ 61,45% (51 hộ). Các loại thực phẩm thay thế cho sản phẩm thịt lợn đen là thịt gia cầm chiếm đến 77,11% (64hộ) và cá, tôm là 74,70% (62 hộ). Người dân thường mua thịt lợn đen trước 9h sáng, chiếm tới 60,24% (50 hộ) và thích tiêu dùng thịt lợn ở dạng tươi sống là chủ yếu được mua tại cửa hàng thịt trong chợ là thường xuyên. Sau khi mua thịt lợn đen, sản phẩm được người dân chia thành nhiều phần nhỏ (74,70%, 62 hộ) và bảo quản trong ngăn đá tủ lạnh (82,26%, 51 hộ) là chủ yếu. Hộ chế biến xào là nhiều nhất chiếm tới 98,80% (82 hộ). Khi có dịch bệnh xảy ra, hầu hết người dân tiêu dùng bình thường và mua ở chỗ uy tín, chiếm 44,58% (37 hộ). Khi mua phải hàng kém chất lượng thì người nội trợ thường phản ánh với cửa hàng thịt nhưng không trả lại thịt, chiếm 69,88% iv Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail. Nhận biết của người tiêu dùng về sản phẩm thịt lợn đen an toàn khá đầy đủ ở cả dạng sống và chín. Tiêu chí chọn thịt của hộ khá đa dạng theo nguồn mua, hộ quan tâm nhất đến chất lượng của cửa hàng thịt (100% hộ), theo màu sắc và đặc điểm sản phẩm thì màu sắc thịt và mùi là hai đặc điểm mà người tiêu dùng quan tâm nhất. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng thịt lợn đen tại Thị Trấn Bằng Lũng gồm: Các yếu tố phản ánh tình hình chăn nuôi tại địa phương, các yếu tố về thị trường, các yếu tố về nhận thức và thu nhập của hộ và các yếu tố khác. Từ những yếu tố ảnh hưởng cũng như những khó khăn đang tồn tại ảnh hưởng tới chăn nuôi, tiêu dùng thịt lợn đen, nghiên cứu đã đề xuất được một số giải pháp nhằm phát triển chăn nuôi lợn đen và đảm bảo khâu giết mổ như: Chính quyền địa phương cần tạo điều kiện cho người chăn nuôi được vay vốn, quan tâm hơn nữa đến công tác thú y, tiêm phòng dịch cho đàn lợn đen, quy hoạch xây dựng các khu giết mổ, quản lý chặt chẽ việc giết mổ và tiêu thụ sản phẩm, phát triển hệ thống siêu thị và cần xử lý nghiêm đối với những đối tượng vi phạm. v Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii TÓM TẮT KHOÁ LUẬN iii MỤC LỤC vi DANH MỤC BẢNG ix DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, HỘP x DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT xi Phần I.1 Tính cấp thiết của đề tài 1 1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3 1.1 Mục tiêu chung 3 1.2 Mục tiêu cụ thể 3 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3 1.1 Đối tượng nghiên cứu 3 1.2 Phạm vi nghiên cứu 3 Phần II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5 2.1 Một số khái niệm 5 2.2 Phân loại hành vi tiêu dùng 6 2.3 Nội dung nghiên cứu hành vi tiêu dùng 7 2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng 9 2.5 Đặc điểm lợn đen và thịt lợn đen của người dân tộc thiểu số 14 2.2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 15 2.1 Thực trạng tiêu dùng sản phẩm thịt lợn trên thế giới 15 2.2 Tình hình tiêu thụ thịt lợn ở Việt Nam 17 2.3 Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 20 vi Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 Phần III. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 23 3.1 Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu 23 3.1 Điều kiện tự nhiên 23 3.2 Điều kiện kinh tế xã hội 25 3.3 Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu 37 3.2 Phương pháp nghiên cứu 38 3.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 38 3.2 Phương pháp thu thập tài liệu 38 3.3 Phương pháp xử lí dữ liệu và tổng hợp 40 3.4 Phương pháp phân tích 41 3.5 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 41 Phần IV. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 43 4.1 Thực trạng tiêu dùng sản phẩm thịt lợn đên trên địa bàn Thị trấn Bằng 43 Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn 4.1 Thông tin về người được phỏng vấn 43 4.2 Thông tin về hộ được phỏng vấn 46 4.3 Thực trạng tiêu dùng 50 4.4 Hành vi trước và sau khi mua sản phẩm thịt lợn đen 63 4.5 Ứng xử của người tiêu dùng sản phẩm thịt lợn đen 70 4.
