Nghiên Cứu Định Vị Kim Móc Dưới Hướng Dẫn Siêu Âm Trong Xử Lý Tổn Thương Vú Không Sờ Thấy

Nghiên cứu định vị kim móc đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý các tổn thương vú không sờ thấy. 108 trang · Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Chí
• Người hướng dẫn: BS CK2 Lê Hồng Cúc
• Trường học: Đại Học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ung Thư
• Đề tài: Nghiên Cứu Định Vị Kim Móc Trong Xử Lý Tổn Thương Vú Không Sờ Thấy
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Chẩn đoán tổn thương vú không sờ thấy
• 1.1.1. Lâm sàng
• 1.1.2. Hình ảnh học
• 1.1.3. Nhũ ảnh
• 1.2. Xử lý các tổn thương vú không sờ thấy dưới định kim móc
• 1.2.1. Lịch sử phát triển và các loại kim định vị
• 1.2.2. Các phương pháp định vị
• 1.2.3. Biến chứng và hạn chế của định vị kim
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Dân số chọn mẫu
• 2.1.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh
• 2.1.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương tiện nghiên cứu
• 2.5. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.6. Biến số độc lập và phụ thuộc
• 2.6.1. Biến số độc lập
• 2.6.2. Biến số phụ thuộc
• 2.7. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.8. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8.1. Đánh giá thành công của định vị kim
• 2.8.2. Đánh giá sự tương hợp
• 2.9. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm dịch tễ lâm sàng
• 3.1.1. Một số đặc điểm dịch tễ
• 3.1.2. Đặc điểm nhóm tuổi
• 3.1.3. Biểu hiện lâm sàng
• 3.2. Đặc điểm cận lâm sàng
• 3.3. Kết quả tế bào học và mô bệnh học trước phẫu thuật
• 3.4. Kết quả phẫu thuật
• 3.4.1. Mục đích phẫu thuật
• 3.4.2. Kích thước tổn thương
• 3.5. Đánh giá tổn thương ngay khi phẫu thuật
• 3.6. Kết quả mô bệnh học sau mổ
• 3.7. Sự tương hợp giữa độ tuổi và kết quả GPB
• 3.8. Sự tương hợp giữa vị trí tổn thương và kết quả GPB
• 3.9. Sự tương hợp giữa siêu âm và kết quả mô bệnh học
• 3.10. Mối tương quan giữa nhũ ảnh là kết quả mô bệnh học
• 3.11. Kết quả hóa mô miễn dịch
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dân số
• 4.1.1. Dịch tễ-tiền sử
• 4.1.2. Đặc điểm lâm sàng
• 4.1.3. Đặc điểm cận lâm sàng
• 4.2. Tế bào học
• 4.3. Đặc điểm về sinh thiết
• 4.3.1. Kết quả định vị kim
• 4.3.2. Đường rạch da
• 4.3.3. Đánh giá bệnh phẩm sinh thiết
• 4.4. Đặc điểm giải phẫu bệnh
• 4.4.1. Đặc điểm mô bệnh học
• 4.4.2. Sự tương hợp của tế bào học và kết quả mô bệnh học sau cùng
• 4.5. Điều trị tổn thương sinh thiết được
• 4.5.1. Các tổn thương lành tính
• 4.5.2. Các tổn thương ác tính
• 4.6. Hạn chế của nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• 1. DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 2. DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Định Vị Kim Móc Trong Vú

Nghiên cứu định vị kim móc đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý các tổn thương vú không sờ thấy. Trước đây, việc chẩn đoán ung thư vú chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng, dẫn đến phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn. Ngày nay, nhờ các chương trình tầm soát ung thư vú và sự phát triển của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh, các tổn thương vú không sờ thấy được phát hiện ngày càng nhiều. Điều này đặt ra yêu cầu về các kỹ thuật định vị chính xác để hỗ trợ phẫu thuật viên trong việc sinh thiết và cắt bỏ tổn thương một cách hiệu quả. Định vị kim móc dưới hướng dẫn hình ảnh học, đặc biệt là siêu âm, đã trở thành một phương pháp tiêu chuẩn vàng, giúp tăng độ chính xác và giảm thiểu xâm lấn trong quá trình can thiệp. Kỹ thuật này cho phép phẫu thuật viên tiếp cận chính xác tổn thương, đảm bảo diện cắt an toàn và bảo tồn tối đa mô vú lành. Theo Globocan 2020, ung thư vú là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 5 ở phụ nữ.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chẩn Đoán Sớm Ung Thư Vú

Chẩn đoán sớm ung thư vú thông qua các phương pháp hình ảnh học như nhũ ảnh, siêu âm và MRI đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện tiên lượng bệnh. Các tổn thương vú không sờ thấy thường được phát hiện tình cờ qua tầm soát, đòi hỏi các kỹ thuật định vị chính xác để xác định bản chất tổn thương. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời giúp tăng cơ hội điều trị bảo tồn và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân. Các phương pháp chẩn đoán sang thương vú nghi ngờ trên nhũ ảnh bao gồm: định vị khung 3 chiều, định vị kim sinh thiết và định vị bằng đồng vị phóng xạ.

1.2. Các Phương Pháp Định Vị Tổn Thương Vú Hiện Nay

Hiện nay, có nhiều phương pháp định vị tổn thương vú được sử dụng, bao gồm định vị kim móc, định vị dây móc, định vị hạt từ, và định vị bằng chất phóng xạ. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại tổn thương và điều kiện cơ sở y tế. Định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm là một trong những phương pháp phổ biến nhất, nhờ tính khả dụng, chi phí hợp lý và độ chính xác cao. Các phương pháp chẩn đoán sang thương vú nghi ngờ trên nhũ ảnh bao gồm: định vị khung 3 chiều, định vị kim sinh thiết và định vị bằng đồng vị phóng xạ.

II. Thách Thức Trong Xử Lý Tổn Thương Vú Không Sờ Thấy

Xử lý tổn thương vú không sờ thấy đặt ra nhiều thách thức cho phẫu thuật viên. Việc xác định chính xác vị trí và kích thước của tổn thương là rất quan trọng để đảm bảo diện cắt an toàn và tránh cắt bỏ quá nhiều mô vú lành. Các phương pháp hình ảnh học như siêu âm, nhũ ảnh và MRI có thể giúp xác định vị trí tổn thương, nhưng vẫn cần một kỹ thuật định vị chính xác để hướng dẫn phẫu thuật. Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp định vị phù hợp cũng là một thách thức, vì mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Các phương pháp chẩn đoán sang thương vú nghi ngờ trên nhũ ảnh bao gồm: định vị khung 3 chiều, định vị kim sinh thiết và định vị bằng đồng vị phóng xạ.

2.1. Khó Khăn Trong Xác Định Vị Trí Chính Xác Tổn Thương

Một trong những khó khăn lớn nhất trong xử lý tổn thương vú không sờ thấy là xác định chính xác vị trí của tổn thương. Các phương pháp hình ảnh học có thể cung cấp thông tin về vị trí tổn thương, nhưng độ chính xác có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, như kích thước tổn thương, vị trí tổn thương và kinh nghiệm của người thực hiện. Do đó, cần có một kỹ thuật định vị chính xác để hỗ trợ phẫu thuật viên trong việc xác định vị trí tổn thương và đảm bảo diện cắt an toàn.

2.2. Lựa Chọn Phương Pháp Định Vị Kim Móc Phù Hợp

Việc lựa chọn phương pháp định vị kim móc phù hợp cũng là một thách thức. Có nhiều loại kim móc khác nhau, mỗi loại có ưu và nhược điểm riêng. Phẫu thuật viên cần cân nhắc các yếu tố như kích thước tổn thương, vị trí tổn thương và kinh nghiệm của bản thân để lựa chọn loại kim móc phù hợp. Mỗi phương pháp định vị được lựa chọn tuỳ thuộc vào loại tổn thương, loại tổn thương thấy rõ nhất trên hình ảnh học và phương tiện điều kiện sẵn có tại mỗi cơ sở y tế.

III. Định Vị Kim Móc Dưới Siêu Âm Phương Pháp Tối Ưu

Định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm là một phương pháp hiệu quả và an toàn để xử lý tổn thương vú không sờ thấy. Phương pháp này cho phép phẫu thuật viên xác định chính xác vị trí tổn thương và cắt bỏ nó một cách hiệu quả, đồng thời bảo tồn tối đa mô vú lành. Siêu âm cung cấp hình ảnh thời gian thực, giúp phẫu thuật viên theo dõi quá trình đưa kim móc vào vị trí tổn thương và đảm bảo độ chính xác. Định vị kim móc dưới hướng dẫn của hình ảnh học được xem là tiêu chuẩn vàng trong định vị những tổn thương vú không sờ thấy trên lâm sàng.

3.1. Ưu Điểm Của Định Vị Kim Móc Dưới Siêu Âm

Định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm có nhiều ưu điểm so với các phương pháp định vị khác. Phương pháp này không xâm lấn, dễ thực hiện, chi phí thấp và có độ chính xác cao. Siêu âm cung cấp hình ảnh thời gian thực, giúp phẫu thuật viên theo dõi quá trình đưa kim móc vào vị trí tổn thương và điều chỉnh vị trí kim móc nếu cần thiết. Giúp cho phẫu thuật viên (PTV) sinh thiết chính xác tổn thương, có thể cắt rìa đủ tiêu chuẩn, giúp chẩn đoán sớm và điều trị bảo tồn.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Định Vị Kim Móc

Quy trình thực hiện định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm bao gồm các bước sau: (1) Xác định vị trí tổn thương trên siêu âm. (2) Gây tê tại chỗ. (3) Đưa kim móc vào vị trí tổn thương dưới hướng dẫn siêu âm. (4) Chụp nhũ ảnh để xác nhận vị trí kim móc. (5) Phẫu thuật cắt bỏ tổn thương theo hướng dẫn của kim móc. Tại Việt Nam, đã có các trung tâm lớn thực hiện kỹ thuật này như BVUB TPHCM, Bệnh viện Hùng Vương.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Định Vị Kim

Nghiên cứu về định vị kim móc trong xử lý tổn thương vú không sờ thấy đã cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng phương pháp này có độ chính xác cao, giúp phẫu thuật viên cắt bỏ tổn thương một cách hiệu quả và bảo tồn tối đa mô vú lành. Ngoài ra, định vị kim móc còn giúp giảm thiểu thời gian phẫu thuật và giảm nguy cơ biến chứng. Tại Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng, đây là một kỹ thuật mới bước đầu được triển khai, chưa có công trình nào đánh giá kết quả của định vị kim dưới hướng dẫn siêu âm trong xử trí tổn thương vú không sờ thấy trên lâm sàng.

4.1. Đánh Giá Độ Chính Xác Của Định Vị Kim Móc

Độ chính xác của định vị kim móc được đánh giá bằng cách so sánh vị trí tổn thương trên siêu âm với vị trí tổn thương sau khi phẫu thuật. Các nghiên cứu đã cho thấy rằng định vị kim móc có độ chính xác cao, với tỷ lệ thành công trên 90%. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này với câu hỏi như sau: “Phương pháp định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm có vai trò như thế nào trong xử lý tổn thương vú không sờ thấy?”

4.2. Ảnh Hưởng Của Định Vị Kim Móc Đến Kết Quả Phẫu Thuật

Định vị kim móc có ảnh hưởng tích cực đến kết quả phẫu thuật. Phương pháp này giúp phẫu thuật viên cắt bỏ tổn thương một cách hiệu quả, đồng thời bảo tồn tối đa mô vú lành. Điều này giúp cải thiện kết quả thẩm mỹ và giảm nguy cơ tái phát bệnh. Giúp cho phẫu thuật viên (PTV) sinh thiết chính xác tổn thương, có thể cắt rìa đủ tiêu chuẩn, giúp chẩn đoán sớm và điều trị bảo tồn.

V. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Của Định Vị Kim Móc

Định vị kim móc là một phương pháp hiệu quả và an toàn để xử lý tổn thương vú không sờ thấy. Phương pháp này đã được chứng minh là có độ chính xác cao và giúp cải thiện kết quả phẫu thuật. Trong tương lai, định vị kim móc có thể được cải tiến hơn nữa để tăng độ chính xác và giảm thiểu xâm lấn. Ngoài ra, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của định vị kim móc trong các trường hợp cụ thể, như ung thư vú giai đoạn sớm và tổn thương vú ở phụ nữ có mật độ vú cao.

5.1. Tóm Tắt Ưu Điểm Của Định Vị Kim Móc

Định vị kim móc có nhiều ưu điểm so với các phương pháp định vị khác, bao gồm độ chính xác cao, tính an toàn, chi phí hợp lý và khả năng bảo tồn mô vú lành. Phương pháp này đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị ung thư vú.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Và Cải Tiến Định Vị Kim Móc

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để cải tiến định vị kim móc, như phát triển các loại kim móc mới có độ chính xác cao hơn và giảm thiểu xâm lấn. Ngoài ra, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của định vị kim móc trong các trường hợp cụ thể, như ung thư vú giai đoạn sớm và tổn thương vú ở phụ nữ có mật độ vú cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Globocan 2020, ung thư vú là bệnh lý ác tính phổ biến hàng đầu ở nữ giới với hơn 2,2 triệu ca mắc mới và là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 5 trong các bệnh ung thư trên toàn cầu. Nhờ sự phát triển vượt bậc của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh cùng ý thức tầm soát định kỳ gia tăng, tỷ lệ phát hiện các tổn thương vú không sờ thấy trên lâm sàng hiện nay đã chiếm từ 25% đến 33% tổng số ca bệnh mới. Vấn đề đặt ra trong thực hành lâm sàng là các khối u có kích thước nhỏ hoặc nằm sâu rất khó xác định chính xác vị trí bằng tay khi phẫu thuật. Điều này tiềm ẩn nguy cơ phẫu thuật viên cắt không trúng tổn thương, cắt bỏ quá nhiều mô tuyến vú lành gây biến dạng thẩm mỹ, hoặc không đạt tiêu chuẩn an toàn về diện cắt phẫu thuật.

Xuất phát từ thực tiễn đó, công trình nghiên cứu chuyên khoa cấp II được thực hiện nhằm đánh giá độ chính xác của kỹ thuật định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm trong phẫu thuật các tổn thương vú thuộc nhóm BI-RADS 3, 4 và 5. Đồng thời, nghiên cứu xác định tỷ lệ mô bệnh học lành tính và ác tính trên bệnh phẩm sinh thiết, đối chiếu sự tương hợp giữa chẩn đoán hình ảnh và kết quả giải phẫu bệnh sau cùng. Đề tài được triển khai trên 50 bệnh nhân với 54 tổn thương tại Khoa Ngoại 3, Bệnh viện Ung Bướu Đà Nẵng trong giai đoạn từ tháng 02/2019 đến tháng 09/2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp nâng cao tỷ lệ lấy trọn tổn thương đạt mức xấp xỉ 100%, giảm thiểu tỷ lệ biến chứng phẫu thuật xuống dưới 2%, tối ưu hóa kết quả phẫu thuật bảo tồn và tái tạo tuyến vú cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết chẩn đoán hình ảnh học và can thiệp ngoại khoa tuyến vú hiện đại. Khung phân loại BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) của Hội Điện quang Hoa Kỳ (ACR) phiên bản 2013 được sử dụng làm chuẩn mực đánh giá nguy cơ ác tính trên siêu âm và nhũ ảnh. Theo đó, tổn thương BI-RADS 3 có nguy cơ ác tính dưới 2%, BI-RADS 4 dao động từ 2% đến dưới 95% (chia thành 4A, 4B, 4C) và BI-RADS 5 có khả năng ác tính từ 95% trở lên. Đây là căn cứ quan trọng để chỉ định can thiệp mô bệnh học.

Về mặt kỹ thuật can thiệp, nguyên lý định vị dây kim loại (Wire-guided localization) đóng vai trò then chốt. Kỹ thuật sử dụng hệ thống kim có ngạnh móc chuyên dụng như Frank Hookwire hoặc kim móc Duolock luồn xuyên qua mô vú đến tâm điểm tổn thương dưới sự kiểm soát liên tục của sóng siêu âm. Về mặt giải phẫu bệnh, nghiên cứu áp dụng các tiêu chuẩn phân loại mô bệnh học quốc tế để phân định rõ ràng giữa các tổn thương lành tính (bướu sợi tuyến, thay đổi sợi bọc), tổn thương tiền xâm lấn như ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ (DCIS), ung thư biểu mô tiểu thùy tại chỗ (LCIS), tăng sản ống không điển hình (ADH) và ung thư vú xâm nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế cắt ngang mô tả loạt ca lâm sàng có can thiệp. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 50 bệnh nhân với tổng số 54 tổn thương tuyến vú nghi ngờ trên siêu âm nhưng không sờ thấy trên lâm sàng, được chỉ định định vị kim móc và phẫu thuật lấy tổn thương tại Bệnh viện Ung Bướu Đà Nẵng từ tháng 02/2019 đến tháng 09/2020. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ được áp dụng cho tất cả trường hợp thỏa mãn tiêu chuẩn nhận bệnh và không thuộc nhóm loại trừ (loại trừ các ca đã xác định ung thư trước mổ, tổn thương hạch hoặc bệnh nhân có chống chỉ định ngoại khoa).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm đánh giá chính xác tính khả thi, độ an toàn và hiệu quả thực tế của một kỹ thuật mới được triển khai tại cơ sở điều trị. Thiết bị nghiên cứu chính gồm máy siêu âm ACUSON S300 đầu dò tần số cao và kim định vị chuyên dụng Duolock. Dữ liệu dịch tễ, đặc điểm hình ảnh học (vị trí, kích thước, phân loại BI-RADS), thông số kỹ thuật định vị (hướng đặt kim, khoảng cách từ đầu kim đến khối u dưới 5 mm), cùng kết quả sinh thiết cắt lạnh và giải phẫu bệnh thường quy được thu thập qua bệnh án mẫu và xử lý bằng các thuật toán thống kê y học chuyên biệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích số liệu trên 50 bệnh nhân với 54 tổn thương mang lại các kết quả nổi bật:

• Hiệu quả định vị và phẫu thuật: Tỷ lệ định vị thành công bằng kim móc dưới hướng dẫn siêu âm đạt 100%. Tất cả 54 tổn thương đều được phẫu thuật viên tiếp cận chính xác và cắt trọn trong một lần phẫu thuật, không có trường hợp nào bị đứt kim, tuột kim hay cắt nhầm vị trí.
• Kích thước tổn thương: Kích thước khối u trung bình đo đạc được trên siêu âm là khoảng 8,5 mm. Trong đó, nhóm tổn thương có kích thước rất nhỏ dưới 5 mm chiếm khoảng 18,5%, nhóm từ 5 mm đến 10 mm chiếm tỷ lệ cao nhất với 51,9%, và nhóm trên 10 mm chiếm khoảng 29,6%.
• Phân loại mô bệnh học: Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ ghi nhận tỷ lệ tổn thương lành tính chiếm 68,5% (chủ yếu là bướu sợi tuyến chiếm 42,6% và biến đổi sợi bọc chiếm 18,5%). Tổn thương ác tính chiếm 31,5%, bao gồm ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ (DCIS) và ung thư xâm nhập.
• Tính tương hợp hình ảnh - bệnh học: Độ tương hợp giữa phân loại BI-RADS trên siêu âm với kết quả mô bệnh học rất cao. Đối với các tổn thương xếp loại BI-RADS 4C và BI-RADS 5, tỷ lệ khẳng định ác tính sau phẫu thuật đạt trên 88,2%.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn rõ nét thông qua bảng tương quan chẩn đoán hình ảnh - mô bệnh học và biểu đồ phân bố kích thước khối u theo nhóm tuổi. Phân tích cho thấy đa số bệnh nhân nằm trong độ tuổi lao động từ 40 đến 59 tuổi (chiếm trên 65%), đây là nhóm đối tượng có mô tuyến vú bắt đầu thoái triển mỡ một phần nhưng vẫn còn mật độ mô đặc đáng kể, khiến siêu âm trở thành công cụ phát hiện tổn thương nhạy bén hơn nhũ ảnh đơn thuần.

So sánh với y văn thế giới, tỷ lệ lấy trọn tổn thương 100% trong nghiên cứu này tương đương với các báo cáo quốc tế đạt từ 95% đến 99,5%. Kỹ thuật định vị kim móc dưới siêu âm thể hiện ưu điểm vượt trội nhờ khả năng quan sát thời gian thực, cho phép phẫu thuật viên kiểm tra ngay bệnh phẩm vừa cắt bỏ bằng siêu âm để khẳng định khối u đã nằm trọn vẹn trong khối mô lấy ra. Về mặt an toàn, tỷ lệ biến chứng rất thấp với chỉ khoảng 1,9% trường hợp xuất hiện tụ máu nhỏ tại vết mổ và không ghi nhận bất kỳ sự cố tràn khí màng phổi hay nhiễm trùng sâu nào. Điều này khẳng định kỹ thuật định vị kim móc là giải pháp vừa mang lại độ chính xác cao, vừa tiết kiệm chi phí đáng kể so với kỹ thuật sinh thiết hút chân không (VABB) tại các cơ sở y tế đang phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa quy trình điều trị:

1. Chuẩn hóa quy trình hội chẩn đa chuyên khoa: Thiết lập quy chế phối hợp bắt buộc giữa bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ ngoại khoa và bác sĩ giải phẫu bệnh trước mọi ca phẫu thuật vú không sờ thấy. Mục tiêu đạt 100% ca can thiệp có sơ đồ định vị chuẩn xác với khoảng cách đầu kim đến tâm bướu dưới 5 mm. Thời gian triển khai ngay trong năm đầu tiên do Hội đồng Chuyên môn bệnh viện chủ trì.
2. Nâng cấp trang thiết bị và đầu dò siêu âm chuyên dụng: Đầu tư trang bị đầu dò siêu âm phẳng có tần số cao từ 10 MHz đến 14 MHz tại khu vực phòng thủ thuật ngoại khoa. Target metric là nâng độ nhạy phát hiện vi tổn thương dưới 5 mm lên trên 98% trong vòng 6 tháng tới dưới sự điều phối của Phòng Trang thiết bị y tế.
3. Mở rộng ứng dụng sinh thiết cắt lạnh và đặt clip định vị: Áp dụng thường quy kỹ thuật cắt lạnh tức thì trong mổ kết hợp đặt 1 đến 5 clip titan đánh dấu diện cắt đối với các tổn thương ác tính hoặc nghi ngờ ác tính cao. Quy trình này giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán trong mổ xuống dưới 20 phút do Khoa Giải phẫu bệnh đảm trách.
4. Tổ chức chuyển giao kỹ thuật cho các bệnh viện tuyến dưới: Xây dựng khung chương trình đào tạo và tổ chức định kỳ 02 khóa tập huấn thực hành kỹ thuật định vị kim móc mỗi năm cho các bác sĩ ngoại khoa khu vực lân cận, nhằm giảm tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết lên đến 35% trong lộ trình 2 năm tới do Trung tâm Chỉ đạo tuyến phụ trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Phẫu thuật viên Ngoại Ung bướu và Phẫu thuật viên Lồng ngực - Tuyến vú: Nắm vững các bước thực hành rạch da tối ưu, kỹ thuật bộc lộ theo thân kim móc và phương pháp bảo tồn tối đa thể tích mô vú lành mà vẫn đảm bảo diện cắt âm tính.
• Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh và Bác sĩ Điện quang can thiệp: Tiếp cận quy trình thao tác đưa kim Duolock chính xác vào trung tâm khối u dưới hướng dẫn siêu âm thời gian thực và phương pháp kiểm tra mẫu mô sau phẫu thuật.
• Học viên Sau đại học, Bác sĩ Nội trú và Học viên Chuyên khoa Ung thư: Sử dụng tài liệu như một cẩm nang học thuật mẫu mực về thiết kế nghiên cứu lâm sàng, cách xử lý số liệu y học và phương pháp đối chiếu đa thông số giữa hình ảnh học với giải phẫu bệnh.
• Lãnh đạo bệnh viện và Nhà quản lý dịch vụ y tế: Tham khảo căn cứ khoa học và phân tích chi phí - hiệu quả để phê duyệt định mức kỹ thuật, đầu tư trang thiết bị can thiệp tuyến vú phù hợp với điều kiện kinh tế của từng đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

Kỹ thuật định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm là gì?
Đây là thủ thuật can thiệp ít xâm lấn, trong đó bác sĩ sử dụng sóng siêu âm để dẫn đường một kim thép chuyên dụng có móc cố định vào chính xác vị trí khối u vú không sờ thấy trước khi bệnh nhân được chuyển vào phòng mổ để cắt bỏ tổn thương.

Tại sao nên chọn định vị bằng siêu âm thay vì nhũ ảnh?
Định vị dưới siêu âm cho phép quan sát hình ảnh động liên tục trong thời gian thực, không gây phơi nhiễm tia X cho người bệnh, thao tác nhanh gọn trong khoảng 10 đến 15 phút và mang lại cảm giác thoải mái, dễ chịu hơn so với việc ép vú chụp nhũ ảnh.

Phẫu thuật định vị kim móc có để lại sẹo xấu trên bầu ngực không?
Kỹ thuật này giúp định vị chính xác vị trí khối u, cho phép phẫu thuật viên chọn đường rạch da thẩm mỹ rất nhỏ (thường quanh quầng vú hoặc nếp lằn dưới vú) chỉ từ 2 cm đến 3 cm, hạn chế tối đa việc cắt phạm mô lành và giữ nguyên hình dáng bầu ngực.

Những bệnh nhân nào có chỉ định thực hiện thủ thuật này?
Thủ thuật được chỉ định cho các trường hợp có tổn thương vú nghi ngờ xếp loại BI-RADS 4 hoặc 5 không sờ thấy được bằng tay, các tổn thương BI-RADS 3 có nguyện vọng sinh thiết lấy trọn u, hoặc bệnh nhân cần đánh dấu vị trí khối u trước khi điều trị hóa chất tân bổ trợ.

Tỷ lệ xảy ra biến chứng khi định vị kim móc có cao không?
Tỷ lệ biến chứng của phương pháp này rất thấp, chỉ dưới 2% trong thực tế lâm sàng. Các biến chứng nhẹ có thể gặp là bầm tím hoặc tụ máu nhỏ tại vị trí đâm kim, hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa tốt bằng việc kiểm soát mạch máu dưới siêu âm doppler.

Kết luận

• Kỹ thuật định vị kim móc dưới hướng dẫn siêu âm là phương pháp an toàn, có độ chính xác tuyệt đối (đạt 100%) trong xử lý các tổn thương vú không sờ thấy trên lâm sàng.
• Hỗ trợ phẫu thuật viên cắt trọn vẹn khối u có kích thước nhỏ dưới 10 mm với tỷ lệ diện cắt sạch cao, bảo tồn tối đa thẩm mỹ tuyến vú.
• Phát hiện kịp thời 31,5% các ca bệnh ác tính ở giai đoạn rất sớm (DCIS và ung thư xâm nhập sớm), nâng cao tỷ lệ sống còn sau 5 năm cho người bệnh.
• Tỷ lệ biến chứng phẫu thuật cực kỳ thấp (dưới 2%), thời gian can thiệp nhanh và tối ưu hóa chi phí điều trị so với các kỹ thuật nhập ngoại đắt tiền.
• Đóng góp nguồn tư liệu lâm sàng chuẩn mực, mở ra hướng đi bền vững cho các trung tâm ung bướu trên toàn quốc trong công tác tầm soát và điều trị sớm ung thư vú.

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra và cung cấp dữ liệu thực chứng giá trị. Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2022-2025 là mở rộng triển khai quy trình kỹ thuật chuẩn ra toàn bộ hệ thống bệnh viện khu vực miền Trung. Quý độc giả, bác sĩ và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các số liệu trong luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác điều trị thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Chẩn đoán tổn thương vú không sờ thấy 1.1 Lâm sàng Khối trong vú không đau là triệu chứng thường gặp. Trong trường hợp bướu tiến triển tại chỗ tại vùng, có thể xuất hiện các triệu chứng như phù nề da (dấu da cam), có kéo núm vú và da trên bướu, phì đại hạch nách, hạch trên đòn. Ở giai đoạn di căn, triệu chứng ung thư vú đa dạng phổ biến nhất là đau nhức xương, gãy xương bệnh lý, chèn ép tủy (khi di căn xương); ho, khó thở (khi di căn phổi), đau bụng, vàng da (di căn gan). Hiện nay, các tổn thương tiền xâm lấn (DCIS) chiếm từ 25-30% các ung thư vú mới phát hiện [52].2 Hình ảnh học Hình ảnh học tuyến vú góp phần quan trọng trong chẩn đoán bệnh lý tuyến vú: siêu âm, nhũ ảnh, chụp cộng hưởng từ.

Và việc đánh giá tổn thương vú trên hình ảnh học dựa vào hệ thống phân loại BIRADS (Breast Imaging Reporting and Data Systems) của Hiệp hội Điện quang Hoa kỳ (ACR) năm 2013, đến năm 2020 vẫn chưa có thay đổi về phân loại BIRADS. Đánh giá BI-RADS nhằm giúp các nhà lâm sàng hiểu được vị trí, đặc tính của tổn thương dựa trên các phân tích cơ bản về hình ảnh, từ đó có hướng xử trí thích hợp. Ban đầu hệ thống phân loại BI-RADS chỉ được dùng trên nhũ ảnh, tuy nhiên hiện nay đã được mở rộng cho cả siêu âm và MRI tuyến vú. Tuy nhiên, xác suất ác tính đối với các xếp hạng BI-RADS của siêu âm và MRI không được xác định rõ ràng, mặc dù người ta tin rằng chúng có khả năng tương tự như với nhũ ảnh[7].1: Bảng xếp loại BIRADS[7].

BI-RADS Mô tả Khả năng ác Thái độ xử trí Thực hiện các Cần có thêm những 0 phương tiện hình ảnh kết quả hình ảnh khác học khác Không tìm thấy bất Theo dõi lâm sàng và 1 0% thường tầm soát Theo dõi lâm sàng và 2 Biểu hiện lành tính 0% tầm soát Bệnh nhân lựa chọn: Bất thường có thể là 3 < 2% theo dõi mỗi 6 tháng lành tính hoặc sinh thiết Bất thường nghi ngờ 2% - < 10% 4A Sinh thiết ác tính mức độ thấp Biểu hiện nghi ngờ ác 4B 10 - < 50% Sinh thiết tính mức độ trung bình Biểu hiện mức độ ác 4C 50 - < 95% Sinh thiết tính mức độ cao 5 Ác tính ≥ 95% Sinh thiết Ung thư đã được xác 6 100% Phẫu thuật định bằng sinh thiết 1.1 Nhũ ảnh Trong các khảo sát hình ảnh tuyến vú, nhũ ảnh có vai trò nổi bật nhất, do lãnh vực áp dụng của nhũ ảnh rất rộng gồm cả tầm soát lẫn chẩn đoán. Nhũ ảnh là phương thức chẩn đoán hình ảnh được lựa chọn đầu tiên trong đánh giá bướu sờ thấy trên lâm sàng đối với phụ nữ trên 40 tuổi[42]. Tầm soát ung thư vú bằng nhũ ảnh được chứng minh làm giảm tử suất ung thư vú [18]. 13 Nhũ ảnh là phương pháp sử dụng tia X để ghi lại hình ảnh tuyến vú.

Các tia này đâm xuyên, cũng như phân tán sang các mô xung quanh dẫn tới sự thay đổi cường độ. Sự suy giảm các tia này phụ thuộc vào các đặc điểm cấu trúc của mô tuyến vú, và được ghi lại trên phim cho mục đích chẩn đoán hoặc tầm soát. Nhũ ảnh khảo sát tuyến vú từ nhiều góc nhìn khác nhau. Các tư thế tiêu chuẩn, bắt buộc và quan trọng nhất là các phim CC (craniocaudal view) và phim giữa chéo bên (mediolateral oblique view) (MLO).

Khoảng 90% bất thường phát hiện trên nhũ ảnh là các tổn thương lành tính [22],[28]. Vì thế việc đánh giá một cách an toàn và hiệu quả là rất quan trọng đối với một bất thường trên nhũ ảnh.