Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị cười hở nướu bằng botulinum toxin tại bệnh viện trường đại học y dược cần thơ vă

Chuyên khảo y tế phân tích Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị cười hở nướu bằng botulinum toxin tại bệnh viện, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Thiều Tú Trâm
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Phương Đan
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Và Kết Quả Điều Trị Cười Hở Nướu Bằng Botulinum Toxin Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cấu trúc giải phẫu tầng giữa mặt
• 2.2. Cười hở nướu
• 2.3. Phim sọ nghiêng trong đánh giá cười hở lợi
• 2.4. Các phương pháp điều trị cười hở nướu
• 2.5. Ứng dụng Botox trong nha khoa
• 2.6. Các nghiên cứu trên thế giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm bệnh nhân cười hở nướu
• 4.3. Kết quả điều trị cười hở nướu bằng Botulinum Toxin
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Điều Trị Cười Hở Nướu Bằng Botulinum Toxin

Nghiên cứu điều trị cười hở nướu bằng Botulinum Toxin tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đã mở ra một hướng đi mới trong việc cải thiện thẩm mỹ nụ cười cho bệnh nhân. Cười hở nướu là tình trạng mà nướu lộ ra quá nhiều khi cười, gây mất thẩm mỹ và tự ti cho người bệnh. Việc áp dụng Botulinum Toxin trong điều trị không chỉ giúp giảm co cơ mà còn mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao.

1.1. Định Nghĩa Cười Hở Nướu Và Tác Động Của Nó

Cười hở nướu được định nghĩa là tình trạng khi chiều cao đường cười vượt quá 3,0 mm. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể gây ra những vấn đề tâm lý cho bệnh nhân.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Botulinum Toxin Trong Điều Trị

Botulinum Toxin, đặc biệt là tuýp A, đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm co cơ, từ đó cải thiện tình trạng cười hở nướu. Phương pháp này giúp bệnh nhân có được nụ cười tự tin hơn mà không cần phẫu thuật.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Cười Hở Nướu

Mặc dù có nhiều phương pháp điều trị cười hở nướu, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc đạt được kết quả tối ưu. Các phương pháp truyền thống như phẫu thuật nướu thường gây đau đớn và thời gian hồi phục lâu. Do đó, việc tìm kiếm một giải pháp hiệu quả và ít xâm lấn hơn là rất cần thiết.

2.1. Những Hạn Chế Của Các Phương Pháp Truyền Thống

Các phương pháp như phẫu thuật nướu có thể gây ra đau đớn và thời gian hồi phục kéo dài. Điều này khiến nhiều bệnh nhân e ngại khi lựa chọn điều trị.

2.2. Tìm Kiếm Giải Pháp Hiệu Quả Hơn

Việc áp dụng Botulinum Toxin trong điều trị cười hở nướu đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc giảm thiểu đau đớn và thời gian hồi phục cho bệnh nhân.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Và Thực Hiện Điều Trị

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ với sự tham gia của nhiều bệnh nhân có tình trạng cười hở nướu. Phương pháp tiêm Botulinum Toxin được áp dụng để đánh giá hiệu quả điều trị và sự hài lòng của bệnh nhân.

3.1. Quy Trình Tiêm Botulinum Toxin

Quy trình tiêm Botulinum Toxin được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân. Liều lượng và vị trí tiêm được xác định dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.

3.2. Đánh Giá Kết Quả Sau Điều Trị

Kết quả điều trị được đánh giá qua các chỉ số thẩm mỹ và sự hài lòng của bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong tình trạng cười hở nướu sau khi tiêm Botulinum Toxin.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của Botulinum Toxin

Kết quả nghiên cứu cho thấy Botulinum Toxin mang lại hiệu quả tích cực trong việc điều trị cười hở nướu. Nhiều bệnh nhân đã báo cáo sự cải thiện rõ rệt về thẩm mỹ và sự tự tin sau khi điều trị.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị

Hiệu quả điều trị được đánh giá qua các chỉ số như chiều cao đường cười và sự hài lòng của bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy có sự giảm đáng kể chiều cao đường cười sau điều trị.

4.2. Phản Ứng Phụ Và An Toàn

Mặc dù Botulinum Toxin được coi là an toàn, nhưng vẫn cần theo dõi các phản ứng phụ có thể xảy ra. Nghiên cứu đã ghi nhận một số phản ứng nhẹ nhưng không nghiêm trọng.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu điều trị cười hở nướu bằng Botulinum Toxin tại Bệnh viện Đại học Y Dược Cần Thơ đã mở ra một hướng đi mới trong điều trị thẩm mỹ nha khoa. Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp này không chỉ hiệu quả mà còn an toàn cho bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Điều Trị

Với những kết quả khả quan, Botulinum Toxin có thể trở thành phương pháp điều trị chính cho cười hở nướu trong tương lai. Cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình và liều lượng.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần thực hiện thêm nhiều nghiên cứu lâm sàng để khẳng định hiệu quả lâu dài của Botulinum Toxin trong điều trị cười hở nướu và mở rộng ứng dụng trong các lĩnh vực khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nụ cười hở nướu (Gummy Smile) là một tình trạng thẩm mỹ phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tự tin trong giao tiếp của khoảng 10% đến 26% người trưởng thành trẻ tuổi. Theo các tiêu chuẩn thẩm mỹ nha khoa hiện đại, một nụ cười đạt chuẩn hài hòa khi khoảng cách từ bờ dưới môi trên đến đường viền nướu răng cửa giữa chỉ dao động trong khoảng từ 0,0 mm đến 2,0 mm. Khi chiều cao đường cười vượt quá mức 2,0 mm, tình trạng cười hở nướu sẽ xuất hiện và làm giảm đáng kể tính cân đối của tầng mặt dưới.

Các phương pháp can thiệp truyền thống như phẫu thuật cắt nướu, mài chỉnh xương ổ răng, phẫu thuật tái định vị môi hoặc phẫu thuật chỉnh hình xương hàm trên thường mang tính xâm lấn cao, đòi hỏi chi phí lớn và kéo dài thời gian hồi phục từ 2 đến 4 tuần với nhiều đau đớn. Nhằm tìm kiếm giải pháp ít xâm lấn, an toàn và nhanh chóng, nghiên cứu này được triển khai với hai mục tiêu cụ thể: mô tả các đặc điểm lâm sàng, phim X-quang sọ nghiêng của bệnh nhân cười hở nướu, đồng thời đánh giá kết quả điều trị cười hở nướu bằng kỹ thuật tiêm Botulinum Toxin nhóm A tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 09/2020 đến tháng 06/2021.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập phác đồ tiêm vi điểm liều thấp 2 UI mỗi bên tại điểm giải phẫu Yonsei. Kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian can thiệp xuống chỉ còn khoảng 15 phút, đạt tỷ lệ cải thiện thẩm mỹ nụ cười trên 75% và nâng cao chỉ số hài lòng của người bệnh lên trên 90%, mở ra hướng tiếp cận điều trị thẩm mỹ nụ cười hiện đại cho chuyên ngành Răng Hàm Mặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa giải phẫu học cơ mặt tầng giữa và dược lý học thần kinh cơ:

• Giải phẫu học phức hợp cơ nâng môi trên: Tính thẩm mỹ của nụ cười chịu sự chi phối chặt chẽ của ba nhóm cơ chính gồm cơ nâng môi trên và cánh mũi (LLSAN), cơ nâng môi trên (LLS), cùng cơ gò má bé (Zmi). Khi cười biểu cảm Duchenne, môi trên nâng lên khoảng 80% chiều dài môi ở trạng thái nghỉ, làm lộ toàn bộ thân răng và một phần nướu viền.
• Cơ chế tác động của Botulinum Toxin nhóm A (BoNTA): Phức hợp protein 150 kDa từ vi khuẩn kỵ khí Clostridium botulinum có khả năng ức chế phóng thích chất dẫn truyền thần kinh Acetylcholine tại các đầu tận cùng sợi trục tiền synap. Quá trình này diễn ra nhờ chuỗi nhẹ phân cắt protein liên kết màng SNAP-25, làm mất khả năng dẫn truyền thần kinh tạm thời, gây giãn cơ có kiểm soát trong 3 đến 7 ngày và phục hồi sinh lý hoàn toàn sau 3 đến 6 tháng.
• Các khái niệm then chốt: Chiều cao lộ nướu (Gingival Display - GD, tiêu chuẩn bệnh lý khi GD từ 2,0 mm trở lên), Chỉ số vận động môi trên (Hyperactive Upper Lip - HUL, xác định tăng vận động khi HUL lớn hơn 7,8 mm), Chỉ số nụ cười (Smile Index - SI = Chiều rộng nụ cười SW / Chiều cao nụ cười SH), và Điểm Yonsei (vị trí giao nhau của ba bó cơ nâng môi, cách cánh mũi 1,0 cm và cách khóe môi 3,0 cm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế can thiệp lâm sàng không nhóm chứng, theo dõi dọc trước và sau can thiệp trên cỡ mẫu 33 bệnh nhân. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức ước lượng tỷ lệ cải thiện dự kiến 98,0% với độ tin cậy 95% và sai số biên 0,05. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được tiến hành tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trên các đối tượng từ 18 tuổi trở lên, có chiều cao đường cười từ 2,0 mm trở lên, có sức khỏe ổn định và không thuộc các tiêu chí loại trừ như dị ứng Albumin, rối loạn thần kinh cơ hay đang mang thai.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích hình ảnh và trắc lượng phim sọ nghiêng là nhằm đảm bảo tính định lượng khách quan tuyệt đối:

• Phim sọ nghiêng kỹ thuật số được phân tích qua phần mềm chuyên dụng WebCeph để đánh giá góc mặt phẳng hàm dưới (trung bình 32 độ) và tỷ lệ chiều cao tầng mặt dưới LAFH/TAFH (chuẩn 55%).
• Hình ảnh nụ cười Duchenne được ghi nhận bằng máy ảnh chuyên dụng Canon 6D kèm ống kính Macro 100mm f2.8, sử dụng miếng dán chuẩn hóa 10,0 mm giữa hai đầu chân mày để hiệu chỉnh tỷ lệ pixel và đo đạc milimet chính xác trên phần mềm Adobe Photoshop CS6.
• Dữ liệu được quản lý bằng Epidata 3.0 và phân tích thống kê trên phần mềm SPSS 20. Quy trình theo dõi gồm 13 mốc thời gian chặt chẽ: trước điều trị, sau 1 ngày, 3 ngày, 5 ngày, 1 tuần, 2 tuần, 4 tuần, 8 tuần, 12 tuần, 16 tuần, 20 tuần và 24 tuần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ tăng vận động môi trên tuyệt đối: 100% đối tượng nghiên cứu (33/33 bệnh nhân) đều ghi nhận tình trạng môi trên tăng vận động quá mức. Chỉ số vận động môi trên HUL trung bình đạt 13,80 ± 1,43 mm (dao động từ 11,30 mm đến 16,78 mm), vượt xa ngưỡng bình thường từ 6,8 mm đến 7,8 mm.
• Đặc điểm nhân khẩu học nổi bật: Nữ giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 84,8% (28 bệnh nhân), trong khi nam giới chiếm 15,2% (5 bệnh nhân). Độ tuổi trung bình là 26,4 ± 6,5 tuổi, trong đó nhóm tuổi thanh niên từ 18 đến 34 tuổi chiếm tới 91,0% (30 bệnh nhân). Nhóm có trình độ cao đẳng, đại học chiếm 93,9%.
• Mức độ cải thiện độ lộ nướu (GD): Sau khi tiêm 2 UI BoNTA tại điểm Yonsei mỗi bên, chiều cao nướu lộ giảm rõ rệt từ ngày thứ 3, đạt đỉnh điểm tối ưu tại tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 với mức giảm trung bình trên 75% so với ban đầu. Đường cười của đa số bệnh nhân được đưa về khoảng thẩm mỹ lý tưởng dưới 2,0 mm.
• Sự biến thiên của Chỉ số nụ cười (SI): Chỉ số SI tăng đáng kể từ tuần thứ 2 do chiều cao nụ cười SH thu hẹp lại trong khi chiều rộng nụ cười SW duy trì ổn định, giúp cung cười mở rộng theo chiều ngang và nụ cười trở nên mềm mại, tự nhiên.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả giảm độ lộ nướu vượt trội bắt nguồn từ việc xác định chính xác điểm Yonsei làm đích tác động. Việc phong bế cục bộ liên hợp ba cơ LLSAN, LLS và Zmi bằng liều lượng vi mô 2 UI mỗi bên đã hạn chế tối đa biên độ co rút của môi trên khi cười biểu cảm mà không gây đơ cứng cơ mặt.

Khi so sánh với y văn thế giới, kết quả này hoàn toàn tương thích với các công bố quốc tế:

• Mức cải thiện trung bình trên 75% trong nghiên cứu tương đồng với kết quả của một nghiên cứu năm 2010 thực hiện trên 16 bệnh nhân ghi nhận tỷ lệ cải thiện đạt 75,09%.
• Nghiên cứu năm 2019 của một nhóm tác giả quốc tế trên 10 bệnh nhân cũng ghi nhận chiều cao nướu giảm từ 7,5 ± 1,35 mm xuống còn 3,2 ± 0,91 mm sau 15 ngày tiêm BoNTA tại điểm Yonsei.
• Quá trình hồi phục sinh lý diễn ra tuần tự: hoạt tính thuốc ổn định trong 4 đến 8 tuần đầu, sau đó giảm dần từ tuần thứ 12 và trở về trạng thái giải phẫu ban đầu tại tuần thứ 24, trùng khớp với quy luật tái tạo chồi thần kinh synap được ghi nhận trong nghiên cứu theo dõi 24 tuần vào năm 2008.

Trong các báo cáo lâm sàng, toàn bộ chuỗi dữ liệu động về GD và SI qua 13 mốc đánh giá có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ đường xu hướng kết hợp với bảng phân tích phương sai đo lường lặp lại (Repeated Measures ANOVA). Cách trình bày này làm nổi bật tính an toàn, không có tác dụng phụ toàn thân, không gây biến chứng xệ môi hay mất cân xứng nụ cười ở liều điều trị 4 UI toàn phần.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán phân loại: Các cơ sở khám chữa bệnh chuyên khoa Răng Hàm Mặt cần áp dụng bảng phân loại 5 nhóm nguyên nhân gây cười hở nướu (răng mọc thụ động, xương ổ răng phát triển quá mức, xương hàm trên dài, môi ngắn, và tăng vận động môi trên) trong vòng 3 tháng tới nhằm sàng lọc chính xác bệnh nhân có chỉ định dùng BoNTA.
• Ứng dụng kỹ thuật tiêm điểm Yonsei liều thấp: Khuyến nghị các bác sĩ thực hành lâm sàng áp dụng liều khởi đầu an toàn là 2 UI cho mỗi bên điểm Yonsei (tổng liều 4 UI pha với 2,5 ml nước muối sinh lý vô khuẩn). Tiến hành tái khám đánh giá ở mốc 14 ngày để cân nhắc bổ sung liều vi chỉnh nếu tình trạng hở nướu vẫn còn trên 2,0 mm.
• Tích hợp công nghệ đo đạc số hóa: Triển khai quy trình chụp ảnh nụ cười Duchenne chuẩn hóa với vật định chuẩn 10 mm kết hợp phần mềm WebCeph trước quý 2 năm tới, giúp tăng độ chính xác của phép đo lên trên 95% và hỗ trợ tư vấn trực quan cho khách hàng.
• Ban hành hướng dẫn đào tạo y khoa liên tục: Các trường đại học y dược và hội nghề nghiệp cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu định kỳ 6 tháng một lần về giải phẫu học cơ mặt và kỹ thuật tiêm Botulinum Toxin trong nha khoa thẩm mỹ, đảm bảo 100% bác sĩ thực hiện nắm vững quy tắc xử lý vô khuẩn và kiểm soát biến chứng tại chỗ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt và Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ: Nắm vững quy trình kỹ thuật định vị điểm Yonsei, công thức pha thuốc chuẩn xác và phác đồ theo dõi 13 mốc thời gian để ứng dụng điều trị thực tế cho bệnh nhân cười hở nướu.
• Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu can thiệp lâm sàng chuẩn mực, cách thức ứng dụng phần mềm WebCeph và Photoshop trong trắc lượng nụ cười và phân tích phim sọ nghiêng.
• Chủ cơ sở phòng khám nha khoa và thẩm mỹ viện: Tham khảo mô hình điều trị ít xâm lấn nhằm xây dựng danh mục dịch vụ nha khoa thẩm mỹ chất lượng cao, giúp rút ngắn thời gian ghế răng xuống dưới 20 phút và tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng.
• Người bệnh có nhu cầu cải thiện nụ cười hở nướu: Tiếp cận thông tin khoa học chính thống về cơ chế tác động, thời gian duy trì hiệu quả từ 3 đến 6 tháng, chi phí và mức độ an toàn của phương pháp tiêm BoNTA so với phẫu thuật cắt xương hàm.

Câu hỏi thường gặp

• Tiêm Botulinum Toxin điều trị cười hở nướu có gây đau nhiều không và sau bao lâu thì thấy kết quả? Thủ thuật hoàn toàn nhẹ nhàng vì bệnh nhân được ủ tê bề mặt bằng kem Lidocain và Prilocain 5% trong 15 phút trước khi tiêm bằng kim siêu nhỏ. Thuốc bắt đầu phát huy tác dụng giãn cơ từ ngày thứ 3 và đạt kết quả thẩm mỹ tối ưu, rõ rệt nhất sau 1 đến 2 tuần điều trị.

• Hiệu quả điều trị nụ cười hở nướu bằng Botulinum Toxin duy trì được trong thời gian bao lâu? Theo dõi lâm sàng cho thấy kết quả giảm hở nướu duy trì ổn định trong khoảng 12 đến 16 tuần. Từ sau tuần thứ 16, hoạt lực của thuốc giảm dần do cơ chế tái tạo synap thần kinh và cơ mặt sẽ trở lại trạng thái vận động ban đầu sau 24 tuần (khoảng 6 tháng). Bệnh nhân có thể tiêm nhắc lại định kỳ.

• Liều lượng tiêm an toàn tại điểm giải phẫu Yonsei là bao nhiêu? Liều lượng khuyến cáo an toàn trong nghiên cứu là 2 UI cho mỗi bên điểm Yonsei (tổng liều 4 UI cho cả hai bên). Liều lượng thấp này vừa đủ để ức chế chọn lọc cơ nâng môi mà không gây ra tác dụng phụ toàn thân hay hiện tượng sụp môi, đơ cứng nụ cười.

• Phương pháp tiêm BoNTA có thể thay thế hoàn toàn phẫu thuật cắt nướu hay chỉnh nha không? Phương pháp này không thay thế hoàn toàn các chỉ định phẫu thuật. BoNTA là giải pháp lý tưởng cho nhóm nguyên nhân do tăng vận động cơ nâng môi trên. Với các trường hợp xương hàm trên dài quá mức hoặc răng mọc thụ động, cần kết hợp chỉnh nha, cắt nướu gọt xương ổ hoặc phẫu thuật hàm để đạt kết quả toàn diện.

• Những trường hợp nào chống chỉ định tiêm Botulinum Toxin điều trị cười hở nướu? Chống chỉ định tuyệt đối với phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú, người có tiền sử dị ứng với Botulinum Toxin hoặc Albumin, bệnh nhân mắc các bệnh lý rối loạn thần kinh cơ (như nhược cơ, hội chứng Lambert-Eaton), và người đang có ổ viêm nhiễm nha chu tiến triển chưa được kiểm soát.

Kết luận

• Tăng vận động môi trên (HUL > 7,8 mm) là yếu tố nguyên nhân phổ biến xuất hiện ở 100% bệnh nhân cười hở nướu trong mẫu nghiên cứu.
• Kỹ thuật tiêm Botulinum Toxin nhóm A liều thấp 2 UI tại điểm Yonsei mỗi bên giúp giảm trên 75% chiều cao lộ nướu, đưa đường cười về chuẩn thẩm mỹ lý tưởng sau 2 tuần can thiệp.
• Phương pháp điều trị có độ an toàn rất cao, thủ thuật nhanh gọn trong 15 phút, không gây đau kéo dài và tính chất ức chế thần kinh cơ có khả năng hồi phục sinh lý hoàn toàn sau 24 tuần.
• Sự kết hợp giữa phân tích phim sọ nghiêng trên WebCeph và đo đạc hình ảnh nụ cười Duchenne chuẩn hóa cung cấp công cụ chẩn đoán và tiên lượng chính xác cho thực hành nha khoa.
• Đây là giải pháp can thiệp thẩm mỹ nụ cười ít xâm lấn, tiết kiệm chi phí và mang lại sự hài lòng vượt trội cho người bệnh.

Luận văn đã đóng góp một phác đồ điều trị thực chứng giá trị cho chuyên ngành Răng Hàm Mặt tại Việt Nam. Để tiếp tục nâng cao hiệu quả điều trị, các bác sĩ và nhà nghiên cứu nên tiếp tục theo dõi dài hạn trên các cỡ mẫu mở rộng trong 12 tháng tới. Hãy liên hệ ngay với các chuyên gia nha khoa thẩm mỹ để được thăm khám nụ cười và tư vấn lộ trình điều trị tối ưu nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Phân tích nụ cƣời từ lâu là nguồn cảm hứng tranh luận giữa các nhà nghệ thuật và triết học. Các nghiên cứu đã tìm thấy rằng những ngƣời tự tin về bản thân có nụ cƣời đẹp sẽ trở nên hạnh phúc hơn, hấp dẫn hơn, đạt đƣợc thành công trong đàm phán, thông minh hơn và thành công hơn so với ngƣời không tự tin [4]. Điều đặc biệt hơn thế nữa, nụ cƣời theo kiểu Duchenne là nụ cƣời dễ đạt đƣợc sự thu hút ngƣời đối diện, đƣợc xem là nụ cƣời có sự kèm theo của biểu cảm ánh mắt khi cƣời. Khi cƣời kiểu Duchenne sẽ có biểu hiện nhƣ sau: hai đuôi mắt sẽ chếch nhẹ đồng thời nụ cƣời thấy đƣợc đến phía xa của răng cối nhỏ thứ hai hàm trên hai bên [37].

Đứng về góc độ giải phẫu và sinh lý học nụ cƣời là kết quả của sự tiếp xúc răng và nƣớu trong phức hợp co cơ ở vùng một phần ba giữa và dƣới của tầng mặt. Nụ cƣời và tính thẩm mỹ của nụ cƣời đƣợc quyết định bởi các yếu tố: răng, nƣớu và môi. Chuẩn mực cho một nụ cƣời hấp dẫn phụ thuộc vào tỉ lệ và sự sắp xếp tƣơng quan của ba yếu tố trên, đó là vị trí bờ trên của môi dƣới chạm vào cạnh cắn của các răng hàm trên, bờ dƣới của môi trên tạo nên khoảng cách đều đặn và liên tục với đƣờng nối liền các điểm cao nhất của răng hàm trên cổ răng hàm trên với khoảng cách là 3,0 mm [9]. Khoảng cách giữa bờ dƣới của môi trên đến đƣờng cao nhất của cổ răng đƣợc gọi là chiều cao đƣờng cƣời, do vậy cƣời hở nƣớu đƣợc định nghĩa khi bệnh nhân ở trạng thái cƣời thân thiện chiều cao đƣờng cƣời nhiều hơn 3,0mm.

Tuy nhiên dƣới góc độ quan sát của các bác sĩ chỉnh hình răng mặt, tiêu chuẩn của nụ cƣời đẹp khi chiều cao đƣờng cƣời là 2,0 mm đối với ngƣời có gƣơng mặt dài, chiều cao đƣờng cƣời là 0,0 mm đối với ngƣời có gƣơng mặt ngắn,vì vậy trong nghiên cứu này chúng tôi chọn mốc chiều cao đƣờng cƣời là 2,0 mm cho đánh giá cƣời hở nƣớu. 2 Hiện nay, để điều trị cƣời hở nƣớu có các biện pháp sau: chỉnh hình răng mặt, phẫu thuật nƣớu và mài chỉnh xƣơng ổ, phẫu thuật tái tạo đƣờng viền nƣớu. Tuy nhiên khi sử dụng một trong các phƣơng pháp trên đôi khi vẫn chƣa đạt đến chuẩn mực của đƣờng cƣời hấp dẫn, do vậy cần kết hợp nhiều biện pháp trong quá trình điều trị, từ đó dẫn đến bệnh nhân trải qua thời gian điều trị kéo dài và đau sau phẫu thuật, do đó phƣơng pháp điều trị dựa vào cơ chế tác động thần kinh gây ức chế tác động co cơ của Botulinum Toxin ra đời [58]. Botulinum Toxin là độc tố sinh ra từ vi khuẩn kỵ khí Gram dƣơng Clostridium botulinum, gây ức chế sự phóng thích chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine từ các đầu tận cùng sợi trục thần kinh ngoại biên.

Botulinum Toxin có bảy tuýp khác nhau, tuy nhiên chỉ có tuýp A và tuýp B đƣợc sử dụng trên lâm sàng, trên thị trƣờng hiện nay có ba loại tuýp A và một loại tuýp B [2]. Với mong muốn kiến tạo nụ cƣời chuẩn mực nụ cƣời hấp dẫn, đồng thời tạo cho bệnh nhân giảm nhẹ áp lực đau, rút ngắn đƣợc thời gian, chi phí cho bệnh nhân, chính vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị cƣời hở nƣớu bằng Botulinum Toxin tại Bệnh viện Trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ” với các mục tiêu sau: 1. Đặc điểm lâm sàng và phim Xquang của bệnh nhân cƣời hở nƣớu tại Bệnh viện trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2020-2021. Đánh giá kết quả điều trị cƣời hở nƣớu bằng Botulinum Toxin tại Bệnh viện trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2020-2021.

3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Cấu trúc giải phẫu tầng giữa mặt 1.1 Cơ nâng môi trên cánh mũi Hình 1.1 Cơ nâng môi trên cánh mũi Nguồn: Nguyễn Trọng Hào, 2019 [2] Nguyên uỷ: mỏm trán của xƣơng hàm trên Bám tận: cánh mũi, da, niêm mạc, và cơ vòng miệng ở phía trong môi trên Chức năng: - Nâng phần giữa môi trên - Góp phần cƣời và hình thành nếp mũi má.2 Cơ nâng môi trên Hình 1.2 Cơ nâng môi trên Nguồn: Nguyễn Trọng Hào, 2019 [2] 4 Nguyên uỷ: bờ trên của xƣơng hàm trên ngay phía dƣới rìa ổ mắt và phía trên lỗ dƣới ổ mắt Bám tận: bờ ngoài cơ vòng miệng, da và niêm mạc của phần ngoài môi trên Chức năng: - Nâng môi trên. - Góp phần cƣời và hình thành nếp mũi má.3 Cơ gò má bé Nguồn: Nguyễn Trọng Hào, 2019 [2] Nguyên uỷ: xƣơng gò má Bám tận: môi trên Chức năng: - Nâng môi trên và góc miệng - Góp phần cƣời và hình thành nếp mũi má.4 Cơ gò má lớn Nguồn: Nguyễn Trọng Hào, 2019 [2] 5 Nguyên uỷ: xƣơng gò má Bám tận: góc miệng Chức năng: - Nâng góc miệng lên trên và ra ngoài - Góp phần cƣời và hình thành nếp mũi má.5 Điểm Yonsei Điểm Yonsei là điểm giao nhau của 3 cơ: cơ nâng môi trên, cơ nâng môi trên cánh mũi và cơ gò má bé. Ở ngoài mặt, điểm Yonsei cách cánh mũi 1,0 cm và cách khoé môi 3,0 cm.5 Điểm Yonsei Nguồn: Al-Wayli, 2019 [8] 1.2 Cƣời hở nƣớu 1.1 Định nghĩa cƣời hở nƣớu Nƣớu hay còn gọi là thẩm mỹ hồng là một phần quan trọng trong việc đánh giá thẩm mỹ nụ cƣời, khi đó môi trên phải đƣợc nâng lên khoảng 80% so với chiều dài của môi từ đó để lộ răng và nƣớu [29].6 Tương quan giữa môi trên và đường viền nướu cổ răng hàm trên A: Nụ cười có sự hài hoà thẩm mỹ giữa nướu và răng, B: Nụ cười hở nướu không hài hoà thẩm mỹ giữa nướu và răng (Nguồn: Gupta, 2019 [29]) Sharma và cộng sự đã định nghĩa tiêu chuẩn thẩm mỹ hồng đạt đƣợc khi cƣời là khoảng cách từ viền dƣới của môi trên đến đƣờng viền nƣớu răng cửa trƣớc 0,0 – 2,0 mm. Nếu khoảng cách nhiều hơn 2,0 mm đƣợc cho vào nhóm cƣời hở nƣớu [52].7 Đánh giá đường cười Đường số 1: đường đi ngang cạnh cắn răng cửa giữa hàm trên Đường số 2: đường đi ngang bờ dưới môi trên ở vùng răng cửa giữa hàm trên Đường số 3: đường cổ răng của răng cửa giữa hàm trên.

Những đường nằm trên đường số 3 tính trị số dương, ngược lại phía dưới đường số 3 là trị số âm. a: chiều cao răng ; b: chiều cao môi; c= b-a: chiều cao nướu Nguồn: Sharma, 2017 [52] 7 Hình 1.8 Các loại đường cười A. Đường cười thấp; B. Đường cười đạt chuẩn thẩm mĩ; C.

Đường cười lộ nướu (Nguồn: Internet) 1.2 Nguyên nhân và chẩn đoán cƣời hở nƣớu 1.1 Nguyên nhân trong miệng Đƣờng cƣời có tầm quan trọng trong tái tạo mối tƣơng quan răng – nƣớu tạo nên nét thẩm mỹ và hài hoà về chức năng, có nhiều tác nhân gây ảnh hƣởng đến đƣờng cƣời, bao gồm: sự co cơ của cơ vùng môi, khả năng vận động của cơ vùng môi, chiều dài môi, chiều dài thân răng, xƣơng hàm đặc biệt là chiều dài xƣơng hàm [49]. Bên cạnh đó, sự rối loạn trong quá trình mọc răng, mọc răng thụ động cũng ảnh hƣởng đến đƣờng cƣời [21].2 Nguyên nhân ngoài mặt Xƣơng hàm trên dài: khi có sự gia tăng chiều dài xƣơng hàm trên, từ đó dẫn đến tăng chiều dài 1/3 tầng mặt dƣới. Chẩn đoán dựa vào chiều cao nƣớu, phân tích phim sọ nghiêng, bên cạnh đó có thêm biểu hiện chiều dài môi trên ngắn và / hoặc tăng vận dộng môi trên [35]. Chiều dài môi trên: là khoảng cách tính đƣờng chân mũi đến đƣờng ranh giới giữa môi ƣớt và môi khô của môi trên.

Fonseca đã lƣu ý rằng chiều dài môi trên nữ bình thƣờng có giá trị từ 18,0- 22,0 mm và giá trị này ở nam giới là 20,0- 24,0 mm. Có bảy tuýp Botulinum toxin khác nhay (A- G), trong đó mới chỉ có tuýp A và B đƣợc sử dụng trong lâm sàng. Hiện nay, có ba loại Botulinum toxin A (BoNTA) và một loại Botulinum toxin tuýp B (BoNTB) đƣợc sử 8 dụng cho ngƣời. Botox® (abobotulinumtoxin A, Medicis Pharmaceuticals Corp., Scottsdale, AZ, Hoa Kỳ) và Xeomin® (incobotulinumtoxin A, Merz, Frankfurt, Đức) là những Botulinum toxin tuýp A hiện có trên thị trƣờng.

Mối tƣơng quan của vùng lộ nƣớu và các thành phần của răng bị chi phối một phần bởi các thành phần của môi trên. Đồng thời còn yếu tố khác ảnh hƣởng đến vị trí đƣờng cƣời mối quan hệ của xƣơng với sự khác biệt của cấu trúc nƣớu khác nhau và thẩm mỹ răng. Nhiều nghiên cứu đƣợc thực hiện khẳng định sự liên quan giữa chiều dài môi trên ngắn và đƣờng cƣời cao có ý nghĩa thống kê [6]. Chiều dài môi trên: là khoảng cách tính đƣờng chân mũi đến đƣờng ranh giới giữa môi ƣớt và môi khô của môi trên.

Chiều dài môi trên nữ bình thƣờng có giá trị từ 18,0- 22,0 mm và giá trị này ở nam giới là 20,0- 24,0 mm. Tăng vận động môi trên (HUL) : vận động môi trên đƣợc tính bằng công thức: HUL (mm)=[GD+TL]-IDR, trong đó: HUL<6,8: môi trên kém vận động 6,8< HUL <7,8: môi trên vận động bình thƣờng HUL>7,8: môi trên tăng vận động 1.3 Nguyên nhân trong miệng *Xương hàm trên dài: khi có sự gia tăng chiều dài xƣơng hàm trên, từ đó dẫn đến tăng chiều dài 1/3 tầng mặt dƣới. Chẩn đoán dựa vào chiều cao nƣớu, phân tích phim sọ nghiêng, bên cạnh đó có thêm biểu hiện chiều dài môi trên ngắn và / hoặc tăng vận động môi trên [35]. *Răng mọc thụ động: Mọc răng thụ động là tình trạng liên quan giữa răng, xƣơng ổ răng và mô nƣớu, mô nƣớu phát triển quá mức khiến thân răng biểu hiện ra ngoài nhƣ ngắn lại gây mất thẩm mỹ khi cƣời [39].9 Cười hở nướu có tăng vận động môi trên Nguồn: Internet Hình 1.10 Cười hở nướu có răng mọc thụ động Nguồn: Internet Mối tƣơng quan của vùng lộ nƣớu và các thành phần của răng bị chi phối một phần bởi các thành phần của môi trên.

Đồng thời còn yếu tố khác ảnh hƣởng đến vị trí đƣờng cƣời mối quan hệ của xƣơng với sự khác biệt của cấu trúc nƣớu khác nhau và thẩm mỹ răng [37].3 Phim sọ nghiêng trong đánh giá cƣời hở lợi Ngày nay, thẩm mỹ là mối quan tâm hàng đầu trong điều trị răng miệng và sở hữu nụ cƣời hấp dẫn là nhu cầu của nhiều bệnh nhân. Theo y văn, có nhiều yếu tố nguyên nhân ảnh hƣởng tới hình thái nụ cƣời bao gồm yếu tố xƣơng, nƣớu và cơ, chúng có thể xảy ra kết hợp hoặc đơn lẻ [46].