Luận văn thạc sĩ về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn

Nghiên cứu hệ thống đấu thầu mua sắm hàng hóa công tại Bắc Kạn, phương pháp định lượng kết hợp định tính, góp phần phát triển chuyên ngành

• Tác giả: Ma Thị Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thị Bích Loan
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đấu Thầu Mua Sắm Hàng Hóa Trong Khu Vực Công Tại Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG
• 1.1. Tổng quan về đấu thầu và đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.2. Đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.3. Quản lý nhà nước về đầu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.4. Đặc điểm của quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.5. Vai trò của quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.6. Các nguyên tắc của quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.7. Nội dung quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.8. Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 1.9. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công của một số địa phương và bài học rút ra đối với tỉnh Bắc Kạn
• 1.9.1. Kinh nghiệm của tỉnh Thái Nguyên
• 1.9.2. Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Ninh
• 1.9.3. Kinh nghiệm của thành phố Hồ Chí Minh
• 1.9.4. Kinh nghiệm của tỉnh Sơn La
• 1.9.5. Bài học rút ra đối với tỉnh Bắc Kạn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG TẠI TỈNH BẮC KẠN
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Kạn có ảnh hưởng đến hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 2.2. Thực trạng đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.3. Quy mô các gói thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.4. Hình thức đấu thầu của các gói thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.5. Đấu thầu của các gói thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công theo nguồn vốn
• 2.6. Thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.7. Thực trạng công tác ban hành và tổ chức thực hiện văn bản pháp luật về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.8. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 2.9. Thực trạng thể chế hóa nội dung, quy trình và hình thức đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 2.10. Thực trạng kiểm tra, giám sát xử lý vi phạm trong công tác quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.11. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 2.12. Hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG TẠI TỈNH BẮC KẠN
• 3.1. Quan điểm và định hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.3. Các giải pháp về cơ sở pháp lý
• 3.4. Đổi mới tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công
• 3.5. Đào tạo, bồi dưỡng
• 3.6. Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm
• 3.7. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định về đấu thầu
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đấu thầu và đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công

Nghiên cứu về đấu thầu và mua sắm công tại Bắc Kạn cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Đấu thầu không chỉ là một phương thức lựa chọn nhà thầu mà còn là một công cụ để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Theo Luật Đấu thầu, các gói thầu phải được công khai và thực hiện theo quy trình chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi tiêu cực như thông thầu hay tham nhũng. Việc mua sắm hàng hóa công tại Bắc Kạn cần được thực hiện một cách công khai, minh bạch, nhằm đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng hiệu quả nhất. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các nguyên tắc đấu thầu công khai và quản lý đấu thầu là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

1.1. Đặc điểm của quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công

Quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn có những đặc điểm riêng biệt. Tỉnh Bắc Kạn, với điều kiện kinh tế còn khó khăn, cần phải có những chính sách phù hợp để thúc đẩy đấu thầu công. Việc áp dụng các quy định pháp luật về đấu thầu cần được thực hiện một cách nghiêm túc để đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Các cơ quan nhà nước cần phải có sự phối hợp chặt chẽ trong việc thực hiện các quy trình đấu thầu, từ khâu lập kế hoạch đến khâu thực hiện và giám sát. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn tạo niềm tin cho người dân vào hoạt động của chính quyền địa phương.

II. Thực trạng đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn

Thực trạng đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Theo báo cáo, tổng giá trị thực hiện đấu thầu trong năm 2018 đạt 1.379 triệu đồng, trong đó có 10.123 triệu đồng là mua sắm hàng hóa. Tuy nhiên, tình trạng thông thầu và chia nhỏ gói thầu vẫn diễn ra, gây lãng phí ngân sách. Việc quản lý đấu thầu cần được cải thiện để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong hoạt động đấu thầu. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn góp phần phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực này.

2.1. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa

Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa tại Bắc Kạn cho thấy nhiều hạn chế. Mặc dù đã có những cải tiến trong quy trình đấu thầu, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về đấu thầu chưa thực sự hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để nâng cao hiệu quả quản lý đấu thầu. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội trong việc giám sát và đánh giá hoạt động đấu thầu để đảm bảo tính minh bạch và công bằng.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn

Để hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn, cần có những giải pháp cụ thể. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của các cán bộ, công chức về tầm quan trọng của đấu thầu công khai và minh bạch. Thứ hai, cần cải cách quy trình đấu thầu để giảm thiểu tình trạng thông thầu và lãng phí ngân sách. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong đấu thầu cũng cần được đẩy mạnh để tăng cường tính minh bạch và hiệu quả. Cuối cùng, cần có các biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong hoạt động đấu thầu.

3.1. Các giải pháp về cơ sở pháp lý

Các giải pháp về cơ sở pháp lý cho quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa cần được xem xét kỹ lưỡng. Cần phải rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp với thực tiễn. Việc xây dựng các văn bản hướng dẫn cụ thể cho các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện đấu thầu là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các quy định rõ ràng về trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình đấu thầu để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đấu thầu để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý công, đặc biệt tại các tỉnh có nguồn ngân sách hạn chế như Bắc Kạn. Theo báo cáo của ngành, tổng giá trị thực hiện đấu thầu mua sắm công tại Bắc Kạn năm 2018 đạt khoảng 1.379 tỷ đồng, trong đó mua sắm hàng hóa chiếm 10.123 triệu đồng. Bắc Kạn là tỉnh miền núi Đông Bắc Việt Nam, có nguồn thu ngân sách thấp nhất cả nước với khoảng 610 tỷ đồng năm 2018, chủ yếu dựa vào ngân sách Trung ương. Do đó, việc quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh này có ý nghĩa thiết yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài chính công, giảm thiểu lãng phí và tham nhũng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở khoa học về quản lý nhà nước trong đấu thầu mua sắm hàng hóa khu vực công, phân tích thực trạng công tác quản lý tại Bắc Kạn giai đoạn 2014-2018, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cơ quan quản lý nhà nước, các ban quản lý dự án đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước tham gia đấu thầu mua sắm hàng hóa tại tỉnh Bắc Kạn trong khoảng thời gian 5 năm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, đòi hỏi công tác đấu thầu phải minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả để thực hiện các cam kết quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết quản lý nhà nước và mô hình đấu thầu trong khu vực công. Trước hết, lý thuyết quản lý nhà nước được hiểu là sự tác động có tổ chức bằng quyền lực nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi của các chủ thể tham gia đấu thầu, đảm bảo mục tiêu kinh tế - xã hội. Thứ hai, lý thuyết về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, đấu thầu qua mạng, và các bước quy trình đấu thầu gồm chuẩn bị, tổ chức, đánh giá hồ sơ, phê duyệt kết quả và ký kết hợp đồng.

Ngoài ra, luận văn còn tham khảo các mô hình quản lý nhà nước về đấu thầu tại các địa phương khác như Thái Nguyên, Quảng Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh để rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp với đặc thù của Bắc Kạn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để đánh giá khách quan thực trạng quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật như Luật Đấu thầu 2013, Luật Ngân sách Nhà nước, các nghị quyết, quyết định của tỉnh Bắc Kạn và các báo cáo thực hiện đấu thầu giai đoạn 2014-2018.

Phương pháp phân tích và tổng hợp được áp dụng để đánh giá số liệu về quy mô các gói thầu, hình thức đấu thầu, nguồn vốn sử dụng và hiệu quả tiết kiệm ngân sách. Phương pháp logic và so sánh được sử dụng để làm rõ các vấn đề quản lý, so sánh với các địa phương khác nhằm đề xuất giải pháp phù hợp. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các cơ quan quản lý, ban quản lý dự án và doanh nghiệp nhà nước tham gia đấu thầu tại Bắc Kạn trong giai đoạn nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và hình thức đấu thầu: Giai đoạn 2014-2018, tổng giá trị các gói thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn tăng dần, với tổng giá trị trúng thầu chiếm khoảng 20% tổng chi ngân sách thường xuyên. Hình thức đấu thầu chủ yếu là đấu thầu rộng rãi và đấu thầu qua mạng, chiếm lần lượt khoảng 60% và 25% số lượng gói thầu, góp phần nâng cao tính cạnh tranh và minh bạch.

2. Hiệu quả tiết kiệm ngân sách: Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu mua sắm hàng hóa đạt khoảng 5-7% tổng giá trị gói thầu, trong đó đấu thầu qua mạng có tỷ lệ tiết kiệm cao hơn so với đấu thầu truyền thống (khoảng 7% so với 4%). Điều này cho thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong đấu thầu.

3. Thực trạng quản lý nhà nước: Bộ máy quản lý nhà nước về đấu thầu tại Bắc Kạn được tổ chức theo mô hình phân cấp từ trung ương đến địa phương, với Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan chủ trì. Tuy nhiên, công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm còn hạn chế, dẫn đến tồn tại các hiện tượng như thông thầu, chia nhỏ gói thầu, gây lãng phí ngân sách.

4. Văn bản pháp luật và thể chế: Các văn bản pháp luật về đấu thầu được ban hành đầy đủ nhưng chưa được cập nhật kịp thời và chưa có sự đồng bộ cao, gây khó khăn trong việc thực hiện và kiểm soát. Việc thể chế hóa quy trình đấu thầu và áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng còn chưa đồng đều giữa các đơn vị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh, năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế và sự thiếu đồng bộ trong tổ chức bộ máy quản lý. So sánh với các địa phương như Thái Nguyên và Quảng Ninh, Bắc Kạn còn chậm trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và phân cấp thẩm quyền quyết định mua sắm. Biểu đồ thể hiện tỷ lệ tiết kiệm ngân sách theo hình thức đấu thầu sẽ minh họa rõ sự khác biệt hiệu quả giữa đấu thầu qua mạng và truyền thống.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của quản lý nhà nước trong việc đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong đấu thầu mua sắm hàng hóa khu vực công. Việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý: Rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến đấu thầu mua sắm hàng hóa, đảm bảo tính đồng bộ, phù hợp với thực tiễn và các cam kết quốc tế. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ ngành liên quan chủ trì.

2. Đổi mới tổ chức bộ máy quản lý: Tăng cường phân cấp thẩm quyền quyết định mua sắm theo giá trị và loại tài sản, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý từ trung ương đến địa phương. Chủ thể thực hiện là UBND tỉnh và các sở ngành, hoàn thành trong vòng 1 năm.

3. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ đấu thầu và ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ quản lý và thực thi đấu thầu. Thời gian triển khai liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu.

4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Xây dựng quy trình kiểm tra, giám sát chặt chẽ, áp dụng công nghệ để phát hiện sớm các hành vi vi phạm, đồng thời xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm nhằm răn đe. Chủ thể là các cơ quan thanh tra, kiểm tra của tỉnh, thực hiện thường xuyên.

5. Khuyến khích ứng dụng đấu thầu qua mạng: Đẩy mạnh triển khai đấu thầu qua mạng với mục tiêu đạt tối thiểu 50% số lượng gói thầu trong 3 năm tới, nhằm nâng cao tính minh bạch và tiết kiệm chi phí.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước: Giúp nâng cao hiểu biết về cơ chế, quy trình và các nguyên tắc quản lý nhà nước trong đấu thầu mua sắm hàng hóa khu vực công, từ đó áp dụng hiệu quả trong công tác quản lý.

2. Nhà nghiên cứu và học viên quản lý công: Cung cấp hệ thống lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước trong đấu thầu, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu chuyên sâu và luận văn.

3. Doanh nghiệp tham gia đấu thầu: Hiểu rõ các quy định pháp luật, quy trình đấu thầu và các nguyên tắc cạnh tranh, giúp nâng cao năng lực tham gia và tuân thủ pháp luật.

4. Cơ quan thanh tra, kiểm tra: Hỗ trợ trong việc xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu mua sắm hàng hóa khu vực công.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công là gì?
   Là hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh, giám sát và tổ chức các hoạt động đấu thầu nhằm đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong sử dụng ngân sách nhà nước.

2. Tại sao đấu thầu qua mạng lại quan trọng?
   Đấu thầu qua mạng giúp tăng cường minh bạch, giảm thiểu tiêu cực, tiết kiệm chi phí và thời gian, đồng thời nâng cao tính cạnh tranh giữa các nhà thầu.

3. Những nguyên tắc cơ bản trong quản lý nhà nước về đấu thầu là gì?
   Bao gồm nguyên tắc đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong toàn bộ quá trình đấu thầu.

4. Các hình thức đấu thầu phổ biến hiện nay?
   Có đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, mua sắm trực tiếp, chào hàng cạnh tranh, tự thực hiện và đấu thầu có sự tham gia của cộng đồng.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đấu thầu tại Bắc Kạn?
   Cần hoàn thiện pháp luật, đổi mới tổ chức bộ máy, đào tạo cán bộ, tăng cường kiểm tra giám sát và ứng dụng công nghệ thông tin trong đấu thầu.

Kết luận

• Quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong kiểm soát vi phạm và ứng dụng công nghệ.
• Việc hoàn thiện pháp luật và tổ chức bộ máy quản lý là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả đấu thầu.
• Ứng dụng đấu thầu qua mạng đã góp phần tăng tính minh bạch và tiết kiệm ngân sách, cần được đẩy mạnh.
• Đào tạo cán bộ và tăng cường thanh tra, kiểm tra là giải pháp thiết thực để phòng chống tiêu cực.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại Bắc Kạn trong giai đoạn tiếp theo.

Để tiếp tục phát triển, các cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các giải pháp và thường xuyên cập nhật, hoàn thiện chính sách pháp luật. Đề nghị các nhà quản lý, nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm nghiên cứu sâu hơn để góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, danh mục bảng, biểu, chữ viết tắt, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm các nội dung chủ yếu thể hiện ở ba chƣơng sau: 9 Luan van Chƣơng 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nƣớc về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công tại tỉnh Bắc Kạn. 10 Luan van Chƣơng 1: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẤU THẦU MUA SẮM HÀNG HÓA TRONG KHU VỰC CÔNG 1.

Tổng quan về đấu thầu và đấu thầu mua sắm hàng hóa trong khu vực công 1. Khái niệm Trên thực tế đã tồn tại nhiều khái niệm về đấu thầu trong các văn bản pháp quy khác nhau. Một số quan điểm có thể kể đến nhƣ: Theo quy định của Luật mẫu của Ủy ban Luật Thƣơng mại quốc tế Liên hiệp quốc (UNCITRAL) về đấu thầu hàng hóa, xây lắp và dịch vụ, đấu thầu đƣợc định nghĩa nhƣ sau: “Đấu thầu là tiến hành mua sắm hàng hóa, xây lắp và dịch vụ theo một cách nào đó”. Trong Hiệp định mua sắm chính phủ (MSCP) của Tổ chức thƣơng mại thế giới (Hiệp định GPA/WTO) và Hiệp định thƣơng mại tự do giữa Việt Nam và liên minh Châu Âu (EVFTA), khái niệm đấu thầu đƣợc định nghĩa “là quá trình một cơ quan mua sắm, được liệt kê trong Bản chào mở của thị trường, được quyền sử dụng hoặc được mua được hàng hóa và/hoặc dịch vụ vì mục đích công và không nhằm mục đích bán hay bán lại mang tính thương mại hoặc sử dụng trong việc sản xuất hoặc cung ứng hàng hóa hoặc dịch vụ vì mục đích bán hay bán lại mang tính thương mại” Tại Việt Nam, theo Từ điển tiếng việt (Viện ngôn ngữ học xuất bản băn 1998) thì khái niệm đấu thầu đƣợc hiểu là việc “Đo độ công khai, ai nhận làm, nhận bán với điều kiện tốt nhất thì đƣợc giao cho làm hoặc đƣợc bán hàng (đây là một cách thức, phƣơng pháp để lựa chọn nhà thầu thực hiện dự án, công trình xây dựng).

Với quan điểm nhƣ vậy, đấu thầu đƣợc hiểu với ý 11 Luan van nghĩa nhƣ một sự ganh đua (cạnh tranh) để đƣợc thực hiện một công việc, một yêu cầu nào đó do bên mời thầu đƣa ra. Theo quy định của Nhà nƣớc, khái niệm về đấu thầu đƣợc phát triển theo giai đoạn để phù hợp với thực tiễn. Theo Quy chế đấu thầu (ban hành kèm theo Nghị định số 88/1999/MĐ-CP ngày 01/09/1999 của Chính phủ) thì “đấu thầu” là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu (khoản 1 điều 3). Trong luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ban hành ngày 29/11/2005, đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án quy định tại Điều 1 của Luật này trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế (khoản 2 điều 4).

Văn bản pháp luật về đấu thấu cho đến nay vẫn đang đƣợc hoàn thiện và phát triển, khái niệm đấu thầu mới nhất theo quy định hiện hành đƣợc hiểu nhƣ sau: “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng minh bạch và hiệu quả kinh tế. Có thể thấy, khái niệm đấu thầu ngày càng rõ ràng, đầy đủ hơn, xác định rõ hơn nội hàm của khái niệm đấu thầu, đồng thời xác định phạm vi áp dụng đấu thầu (cung cấp dịch vụ tƣ vấn, dịch vụ phi tƣ vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp) và đặc biệt có sự mở rộng đối tƣợng áp dụng đấu thầu đối với công tác lựa chọn nhà đầu tƣ theo hình thức đối tác công tƣ, dự án đầu tƣ có sử dụng đất. Theo quan điểm cá nhân, tác giả luận văn đồng tình với khái niệm “đấu thầu” tại điều 4 của Luật Đấu thầu năm 2013 nhƣ đã nêu ở trên. Nhƣ vậy, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và quá trình hoàn thiện công tác QLNN về đấu thầu trên thế giới và Việt Nam khái niệm đấu thầu dần đƣợc hoàn thiện, nội dung của khái niệm ngày càng rõ ràng, đầy đủ hơn, xác định 12 Luan van rõ phạm vi áp dụng đấu thầu (cung cấp dịch vụ tƣ vấn, dịch vụ phi tƣ vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp) và đặc biệt mở rộng đối tƣợng áp dụng đấu thầu với công tác lựa chọn nhà đầu tƣ theo hình thức đối tác công tƣ, dự án đầu tƣ có sử dụng đất.

Từ sự phân tích trên đây về khái niệm “đấu thầu” cũng nhƣ dựa trên việc nghiên cứu các tài liệu, văn bản pháp luật, tác giả luận văn thống nhất tất cả các nội dung đƣợc đề cập trong luận văn này về đấu thầu hay liên quan đến QLNN về đấu thầu MSHHKVC đều đƣợc dựa trên cơ sở của Luật Đấu thầu năm 2013. Đặc điểm của đấu thầu Đấu thầu là một phƣơng thức quản lý chi tiêu công tối ƣu và hiệu quả của Chính phủ. Đấu thầu có những đặc điểm cơ bản sau: - Đấu thầu là quá trình gồm nhiều bƣớc khác nhau do chủ đầu tƣ, bên mời thầu thực hiện nhằm để lựa chọn đƣợc một nhà thầu đáp ứng tốt nhất, phù hợp nhất với các yêu cầu của mình từ rất nhiều nhà thầu tham dự thầu. - Để lựa chọn nhà thầu phù hợp nhất, đáp ứng yêu cầu của bên mời thầu, thông thƣờng bên mời thầu đƣa ra các tiêu chuẩn về mặt kỹ thuật, tiêu chuẩn về mặt tài chính, tiêu chuẩn khác nhƣ: năng lực, kinh nghiệm, uy tín, dịch vụ hậu mãi.

để làm tiêu chuẩn xem xét, đánh giá, xếp hạng nhà thầu. Tất cả yêu cầu trên đƣợc thông báo công khai, đồng thời đây là thƣớc đo để đánh giá nhà thầu và giải quyết kiến nghị trong đấu thầu. - Trong quá trình tổ chức đấu thầu, bên mời thầu phải đảm bảo các nhà thầu đƣợc cạnh tranh công bằng, đƣợc đối xử nhƣ nhau ở tất cả các bƣớc trong quy trình đấu thầu. - Mục tiêu cơ bản của cuộc thầu là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh kế, thông qua đó bên mời thầu mua đƣợc các hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật chất lƣợng, bảo hành, bảo trì, dịch vụ, hậu mãi với chi phí phù hợp.

13 Luan van - Mục đích tham dự thầu của nhà thầu là giành đƣợc quyền cung cấp hàng hóa dịch vụ do bên mời thầu yêu cầu với giá đủ bù đắp chi phí đầu vào và đảm bảo lợi nhuận cao nhất có thể. - Hoạt động đấu thầu chỉ áp dụng với những dự án, gói thầu sử dụng ngân sách nhà nƣớc đƣợc hình thành do sự đóng góp từ thuế, phí, lệ phí. của ngƣời dân và toàn xã hội, do đó đấu thầu đƣợc Nhà nƣớc quản lý chặt chẽ. Nhƣ vậy, nội hàm cơ bản của khái niệm đấu thầu đƣợc ghi nhận là một quá trình chặt chẽ gồm các bƣớc khác nhau từ công tác chuẩn bị, tổ chức thực hiện cho đến giai đoạn kết thúc, đƣợc quy định bằng văn bản pháp luật do bên mời thầu thực hiện, thông qua đó lựa chọn nhà thầu đáp ứng tốt nhất các yêu cầu và thực hiện yêu cầu của bên mời thầu.

Hình thức đấu thầu Trong lĩnh vực đấu thầu nói chung và đấu thầu MSHH trong KVC nói riêng, hoạt động đấu thầu đƣợc phân chia thành các hình thức đấu thầu khác nhau tùy theo đặc điểm, tính chất và nội dung của hoạt động đấu thầu. Trong đó, hình thức đấu thầu là cách thức triển khai thực hiện lựa chọn nhà thầu. Có 7 hình thức đấu thầu là: + Một là đấu thầu rộng rãi: Là hình thức đấu thầu mà bất kỳ nhà thầu, nhà đầu tƣ đủ điều kiện đều có thể tham gia dự thầu nếu muốn, hình thức này không hạn chế số lƣợng nhà thầu tham gia. Ƣu điểm của hình thức này là tính cạnh tranh cao, hạn chế tiêu cực, kích thích các nhà thầu nâng cao năng lực.

+ Hai là đấu thầu hạn chế: Là hình thức đấu thầu mà chỉ có một số nhà thầu nhất định đƣợc mời tham gia dự thầu. Bên mời thầu áp dụng hình thức này trong trƣờng hợp gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc thù mà chỉ có một số nhà thầu có khả năng đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Khi thực hiện đấu thầu hạn chế, bên mời thầu phải mời tối thiểu 3 nhà thầu đƣợc xác định là có đủ năng lực và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu và có nhu cầu tham dự thầu. 14 Luan van + Ba là chỉ định thầu: Là hình thức đấu thầu mà chỉ có một nhà thầu đƣợc tham gia lựa chọn để thực hiện yêu cầu của bên mời thầu.

Thông thƣờng, hình thức này áp dụng cho: các gói thầu có tính chất cấp bách, những gói thầu mang tính lợi ích quốc gia, những gói thầu đảm bảo tính tƣơng thích trƣớc đó, những gói thầu mang tính đặc thù, nghệ thuật hoặc chỉ có một nhà thầu có thể thực hiện tốt nhất hoặc những gói thầu có giá trị nhỏ. + Bốn là mua sắm trực tiếp: Đây là hình thức đấu thầu áp dụng đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa mà bên mời thầu mời một nhà thầu trƣớc đó đã trúng thầu thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế để thực hiện gói thầu mới của mình thuộc cùng một dự án hoặc dự toán mua sắm khác. + Năm là chào hàng cạnh tranh: Là hình thức thƣờng áp dụng khi bên mời thầu muốn mua sắm những loại hàng thông dụng, sẵn có trên thị trƣờng với đặc tính kỹ thuật đƣợc tiêu chuẩn hóa và tƣơng đƣơng nhau về chất lƣợng, các gói thầu dịch vụ phi tƣ vấn thông dụng, đơn giản hay gói thầu xây lắp công trình đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công đƣợc phê duyệt. + Sáu là tự thực hiện: Là hình thức đƣợc áp dụng đối với các gói thầu mua sắm trong trƣờng hợp tổ chức trực tiếp quản lý, sử dụng gói thầu có đủ năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu.