HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM SILA CHAMPA NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA LỢN MÁN MẮC TIÊU CHẢY DO VIRUS PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Hữu Nam 2. Nguyễn Tài Năng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn SILA CHAMPA ii LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Hữu Nam và TS Nguyễn Tài Năng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Bộ môn Bệnh lý thú y, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng thí nghiệm trọng điểm công nghệ sinh học thú y và bộ môn Bệnh lý thú y đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn SILA CHAMPA iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii MỤC LỤC.
iv DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. ix THESIS ABSTRACT.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.
Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. CÁC GIỐNG LỢN VÀ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI LỢN Ở HÀ GIANG.
Giống lợn địa phương (lợn Mán). Kỹ thuật chăn nuôi lợn mán. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY. Đặc điểm sinh lý tiêu hóa của lợn.
Một số nguyên nhân gây tiêu chảy ở lợn. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH TIÊU CHẢY DO VIRUS (PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED) GÂY RA TRÊN LỢN. Lịch sử bệnh. Một số đặc điểm của virus PEDV.
Dịch tễ học. Phòng và kiểm soát bệnh. Điều trị bệnh. KỸ THUẬT RT – PCR (REVERSE TRANSCRIPTION – POLYMERASE CHAIN REACTION).
NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁPNGHIÊN CỨU. ĐỐİ TƯỢNG, ĐỊA ĐİỂM, NGUYÊN LİỆU NGHİÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu:.
Nguyên liệu nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng .2 Phương pháp mổ khám.
Phương pháp tiến hành phản ứng RT – PCR. Phương pháp nhuộm tiêu bản vi thể. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu huyết học. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.
KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN MÁN Ở CÁC TRANG TRẠI CỦA HÀ GIANG. KẾT QUẢ SO SÁNH TỶ LỆ MẮC TIÊU CHẢY CỦA LỢN TẠI 3 HUYỆN CỦA TỈNH HÀ GIANG. KẾT QUẢ RT – PCR CHẨN ĐOÁN PED. KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG.
KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH BỆNH TÍCH ĐẠI THỂ. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BỆNH LÝ VI THỂ. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH CHỈ TIÊU HUYẾT HỌC. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
50 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 51 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCTT : Bạch cầu trunh tính bp : Base Pair C.perfringens : Clostridium perfringens EDV : Epidemic Viral Diarhea E.coli : Escherichia coli HCTC : Hội chứng tiêu chảy HGB : Hàm lượng huyết sắc tố HSTBQ : huyết sắc tố bình quân Hly : Haemolysin Ig : Immunoglobulin LT : Liable Heat Toxin RT - PCR : Reverse Transcription - Polymerase Chain Reaction PED : Porcine Epidemic Diarrhea PEDV : Porcine Epidemic Diarrhea Virus TB : Trung bình TGE : Transmissible Gastro Enteritis TGEV : Transmissible Gastroenteritis Enteritis Virus Vbq : Thể tích bình quân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Hồ sơ các mẫu lợn Mán tại các huyện nghiên cứu. Thành phần phản ứng RT – PCR.
Nhiệt độ và thời gian trong từng giai đoạn của chu kỳ nhiệt. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán đã theo dõi nuôi tại Hà Giang. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Vị Xuyên. Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Bắc Quang.
Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc tiêu chảy trên đàn lợn Mán nuôi tại Hoàng Su Phì. Kết quả so sánh tỷ lệ mắc tiêu chảy ở lợn Mán. So sánh tỷ lệ chết và tỷ lệ tử vong ở lợn Mán. Kết quả so sánh tỷ lệ chết do tiêu chảy ở lợn Mán.
Kết quả phản ứng RT – PCR chẩn đoán PED của lợn Mán tại Hà Giang. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán dương tính với PEDV (n=27). Kết quả xác định bệnh tích chủ yếu ở lợn Mán mắc PED (n =27). Kết quả nghiên cứu bệnh lý vi thể.
Các chỉ số hồng cầu ở lợn Mán mắc PED (2 tuần tuổi). Kết quả khảo sát các chỉ số bạch cầu ở lợn Mán mắc PED. 47 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Mô hình cấu trúc bộ gen virus PED.
Kết quả phản ứng RT – PCR cho các mẫu dương tính. Một số hình ảnh minh họa trong bệnh PED ở lợn Mán. Một số hình ảnh bệnh tích vi thể của lợn Mán mắc PED. 45 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Sila Champa Tên Luận văn: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của lợn Mán mắc tiêu chảy do virus Porcine epidemic diarrhea - PED Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Xác định được một số đặc điểm bệnh lý chủ yêu của lợn Mán mắc tiêu chảy do virus (Porcine Epidemic Diarrhea - PED) làm cơ sở đưa ra các biện pháp phòng bệnh có hiệu quả.
Vật liệu và phương pháp nghiên cứu: Mẫu bệnh phẩm Lợn Mán nuôi mắc dịch tiêu chảy cấp PED. Mẫu bệnh phẩm là phân, máu, các mô được lấy từ lợn con theo mẹ ở các trang trại, gia trại nuôi lợn Mán ở Vị Xuyên, Bắc Quang, Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang nghi mắc tiêu chảy do PED dựa trên các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng. Địa điểm nghiên cứu: Phòng thí nghiệm bộ môn Bệnh lý và Phòng thí nghiệm CNSH – Khoa Thú y – Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Hóa chất Hóa chất môi trường dùng để bảo quản mẫu bệnh phẩm: Formol trung tính 10%. Hóa chất sử dụng để nhuộm tiêu bản vi thể: nước cất, cồn, xylen, parafin, thuốc nhuộm heamatoxylin, eosin,.
Dụng cụ Tủ lạnh, tủ sấy, tủ ấm 370C, tủ ấm 560C, máy đúc block, khuôn đúc, máy cắt mảnh microtom, kính hiển vi quang học, máy li tâm, vòng vớt, lam kính, lamen, dao, pank, kẹp, cốc đựng hóa chất… Nội dung nghiên cứu - Chẩn đoán lợn Mán nghi mắc PEDV bằng phương pháp RT – PCR - Xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán nuôi mắc PEDV - Xác định bệnh tích đại thể của lợn Mán nuôi mắc PEDV - Nghiên cứu bệnh tích vi thể một số cơ quan của lợn Mán bệnh Phương pháp nghiên cứu Để tiến hành nghiên cứu và thực hiện được các nội dung đã đề ra của đề tài, ix chúng tôi đã sử dụng kết hợp những phương pháp nghiên cứu thường quy và hiện đại trong lĩnh vực thú y: Phương pháp chẩn đoán lâm sàng - Phương pháp mổ khám, lấy mẫu và bảo quản mẫu làm tiêu bản - Phương pháp tiến hành phản ứng RT – PCR - Phương pháp làm và nhuộm tiêu bản vi thể - Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu huyết học Kết quả chính và kết luận: Từ những nghiên cứu đã đạt được ở trên chúng tôi đưa ra một số kết luận như sau: Tỷ lệ mắc tiêu chảy thành dịch (PED) ở lợn Mán con theo mẹ rất cao, tỷ lệ dương tính là 79,4% đối với mẫu ruột; 73,5 % đối với hạch ruột và 52,9% đối với mẫu phân khi xác định bằng phương pháp RT-PCR. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn Mán mắc PED là: Ủ rũ, mệt mỏi, phân lỏng, tanh, màu vàng, gầy gò (100%); mắt trũng sâu (85,2%); thở nhanh, nằm chồng đống (81,5%); uống nước nhiều (77,8%); nằm trên bụng mẹ (66,7%); lười bú (55,6%); thân nhiệt giảm (59,3 %). Bệnh tích đại thể chủ yếu là: Xác chết gầy, dạ dày và ruột non căng phồng, thành mỏng, chất chứa màu vàng, lợn cợn (100%); hạch lympho màng treo ruột sung huyết, xuất huyết (88,9%); hạch bẹn nông sưng to, phổi viêm, tụ huyết (74,1%); hậu môn dính bết phân màu vàng, (59,3%); lách sung huyết, túi mật căng to (55,6%). Bệnh tích vi thể điển hình là: ở ruột non, lông nhung ruột bị phá hủy, tái sinh kém nên ngắn lại, tù đầu, tế bào biểu mô thoái hóa, hoại tử; ở ruột già, tuyến lieberkuhn đứt nát, tế bào biểu mô bong tróc, sung huyết mạch quản và thâm nhiễm tế bào viêm ở hạ niêm mạc.
Hạch ruột sung huyết, xuất huyết, tăng sinh các mảng payer ở thành ruột. Gan, sung huyết, tế bào gan bị thoái hóa mỡ, cấu trúc gan thay đổi, ranh giới giữa các tế bào gan không rõ. Phổi viêm, sung huyết, các mạch quản dãn rộng chứa đầy hồng cầu, thâm nhiễm tế bào viêm trong lòng phế quản, phế nang. Khi lợn Mán mắc PED số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố, tỷ khối huyết cầu, số lượng bạch cầu giảm so với lợn khỏe.
- Tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính trong công thức bạch cầu tăng cao, trong khi đó bạch cầu đơn nhân lớn và tế bào lympho giảm. x THESIS ABSTRACT Master candidate: Sila Champa Thesis title: Study on some pathological characteristic of Man pigs suffering from diarrhea caused by Porcine epidemic diarrhea virus- PED Major: Veterinary Medicine Code: 60.