BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN TP. HCM ----------------------------------- TRAÀN THÒ BÍCH LOAN BÌNH ÑÒNH TRONG CUOÄC ÑAÁU TRANH CHOÁNG CHIEÁN LÖÔÏC VIEÄT NAM HOÙA CHIEÁN TRANH CUÛA ÑEÁ QUOÁC MYÕ (1969-1973) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ CHUYEÂN NGAØNH LÒCH SÖÛ VIEÄT NAM MAÕ SOÁ: 05.15 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC TIEÁN SÓ. HAØ MINH HOÀNG TP.
HOÀ CHÍ MINH - 2004 DÉN LUËN 1. Lý do chän ®Ò tμi - Môc ®Ých nghiªn cøu : U U D©n téc ta vèn cã truyÒn thèng yªu n−íc nång nμn, s©u s¾c, truyÒn thèng ®Êu tranh anh dòng bÊt khuÊt ®Ó b¶o vÖ ®éc lËp , chñ quyÒn cña d©n téc. Cø mçi khi ®Êt n−íc cã giÆc ngo¹i x©m, th× truyÒn thèng ®ã l¹i ph¸t huy cao ®é, tËp hîp ®−îc toμn thÓ nh©n d©n ®Êu tranh, t¹o nªn mét søc m¹nh phi th−êng, v« ®Þch ®−a nh©n d©n ta “l−ít qua mäi sù nguy hiÓm, khã kh¨n, nã nhÊn ch×m tÊt c¶ lò b¸n n−íc vμ c−íp n−íc “ (Hå Chñ TÞch) Nãi ®Õn lÞch sö d©n téc ViÖt Nam lμ nãi ®Õn kh«ng biÕt bao nhiªu nh÷ng chiÕn c«ng oanh liÖt , vang déi mμ nh©n d©n ta ®· giμnh ®−îc d−íi sù chØ huy cña c¸c anh hïng d©n téc, tÊt c¶ nh÷ng chiÕn c«ng ®ã t¹o nªn mét b¶n thiªn anh hïng ca vÜ ®¹i cña d©n téc ta, trong ®ã, th¾ng lîi trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc cña nh©n d©n ta ë thÕ kû XX lμ mét khóc nh¹c chiÕn th¾ng, vót cao vμ m·i m·i vang väng trong lÞch sö d©n téc. B×nh §Þnh, mét trong nh÷ng tØnh ®Êt réng, ng−êi ®«ng ë vïng Trung Trung Bé ViÖt Nam, cã vÞ trÝ chiÕn l−îc quan träng c¶ vÒ kinh tÕ lÉn quèc phßng.
Trong cuéc chiÕn tranh gi¶i phãng d©n téc, lμ vïng ®Êt cã truyÒn thèng ®Êu tranh anh dòng quËt c−êng. Trong cuéc chiÕn tranh x©m l−îc ViÖt Nam, Mü Ngôy ®· chän B×nh §Þnh lμm mét trong nh÷ng träng ®iÓm ®¸nh ph¸ trªn toμn miÒn Nam. §Ó ®èi phã víi ©m m−u cña ®Þch, §¶ng bé B×nh §Þnh lu«n n¾m v÷ng quan ®iÓm b¹o lùc c¸ch m¹ng, dùa vμo d©n ®Ó tæ chøc l·nh ®¹o nh©n d©n trong tØnh ph¸t huy truyÒn thèng quËt khëi, tù lùc, tù c−êng, bÒn bØ tiÕn hμnh cuéc chiÕn tranh nh©n d©n ë ®Þa ph−¬ng. §Æc biÖt, trong giai ®o¹n 1969 - 1973, qu©n d©n B×nh §Þnh ®· ph¸t huy cao ®é søc m¹nh tæng hîp cña chiÕn tranh nh©n d©n ®Ó gãp phÇn cïng nh©n d©n c¶ n−íc ®¸nh b¹i ChiÕn l−îc “ViÖt Nam hãa chiÕn tranh” th©m ®éc cña Mü, lμm c¬ së ®Ó nh©n d©n ta tiÕp tôc tiÕn lªn giμnh th¾ng lîi cuèi cïng.
Trang 1 Trong c«ng cuéc ®æi míi hiÖn nay, ®Êt n−íc ta ®ang cã nhiÒu chuyÓn biÕn tèt ®Ñp vÒ mäi mÆt. Nh−ng trong qu¸ tr×nh ®ã, d−êng nh− nh÷ng mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr−êng còng x©m nhËp vμo lÜnh vùc v¨n ho¸ gi¸o dôc, ®· t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn t− t−ëng, t×nh c¶m, lèi sèng cña mét bé phËn nh©n d©n vμ líp trÎ. Trong x· héi, xuÊt hiÖn nh÷ng hiÖn t−îng suy tho¸i vÒ ®¹o ®øc, lèi sèng vμ t− t−ëng chÝnh trÞ. Mét bé phËn trong thanh niªn ch¹y theo lèi sèng xa hoa, thùc dông, ®¸nh gi¸ mäi gi¸ trÞ b»ng th−íc ®o tiÒn b¹c, vËt chÊt mμ quªn ®i c¸c truyÒn thèng ®¹o ®øc tèt ®Ñp cña d©n téc, thê ¬ quay l−ng l¹i víi truyÒn thèng ®Êu tranh anh dòng, sù hy sinh cao c¶ cho nÒn ®éc lËp d©n téc cña cha «ng.
§Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nμy, trong ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y lÞch sö ë tr−êng Phæ th«ng trung häc ®· cã thªm c¸c tiÕt häc vÒ lÞch sö ®Þa ph−¬ng nh»m cung cÊp thªm cho häc sinh nh÷ng kiÕn thøc vÒ lÞch sö ®Þa ph−¬ng m×nh, t¨ng c−êng gi¸o dôc truyÒn thèng. Nh−ng gi¸o viªn gi¶ng d¹y l¹i gÆp khã kh¨n v× kh«ng cã tμi liÖu d¹y lÞch sö ®Þa ph−¬ng, do ®ã cã mét sè gi¸o viªn bá gi¶ng d¹y c¸c tiÕt häc nμy. Lμ mét gi¸o viªn gi¶ng d¹y lÞch sö tr−ëng thμnh trªn quª h−¬ng B×nh §Þnh, t«i muèn ®i s©u nghiªn cøu lÞch sö cña tØnh B×nh §Þnh trong c«ng cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc giai ®o¹n 1969 - 1973 nh»m: Ph©n tÝch nh÷ng ®Æc ®iÓm cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc ë ®Ønh cao cña nã trªn mét chiÕn tr−êng cô thÓ lμ B×nh §Þnh, qua ®ã, lý gi¶i nguyªn nh©n th¾ng lîi cña qu©n d©n ta trong cuéc kh¸ng chiÕn tr−êng kú v× ®éc lËp tù do cña d©n téc. Tõ cuéc ®Êu tranh anh dòng cña qu©n d©n B×nh §Þnh trong mét giai ®o¹n ®Êu tranh phøc t¹p nhÊt, ¸c liÖt nhÊt ®Ó ph©n tÝch vai trß, mèi quan hÖ gi÷a chiÕn tr−êng B×nh §Þnh ®èi víi chiÕn tr−êng Liªn Khu 5 vμ c¶ chiÕn tr−êng miÒn Nam nãi chung trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc; Kh¼ng ®Þnh giai ®o¹n ®Êu tranh chèng “ViÖt Nam Hãa ChiÕn Tranh” lμ giai ®o¹n giμnh th¾ng lîi quyÕt ®Þnh cho cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc cña nh©n d©n ta; §ång thêi rót ra nh÷ng bμi häc kinh nghiÖm Trang 2 quý b¸u kh«ng chØ trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc mμ cßn cã gi¸ trÞ lý luËn vμ thùc tiÔn s©u s¾c c¶ trong c«ng cuéc x©y dùng vμ b¶o vÖ tæ quèc.
LuËn v¨n còng nh»m cung cÊp, bæ sung thªm nguån t− liÖu lÞch sö ®Þa ph−¬ng vÒ phÇn kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc, phôc vô cho viÖc gi¶ng d¹y c¸c tiÕt häc lÞch sö ®Þa ph−¬ng ë tr−êng PTTH ë B×nh §Þnh, t¨ng c−êng gi¸o dôc truyÒn thèng, gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thÕ hÖ trÎ, cñng cè niÒm tin vμo sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam trong sù nghiÖp x©y dùng ®Êt n−íc ®i lªn theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò : U U §· cã kh¸ nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vμ tæng kÕt vÒ phong trμo ®Êu tranh cña nh©n d©n B×nh §Þnh trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc. Mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu : - N¨m 1991 : Bé chØ huy qu©n sù tØnh B×nh §Þnh ®· cho xuÊt b¶n cuèn “ChiÕn tranh du kÝch trªn chiÕn tr−êng B×nh §Þnh” nh»m tæng kÕt chiÕn tranh du kÝch trong chiÕn tranh gi¶i phãng tØnh B×nh §Þnh. - N¨m 1992, §¹i t¸ Cao Hïng vμ trung t¸ NguyÔn Hoμi An biªn so¹n cuèn “B×nh §Þnh - LÞch sö chiÕn tranh nh©n d©n 30 n¨m”, t¸c phÈm nμy ph¶n ¸nh cuéc chiÕn tranh gi¶i phãng cña qu©n d©n B×nh §Þnh d−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng bé ®Þa ph−¬ng tõ 1945 – 1975.
- N¨m 1994, Trung t¸ Hoμng H÷u Kho¸ biªn so¹n cuèn “Nh÷ng chÆng ®−êng chiÕn ®Êu vμ tr−ëng thμnh cña lùc l−îng vò trang B×nh §Þnh”. Tæng kÕt qu¸ tr×nh chiÕn ®Êu vμ tr−ëng thμnh cña lùc l−îng vò trang B×nh §Þnh tõ th¸ng 9/1945 cho ®Õn 1989. - Còng trong n¨m 1994, ThiÕu t¸ Lª V¨n S¸u, Trung t¸ Hoμng H÷u Kho¸ ®· tËp hîp vμ biªn so¹n 3 tËp : “Nh÷ng trËn ®¸nh ®iÓn h×nh cña c¸c lùc l−îng vò trang B×nh §Þnh” nh»m t¸i hiÖn l¹i mét sè trËn ®¸nh tiªu biÓu trong suèt 30 n¨m chiÕn tranh gi¶i phãng B×nh §Þnh. - N¨m 1995, ThiÕu t−íng, gi¸o s−, tiÕn sÜ , nhμ gi¸o nh©n d©n Huúnh NghÜ ®· viÕt cuèn “Hoμi Nh¬n - LÞch sö ®Êu tranh c¸ch m¹ng vμ kh¸ng Trang 3 chiÕn cøu n−íc 1930 - 1975” tæng kÕt phong trμo ®Êu tranh 45 n¨m cña nh©n d©n huyÖn Hoμi Nh¬n tØnh B×nh §Þnh.
- N¨m 1996, Ban nghiªn cøu lÞch sö §¶ng tØnh B×nh §Þnh ®· biªn so¹n vμ xuÊt b¶n “LÞch sö §¶ng bé tØnh B×nh §Þnh (1954 - 1975)”. §©y lμ mét c«ng tr×nh nghiªn cøu vμ tæng hîp kh¸ c«ng phu cña tËp thÓ c¸n bé lμm c«ng t¸c nghiªn cøu LÞch sö §¶ng tØnh B×nh §Þnh ®Ó chμo mõng §¹i héi TØnh §¶ng bé lÇn thø XV vμ ®¹i héi toμn quèc lÇn thø VIII. C«ng tr×nh nμy tr×nh bμy sù ra ®êi, tr−ëng thμnh vμ l·nh ®¹o cña §¶ng bé ®Þa ph−¬ng ®èi víi phong trμo ®Êu tranh trong tØnh. - N¨m 1998, Bé chØ huy qu©n sù tØnh B×nh §Þnh ®· xuÊt b¶n “LÞch sö bé ®éi ®Æc c«ng tØnh B×nh §Þnh” tæng kÕt nh÷ng chiÕn c«ng vang déi, ph¶n ¸nh tinh thÇn chiÕn ®Êu anh dòng cña nh÷ng chiÕn sÜ ®Æc c«ng trong cuéc chiÕn tranh gi¶i phãng l©u dμi , gian khæ ë B×nh §Þnh.
- Còng trong n¨m 1998, kû niÖm 100 n¨m thμnh lËp thμnh phè Qui Nh¬n (10/1898 – 10/1998) nhμ xuÊt b¶n ThuËn Ho¸ ®· xuÊt b¶n cuèn “LÞch sö thμnh phè Qui Nh¬n”, ®©y lμ c«ng tr×nh nghiªn cøu rÊt c«ng phu cña phã tiÕn sÜ §ç Bang cïng phã tiÕn sÜ NguyÔn TÊn HiÓu, ph¶n ¸nh toμn diÖn vÒ lÞch ®¹i thμnh phè vμ ph¶n ¸nh bao qu¸t phong trμo ®Êu tranh cña nh©n d©n thμnh phè Qui Nh¬n – TØnh B×nh §Þnh tr¶i qua c¸c thêi kú lÞch sö. Trong nh÷ng c«ng tr×nh vμ t¸c phÈm nªu trªn, c¸c t¸c gi¶ ®· nghiªn cøu mét c¸ch tæng qu¸t vÒ phong trμo ®Êu tranh cña qu©n d©n B×nh §Þnh trong suèt 30 n¨m chiÕn tranh gi¶i phãng hoÆc trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc (1954 - 1975). Nh÷ng t¸c phÈm nμy chØ nghiªn cøu, ph¶n ¸nh vÒ mét chñ ®Ò chuyªn kh¶o: vÒ lÞch sö §¶ng, vÒ cuéc ®Êu tranh cña lùc l−îng vò trang, cña lùc l−îng ®Æc c«ng, cña du kÝch, mμ ch−a cã c«ng tr×nh nμo ®i s©u ph©n tÝch, nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ, toμn diÖn vÒ phong trμo ®Êu tranh cña qu©n d©n B×nh §Þnh trong cuéc ®Êu tranh chèng chiÕn l−îc “ViÖt Nam ho¸ chiÕn tranh” (giai ®o¹n 1969 - 1973). V× vËy, luËn v¨n cña t«i muèn ®i s©u Trang 4 ph©n tÝch, ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ, toμn diÖn vÒ phong trμo ®Êu tranh chèng “ViÖt Nam ho¸ chiÕn tranh” cña qu©n d©n B×nh §Þnh (1969 - 1973) ®Ó lμm râ h¬n vÒ thêi kú ®Êu tranh gian khæ, phøc t¹p, ®¸nh b¹i ©m m−u vμ thñ ®o¹n th©m ®éc cña kÎ thï, tiÕn tíi giμnh th¾ng lîi hoμn toμn.
§èi t−îng vμ ph¹m vi nghiªn cøu : U U XuÊt ph¸t tõ môc ®Ých khoa häc vμ thùc tiÔn cña ®Ò tμi, luËn v¨n x¸c ®Þnh ®èi t−îng nghiªn cøu lμ phong trμo ®Êu tranh cña nh©n d©n B×nh §Þnh trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü cøu n−íc giai ®o¹n 1969 – 1973 víi nh÷ng néi dung cô thÓ bao gåm: ©m m−u vμ thñ ®o¹n cña ®Þch trong chiÕn l−îc “ViÖt Nam ho¸ chiÕn tranh”; chñ tr−¬ng vμ sù l·nh ®¹o cña §¶ng bé ®Þa ph−¬ng nh»m ®èi phã víi ©m m−u cña ®Þch; phong trμo ®Êu tranh cña qu©n d©n B×nh §Þnh chèng l¹i “ViÖt Nam ho¸ chiÕn tranh” gãp phÇn cïng qu©n d©n c¶ n−íc ®¸nh b¹i chiÕn l−îc “ViÖt Nam hãa chiÕn tranh” v« cïng nguy hiÓm, th©m ®éc cña Mü, t¹o nªn b−íc thay ®æi quan träng vÒ c¶ thÕ vμ lùc lμm nghiªng h¼n c¸n c©n gi÷a ta vμ ®Þch, t¹o ®iÒu kiÖn cho nh©n d©n B×nh §Þnh nãi riªng vμ nh©n d©n miÒn Nam nãi chung tiÕn lªn giμnh th¾ng lîi hoμn toμn. Tuy nhiªn, phong trμo ®Êu tranh ë B×nh §Þnh kh«ng t¸ch rêi phong trμo ®Êu tranh trong toμn miÒn, toμn quèc nãi chung.