Đấu Tranh Quân Sự Trên Chiến Trường Miền Nam Giai Đoạn 1965-1968

Luận án tiến sĩ phân tích đấu tranh quân sự trên chiến trường miền nam giai đoạn 1965 1968, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho ngành.

• Tác giả: Lê Quang Lạng
• Người hướng dẫn: TS Đoàn Ngọc Hải
• Trường học: Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Đấu Tranh Quân Sự Trên Chiến Trường Miền Nam Giai Đoạn 1965-1968
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và về đấu tranh quân sự
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và về đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam
• 1.2. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình đã được công bố liên quan đề tài luận án và những nội dung luận án tập trung nghiên cứu
• 1.2.1. Kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố
• 1.2.2. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu
• 2. Chương 2: ĐẤU TRANH QUÂN SỰ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH CỤC BỘ” TRÊN CHIẾN TRƯỜNG MIỀN NAM TỪ 1965 ĐẾN 1967
• 2.1. Sự cần thiết tăng cường đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam
• 2.1.1. Tình hình thế giới, khu vực, trong nước và âm mưu của Mỹ trong chiến lược “Chiến tranh cục bộ”
• 2.1.2. Chủ trương của Đảng về đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam
• 2.2. Đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam từ 1965 đến 1967
• 2.2.1. Đẩy mạnh đấu tranh quân sự chống cuộc phản công chiến lược trong mùa khô 1965-1966
• 2.2.2. Đẩy mạnh đấu tranh quân sự chống cuộc phản công chiến lược trong mùa khô 1966-1967
• 3. Chương 3: ĐẤU TRANH QUÂN SỰ CHỐNG CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH CỤC BỘ” TRÊN CHIẾN TRƯỜNG MIỀN NAM NĂM 1968
• 3.1. Sự cần thiết đẩy mạnh đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam năm 1968
• 3.1.1. Mỹ ở vào thế “tiến thoái lưỡng nan” về chiến lược trong mùa khô 1967-1968
• 3.1.2. Chủ trương của Đảng mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy
• 3.2. Tạo thế, tạo lực và tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy
• 3.2.1. Chuẩn bị mọi mặt cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy
• 3.2.2. Đẩy mạnh đấu tranh quân sự trong Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968
• 4. Chương 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Ưu điểm, nguyên nhân
• 4.2. Hạn chế, nguyên nhân
• 4.3. Nhận thức đúng vị trí, vai trò lực lượng quân sự, đấu tranh quân sự trong thế trận chiến tranh nhân dân chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mỹ
• 4.4. Xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam Việt Nam và thế trận chiến tranh nhân dân vững mạnh - nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của đấu tranh quân sự
• 4.5. Sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa hậu phương chiến lược với tiền tuyến lớn, thúc đẩy đấu tranh quân sự phát triển những bước vững chắc
• 4.6. Trong đấu tranh cách mạng nói chung, đấu tranh quân sự nói riêng, luôn phát huy tư tưởng chiến lược tiến công
• 4.7. Xác định đúng đắn phương hướng tiến công, mở đòn tiến công vào nơi hiểm yếu, giành thắng lợi có ý nghĩa quyết định cục diện chiến tranh
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đấu Tranh Quân Sự 1965 1968 Bối Cảnh Mục Tiêu

Đấu tranh quân sự (ĐTQS) là một hình thức đấu tranh giai cấp, dân tộc sử dụng lực lượng quân sự và biện pháp quân sự. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân Việt Nam đã tiến hành một cuộc chiến tranh nhân dân, thực hiện đấu tranh toàn diện trên tất cả các mặt: quân sự, chính trị, binh vận, ngoại giao. Đặc biệt, trong giai đoạn chống chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' (1965-1968), ĐTQS giữ vai trò quyết định trực tiếp, tiêu hao, tiêu diệt lực lượng quân sự của Mỹ, chính quyền Sài Gòn và quân đồng minh, làm thất bại bước 'leo thang chiến tranh' cao nhất của Mỹ, đẩy Mỹ vào thế 'xuống thang', tạo bước ngoặt quyết định của chiến tranh. ĐTQS giai đoạn 1965-1968 tái hiện cuộc đấu tranh một mất một còn giữa quân và dân Việt Nam với quân viễn chinh Mỹ, quân đội Sài Gòn. Đảng Lao động Việt Nam xác định phương châm của cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng miền Nam là kết hợp đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, trong đó đấu tranh vũ trang đóng vai trò quyết định trực tiếp.

1.1. Tầm Quan Trọng của Đấu Tranh Quân Sự trong Giai Đoạn 1965 1968

Giai đoạn 1965-1968 đánh dấu sự leo thang chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam với chiến lược 'Chiến tranh cục bộ'. Sự thất bại của các chiến lược trước đó buộc Mỹ phải đưa quân ồ ạt vào miền Nam. Việc nghiên cứu và phân tích ĐTQS trong giai đoạn này giúp hiểu rõ hơn vai trò then chốt của nó trong việc làm phá sản chiến lược mới của đối phương. Đây là giai đoạn mà ĐTQS phát triển vượt bậc, trở thành yếu tố quyết định đến cục diện chiến tranh. Theo luận án, việc nghiên cứu này còn khẳng định tính đúng đắn và sáng tạo của đường lối chính trị, quân sự của Đảng.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Đấu Tranh Quân Sự 1965 1968 Làm Rõ Bản Chất

Luận án tập trung làm sáng tỏ hoạt động ĐTQS trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968. Mục tiêu là rút ra những nhận xét và kinh nghiệm về ĐTQS để vận dụng vào thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Nhiệm vụ bao gồm tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án, làm rõ yêu cầu khách quan phải tăng cường ĐTQS, chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng, tái hiện hoạt động ĐTQS trong hai mùa khô và cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, nhận xét ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và kinh nghiệm. Đối tượng nghiên cứu là ĐTQS của quân và dân Việt Nam trên chiến trường miền Nam, từ tháng 4 năm 1965 đến hết năm 1968.

II. Chiến Lược Chiến Tranh Cục Bộ Phân Tích Bối Cảnh và Âm Mưu

Chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' của Mỹ là phản ứng trước sự thất bại của các chiến lược trước đó. Mỹ tăng cường viện trợ quân sự, đưa quân viễn chinh vào miền Nam. Âm mưu của Mỹ là đè bẹp phong trào cách mạng miền Nam, giữ vững chính quyền Sài Gòn. Tuy nhiên, chiến lược này đã vấp phải sự kháng cự mạnh mẽ của quân và dân Việt Nam. Với tinh thần quyết chiến quyết thắng, quân dân ta đã từng bước làm thất bại các mục tiêu quân sự của Mỹ.

2.1. Tình Hình Thế Giới và Khu Vực Ảnh Hưởng Đến Chiến Trường Miền Nam

Tình hình quốc tế và khu vực có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa, phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam. Tuy nhiên, sự can thiệp ngày càng sâu của Mỹ vào khu vực cũng đặt ra những thách thức lớn. Việc phân tích bối cảnh quốc tế giúp ta hiểu rõ hơn những yếu tố tác động đến ĐTQS trên chiến trường miền Nam.

2.2. Chủ Trương Của Đảng Về Đấu Tranh Quân Sự Trong Giai Đoạn Mới

Trước tình hình mới, Đảng ta đã có những chủ trương, đường lối đúng đắn để lãnh đạo cuộc kháng chiến. Việc xác định đúng đối tượng tác chiến, phương pháp đấu tranh phù hợp là yếu tố then chốt. Đảng chủ trương kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, binh vận, ngoại giao, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc. Quyết định này thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng trong việc lãnh đạo cuộc chiến tranh.

III. Phương Pháp Đấu Tranh Quân Sự Phân Tích Cách Đánh và Nghệ Thuật

Quân và dân miền Nam đã vận dụng sáng tạo các phương pháp ĐTQS phù hợp với điều kiện thực tế chiến trường. Các chiến thuật du kích, phục kích, tập kích được sử dụng rộng rãi. Nghệ thuật quân sự Việt Nam được phát huy cao độ, tạo nên những chiến thắng vang dội. Sự linh hoạt, sáng tạo trong cách đánh là yếu tố quan trọng giúp ta giành ưu thế trước đối phương.

3.1. Đẩy Mạnh Đấu Tranh Quân Sự Chống Phản Công Mùa Khô 1965 1966

Mùa khô 1965-1966, Mỹ mở các cuộc phản công lớn nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng. Quân và dân ta đã chủ động phản công, đánh bại các cuộc hành quân của địch. Các chiến dịch lớn như Vạn Tường, Plây Me đã gây tiếng vang lớn, làm thất bại một bước trong chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' của Mỹ. Đây là minh chứng cho tinh thần chiến đấu dũng cảm, kiên cường của quân và dân ta.

3.2. Đấu Tranh Quân Sự Chống Phản Công Chiến Lược Mùa Khô 1966 1967

Tiếp nối thắng lợi, quân và dân ta tiếp tục đẩy mạnh ĐTQS trong mùa khô 1966-1967. Các cuộc tấn công vào các căn cứ quân sự, kho tàng của địch được thực hiện thường xuyên. Phong trào du kích chiến tranh phát triển mạnh mẽ, gây cho địch nhiều thiệt hại. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng vũ trang, các địa phương đã tạo nên sức mạnh to lớn.

3.3. Tổng Tiến Công và Nổi Dậy Mậu Thân 1968 Bước Ngoặt Chiến Lược

Tổng Tiến công và Nổi dậy Mậu Thân 1968 là một đòn tiến công chiến lược, làm rung chuyển chính quyền Sài Gòn và dư luận Mỹ. Cuộc tiến công đã làm bộc lộ những điểm yếu của chiến lược 'Chiến tranh cục bộ', buộc Mỹ phải thay đổi chiến lược, rút dần quân về nước. Đây là bước ngoặt quan trọng, tạo tiền đề cho thắng lợi cuối cùng.

IV. Kết Quả Đấu Tranh Quân Sự 1965 1968 Tác Động và Ý Nghĩa

ĐTQS giai đoạn 1965-1968 đã đạt được những kết quả to lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Lực lượng quân sự của Mỹ và chính quyền Sài Gòn bị tiêu hao đáng kể. Chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' của Mỹ bị phá sản. Thế và lực của cách mạng miền Nam được củng cố và phát triển. Những thắng lợi này có ý nghĩa lịch sử to lớn, mở ra giai đoạn mới của cuộc kháng chiến.

4.1. Phân Tích Ưu Điểm và Hạn Chế Của Đấu Tranh Quân Sự Giai Đoạn 1965 1968

Việc phân tích ưu điểm và hạn chế của ĐTQS trong giai đoạn này giúp ta rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Ưu điểm thể hiện ở sự sáng tạo trong cách đánh, tinh thần chiến đấu dũng cảm. Hạn chế có thể là về trang bị, thông tin liên lạc. Việc nhận diện rõ những ưu, nhược điểm giúp ta phát huy thế mạnh, khắc phục khó khăn trong giai đoạn tiếp theo.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Về Đấu Tranh Quân Sự Từ 1965 Đến 1968

Từ hoạt động ĐTQS giai đoạn 1965-1968, ta rút ra nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị. Đó là bài học về phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, kết hợp chặt chẽ giữa các hình thức đấu tranh, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, giữ vững tinh thần độc lập tự chủ. Những bài học này có ý nghĩa thiết thực trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

V. Nhận Xét Vai Trò Lực Lượng Quân Sự Trong Thế Trận Chiến Tranh

Nhận thức đúng vị trí, vai trò lực lượng quân sự, đấu tranh quân sự trong thế trận chiến tranh nhân dân chống chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' của Mỹ là vô cùng quan trọng. Luận án nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam Việt Nam và thế trận chiến tranh nhân dân vững mạnh. Đây là nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của đấu tranh quân sự, đảm bảo an ninh và chủ quyền quốc gia. Bên cạnh đó, cần sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa hậu phương chiến lược với tiền tuyến lớn, thúc đẩy đấu tranh quân sự phát triển những bước vững chắc

5.1. Xây Dựng Thế Trận Quốc Phòng Toàn Dân Vững Mạnh

Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững mạnh là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài của đất nước. Cần có sự tham gia tích cực của toàn dân vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, không ngừng củng cố và tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh. Phải nắm vững tư tưởng chỉ đạo chiến lược, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.

5.2. Luôn Phát Huy Tư Tưởng Chiến Lược Tiến Công

Trong đấu tranh cách mạng nói chung, đấu tranh quân sự nói riêng, luôn phát huy tư tưởng chiến lược tiến công. Cần chủ động tấn công địch, giành thế chủ động trên chiến trường, tạo điều kiện thuận lợi để giành thắng lợi. Đồng thời, phải xác định đúng đắn phương hướng tiến công, mở đòn tiến công vào nơi hiểm yếu, giành thắng lợi có ý nghĩa quyết định cục diện chiến tranh.

VI. Đấu Tranh Quân Sự 1965 1968 Kết Luận và Tương Lai Nghiên Cứu

Nghiên cứu về ĐTQS trong giai đoạn 1965-1968 mang lại những hiểu biết sâu sắc về cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc. Những bài học kinh nghiệm rút ra từ giai đoạn này vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh hiện nay. Luận án này góp phần làm sáng tỏ hơn về vai trò của ĐTQS trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Nghiên cứu này tạo nền tảng cho những nghiên cứu sâu hơn về các giai đoạn khác của cuộc chiến tranh.

6.1. Giá Trị Tham Khảo Cho Nghiên Cứu và Giảng Dạy Lịch Sử Quân Sự

Luận án cung cấp một khối lượng tài liệu tham khảo tương đối phong phú, có hệ thống về hoạt động ĐTQS trên chiến trường miền Nam trong giai đoạn chống chiến lược 'Chiến tranh cục bộ' của Mỹ (1965 - 1968). Tái hiện quá trình tổ chức, triển khai hoạt động và kết quả của ĐTQS của quân và dân Việt Nam trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965 - 1968. Qua đó khẳng định vai trò của ĐTQS và mối quan hệ giữa ĐTQS với ĐTCT, binh vận, ngoại giao trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965 - 1968. Luận án làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy lịch sử Việt Nam, lịch sử quân sự tại các nhà trường trong và ngoài quân đội.

6.2. Vận Dụng Kinh Nghiệm Đấu Tranh Vào Xây Dựng Quốc Phòng Hiện Đại

Luận án góp phần vào thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong giai đoạn hiện nay. Kinh nghiệm đấu tranh, xây dựng lực lượng, thế trận quốc phòng được vận dụng vào thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc kế thừa và phát huy truyền thống quân sự, tinh thần chiến đấu dũng cảm của quân và dân ta là yếu tố quan trọng để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đấu tranh quân sự là một hình thức đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc có sử dụng lực lượng quân sự và biện pháp quân sự. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quân và dân Việt Nam đã tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân toàn diện trên các mặt trận quân sự, chính trị, binh vận và ngoại giao. Trong giai đoạn đối đầu trực tiếp với chiến lược "Chiến tranh cục bộ" (1965-1968) của đế quốc Mỹ, đấu tranh quân sự giữ vai trò quyết định trực tiếp, tiêu hao, tiêu diệt một bộ phận lực lượng quân sự của Mỹ, quân đội Sài Gòn và quân các nước đồng minh của Mỹ, làm thất bại bước leo thang chiến tranh cao nhất của đối phương, đẩy Mỹ vào thế phải xuống thang chiến tranh, rút dần quân viễn chinh và tạo nên bước ngoặt quyết định của cục diện chiến trường.

Nhiều thập niên qua, chủ đề đấu tranh quân sự trong kháng chiến chống Mỹ đã được nhiều cơ quan và nhà khoa học tiếp cận dưới các khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, chưa có công trình chuyên khảo nào nghiên cứu đầy đủ, toàn diện và có hệ thống về đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam trong suốt giai đoạn 1965-1968. Luận án "Đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968" của nghiên cứu sinh Lê Quang Lạng (Chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, Mã số: 9 22 90 13, thực hiện tại Viện Lịch sử quân sự, Bộ Quốc phòng dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đoàn Ngọc Hải và TS. Nguyễn Công Thục, bảo vệ năm 2022) được thực hiện nhằm khỏa lấp khoảng trống nghiên cứu này.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ hoạt động đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968, từ đó rút ra các nhận xét và kinh nghiệm lịch sử phục vụ vận dụng vào thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể gồm năm nội dung:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
2. Làm rõ yêu cầu khách quan phải tăng cường, đẩy mạnh đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam (1965-1968); yêu cầu, đòi hỏi của chiến trường miền Nam, tương quan so sánh lực lượng giữa ta và địch trong giai đoạn Mỹ thực hiện chiến lược "Chiến tranh cục bộ".
3. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng, của đảng bộ các cấp ở miền Nam đối với hoạt động đấu tranh quân sự.
4. Tái hiện hoạt động đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam trong hai mùa khô (1965-1966 và 1966-1967) và trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968.
5. Nhận xét ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và một số kinh nghiệm của đấu tranh quân sự trong giai đoạn 1965-1968 để vận dụng vào thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đấu tranh quân sự của quân và dân Việt Nam trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968.
• Phạm vi nội dung: Quá trình tổ chức lực lượng và triển khai hoạt động đấu tranh quân sự; sự tác động qua lại giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, binh vận, ngoại giao; tác dụng, hiệu quả của đấu tranh quân sự đối với cục diện chiến tranh.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 4 năm 1965 đến hết năm 1968 (có đề cập các sự kiện lịch sử trước và sau mốc thời gian này để đảm bảo tính kế thừa, phát triển lịch sử).
• Phạm vi không gian: Chiến trường miền Nam Việt Nam, trải dài từ Nam vĩ tuyến 17 (Quảng Trị) đến Cà Mau.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án phân loại nguồn nghiên cứu đã công bố thành các nhóm công trình trong nước và tài liệu nước ngoài:

Các công trình nghiên cứu trong nước về chiến tranh cách mạng và đấu tranh quân sự:

• Nhóm sách lý luận và chỉ đạo chiến lược: Bàn về chiến tranh nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân (Nxb Quân đội nhân dân, 1966) tập hợp bài viết của Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Văn Tiến Dũng, Song Hào; tập sách Về vấn đề quân sự của Hồ Chí Minh (Nxb Sự Thật, 1975); Chiến tranh giải phóng và chiến tranh giữ nước (2 tập) của Võ Nguyên Giáp (Nxb Quân đội nhân dân, 1975); Về chiến tranh nhân dân Việt Nam của Lê Duẩn (Nxb Quân đội nhân dân, 1993); Bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 1965-1968 của Văn Tiến Dũng (Nxb Sự Thật, 1989); Nghệ thuật biết thắng từng bước (1978) và Lê Duẩn - Trường Chinh - hai nhà lý luận xuất sắc của cách mạng Việt Nam (2002) của Trần Nhâm; Đường lối quân sự của Đảng - Lịch sử hình thành, phát triển và nội dung cơ bản của Vũ Quang Hiển (Nxb Chính trị quốc gia, 2019).
• Nhóm công trình tổng kết lịch sử chiến tranh của Bộ Quốc phòng và các cơ quan chỉ đạo: Hậu phương chiến tranh nhân dân Việt Nam (1945-1975) (Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, 1997); Chiến tranh cách mạng Việt Nam 1945-1975 - Thắng lợi và bài học (Ban Chỉ đạo tổng kết chiến tranh trực thuộc Bộ Chính trị, 2000); Tổng kết Bộ Tổng Tham mưu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) (Ban Tổng kết - Lịch sử BTTM, 1997); Tổng kết chiến thuật đặc công trong 30 năm chiến tranh giải phóng (1945-1975) (Bộ Tư lệnh Đặc công, 2003); Tổng kết tác chiến chiến lược trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1954) (2005); Tổng kết tác chiến phòng ngự trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược (1945-1975) (2010); Tổng kết những trận then chốt chiến dịch trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (2011).
• Bộ công trình thông sử và lịch sử chuyên ngành: Bộ sách Lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975) gồm 9 tập của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (Nxb Chính trị quốc gia, 2013), trong đó Tập IV (Cuộc đụng đầu lịch sử) và Tập V (Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968) trình bày giai đoạn 1965-1968; bộ sách Lịch sử Việt Nam 15 tập của Viện Sử học (2014), tiêu biểu là Tập 13 do Nguyễn Văn Nhật chủ biên; Lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam (Tập II, 1999); Lịch sử tổ chức quân sự Việt Nam (Tập 4, 2017); Ngoại giao Việt Nam 1945-2000 do Nguyễn Đình Bin chủ biên (2002); Nhà Trắng với cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Trần Trọng Trung (2006); Chính sách của Mỹ đối với Việt Nam thời kỳ Tổng thống Lyndon Baines Johnson (từ tháng 11-1963 đến tháng 01-1969) của Lê Tùng Lâm (2018).
• Nhóm công trình lịch sử chiến trường, quân khu, đơn vị: Khu 5 - 30 năm chiến tranh giải phóng (Tập II, 1989); Biên niên sự kiện lịch sử hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam 1954-1975 (1992); Lịch sử Khu 6 trong kháng chiến chống Mỹ (1954-1975) (1995); Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1954-1975) (1995); Quân khu 9 - 30 năm kháng chiến (1945-1975) (1996); Quân khu 8 - ba mươi năm kháng chiến (1945-1975) (1998); Lịch sử Bộ Chỉ huy Miền (1961-1976) (2004); Lịch sử biên niên Xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) (2008); Lịch sử Nam Bộ kháng chiến, Tập II (2010); Lịch sử lực lượng vũ trang Quân khu 7 (1945-2010) (2010); Lịch sử Xứ ủy Nam Bộ và Trung ương Cục miền Nam (1954-1975) do Nguyễn Quý chủ biên (2015); Lịch sử Quân giải phóng miền Nam Việt Nam trên chiến trường B2 (1961-1976) (2016).
• Nhóm luận án và bài báo chuyên ngành: Luận án phó tiến sĩ của Hồ Khang (1995), Đặng Dũng Chí (1995), luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Bạo (2007); các bài viết chỉ đạo thực tiễn của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh dưới các bút danh "Người Quan Sát", "Trường Sơn", "Bến Tre"; các nghiên cứu trên Tạp chí Lịch sử quân sự, Tạp chí Nghiên cứu lịch sử, Tạp chí Lịch sử Đảng, Tạp chí Khoa học quân sự, và bài phân tích trên Tập san Quân sự của phía quân đội Sài Gòn (bài viết của Đại úy Lê Văn Bân, 1968); các hồi ký của tướng lĩnh trực tiếp chỉ huy chiến trường: Nguyễn Hữu An (Chiến trường mới), Chu Huy Mân (Thời sôi động), Trần Văn Trà (Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm), Đặng Vũ Hiệp (Sống mãi cùng ký ức Tây Nguyên).
• Nhóm tài liệu nước ngoài: Cung cấp góc nhìn về chính sách can thiệp, quá trình điều hành chiến tranh của chính giới và giới quân sự Mỹ, phục vụ đối chiếu tư liệu.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Các công trình trước đây tiếp cận đấu tranh quân sự dưới dạng khái lược trong tổng thể lịch sử kháng chiến toàn diện, hoặc tiếp cận theo chuyên ngành hẹp (lịch sử tác chiến chiến lược, nghệ thuật chiến dịch, kỹ thuật chiến thuật đặc công, lịch sử theo từng quân khu hoặc địa phương). Chưa có công trình nào phục dựng bức tranh toàn diện, hệ thống và chuyên sâu về hoạt động đấu tranh quân sự trên toàn bộ chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968 từ góc độ lịch sử quân sự, đồng thời làm rõ mối quan hệ tương tác với các mặt đấu tranh khác và đúc rút bài học kinh nghiệm vận dụng hiện nay.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung khái niệm: Luận án dựa trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh và đường lối quân sự của Đảng Cộng sản Việt Nam. Khung phân tích vận dụng các phạm trù: chiến tranh nhân dân, bạo lực cách mạng, lực lượng vũ trang ba thứ quân, tư tưởng chiến lược tiến công, và nguyên tắc kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, binh vận và ngoại giao trên ba vùng chiến lược (đô thị, nông thôn đồng bằng, rừng núi).

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Phương pháp chủ yếu: Phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic. Phương pháp lịch sử được dùng để phục dựng tiến trình các chiến dịch, hoạt động tác chiến và sự chỉ đạo chiến lược theo trình tự thời gian. Phương pháp lôgic được sử dụng để phân tích bản chất các sự kiện, mối liên hệ nhân quả, quy luật vận động của chiến trường và tổng kết các bài học kinh nghiệm.
• Các phương pháp bổ trợ: Phương pháp phân tích, tổng hợp tư liệu, phương pháp so sánh đối chiếu tư liệu lịch sử, và phương pháp thống kê tư liệu quân sự.
• Phương pháp thực địa: Khảo sát thực địa chiến trường, điền dã, phỏng vấn nhân chứng lịch sử và tham vấn ý kiến các chuyên gia lịch sử quân sự nhằm thẩm định và bổ sung nguồn dữ liệu.

Nguồn tư liệu nghiên cứu:

1. Văn kiện chính thức: Hệ thống văn kiện của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu, Trung ương Cục miền Nam, Quân ủy và Bộ Chỉ huy Miền giai đoạn 1965-1968; các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí lãnh đạo cấp chiến lược.
2. Tài liệu lưu trữ: Khai thác từ Trung tâm Lưu trữ Bộ Quốc phòng, Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Trung tâm Lưu trữ quốc gia 2 và Trung tâm Lưu trữ quốc gia 3.
3. Tư liệu lịch sử và tổng kết: Lịch sử kháng chiến, lịch sử đảng bộ, lịch sử lực lượng vũ trang các quân khu, tỉnh, thành phố từ Quảng Trị đến Cà Mau; hồi ký của các cán bộ chỉ huy cấp chiến lược, chiến dịch.
4. Tư liệu nước ngoài: Các tài liệu ghi nhớ an ninh quốc gia của Mỹ (NSAM), báo cáo của Bộ Tư lệnh Viện trợ quân sự Mỹ tại Việt Nam (MACV) và các công trình nghiên cứu của học giả quốc tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 tiến hành khảo cứu, phân loại và đánh giá toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và hoạt động đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968. Tác giả phân tích các nhóm tài liệu theo từng mảng chủ đề: các công trình lý luận - đường lối quân sự của Đảng; các công trình tổng kết của Bộ Tổng Tham mưu và các cơ quan chỉ đạo tác chiến chiến lược; các công trình thông sử chiến tranh; các bộ lịch sử quân khu, lịch sử lực lượng vũ trang địa phương; hệ thống luận án tiến sĩ và bài viết trên các tạp chí khoa học chuyên ngành; các tư liệu hồi ký chiến trường và tài liệu lưu trữ từ phía đối phương.

Trên cơ sở đánh giá thành tựu của các công trình đã công bố, chương 1 xác lập khoảng trống khoa học và xác định ba nhóm vấn đề trọng tâm mà luận án trực tiếp đi sâu giải quyết:

• Làm rõ bối cảnh tình hình trong nước, quốc tế, âm mưu, thủ đoạn của Mỹ trong chiến lược "Chiến tranh cục bộ"; đường lối, chủ trương, quyết sách lãnh đạo, chỉ đạo đấu tranh quân sự của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Thống soái tối cao.
• Tái hiện có hệ thống toàn bộ hoạt động quân sự của quân và dân miền Nam qua hai mùa khô (1965-1966, 1966-1967) và cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968.
• Đánh giá khách quan các ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị vận dụng vào thực tiễn quân sự, quốc phòng hiện nay.

Chương 2: Đấu tranh quân sự chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” trên chiến trường miền Nam từ 1965 đến 1967

Chương 2 tập trung phân tích sự cần thiết tăng cường đấu tranh quân sự, chủ trương lãnh đạo của Đảng và diễn trình đấu tranh quân sự của quân và dân miền Nam đánh bại hai cuộc phản công chiến lược mùa khô của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Về bối cảnh và âm mưu của đối phương:

• Sau khi chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" bị phá sản (hệ thống Ấp chiến lược bị phá 4/5, chính quyền Sài Gòn liên tục khủng hoảng, đảo chính), Mỹ chuyển sang chiến lược "Chiến tranh cục bộ", đưa quân viễn chinh và quân đồng minh trực tiếp tham chiến tại miền Nam, đồng thời mở rộng chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc.
• Kế hoạch quân sự của Tướng W. Westmoreland (Tư lệnh MACV) đề ra ngày 1-5-1965 gồm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (7/1965 - 12/1965) ngăn chặn sự sụp đổ của quân đội Sài Gòn, bảo đảm an ninh các khu vực chiến lược và triển khai lực lượng; Giai đoạn 2 (1/1966 - 6/1966) mở các cuộc hành quân tìm diệt tiêu diệt chủ lực Quân giải phóng, hỗ trợ bình định; Giai đoạn 3 (7/1966 - 12/1967) tiêu diệt các lực lượng còn lại của đối phương, hoàn thành cơ bản chương trình bình định nông thôn.
• Quyết sách của Nhà Trắng: Biên bản ghi nhớ NSAM số 328 ngày 6-4-1965 phê chuẩn tăng 18.000 quân hỗ trợ, triển khai thêm 2 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ, cho phép chuyển đổi chức năng từ bảo vệ căn cứ sang hành quân tìm diệt; ngày 17-7-1965 Tổng thống L. Johnson quyết định triển khai 34 tiểu đoàn quân Mỹ (khoảng 100.000 quân) trong đợt đầu của kế hoạch tăng 44 tiểu đoàn.

Bảng tổng hợp quy mô quân số và hỏa lực của đối phương trên chiến trường miền Nam (ghi nhận trong văn bản):

Thời điểm / Chỉ tiêu	Quân đội Mỹ	Quân đồng minh	Quân đội Sài Gòn	Tổng cộng
Tháng 7/1965	81.000 (hoặc 85.422)	-	-	-
Tháng 12/1965	184.314 (hoặc 206.314; 33 tiểu đoàn)	20.500	520.000+	726.772 quân (14 sư đoàn, 9 trung đoàn, 21 tiểu đoàn độc lập = 230 tiểu đoàn)
Hỏa lực yểm trợ (12/1965)	378 khẩu pháo (21 TĐ, 2 ĐĐ); 1.386 máy bay/trực thăng; 47 tàu chiến	64 khẩu pháo (4 TĐ, 1 ĐĐ)	524 khẩu pháo; tàu chiến, thiết giáp	966 khẩu pháo các loại (50 TĐ, 3 ĐĐ); 341 tàu chiến
Kế hoạch phát triển (1966-1967)	Tăng lên 410.000 quân (năm 1966)	Tiếp tục tăng qua các năm	630.682 quân (cuối 1966); 643.900 quân quy ước + gần 300.200 địa phương quân/dân phòng (cuối 1967)	Ngân sách Mỹ bổ sung 35,9 triệu USD (1965-1966) để tái thiết QĐSG

Về tổ chức bộ máy và bảo đảm hậu cần của đối phương:

• MACV lập Bộ Tư lệnh Lực lượng Dã chiến I (Alpha tại Nha Trang, ngày 1-8-1965) phụ trách Vùng 1 và 2 chiến thuật; Bộ Tư lệnh Lực lượng Dã chiến II (Biên Hòa, ngày 15-3-1966) phụ trách Vùng 3 chiến thuật; Bộ Tư lệnh lâm thời hỗ trợ quân sự tại Đồng bằng sông Mê Kông phụ trách Vùng 4 chiến thuật. Hội đồng hậu cần quân sự Mỹ (MLC) mở rộng mạng lưới tiếp vận chiến lược từ Mỹ qua Hawaii, Nhật Bản, Philippines, Thái Lan; nâng cấp các sân bay Đà Nẵng, Phù Cát, Cam Ranh, Biên Hòa, Tân Sơn Nhất và các cảng quân sự Đà Nẵng, Cam Ranh, Sài Gòn, Quy Nhơn, Vũng Rô. Mỹ tiến hành quân sự hóa chính quyền Sài Gòn bằng việc hậu thuẫn lập Ủy ban lãnh đạo quốc gia do Nguyễn Văn Thiệu đứng đầu và Ủy ban hành pháp trung ương do Nguyễn Cao Kỳ làm Chủ tịch (tháng 6-1965).

Về hoạt động đấu tranh quân sự của quân và dân miền Nam:

• Đảng xác định quyết tâm đánh thắng quân Mỹ xâm lược, giữ vững quyền chủ động chiến lược, kết hợp đấu tranh quân sự và đấu tranh chính trị, thực hiện phương châm "hai chân, ba mũi, ba vùng", xây dựng các vành đai diệt Mỹ bao vây căn cứ địch.
• Đánh bại cuộc phản công chiến lược mùa khô 1965-1966 của Mỹ và quân đội Sài Gòn, bẻ gãy các cuộc hành quân tìm diệt lớn nhằm vào các căn cứ và khối chủ lực giải phóng.
• Đánh bại cuộc phản công chiến lược mùa khô 1966-1967 với quy mô lớn hơn của đối phương, giữ vững các vùng giải phóng và bàn đạp chiến lược, làm phá sản mục tiêu tiêu diệt bộ đội chủ lực Quân giải phóng.

Chương 3: Đấu tranh quân sự chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” trên chiến trường miền Nam năm 1968

Chương 3 tái hiện hoạt động đấu tranh quân sự trong năm bản lề 1968, đỉnh cao là cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân:

• Tình thế chiến lược: Sau thất bại của hai cuộc phản công mùa khô, Mỹ lâm vào thế "tiến thoái lưỡng nan" về mặt chiến lược trong mùa khô 1967-1968. Nỗ lực quân sự tối đa không thể xoay chuyển cục diện chiến trường; mâu thuẫn nội bộ chính giới Mỹ sâu sắc và phong trào phản chiến trong lòng nước Mỹ gia tăng.
• Chủ trương của Đảng: Trung ương Đảng quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam nhằm tạo bước ngoặt căn bản cho cuộc kháng chiến, giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ.
• Công tác tạo thế, tạo lực và chuẩn bị: Tổ chức lực lượng, bảo đảm hậu cần, vũ khí trang bị, xây dựng hệ thống cơ sở bí mật trong các đô thị, điều động các đơn vị chủ lực và đặc công áp sát các mục tiêu đầu não.
• Diễn biến và tác động của hoạt động đấu tranh quân sự năm 1968:
  • Quân và dân miền Nam mở đòn tập kích đồng loạt vào hệ thống cơ quan đầu não, căn cứ quân sự, sân bay, kho tàng tại hầu hết các đô thị trọng điểm, tiêu biểu là Sài Gòn và Huế trong dịp Tết Mậu Thân 1968, gây chấn động tâm lý và chính trị sâu sắc đối với chính giới Mỹ.
  • Các đợt tiến công quân sự tiếp theo vào mùa Hè và mùa Thu năm 1968 bồi thêm những đòn tiêu hao sinh lực, buộc quân Mỹ và quân đội Sài Gòn phải từ bỏ biện pháp chiến lược "tìm và diệt" để lui về thế phòng ngự bị động "quét và giữ".
  • Thắng lợi quân sự năm 1968 đã buộc Tổng thống L. Johnson phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra, chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán tại Hội nghị Paris và quyết định rút dần quân đội Mỹ khỏi Việt Nam.

Chương 4: Nhận xét và kinh nghiệm

Chương 4 tổng kết các ưu điểm, hạn chế, chỉ rõ nguyên nhân và đúc kết năm bài học kinh nghiệm lịch sử:

Ưu điểm và hạn chế:

• Ưu điểm: Đánh giá đúng kẻ thù, xác định quyết tâm chiến lược chính xác; vận dụng linh hoạt phương thức tác chiến chiến tranh nhân dân; xây dựng thế trận tiến công liên tục và phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng ba thứ quân; phát huy sức mạnh kết hợp giữa tiến công quân sự và nổi dậy chính trị.
• Hạn chế và nguyên nhân: Việc đánh giá tình hình cụ thể sau đợt tiến công Tết Mậu Thân ở một số địa bàn còn chủ quan, chậm chuyển hướng tác chiến khi so sánh lực lượng trên chiến trường đô thị thay đổi, dẫn đến tổn thất sinh lực ở một số đơn vị chủ lực.

Hệ thống 5 bài học kinh nghiệm lịch sử:

1. Nhận thức đúng vị trí, vai trò lực lượng quân sự, đấu tranh quân sự trong thế trận chiến tranh nhân dân chống chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của Mỹ.
2. Xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam Việt Nam và thế trận chiến tranh nhân dân vững mạnh - nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của đấu tranh quân sự.
3. Sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả giữa hậu phương chiến lược (miền Bắc) với tiền tuyến lớn (miền Nam), thúc đẩy đấu tranh quân sự phát triển những bước vững chắc.
4. Trong đấu tranh cách mạng nói chung, đấu tranh quân sự nói riêng, luôn phát huy tư tưởng chiến lược tiến công.
5. Xác định đúng đắn phương hướng tiến công, mở đòn tiến công vào nơi hiểm yếu, giành thắng lợi có ý nghĩa quyết định cục diện chiến tranh.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt học thuật và tư liệu:

• Luận án cung cấp một khối lượng tài liệu tham khảo phong phú, có hệ thống và toàn diện về hoạt động đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam trong toàn bộ tiến trình đối đầu chiến lược "Chiến tranh cục bộ" (1965-1968).
• Tái hiện một cách khoa học, khách quan quá trình tổ chức lực lượng, các bước phát triển của phương thức tác chiến và kết quả cụ thể của đấu tranh quân sự qua các mùa khô và đòn tập kích chiến lược Mậu Thân 1968.
• Làm sáng tỏ vị trí, vai trò quyết định trực tiếp của mặt trận quân sự; luận giải mối quan hệ tương tác biện chứng giữa đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, binh vận và ngoại giao trong nghệ thuật điều hành chiến tranh nhân dân.

Đóng góp về mặt thực tiễn và bài học kinh nghiệm:

• Khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo trong đường lối chính trị, quân sự của Trung ương Đảng, Trung ương Cục miền Nam, Quân ủy và Bộ Chỉ huy Miền.
• Đúc kết 5 bài học kinh nghiệm lịch sử có giá trị khoa học về xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, giải quyết mối quan hệ giữa hậu phương và tiền tuyến, cũng như nghệ thuật chọn hướng và thời cơ tiến công.
• Cung cấp tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, biên soạn và giảng dạy lịch sử quân sự Việt Nam tại các học viện, viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài quân đội.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế theo phạm vi nghiên cứu:

• Do luận án xác định đối tượng nghiên cứu trọng tâm là đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam, các mặt trận đấu tranh khác như chính trị, binh vận, ngoại giao và hoạt động chiến đấu bảo vệ hậu phương miền Bắc chỉ được khảo sát dưới góc độ bổ trợ, phối hợp với đấu tranh quân sự.
• Luận án tập trung trong khung thời gian từ tháng 4 năm 1965 đến hết năm 1968, do đó các giai đoạn tác chiến sau năm 1968 chỉ được đề cập khái lược nhằm bảo đảm tính liên tục lịch sử.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng nghiên cứu so sánh về nghệ thuật chỉ đạo và thực hành đấu tranh quân sự giữa giai đoạn chống "Chiến tranh cục bộ" (1965-1968) với giai đoạn chống "Việt Nam hóa chiến tranh" (1969-1972).
• Khai thác sâu hơn các nguồn tư liệu lưu trữ quân sự giải mật từ phía Mỹ và các nước đồng minh tham chiến để phân tích đối sánh đa chiều về hiệu quả tác chiến của các chiến dịch cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên chuyên ngành Lịch sử Việt Nam, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Quân sự và Nghệ thuật Quân sự tại các trường đại học và học viện quân sự.
• Các cán bộ nghiên cứu tại các cơ quan lịch sử quân sự, viện nghiên cứu chiến lược quốc phòng - an ninh.
• Cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, cơ quan tham mưu tác chiến trong việc tham khảo, vận dụng các bài học về xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, tổ chức lực lượng vũ trang nhân dân và chỉ đạo nghệ thuật quân sự trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Các phần nội dung đáng chú ý để tra cứu:

• Bức tranh tổng quan tài liệu trong Chương 1, hệ thống hóa các công trình nghiên cứu lịch sử chiến tranh của Việt Nam và quốc tế.
• Bảng số liệu và các dẫn chứng lịch sử về bố phòng lực lượng, kế hoạch tác chiến của MACV và quân đội Sài Gòn tại Chương 2.
• Phân tích đòn chuyển hướng chiến lược và nghệ thuật tập kích đô thị năm 1968 tại Chương 3.
• Hệ thống 5 bài học kinh nghiệm về nghệ thuật điều hành chiến tranh tại Chương 4.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu (không gian, thời gian) của luận án được xác định như thế nào?
Đối tượng nghiên cứu là hoạt động đấu tranh quân sự của quân và dân Việt Nam trên chiến trường miền Nam. Phạm vi không gian trải dài từ Nam vĩ tuyến 17 (Quảng Trị) đến Cà Mau. Phạm vi thời gian tập trung từ tháng 4 năm 1965 đến hết năm 1968 (gắn liền với giai đoạn đối đầu chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của Mỹ).

2. Kế hoạch quân sự ba giai đoạn của Tướng W. Westmoreland (MACV) đệ trình ngày 1-5-1965 gồm những nội dung gì?

• Giai đoạn 1 (7/1965 - 12/1965): Đưa quân Mỹ và đồng minh vào để ngăn chặn sự sụp đổ của quân đội Sài Gòn, bảo đảm an toàn các khu vực chiến lược và triển khai phản công giành lại quyền chủ động.
• Giai đoạn 2 (1/1966 - 6/1966): Mở các cuộc hành quân tìm diệt tiêu diệt chủ lực Quân giải phóng miền Nam, phá căn cứ du kích, hỗ trợ chương trình bình định.
• Giai đoạn 3 (7/1966 - 12/1967): Phối hợp mở các cuộc hành quân tiêu diệt các lực lượng còn lại của đối phương, phá hủy căn cứ, hoàn thành về cơ bản chương trình bình định nông thôn.

3. Số liệu quân số và hỏa lực của đối phương được luận án thống kê tính đến tháng 12 năm 1965 trên chiến trường miền Nam là bao nhiêu?
Tính đến tháng 12-1965, tổng quân số Mỹ, quân đồng minh và quân đội Sài Gòn đạt 726.772 người (gồm 184.314 lính Mỹ hoặc 206.314 theo một số tài liệu, 20.500 quân đồng minh và hơn 520.000 quân Sài Gòn), biên chế thành 14 sư đoàn, 9 trung đoàn, 21 tiểu đoàn độc lập (tương đương 230 tiểu đoàn). Hỏa lực yểm trợ gồm 966 khẩu pháo các loại (50 tiểu đoàn, 3 đại đội), 1.386 máy bay/trực thăng của quân Mỹ và 341 tàu chiến (có 47 tàu chiến Mỹ).

4. Luận án đúc rút những bài học kinh nghiệm trọng tâm nào từ hoạt động đấu tranh quân sự giai đoạn 1965-1968?
Luận án tổng kết 5 bài học kinh nghiệm: (1) Nhận thức đúng vị trí, vai trò của lực lượng quân sự và đấu tranh quân sự trong thế trận chiến tranh nhân dân; (2) Xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân và thế trận chiến tranh nhân dân vững mạnh; (3) Phối hợp hiệu quả giữa hậu phương chiến lược miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam; (4) Giữ vững và phát huy tư tưởng chiến lược tiến công; (5) Xác định đúng phương hướng và mở đòn tiến công vào các địa bàn hiểm yếu để xoay chuyển cục diện chiến tranh.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Đấu tranh quân sự trên chiến trường miền Nam giai đoạn 1965-1968" của tác giả Lê Quang Lạng là công trình nghiên cứu lịch sử quân sự chuyên khảo, tái hiện có hệ thống quá trình quân và dân miền Nam đối đầu và đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ. Thông qua nguồn tư liệu lưu trữ và phương pháp lịch sử kết hợp lôgic, luận án làm sáng tỏ vai trò quyết định trực tiếp của đấu tranh quân sự cũng như sự phối hợp chặt chẽ với các mặt trận chính trị, binh vận và ngoại giao. Công trình đúc kết 5 bài học kinh nghiệm có giá trị khoa học, cung cấp nguồn tư liệu chuẩn xác cho công tác nghiên cứu, giảng dạy lịch sử quân sự và vận dụng vào nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Nhiều thập niên qua, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nói chung và vấn đề ĐTQS trong kháng chiến chống Mỹ nói riêng, luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu của các học giả, nhà nghiên cứu, các cơ quan khoa học trong và ngoài nước, dưới nhiều góc độ, khía cạnh tiếp cận khác nhau. Các công trình nghiên cứu ở trong nước về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và về đấu tranh quân sự * Các công trình có nội dung, tính chất về chiến tranh cách mạng, đề cập tới các mặt đấu tranh trong đó có đấu tranh quân sự Trước hết, cần phải kể đến cuốn sách “Bàn về chiến tranh nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân”, Nxb QĐND, Hà Nội, xuất bản năm 1966. Sách tập hợp các bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Văn Tiến Dũng, Song Hào; đề cập đến những vấn đề lý luận trên cơ sở tổng kết hoạt động ĐTQS, ĐTVT của quân và dân ta từ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt tổng kết hoạt động trong năm đầu quân và dân ta chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ.

Nội dung của những bài viết, bài nói thể hiện rõ quan điểm, đường lối lãnh đạo của Đảng, chủ trương, sách lược đẩy mạnh chiến tranh nhân dân, xây dựng LLVT, xác định rõ đối tượng để tiến hành đấu tranh trên các mặt chống đế quốc Mỹ xâm lược. Đường lối quân sự của Đảng chứa đựng trong đó tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, thể hiện qua tập hợp những bài viết, bài nói của Người trong cuốn sách “Về vấn đề quân sự”, Nxb Sự Thật, Hà Nội, 1975. Các bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh thể hiện sâu sắc đường lối quân sự và tư tưởng quân sự của Đảng, bao gồm những vấn đề lý luận về quân sự của cách mạng Việt Nam như quan điểm về cách mạng bạo lực và bạo lực cách mạng, về chiến tranh nhân dân và xây dựng LLVT nhân dân. Quá trình chỉ đạo, tổ chức thực hiện đường lối quân sự của Đảng và tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh được thể hiện qua cuốn “Chiến tranh giải phóng và chiến TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.1968 7 tranh giữ nước” (hai tập), Nxb QĐND, Hà Nội, 1975 tập hợp những bài viết và bài nói của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về đường lối quân sự của Đảng trong cách mạng Tháng Tám 1945, trong cuộc kháng chiến chống Pháp và trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phần lớn các bài viết, bài nói là về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trong đó tập trung phân tích một cách khoa học, có hệ thống, có căn cứ lý luận và thực tiễn về chiến tranh cách mạng, về xây dựng lực lượng vũ trang, về đường lối quân sự của Đảng. Thực hiện đường lối quân sự của Đảng, trong giai đoạn chống chiến lược “chiến tranh cục bộ”, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “…trước yêu cầu của nhiệm vụ đẩy mạnh đấu tranh quân sự và kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, đánh bại đế quốc Mỹ về mặt quân sự, các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng miền Nam Việt Nam đã có một bước phát triển mới về số lượng và chất lượng, về tổ chức và trang bị, về nghệ thuật đánh giặc” [94, tr.