Luận án tiến sĩ quản trị kinh doanh các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng nghiên cứu điển hình ứng dụng kết nối vận tải tại thị trường việt nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích kinh doanh các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng nghiên cứu điển, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực

• Tác giả: Hoàng Đàm Lương Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Trí Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Chấp Nhận Công Nghệ Trong Vận Tải Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG ĐỐI VỚI ỨNG DỤNG KẾT NỐI VẬN TẢI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải bằng phương pháp phân tích trắc lượng thư mục khoa học
• 1.2. Phân tích trắc lượng thư mục cho các nghiên cứu quốc tế
• 1.3. Phân tích trắc lượng thư mục cho các nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu bằng phương pháp phân tích nội dung
• 1.5. Tổng quan tình hình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng ý định chấp nhận công nghệ
• 1.6. Tổng quan tình hình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải
• 1.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
• 2.1. Cơ sở lý luận về ý định và hành vi người tiêu dùng
• 2.2. Khái niệm người tiêu dùng. Khái niệm ý định người tiêu dùng
• 2.3. Khái niệm hành vi người tiêu dùng
• 2.4. Cơ sở lý luận về ý định chấp nhận công nghệ
• 2.5. Các lý thuyết nền tảng
• 2.6. Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.7. Lý thuyết nền tảng cho mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.8. Giả thuyết nghiên cứu đề xuất
• 2.9. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.10. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BỐI CẢNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Bối cảnh nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu tại bàn
• 3.3. Tổng quan nghiên cứu tại bàn
• 3.4. Phân tích dữ liệu thứ cấp
• 3.5. Hình thành thang đo
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.7. Mục tiêu của nghiên cứu định tính
• 3.8. Đối tượng mẫu trong nghiên cứu định tính
• 3.9. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu trong nghiên cứu định tính
• 3.10. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.11. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.12. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.13. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.14. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng sử dụng ứng dụng kết nối vận tải của người tiêu dùng tại Việt Nam
• 4.2. Thực trạng ý định chấp nhận ứng dụng kết nối vận tải của người tiêu dùng tại Việt Nam
• 4.3. Thống kê mô tả đối tượng khảo sát trong nghiên cứu định lượng
• 4.4. Kiểm định mô hình đo lường
• 4.4.1. Độ tin cậy nhất quán
• 4.4.2. Giá trị hội tụ
• 4.4.3. Giá trị phân biệt
• 4.5. Kiểm định mô hình cấu trúc
• 4.5.1. Đánh giá các vấn đề về đa cộng tuyến
• 4.5.2. Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 4.5.3. Đánh giá hệ số xác định (R bình phương)
• 4.5.4. Đánh giá hệ số tác động f2
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Thảo luận vai trò của nhóm nhân tố cá nhân
• 4.6.2. Thảo luận vai trò của nhóm nhân tố môi trường
• 4.6.3. Thảo luận vai trò của nhóm nhân tố công nghệ
• 4.6.4. Thảo luận vai trò của biến kiểm soát
• 4.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: HÀM Ý QUẢN TRỊ VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY Ý ĐỊNH CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Một số hàm ý quản trị thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải tại Việt Nam
• 5.2.1. Chiến lược của chính phủ về việc sử dụng ứng dụng công nghệ trong hoạt động giao thông vận tải
• 5.2.2. Một số nhóm hàm ý quản trị đề xuất
• 5.3. Một số giải pháp thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải tại Việt Nam
• 5.3.1. Giải pháp liên quan nhân tố cá nhân
• 5.3.2. Giải pháp liên quan nhân tố công nghệ
• 5.3.3. Giải pháp liên quan nhân tố môi trường
• 5.3.4. Giải pháp liên quan biến nhân khẩu học
• 5.4. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai
• 5.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ý định chấp nhận công nghệ trong vận tải

Nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực vận tải tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển công nghệ hiện đại. Các ứng dụng kết nối vận tải như Grab đã chứng minh được sự thành công và tiềm năng phát triển mạnh mẽ. Theo số liệu, số lượng người dùng ứng dụng này đã đạt 25.63 triệu vào năm 2022, với tốc độ tăng trưởng bình quân 30-35% mỗi năm. Điều này cho thấy sự thay đổi trong hành vi người tiêu dùng, từ việc sử dụng phương tiện truyền thống sang các ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ vẫn cần được nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về động lực và rào cản trong việc sử dụng công nghệ mới.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng, bao gồm các yếu tố cá nhân, công nghệ và môi trường. Các yếu tố cá nhân như thái độ, lối sống và trạng thái tâm lý có thể tác động mạnh mẽ đến quyết định sử dụng công nghệ. Bên cạnh đó, các yếu tố công nghệ như tính hữu ích và dễ sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Cuối cùng, môi trường xung quanh, bao gồm sự hỗ trợ từ chính phủ và các chính sách khuyến khích, cũng ảnh hưởng đến sự chấp nhận công nghệ. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các doanh nghiệp phát triển chiến lược phù hợp để thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực vận tải.

II. Phân tích các mô hình lý thuyết về chấp nhận công nghệ

Nhiều mô hình lý thuyết đã được phát triển để giải thích ý định chấp nhận công nghệ. Mô hình TAM (Technology Acceptance Model) là một trong những mô hình phổ biến nhất, nhấn mạnh vào hai yếu tố chính: nhận thức về tính hữu ích và nhận thức về tính dễ sử dụng. Mô hình TPB (Theory of Planned Behavior) cũng được áp dụng để phân tích hành vi người tiêu dùng, trong đó nhấn mạnh vai trò của thái độ và ảnh hưởng xã hội. Các mô hình này cung cấp cơ sở lý thuyết vững chắc cho việc nghiên cứu ý định chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực vận tải. Việc áp dụng các mô hình này giúp xác định rõ hơn các yếu tố tác động và từ đó đưa ra các giải pháp thúc đẩy sự chấp nhận công nghệ.

2.1. Mô hình TAM và TPB trong nghiên cứu

Mô hình TAM đã được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ. Mô hình này cho rằng nếu người tiêu dùng nhận thấy công nghệ có tính hữu ích và dễ sử dụng, họ sẽ có xu hướng chấp nhận và sử dụng công nghệ đó. Trong khi đó, mô hình TPB mở rộng thêm các yếu tố như ý định hành vi và ảnh hưởng xã hội, cho thấy rằng hành vi của người tiêu dùng không chỉ bị ảnh hưởng bởi nhận thức cá nhân mà còn bởi các yếu tố bên ngoài. Việc kết hợp hai mô hình này trong nghiên cứu sẽ giúp làm rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực vận tải tại Việt Nam.

III. Thực trạng và thách thức trong việc chấp nhận công nghệ vận tải

Mặc dù công nghệ vận tải đã phát triển mạnh mẽ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc chấp nhận công nghệ từ phía người tiêu dùng. Một số người tiêu dùng vẫn còn e ngại về độ tin cậy và an toàn của các ứng dụng kết nối vận tải. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các ứng dụng cũng tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ. Các yếu tố như sự minh bạch trong giá cả, chất lượng dịch vụ và sự hỗ trợ từ chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ. Do đó, cần có các giải pháp cụ thể để giải quyết những thách thức này.

3.1. Thách thức trong việc chấp nhận công nghệ

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc chấp nhận công nghệ là sự thiếu hụt thông tin và kiến thức về công nghệ mới. Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của việc sử dụng các ứng dụng kết nối vận tải. Bên cạnh đó, sự lo ngại về an toàn và bảo mật thông tin cá nhân cũng là một rào cản lớn. Các doanh nghiệp cần phải tăng cường truyền thông và giáo dục người tiêu dùng về lợi ích và tính an toàn của công nghệ để thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ. Ngoài ra, việc cải thiện chất lượng dịch vụ và tạo ra sự tin tưởng từ phía người tiêu dùng cũng là yếu tố quan trọng trong việc vượt qua những thách thức này.

IV. Giải pháp thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ

Để thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ trong lĩnh vực vận tải, các doanh nghiệp cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần nâng cao chất lượng dịch vụ và đảm bảo tính minh bạch trong giá cả. Thứ hai, các doanh nghiệp nên tăng cường các chương trình khuyến mãi và ưu đãi để thu hút người tiêu dùng. Cuối cùng, việc hợp tác với chính phủ để xây dựng các chính sách hỗ trợ và khuyến khích sử dụng công nghệ cũng rất quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng cường sự chấp nhận công nghệ mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực vận tải.

4.1. Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể để thúc đẩy ý định chấp nhận công nghệ bao gồm việc tổ chức các buổi hội thảo, sự kiện để giới thiệu công nghệ mới đến người tiêu dùng. Đồng thời, các doanh nghiệp cần xây dựng các chương trình đào tạo cho nhân viên để họ có thể tư vấn và hỗ trợ khách hàng một cách tốt nhất. Việc tạo ra các kênh phản hồi từ người tiêu dùng cũng rất quan trọng để doanh nghiệp có thể cải thiện dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Những giải pháp này sẽ giúp tăng cường sự chấp nhận công nghệ và nâng cao trải nghiệm của người tiêu dùng trong lĩnh vực vận tải.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và sự bùng nổ của nền kinh tế chia sẻ (sharing economy), các nền tảng số kết nối vận tải (ride-hailing services) đã tái cấu trúc căn bản hành vi di chuyển đô thị. Tại Việt Nam, thị trường chứng kiến sự thâm nhập và cạnh tranh khốc liệt giữa các thương hiệu quốc tế và nội địa như Grab, GoJek, Be, FastGo, VATO. Minh chứng thực tiễn ghi nhận: "Năm 2022, số lượng người sử dụng ứng dụng kết nối vận tải tại Việt Nam đã đạt ngưỡng 25.63 triệu người dùng với doanh thu khoảng 2.4 tỷ USD; tốc độ tăng trưởng bình quân luôn đạt khoảng 30% - 35% mỗi năm trong giai đoạn 2015 đến nay và dự báo tiếp tục tăng trưởng đạt ngưỡng 45% cho đến năm 2025" (Bộ Công Thương, 2022b). Tuy nhiên, rào cản nhận thức, biến động tâm lý và sự thay đổi trong lối sống tiêu dùng đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp trong việc duy trì và thúc đẩy ý định sử dụng công nghệ dài hạn.

Nghiên cứu của nghiên cứu sinh Hoàng Đàm Lương Thuý (2024) tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Vũ Trí Dũng và PGS.TS. Nguyễn Thu Hà, mang tính tiên phong khi giải quyết khoảng trống học thuật then chốt: sự thiếu vắng một mô hình tích hợp đa chiều dung hòa đồng thời các yếu tố thuộc bản thể tâm lý cá nhân (trạng thái chánh niệm, sự sẵn sàng công nghệ), đặc tính công nghệ và môi trường xã hội tại một thị trường mới nổi.

Luận án tập trung giải quyết 04 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và hệ thống giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Thực trạng thị trường và xu hướng ý định chấp nhận ứng dụng kết nối vận tải của người tiêu dùng tại Việt Nam diễn tiến ra sao?
• RQ2: Những nhân tố thuộc 03 khía cạnh Cá nhân – Công nghệ – Môi trường cấu thành khung phân tích ý định chấp nhận công nghệ gồm những thành tố nào?
• RQ3: Mức độ và cơ chế tác động trực tiếp, gián tiếp của từng nhân tố đến ý định chấp nhận công nghệ (IT) được định lượng với độ chuẩn xác thế nào?
• RQ4: Những hàm ý quản trị và giải pháp chiến lược nào có thể chuyển hóa kết quả thực nghiệm thành hành động cụ thể cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý?

Khung lý thuyết tích hợp của luận án kế thừa nền tảng từ Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM - Davis, 1989), Mô hình Công nghệ – Cá nhân – Môi trường (TPE - Jiang et al., 2010), Lý thuyết Nhận thức Xã hội (Social Cognitive Theory - Bandura, 1986), Mô hình Sẵn sàng Chấp nhận Công nghệ (TRAM - Parasuraman & Colby, 2015; Lin et al., 2007) và Lý thuyết Chánh niệm (Mindfulness Theory - Langer, 1989, 2020; Ndubisi, 2014). Với quy mô mẫu chính thức gồm $n = 498$ đáp viên hợp lệ thu thập trong giai đoạn 11/2022 – 03/2023, nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho hệ sinh thái giao thông thông minh.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu học thuật được triển khai thông qua sự kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp trắc lượng thư mục khoa học (bibliometric analysis) bằng phần mềm VOSviewer và phân tích nội dung chuyên sâu (content analysis). Phân tích dữ liệu quốc tế ghi nhận 408 công trình từ cơ sở dữ liệu Scopus và 60 công trình từ Web of Science giai đoạn 2018–2023, cho thấy sự gia tăng đột biến từ năm 2021 trở lại đây. Tại Việt Nam, số lượng công bố cũng ghi nhận 105 bài trên Scopus và 21 bài trên Web of Science, phản ánh chủ đề đang ở điểm nóng của chu kỳ nghiên cứu.

Trọng tâm tài liệu hiện hữu phân hóa thành 03 dòng nghiên cứu chính với nhiều đối thoại học thuật phức tạp:

                                    TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN LÝ THUYẾT
                                    
  [Dòng 1: Mô hình Tiện ích Chức năng]        [Dòng 2: Thuộc tính Dịch vụ & Rủi ro]
  • TAM (Davis, 1989)                         • Service Quality (Karmawan et al., 2021)
  • UTAUT/UTAUT2 (Venkatesh et al., 2003/2012) • Perceived Risk & COVID-19 (Trần Văn Đạt, 2020)
  • Tính hữu ích & Dễ sử dụng                 • Giá cước, niềm tin & sự hài lòng
                         [Dòng 3: Bản thể Tâm lý & Tự nhận thức]
                         • Chánh niệm (Langer, 1989, 2020; Ndubisi, 2014)
                         • Sẵn sàng công nghệ TRI (Parasuraman & Colby, 2015)
                         • Mâu thuẫn: Brunelle & Grossman (2022) vs Hirsch & Chen (2022)

• Dòng nghiên cứu mô hình chức năng cổ điển: Tập trung vào Nhận thức tính hữu ích (Perceived Usefulness - PU) và Nhận thức tính dễ sử dụng (Perceived Ease of Use - PEOU) (Davis, 1989; Venkatesh & Bala, 2008). Tuy nhiên, tồn tại sự bất đồng quan điểm sâu sắc: trong khi Rehman et al. (2019) và Hà Ngọc Thắng et al. (2019, 2021) khẳng định cả PU và PEOU đều tác động tích cực, thì Pal & Vanijja (2020) cho rằng PEOU chiếm ưu thế hơn, còn Sun & Mei (2020) cùng Hoàng Đàm Lương Thuý & Nguyễn Thu Hà (2020) lại chứng minh PEOU không có ý nghĩa thống kê khi công nghệ đã trở nên trực quan.
• Dòng nghiên cứu thuộc tính dịch vụ và môi trường bên ngoài: Các tác giả như Karmawan et al. (2021) tại Indonesia ($n = 574$), Noor (2019) tại Thái Lan ($n = 292$), và Sử Ngọc Diệp et al. (2019, 2021) tại Việt Nam ($n = 576$) nhấn mạnh chất lượng dịch vụ, chính sách giá, sự an toàn và ảnh hưởng của chuẩn chủ quan (Social Influence). Ngược lại, Trần Văn Đạt (2020) chỉ ra nhận thức rủi ro sức khỏe trong đại dịch lấn át các tiện ích vận hành thông thường.
• Dòng nghiên cứu tâm lý nội tại và trạng thái nhận thức cá nhân: Xu hướng mới nổi khai thác khái niệm Chánh niệm (Mindfulness) và Sự sẵn sàng công nghệ (Technology Readiness - TR). Mâu thuẫn xuất hiện khi Brunelle & Grossman (2022) chứng minh chánh niệm giúp định hình hành vi tỉnh thức, còn Hirsch & Chen (2022) lại nhận thấy chánh niệm có thể mang tác động tiêu cực đến ý định sử dụng thiết bị số do người tiêu dùng nhận diện công nghệ không đem lại giá trị thực chất cho cuộc sống.

Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế điển hình như công trình của Elnadi & Gheith (2022) tại Ai Cập ($n = 379$, kết hợp TAM và IDT) hay Gaber & Elsamadicy (2021) ($n = 398$, ứng dụng UTAUT), luận án xác lập vị thế khoa học độc đáo: lần đầu tiên đưa biến Chánh niệm đối với sự chấp nhận công nghệ (MTA) và Sự sẵn sàng công nghệ (TR) vào một khung phân tích đa chiều (TPE) nhằm làm sáng tỏ cơ chế tâm lý ra quyết định của người tiêu dùng tại một thị trường chuyển đổi như Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại bước tiến quan trọng về mặt bản thể luận và nhận thức luận trong lĩnh vực hành vi người tiêu dùng kỹ thuật số:

                            TIẾN TRÌNH CHUYỂN DỊCH PARADIGM
                            
  [PARADIGM CŨ: Chấp nhận Tất định]           [PARADIGM MỚI: Tương tác Đa nguyên]
  • Tiếp cận đơn chiều chức năng (TAM/TPB)    • Tương tác tam giác TPE (Triadic Reciprocal)
  • Người tiêu dùng thụ động trước kích thích • Ý thức tự điều chỉnh qua Chánh niệm (MTA)
  • Mối quan hệ tuyến tính rời rạc            • Cấu trúc tâm lý đa tầng: Tâm lý - Công nghệ - Xã hội

• Mở rộng và tích hợp đa lý thuyết: Khắc phục tính đơn tuyến của TAM (Davis, 1989) bằng cách tích hợp Lý thuyết Nhận thức Xã hội (Bandura, 1986) và khung TPE (Jiang et al., 2010), luận chứng rằng ý định chấp nhận công nghệ không chỉ là hệ quả cơ học từ tính năng sản phẩm mà là kết quả của sự tương tác qua lại giữa 03 trụ cột: Bản thể cá nhân – Thuộc tính công nghệ – Môi trường xã hội.
• Bổ sung cấu trúc Chánh niệm (Mindfulness - MTA): Kế thừa quan điểm của Langer (1989, 2020) và Ndubisi (2014), nghiên cứu chính thức hóa biến số Chánh niệm trong chấp nhận công nghệ. Khác với các nghiên cứu phương Tây coi công nghệ gây xao nhãng, luận án chứng minh tại Việt Nam, người tiêu dùng có chánh niệm cao thể hiện khả năng nhận thức bối cảnh sắc bén, đánh giá thấu đáo giá trị thực tế của ứng dụng kết nối vận tải, từ đó kích hoạt thái độ tích cực và ý định hành vi bền vững.
• Chuẩn hóa biến Sẵn sàng công nghệ (TR): Tích hợp thang đo TRI của Parasuraman & Colby (2015) và mô hình TRAM của Lin et al. (2007) để giải thích cơ chế nội tại thúc đẩy sự hào hứng và giảm thiểu tâm lý lo ngại trước các giao diện số mới.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án cấu trúc các mối quan hệ tác động trực tiếp và gián tiếp:

Khía cạnh	Biến số nghiên cứu	Mã hóa	Cơ sở lý thuyết nền tảng
Cá nhân (Person)	Chánh niệm với sự chấp nhận công nghệ Sự sẵn sàng công nghệ Thói quen Lối sống Thái độ	MTA TR HB LS AT	Langer (1989, 2020); Ndubisi (2014) Parasuraman & Colby (2015) Venkatesh et al. (2012) Kotler & Armstrong (2016) Ajzen (1991); Davis (1989)
Công nghệ (Technology)	Nhận thức tính hữu ích Nhận thức dễ sử dụng	PU PEOU	Davis (1989); Venkatesh & Davis (2000)
Môi trường (Environment)	Điều kiện thuận lợi Ảnh hưởng xã hội	FC SI	Venkatesh et al. (2003, 2012) Bandura (1986); Ajzen (1991)
Biến mục tiêu	Ý định chấp nhận công nghệ kết nối vận tải	IT	Venkatesh & Davis (2000)

Điều kiện biên (boundary conditions) của mô hình được xác lập rõ ràng: áp dụng cho các dịch vụ kinh tế chia sẻ dựa trên nền tảng ứng dụng di động thông minh, nơi giao dịch đòi hỏi sự tương tác liên tục theo thời gian thực giữa người dùng, thuật toán định vị và tài xế trong không gian đô thị đang phát triển.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng hậu hiện đại (post-positivism), triển khai thiết kế nghiên cứu hỗn hợp tuần tự (sequential mixed-methods design) nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao nhất:

                            QUY TRÌNH PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU RIGOROUS
                            

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Thiết kế chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc kết hợp phân tầng phi xác suất tại các đô thị trọng điểm phát triển mạnh hạ tầng công nghệ (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ). Tổng số 600 bảng hỏi được phát ra qua Google Forms, thu về và sàng lọc nghiêm ngặt loại bỏ các phiếu không hợp lệ, thu được $n = 498$ mẫu sạch đạt tiêu chuẩn phân tích.
• Triangulation toàn diện: Thực hiện tam giác giác hóa phương pháp (Methodological Triangulation - kết hợp định tính và định lượng), tam giác hóa lý thuyết (Theory Triangulation - kết hợp TPE, TAM, UTAUT2, Mindfulness) và tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation - dữ liệu sơ cấp khảo sát và dữ liệu thứ cấp từ Bộ Công Thương, Tổng cục Thống kê, Scopus, WOS).
• Quy trình thẩm định công cụ đo lường: Thang đo nháp trải qua 02 vòng thẩm định chuyên gia định tính để điều chỉnh từ ngữ phù hợp với thuật ngữ bản địa của người dùng Việt Nam trước khi đưa vào khảo sát diện rộng.

Data và phân tích

Dữ liệu định lượng được xử lý toàn diện trên phần mềm SmartPLS 4.0 thông qua kỹ thuật Mô hình Cấu trúc Tuyến tính Bình phương Nhỏ nhất Từng phần (PLS-SEM) theo quy chuẩn của Hair et al. (2021):

                        KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH ĐO LƯỜNG & CẤU TRÚC (PLS-SEM)
                        
  1. Mô hình Đo lường (Measurement Model)
     
  2. Mô hình Cấu trúc (Structural Model)

Quy trình phân tích 03 bước bao gồm:

1. Thống kê mô tả: Phân tích đặc điểm nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, thu nhập, tần suất sử dụng xe công nghệ).
2. Kiểm định mô hình đo lường: Đánh giá độ tin cậy nhất quán (Internal Consistency Reliability), Giá trị hội tụ (Convergent Validity), và Giá trị phân biệt (Discriminant Validity) qua chỉ số HTMT.
3. Kiểm định mô hình cấu trúc: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến bằng chỉ số VIF, kiểm định các giả thuyết đường dẫn tác động trực tiếp và gián tiếp thông qua phương pháp Bootstrap 5,000 mẫu lặp lại ở mức ý nghĩa $p < 0.05$, đo lường hệ số giải thích biến thiên $R^2$ và hệ số kích thước tác động $f^2$.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả thực nghiệm trên mẫu $n = 498$ người tiêu dùng Việt Nam đem lại những phát hiện đột phá có ý nghĩa khoa học sâu sắc:

STT	Phát hiện thực nghiệm then chốt	Bằng chứng thống kê & Dữ liệu	Ý nghĩa bản chất
01	Chánh niệm (MTA) có tác động tích cực mạnh mẽ đến Thái độ và Ý định	Hệ số đường dẫn $\beta > 0.25$, $p < 0.001$, $f^2$ đạt mức tác động trung bình - lớn	Người tiêu dùng tỉnh thức đánh giá thấu đáo lợi ích di chuyển thông minh, phá vỡ giả định phương Tây rằng chánh niệm cản trở công nghệ.
02	Nhận thức tính hữu ích (PU) chiếm ưu thế tuyệt đối so với Nhận thức dễ sử dụng (PEOU)	$\beta_{\text{PU}} = 0.342$ ($p < 0.001$), trong khi PEOU tác động gián tiếp qua PU	Khi UI/UX ứng dụng gọi xe đã bão hòa và trực quan, tính minh bạch giá, thời gian đón nhanh và lộ trình tối ưu là động lực quyết định.
03	Điều kiện thuận lợi (FC) và Ảnh hưởng xã hội (SI) tạo bệ phóng môi trường vững chắc	$\beta_{\text{FC}} = 0.215$, $\beta_{\text{SI}} = 0.186$ ($p < 0.01$)	Hạ tầng 4G/5G, ví điện tử tích hợp và sự lan tỏa thói quen cộng đồng đóng vai trò chất xúc tác môi trường bắt buộc.
04	Sự sẵn sàng công nghệ (TR) và Thói quen (HB) củng cố chuyển đổi số	Đường dẫn gián tiếp qua Thái độ $\text{TR} \rightarrow \text{AT} \rightarrow \text{IT}$ có ý nghĩa ($p < 0.01$)	Tâm lý lạc quan công nghệ giúp giảm thiểu rào cản kỹ thuật và duy trì lòng trung thành tự nhiên.
05	Khác biệt phân khúc nhân khẩu học (Demographic Heterogeneity)	Phân tích đa nhóm biến kiểm soát ($p < 0.05$)	Nhóm tuổi trẻ (Gen Z, Millennials) có ý định chấp nhận vượt trội so với nhóm trung niên, phụ thuộc vào mức độ nhạy cảm giá và độ am hiểu số.

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật và lý luận: Bổ sung mô hình tích hợp TPE-Mindfulness vào kho tàng nghiên cứu hành vi người tiêu dùng kỹ thuật số tại các nền kinh tế đang phát triển; cung cấp bộ thang đo hiệu chỉnh chuẩn xác cho các nghiên cứu tiếp nối về kinh tế nền tảng (platform economy).
• Về phương pháp luận: Khẳng định tính ưu việt của việc kết hợp Trắc lượng thư mục khoa học (VOSviewer) với mô hình cấu trúc PLS-SEM hiện đại (SmartPLS 4) trong việc giải mã các cấu trúc hành vi phức tạp.
• Về ứng dụng thực tiễn cho doanh nghiệp:
  • Duy trì và tối ưu trải nghiệm Chánh niệm: Thiết kế giao diện ứng dụng không gây nhiễu loạn thông tin; hiển thị rõ ràng lộ trình, thông tin tài xế và cảnh báo an toàn giúp người dùng cảm nhận sự kiểm soát và an tâm trọn vẹn trong suốt hành trình.
  • Tập trung nâng cấp giá trị hữu ích cốt lõi: Cải tiến thuật toán định vị GPS, rút ngắn thời gian chờ xe, đa dạng hóa tiện ích liên kết (giao hàng, thanh toán không tiền mặt) thay vì chỉ chạy đua quảng bá tính năng dễ sử dụng đơn thuần.
  • Tận dụng điều kiện thuận lợi và mạng xã hội: Tích hợp sâu rộng với các cổng thanh toán quốc gia, ví điện tử phổ biến (MoMo, ZaloPay, VNPay) và triển khai các chương trình gắn kết nhóm xã hội/gia đình.
• Về hàm ý chính sách vĩ mô: Cung cấp cơ sở khoa học để Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Công Thương hoàn thiện khung pháp lý quản lý vận tải công nghệ, phát triển hạ tầng giao thông kết nối đa phương thức, và thúc đẩy thanh toán không tiền mặt hướng tới đô thị thông minh bền vững.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn ghi nhận 04 giới hạn nghiên cứu chính:

1. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất: Mẫu khảo sát $n = 498$ tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn, chưa bao quát đầy đủ vùng ven đô và nông thôn – nơi dịch vụ vận tải công nghệ đang bắt đầu mở rộng.
2. Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (Cross-sectional study): Dữ liệu thu thập tại một thời điểm nhất định, chưa theo dõi được sự biến động nhận thức và hành vi của người tiêu dùng theo thời gian dài (Longitudinal analysis).
3. Phạm vi lĩnh vực chuyên biệt: Mới kiểm chứng trên dịch vụ ứng dụng kết nối vận tải (ride-hailing), chưa mở rộng sang các phân khúc kinh tế chia sẻ khác như chia sẻ chỗ ở (Airbnb) hay giao đồ ăn trực tuyến (food delivery).
4. Tác động của công nghệ xanh mới nổi: Chưa phân tách sâu giữa vận tải công nghệ sử dụng động cơ đốt trong truyền thống và xu hướng xe điện thông minh (EV ride-hailing như Xanh SM).

Chương trình nghiên cứu 5–10 năm tới mở ra các hướng đi cụ thể:

• Triển khai nghiên cứu chuỗi thời gian (longitudinal design) để đo lường sự dịch chuyển từ ý định chấp nhận ban đầu sang hành vi trung thành liên tục và gắn bó trọn đời.
• Ứng dụng mô hình sang phân khúc phương tiện giao thông thuần điện (EVs) và phương tiện tự hành (Autonomous Vehicles - AVs) trong tương lai.
• Mở rộng so sánh xuyên văn hóa (Cross-cultural analysis) giữa thị trường Việt Nam và các quốc gia ASEAN lân cận (Indonesia, Thái Lan, Malaysia).
• Ứng dụng phương pháp phân tích bất biến đo lường và đa nhóm (MICOM & PLS-MGA) để so sánh sâu sắc giữa các thế hệ Gen Z, Gen Y và Gen X.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật (Academic Impact): Dự báo thu hút sự trích dẫn lớn trong các tạp chí chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Hành vi Người tiêu dùng và Hệ thống Thông tin (Information Systems) khu vực Châu Á nhờ việc tiên phong tích hợp biến Chánh niệm (Mindfulness) vào mô hình TPE.
• Chuyển đổi ngành công nghiệp (Industry Transformation): Định hình lại chiến lược định vị sản phẩm và tiếp thị số cho các hãng công nghệ vận tải tại Việt Nam (Grab, Be, GoJek), chuyển dịch từ cạnh tranh bằng giá cước sang cạnh tranh bằng trải nghiệm khách hàng tỉnh thức (mindful customer experience) và giá trị minh bạch.
• Ảnh hưởng chính sách công (Policy Influence): Đóng góp luận cứ thực chứng phục vụ Đề án chuyển đổi số quốc gia trong ngành giao thông vận tải đến năm 2030, hỗ trợ các nhà hoạch định xây dựng tiêu chuẩn dịch vụ vận tải hành khách số văn minh, an toàn.
• Lợi ích xã hội (Societal Benefits): Góp phần nâng cao năng lực tiếp cận số của người dân, tối ưu hóa nguồn lực phương tiện nhàn rỗi, giảm thiểu ùn tắc giao thông và giảm phát thải môi trường thông qua mô hình di chuyển chia sẻ hiệu quả.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giảng viên đại học: Cung cấp khung lý thuyết TPE mở rộng, bộ công cụ trắc lượng thư mục khoa học và quy trình xử lý PLS-SEM chuẩn mực trên SmartPLS 4 để tham khảo và phát triển nghiên cứu học thuật.
• Nhà khoa học cấp cao và Viện nghiên cứu: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị về sự tương tác giữa yếu tố tâm lý văn hóa Á Đông (Chánh niệm) với hành vi tiếp nhận công nghệ mới nổi.
• Giám đốc điều hành (CEO) và Trưởng bộ phận R&D/Marketing doanh nghiệp vận tải số: Nắm bắt chính xác các đòn bẩy tâm lý và công nghệ cốt lõi để phân bổ ngân sách tối ưu, nâng cấp giao diện UI/UX và gia tăng tỷ lệ giữ chân khách hàng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Hoạch định chính sách: Tiếp cận bức tranh toàn cảnh về thực trạng và động lực tiêu dùng dịch vụ số để ban hành các quy định quản lý hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, tài xế và hành khách.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc đưa cấu trúc Chánh niệm đối với sự chấp nhận công nghệ (MTA - Mindfulness with Technology Adoption) kế thừa từ Langer (1989, 2020) và Ndubisi (2014) tích hợp vào mô hình Công nghệ – Cá nhân – Môi trường (TPE - Jiang et al., 2010). Nghiên cứu mở rộng biên giới của Mô hình Chấp nhận Công nghệ TAM (Davis, 1989) bằng cách chứng minh rằng trong kỷ nguyên số bão hòa thông tin, ý thức tỉnh thức nội tại (mindful state) của cá nhân là tiền đề quan trọng giúp hình thành nhận thức hữu ích và thái độ tích cực đối với các giải pháp giao thông thông minh.

2. Đột phá về phương pháp luận của luận án khi so sánh với các nghiên cứu trước đây?

So với các nghiên cứu của Elnadi & Gheith (2022) hay Gaber & Elsamadicy (2021) chỉ thuần túy dùng khảo sát định lượng đơn lẻ, luận án đột phá qua quy trình 03 giai đoạn chuẩn mực: (i) Phân tích trắc lượng thư mục khoa học (VOSviewer) trên 408 bài Scopus và 60 bài WOS quốc tế cùng 105 bài Scopus và 21 bài WOS tại Việt Nam để định vị chính xác khoảng trống; (ii) Nghiên cứu định tính phỏng vấn sâu chuyên gia hiệu chỉnh thang đo; (iii) Kiểm định đồng thời cấu trúc phức hợp bằng kỹ thuật PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS 4.0 với thuật toán Bootstrap 5,000 mẫu, đảm bảo triệt tiêu hiện tượng đa cộng tuyến và sai số đo lường.

3. Phát hiện thực nghiệm nào gây bất ngờ nhất và được lý giải bằng dữ liệu ra sao?

Phát hiện bất ngờ nhất là biến Nhận thức dễ sử dụng (PEOU) không còn giữ vai trò tác động trực tiếp mang tính quyết định đến Ý định chấp nhận công nghệ, mà bị lu mờ trước vai trò của Nhận thức tính hữu ích (PU, $\beta = 0.342$) và Điều kiện thuận lợi (FC, $\beta = 0.215$). Dữ liệu thực nghiệm phản ánh rằng người tiêu dùng Việt Nam hiện nay đã quá thuần thục các thao tác trên điện thoại thông minh; do đó, sự tiện lợi thuần túy về giao diện đã trở thành thuộc tính mặc định, trong khi giá trị tiết kiệm thời gian, tối ưu chi phí và độ an toàn mới là động lực thực sự kích hoạt ý định sử dụng.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) hoàn chỉnh không?

Có. Luận án cung cấp đầy đủ hệ thống thang đo chi tiết (Bảng 3.1 và 3.5), quy trình thu thập dữ liệu với $n = 498$ mẫu sạch, bảng mã hóa dữ liệu, tiêu chí đánh giá mô hình đo lường (Outer Loadings, Cronbach's Alpha, CR, AVE, HTMT) và mô hình cấu trúc (VIF, $R^2$, $f^2$, $p$-values, $t$-values qua Bootstrap 5,000 mẫu), tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng học thuật kiểm chứng và nhân rộng tại các bối cảnh thị trường khác.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo với những định hướng nào?

Luận án định hình lộ trình nghiên cứu 10 năm tập trung vào 03 trụ cột: (i) Chuyển dịch từ nghiên cứu cắt ngang sang nghiên cứu chuỗi thời gian (Longitudinal Study) để đánh giá hành vi gắn bó liên tục; (ii) Mở rộng mô hình sang hệ sinh thái di chuyển xanh bền vững gồm xe máy/ô tô điện thông minh (EVs) và phương tiện tự hành (AVs); (iii) Đánh giá tác động của công nghệ Trí tuệ Nhân tạo tạo sinh (Generative AI) và Định giá linh động theo thuật toán đối với công bằng cảm nhận và lòng tin tiêu dùng.

Kết luận

1. Hoàn thiện khung lý thuyết TPE tích hợp đa chiều: Dung hòa thành công các trường phái lý thuyết TAM, UTAUT2, TRAM, Social Cognitive Theory và Mindfulness, thiết lập hệ quy chiếu toàn diện giải thích ý định chấp nhận dịch vụ kết nối vận tải tại thị trường mới nổi.
2. Khẳng định vai trò dẫn dắt của Chánh niệm (MTA) và Tính hữu ích (PU): Cung cấp bằng chứng thực chứng xác thực về sức mạnh của nhận thức giá trị thực chất và trạng thái tỉnh thức trong hành vi tiêu dùng số.
3. Chuẩn hóa phương pháp luận trắc lượng thư mục kết hợp PLS-SEM: Ứng dụng thành công công cụ VOSviewer và SmartPLS 4.0 trên tập dữ liệu $n = 498$, đảm bảo độ tin cậy và giá trị hội tụ, phân biệt vượt trội.
4. Khơi mở 03 dòng nghiên cứu học thuật mới: Mở đường cho các nghiên cứu tiếp nối về Trải nghiệm khách hàng chánh niệm (Mindful CX), Hệ sinh thái di chuyển điện hóa (EV Shared Mobility) và Thuật toán điều phối thông minh.
5. Đề xuất hệ giải pháp quản trị và chính sách khả thi: Cung cấp cẩm nang thực thi toàn diện giúp các hãng công nghệ kết nối vận tải nâng cao năng lực cạnh tranh và hỗ trợ cơ quan quản lý kiến tạo hạ tầng giao thông đô thị thông minh, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN Ý ĐỊNH CHẤP NHẬN CÔNG NGHỆ CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG ĐỐI VỚI ỨNG DỤNG KẾT NỐI VẬN TẢI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải bằng phương pháp phân tích trắc lượng thư mục khoa học Phân tích trắc lượng thư mục khoa học (bibliometric analysis) là một phương pháp phổ biến để khám phá và phân tích khối lượng lớn dữ liệu khoa học; điều này cho phép giải nén các bước tiến của một lĩnh vực cụ thể trong nghiên cứu, đồng thời làm sáng tỏ các khía cạnh mới nổi trong lĩnh vực đó. Cụ thể hơn, phân tích trắc lượng thư mục khoa học sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích tổng quan sách, bài báo và các ấn phẩm khác trong nghiên cứu khoa học. Trong luận án này, phương pháp phân tích trắc lượng thư mục khoa học được sử dụng như một công cụ hỗ trợ tìm kiếm và tổng quan tài liệu về ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải của người tiêu dùng một cách hệ thống và khoa học nhằm tìm ra xu hướng nghiên cứu và các khoảng trống nghiên cứu trong chủ đề.

Để quá trình thu thập và tổng hợp dữ liệu được chính xác hơn, luận án tiến hành phân tích trắc lượng thư mục trên 2 phạm vi: nghiên cứu quốc tế và nghiên cứu tại Việt Nam. Phân tích trắc lượng thư mục cho các nghiên cứu quốc tế Đối với nghiên cứu quốc tế, 03 từ khoá được sử dụng để tìm kiếm tài liệu là “Ride-hailing service”, “Technology Adoption” và “Consumer”. Bên cạnh đó, một số tiêu chí được sử dụng để ra kết quả chính xác hơn gồm: (i) ngôn ngữ tiếng anh, (ii) loại hình sản phẩm là bài báo, (iii) phạm vi nghiên cứu là khoa học xã hội và kinh tế, kinh doanh, quản lý. Kết quả thống kê cho thấy có 408 công trình từ nguồn Scopus và 60 công trình từ nguồn Web of Science.

Cụ thể, khi tổng quan tình hình nghiên cứu quốc tế về ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng với ứng dụng kết nối vận tải, luận án phân tích trắc lượng thư mục khoa học theo 3 khía cạnh: (i) Thống kê theo năm, (ii) Thống kê theo vị trí địa lý, và (iii) Thống kê một số từ khoá nổi bật 10 án tiến sĩ Hóa học (i) Thống kê theo năm Scopus Web of Science 160 145 137 140 120 100 80 64 60 49 40 20 20 3 10 11 14 3 6 6 0 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Hình 1.1: Số lượng nghiên cứu quốc tế qua các năm theo dữ liệu Scopus và Web of Science Nguồn: Scopus (2023), Web of Science (2023) Hình 1.1 thống kê số lượng nghiên cứu qua các năm trên 2 nguồn Scopus và Web of Science. Dữ liệu Scopus cho thấy nghiên cứu về chủ đề ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải bắt đầu vào năm 2018 và tính đến năm 2023 có 408 bài nghiên cứu. Giai đoạn 2018 – 2019, mỗi năm Scopus chỉ có 3 và 10 bài nghiên cứu về chủ đề này. Số lượng bài bắt đầu tăng dần từ năm 2020 (49 bài) và tiếp tục tăng mạnh trong sau năm 2021 với 64 bài (năm 2021), 145 bài (năm 2022) và 137 bài (năm 2023).

Đặc biệt, tính đến thời điểm thống kê, số lượng bài nghiên cứu trong 8 tháng đầu năm 2023 đã là 137 bài, gần bằng số lượng bài trong cả năm 2022. Bên cạnh đó, dữ liệu từ Web of Science chỉ ra nghiên cứu về chủ đề này cũng mới bắt đầu vào năm 2018, nhưng số lượng bài nghiên cứu chỉ 60 bài và gần như không tăng quá nhiều qua các năm. Giai đoạn 2018-2020, Web of Science chỉ có 3- 11 án tiến sĩ Hóa học 11bài/năm. Năm 2021, WOS có số lượng bài nhiều nhất là 20 bài và sau đó giảm dần trong năm 2022 – 2023 với 14 bài và 6 bài.

Số lượng thống kê cho thấy nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng với ứng dụng kết nối vận tải là một chủ đề còn khá mới và ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm của học giả trên thế giới. (ii) Thống kê theo vị trí địa lý Canada 17 HongKong 21 Malaysia 22 Việt Nam 23 Indonesia 25 Vương Quốc Anh 26 Ấn Độ 34 Úc 36 Mỹ 97 Trung Quốc 106 0 20 40 60 80 100 120 Số lượng nghiên cứu Hình 1.2: Thống kê số lượng nghiên cứu quốc tế về ý định chấp nhận công nghệ với ứng dụng kết nối vận tải theo quốc gia trên cơ sở dữ liệu Scopus Nguồn: Scopus, 2023 12 án tiến sĩ Hóa học Đài Loan 3 Singapore 3 Vương Quốc Anh 3 Úc 3 Malaysia 4 Indonesia 6 Canada 6 Ấn Độ 7 Trung Quốc 16 Mỹ 28 0 5 10 15 20 25 30 Số lượng nghiên cứu Hình 1.3: Thống kê số lượng nghiên cứu quốc tế về ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng với ứng dụng kết nối vận tải theo quốc gia trên Web of Science Nguồn: Web of Science, 2023 Hình 1.3 cho thấy ứng dụng kết nối vận tải chủ yếu được quan tâm nghiên cứu nhiều tại cả các nước phát triển về công nghệ như Mỹ, Trung Quốc, Ấn Đội, Úc. Đặc biệt, Mỹ và Trung Quốc là 2 quốc gia dẫn đầu về số lượng nghiên cứu trên cả 2 hệ thống dữ liệu Scopus và Web of Science. Các quốc gia còn lại trong top 10 đa phần đều là các nước phát triển thuộc Châu Âu, Châu Úc, Châu Mỹ (Mỹ, Anh, Úc, Canada) hoặc các nước Châu Á đang phát triển mạnh về lĩnh vực công nghệ như Ấn Độ, Indonesia, Malaysia.

Đặc biệt, Việt Nam cũng nằm trong top 10 quốc gia có số lượng nghiên cứu về chủ đề ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải trên hệ thống Scopus với số lượng 23 bài. Số lượng nghiên cứu này tương đương và thậm chí nhiều hơn các quốc gia khác tại khu vực Châu Á như Malaysia (22 bài), Hong Kong (21 bài), Đài Loan (17 bài), Singapore (15 bài) hay Hàn Quốc (9 bài). Kết quả thống kê trên chứng tỏ các nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải ở Việt Nam có chất lượng tốt và đang là xu hướng nổi bật trong thời gian gần đây. 13 án tiến sĩ Hóa học (iii) Thống kê một số từ khoá nổi bật Hình 1.4: Thống kê từ khoá nổi bật trong nghiên cứu quốc tế về ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải Nguồn: Scopus, 2023 Phân tích từ khoá nổi bật xuất hiện trong mỗi bài báo cho phép tác giả xác định xu hướng nghiên cứu hoặc các chủ đề nổi bật trong mỗi lĩnh vực.

Các từ khoá được các tác giả của nghiên cứu sử dụng cung cấp thông tin về các chủ đề nghiên cứu quan trọng nhất (Eck và Waltman, 2014). Vì vậy nghiên cứu hiện tại kiểm tra sự xuất hiện đồng thời của các từ khoá, có thể bắt nguồn từ tiêu đề, tóm tắt hoặc tác giả. Để phân tích sự xuất hiện của các từ khoá, phần mềm VOSviewer được sử dụng để kiểm tra tần suất xuất hiện của các từ khoá. Tuy nhiên, mỗi từ khoá phải xuất hiện ít nhất 5 lần thì mới được đưa vào thống kê.

Theo kết quả thống kê tần suất xuất hiện từ khoá trong các nghiên cứu cùng chủ đề trên cơ sở dữ liệu Scopus (tính đến tháng 8/2023), một số nhân tố ảnh hưởng đến 14 án tiến sĩ Hóa học ý định người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải xuất hiện nhiều trong các bài nghiên cứu là “Service quality”, “Perceived value”, “Trust”, “Perceived risk”, “Pricing”, “Shared mobility”, “Sustianability”,… Màu sắc càng đậm chứng tỏ từ khoá đó xuất hiện các nhiều, do vậy một số từ xuất hiện nhiều nhất là “Service quality - Chất lượng dịch vụ” (20 lần), “Trust - Niềm tin” (17 lần), “Shared mobility - Sự linh động” (16 lần), “Perceived value – Giá trị cảm nhận” (14 lần), “Satisfaction - Sự hài lòng” (11 lần), “Loyalty - Lòng trung thành” (11 lần), “Sustianability – Tính bền vững” (10 lần). Phân tích trắc lượng thư mục cho các nghiên cứu tại Việt Nam Đối với nghiên cứu tại Việt Nam, 04 từ khoá được sử dụng để tìm kiếm tài liệu trên cơ sở dữ liệu Scopus là “Ride-hailing service”, “Technology Adoption”, “Consumer” và “Vietnam”. Tương tự phân tích trắc lượng thư mục cho nghiên cứu quốc tế, một số tiêu chí được sử dụng để ra kết quả chính xác hơn gồm: (i) ngôn ngữ tiếng anh, (ii) loại hình sản phẩm là bài báo, (iii) phạm vi nghiên cứu là khoa học xã hội và kinh tế, kinh doanh, quản lý. Kết quả thống kê cho thấy có 105 công trình từ nguồn Scopus.

Bên cạnh đó, trên hệ thống cơ sở dữ liệu Web of Science, tác giả đã sử dụng 2 từ khoá chính để tìm kiếm tài liệu là “Ride-hailing” và “Vietnam”. Kết quả cho thấy có 21 công trình từ nguồn Web of Science liên quan đến chủ đề nghiên cứu. Cụ thể, khi tổng quan tình hình nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ đối với ứng dụng kết nối vận tải của người tiêu dùng tại thị trường Việt Nam, luận án phân tích trắc lượng thư mục khoa học theo 3 khía cạnh: (i) Thống kê theo năm, (ii) Thống kê theo cơ sở nghiên cứu và (iii) Thống kê một số từ khoá nổi bật. 15 án tiến sĩ Hóa học (i) Thống kê theo năm Scopus Web of Science 45 42 40 36 35 30 25 19 20 15 10 7 5 5 6 6 1 2 2 0 2019 2020 2021 2022 2023 Hình 1.5: Số lượng nghiên cứu tại Việt Nam qua các năm theo dữ liệu Scopus và Web of Science Nguồn: Scopus (2023), Web of Science (2023) Tại Việt Nam, nghiên cứu về ý định chấp nhận công nghệ của người tiêu dùng đối với ứng dụng kết nối vận tải mới bắt đầu năm 2019 với 01 sản phẩm trên hệ thống dữ liệu Scopus và 02 sản phẩm trên dữ liệu Web of Science.

Trên cơ sở dữ liệu Scopus, số lượng này tiếp tục tăng nhẹ trong năm 2020 (7 bài), năm 2021 (19 bài) và có đột biến mạnh trong năm 2022 (42 bài), năm 2023 (36 bài). Như vậy, số lượng nghiên cứu trên cơ sở dữ liệu Scopus tăng gấp đôi chỉ trong 1 năm từ 2021 đến 2022 (19 bài/ năm 20201 và 42 bài/ năm 2022). Bên cạnh đó, thống kê nghiên cứu từ dữ liệu Web of Science không biến động nhiều qua các năm 2020-2022.