Tổng quan về luận án

Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ giữ vai trò mạch máu trong cấu trúc kinh tế của mọi quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, nhu cầu vốn đầu tư công trình giao thông đường bộ ước tính đạt quy mô rất lớn: riêng hệ thống đường cao tốc cần khoảng 1.597 nghìn tỷ đồng và hệ thống quốc lộ cần khoảng 557 nghìn tỷ đồng. Trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách nhà nước (NSNN) và viện trợ phát triển chính thức (ODA) ngày càng hạn hẹp, mô hình Đối tác Công Tư (Public-Private Partnerships - PPP) được xác định là phương thức huy động nguồn lực tài chính và năng lực quản trị tư nhân mang tính sống còn. Tuy nhiên, việc triển khai các dự án PPP giao thông đường bộ tại Việt Nam thời gian qua bộc lộ nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ, đội vốn, xung đột lợi ích hoặc rủi ro pháp lý khiến nhiều dự án đình trệ.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) cốt lõi xuất phát từ thực tế: các công trình học thuật trước đây chủ yếu tập trung đánh giá ý định tham gia của nhà đầu tư tư nhân hoặc phân tích đơn lẻ các rủi ro tài chính mà chưa xây dựng được một khung lý thuyết tích hợp nhằm lượng hóa đồng thời tầm quan trọng và mức độ tác động của các nhân tố thành công then chốt (Critical Success Factors - CSFs) đến kết quả toàn diện của dự án. Luận án tiến sĩ ngành Quản trị Kinh doanh (Mã số: 9340101) tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (2023) đã giải quyết triệt để khoảng trống này bằng cách thiết lập mô hình đánh giá đa chiều trên cả ba chủ thể: Nhà nước, Nhà đầu tư tư nhân và Đối tượng thụ hưởng (người sử dụng dịch vụ).

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses - H) được định hình mạch lạc:

  • RQ1: Tiêu chí khoa học nào xác định sự thành công toàn diện của dự án PPP giao thông đường bộ?
  • RQ2: Những nhân tố nào cấu thành tập hợp CSFs tác động đến dự án PPP đường bộ tại Việt Nam?
  • RQ3: Mức độ và chiều hướng tác động của từng nhân tố CSF đến kết quả dự án được lượng hóa như thế nào?
  • RQ4: Có sự khác biệt mang tính thống kê về nhận thức tầm quan trọng của các nhân tố giữa các nhóm bên liên quan hay không?
  • RQ5: Hệ thống giải pháp quản trị chiến lược nào cần được thực thi để tối ưu hóa hiệu quả mô hình PPP tại Việt Nam?

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory), Thuyết chi phí giao dịch (Transaction Cost Economics), Quản trị giá trị cổ đông (Shareholder Value Management - SV) và Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard - BSC). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các dự án PPP giao thông đường bộ do Bộ Giao thông Vận tải quản lý, tạo ra đóng góp đột phá trong việc xây dựng thang đo 5 khía cạnh thành công dự án gắn với chu kỳ vòng đời hơn 20 năm của hợp đồng nhượng quyền.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế ghi nhận 5 dòng nghiên cứu (research streams) chính về mô hình PPP trong hạ tầng giao thông:

  1. Vai trò và trách nhiệm của khu vực công: Abdel Aziz (2007) phân tích kinh nghiệm tại Anh và Canada, khẳng định thành công của PPP đòi hỏi khung thể chế hoàn thiện, kiểm toán Giá trị đồng tiền (Value for Money - VfM) và việc thành lập đơn vị điều phối PPP chuyên trách. Durchslag và cộng sự (1994), Koch và Buser (2006), cùng Kumaraswamy và Zhang (2001) nhấn mạnh rằng sự minh bạch trong đấu thầu và cam kết chính trị dài hạn là điều kiện tiên quyết ngăn ngừa đổ vỡ hợp đồng.
  2. Lựa chọn đối tác nhượng quyền: Zhang (2004, 2005) phát triển hệ thống đánh giá đa tiêu chí kết hợp phương pháp Giá trị hiện tại thuần (NPV) và kỹ thuật phân tích quyết định Kepner-Tregoe, phân loại 4 gói tiêu chuẩn: tài chính, kỹ thuật, an toàn - môi trường và năng lực quản trị.
  3. Quản trị và phân bổ rủi ro: Grimsey và Lewis (2002), Li và cộng sự (2005), Thomas và cộng sự (2003) phân tầng rủi ro thành ba cấp độ vĩ mô, trung mô và vi mô. Nguyên tắc cốt lõi là rủi ro môi trường thể chế thuộc về Nhà nước, rủi ro thi công - vận hành chuyển giao cho tư nhân, và các rủi ro bất khả kháng/doanh thu cần cơ chế chia sẻ song phương.
  4. Cấu trúc tài chính và kỹ thuật tài trợ vốn: Zhang (2005) và Devapriya (2006) chỉ ra tính sống còn của tỷ lệ đòn bẩy tài chính (nợ/vốn chủ sở hữu), dòng tiền ổn định và các bảo lãnh doanh thu tối thiểu từ chính phủ.
  5. Đo lường thành công của dự án: Shenhar và cộng sự (2001), Sadeh và cộng sự (2000), Dvir và cộng sự (2003), cùng Yuan và cộng sự (2009) đã mở rộng khái niệm thành công vượt ra ngoài phạm vi quản lý dự án truyền thống.

Tranh luận học thuật quốc tế tồn tại sự đối lập sâu sắc giữa hai trường phái:

  • Trường phái Quản lý Dự án Cổ điển: Đánh giá thành công qua "Tam giác sắt" (Iron Triangle) gồm ba thước đo kỹ thuật cứng: thời gian, chi phí và chất lượng thiết kế.
  • Trường phái Quản trị Đa bên Liên quan: Lập luận rằng các chỉ tiêu cứng không đủ để phản ánh bản chất dài hạn của hợp đồng PPP. Một dự án có thể hoàn thành đúng hạn nhưng vẫn thất bại nếu mức phí vượt quá khả năng chi trả của xã hội hoặc gây thua lỗ triền miên cho nhà đầu tư.

Luận án định vị nghiên cứu tại giao điểm của hai trường phái trên, đồng thời so sánh trực tiếp với các bài học quốc tế:

  • Dự án Bangkok Elevated Transport System (BETS) tại Thái Lan: Thất bại và bị chấm dứt hợp đồng do sự thay đổi chính sách đột ngột của chính phủ và xung đột với các tuyến đường thu phí cạnh tranh (Tam and Leung, 1997; Zhang, 2001).
  • Mô hình PFI tại Vương quốc Anh và Chính sách Đối tác Victoria tại Úc (Jefferies et al., 2002): Thành công nhờ kiểm soát chặt chẽ chi phí trọn đời (Life-cycle costing), thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch và sự giám sát độc lập của cơ quan kiểm toán công.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Hồng Thái (2007), Nguyễn Hồng Thái và Thân Thanh Sơn (2015), hay Huỳnh Thị Thúy Giang (2012) mới dừng lại ở việc nhận diện rủi ro hoặc thăm dò ý định đầu tư. Luận án này tiến một bước xa hơn khi lượng hóa mô hình quan hệ nhân quả giữa 5 nhóm CSF và 5 chiều cạnh thành công dự án.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Thuyết các bên liên quan và Thuyết quản trị dự án thông qua việc chứng minh rằng sự thành công của dự án PPP không phải là một biến số đơn nhất mà là một cấu trúc đa chiều biến thiên theo thời gian.

Nghiên cứu thách thức giả định truyền thống cho rằng mục tiêu của khu vực công và tư nhân luôn triệt tiêu lẫn nhau trong các dự án hạ tầng. Bằng việc tích hợp khung đo lường của Shenhar và cộng sự (2001) với quan điểm quản trị giá trị cổ đông, luận án thiết lập mô hình 5 thang đo thành công phụ thuộc thời gian:

  1. Đáp ứng mục tiêu thiết kế (Ngắn hạn: tiến độ, ngân sách, thông số kỹ thuật).
  2. Lợi ích cho đối tượng thụ hưởng (Trung hạn: giảm thời gian lưu thông, an toàn giao thông, mức phí chấp nhận được).
  3. Lợi ích cho đối tác tư nhân (Trung/Dài hạn: hoàn vốn đầu tư, lợi nhuận kỳ vọng, uy tín thương hiệu).
  4. Lợi ích cho đối tác nhà nước (Trung/Dài hạn: giảm tải áp lực nợ công, nâng cao chất lượng dịch vụ công, tiếp nhận chuyển giao công nghệ).
  5. Đáp ứng mục tiêu dài hạn (Dài hạn: lan tỏa kinh tế vùng, phát triển bền vững mạng lưới hạ tầng quốc gia).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đồng thời 4 nền tảng lý thuyết: Thuyết chi phí giao dịch (giải thích sự cần thiết của việc chuẩn hóa hợp đồng), Thuyết người đại diện (giải quyết bất cân xứng thông tin và xung đột lợi ích), Thuyết nguồn lực (Resource-Based View - đánh giá năng lực của đối tác tư nhân) và Thẻ điểm cân bằng (cân đối chỉ tiêu tài chính và phi tài chính).

Mô hình cấu trúc gồm 5 nhóm biến độc lập tác động đến biến phụ thuộc "Sự thành công của dự án PPP":

  • CSF1 - Năng lực đối tác tư nhân: Năng lực tài chính, kinh nghiệm kỹ thuật, khả năng quản trị vận hành.
  • CSF2 - Phân bổ và chia sẻ rủi ro phù hợp: Cơ chế phân chia rủi ro theo nguyên tắc bên nào quản trị tốt nhất sẽ chịu trách nhiệm; cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu và bảo lãnh biến động chính sách.
  • CSF3 - Thị trường tài chính phát triển: Sự sẵn có của các kênh vốn tín dụng dài hạn, trái phiếu công trình và chi phí vốn vay hợp lý.
  • CSF4 - Cam kết và trách nhiệm của Nhà nước/Tư nhân: Tính ổn định của khung pháp lý, tính minh bạch trong đấu thầu, giải phóng mặt bằng đúng hạn và thiện chí thực thi hợp đồng.
  • CSF5 - Đánh giá chi phí/lợi ích toàn diện và thực tế: Đánh giá tính khả thi kinh tế - kỹ thuật, dự báo lưu lượng xe chuẩn xác và phân tích Giá trị đồng tiền (VfM).

Điều kiện biên (Boundary conditions) được xác định rõ: Khung phân tích áp dụng cho các dự án hạ tầng giao thông đường bộ có phương thức thu phí trực tiếp từ người sử dụng hoặc cơ chế thanh toán sẵn sàng (availability payments) theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ thế giới quan thực chứng (Positivism) với lập trường nhận thức luận khách quan, kết hợp phương pháp nghiên cứu hỗn hợp tuần tự (Sequential Mixed Methods):

  • Giai đoạn định tính: Rà soát y văn quốc tế, tổng kết thực tiễn triển khai các dự án BOT/BT tại Việt Nam, kết hợp tham vấn chuyên gia đầu ngành để điều chỉnh và bản địa hóa hệ thống thang đo.
  • Giai đoạn định lượng: Sử dụng bảng hỏi khảo sát cấu trúc theo thang đo Likert 5 mức độ để thu thập dữ liệu sơ cấp, kiểm định độ tin cậy và mô hình hồi quy.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được thiết kế chặt chẽ qua các bước:

  1. Chiến lược chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu định ngạch kết hợp ngẫu nhiên phân tầng. Đối tượng khảo sát đại diện đầy đủ cho 4 nhóm chủ thể chính: Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ GTVT, Cục Đường bộ, các Sở GTVT), Doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư tư nhân, Các tổ chức tín dụng/Ngân hàng thương mại tài trợ vốn, và Các đơn vị tư vấn/chuyên gia kỹ thuật độc lập.
  2. Thu thập dữ liệu: Phiếu điều tra được gửi trực tiếp và qua thư điện tử, sàng lọc kỹ lưỡng để loại bỏ các câu trả lời thiếu dữ liệu hoặc không nhất quán.
  3. Kiểm định thang đo: Kiểm tra độ tin cậy nội tại bằng hệ số Cronbach’s Alpha (yêu cầu $\alpha \ge 0.70$ và tương quan biến - tổng $\ge 0.30$).
  4. Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Sử dụng phương pháp Principal Axis Factoring với phép xoay Varimax để kiểm định giá trị hội tụ và giá trị phân biệt (yêu cầu hệ số KMO $\ge 0.50$, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê $p < 0.05$, phương sai trích $\ge 50%$, hệ số tải nhân tố Factor Loading $\ge 0.50$).

Data và phân tích

Dữ liệu khảo sát được xử lý trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Linear Regression) được thiết lập:

$$Success = \beta_0 + \beta_1 CSF_1 + \beta_2 CSF_2 + \beta_3 CSF_3 + \beta_4 CSF_4 + \beta_5 CSF_5 + \varepsilon$$

Các kiểm định chẩn đoán vi phạm giả định hồi quy được thực hiện nghiêm ngặt:

  • Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến qua Hệ số phóng đại phương sai (VIF < 2.0) và độ chấp nhận (Tolerance).
  • Kiểm tra tự tương quan phần dư qua đại lượng Durbin-Watson (nằm trong khoảng tối ưu từ 1.5 đến 2.5).
  • Kiểm tra phân phối chuẩn của phần dư bằng biểu đồ Histogram và Normal P-P Plot.
  • Kiểm định tính đồng nhất của phương sai phần dư bằng đồ thị phân tán Scatterplot.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả xử lý định lượng mang lại những phát hiện đột phá có giá trị thực chứng cao:

  1. Xác lập 5 nhân tố CSF có ý nghĩa thống kê ($p < 0.001$): Cả 5 nhóm nhân tố đều tác động thuận chiều mạnh mẽ đến sự thành công của dự án PPP giao thông đường bộ Việt Nam. Trong đó, hai nhân tố có trọng số chuẩn hóa ($\beta$) cao nhất là Năng lực đối tác tư nhân và Phân bổ, chia sẻ rủi ro phù hợp.
  2. Nghịch lý kỳ vọng giữa các bên liên quan: Phân tích tương quan chỉ ra rằng không tồn tại một dự án PPP hoàn hảo có thể tối đa hóa cùng lúc mọi kỳ vọng cực đại của cả ba bên. Nếu khu vực tư nhân đạt tỷ suất sinh lời quá cao, đối tượng thụ hưởng sẽ chịu gánh nặng chi phí phí đường bộ lớn; ngược lại, nếu Nhà nước khống chế mức phí quá thấp mà không có cơ chế bù đắp doanh thu, nhà đầu tư và ngân hàng tài trợ sẽ đối mặt nguy cơ vỡ nợ phương án tài chính.
  3. Vai trò bản lề của cơ chế tham vấn cộng đồng: Kết quả phân tích khẳng định sự tham gia của đối tượng thụ hưởng ngay từ khâu lập báo cáo tiền khả thi là yếu tố then chốt giúp triệt tiêu nguy cơ phản ứng xã hội tại các trạm thu phí BOT - một thực trạng nhức nhối diễn ra tại Việt Nam giai đoạn trước.
  4. Sự dịch chuyển từ kiểm soát chi phí ban đầu sang quản trị chi phí vòng đời: Các dự án thành công bền vững là những dự án áp dụng mô hình DBFO hoặc hợp đồng BOT chuẩn mực, nơi nhà đầu tư tối ưu hóa chi phí vận hành và bảo trì (O&M) trong 20-30 năm thay vì chỉ cắt giảm chi phí xây lắp ban đầu.

Implications đa chiều

  • Về mặt lý thuyết: Bổ sung vào kho tàng quản trị học bộ thang đo đánh giá kết quả PPP hạ tầng đa chiều, kết nối chặt chẽ giữa quản trị tài chính doanh nghiệp với kinh tế học phúc lợi công cộng.
  • Về mặt phương pháp luận: Cung cấp khung công cụ định lượng chuẩn hóa có khả năng nhân rộng để đánh giá các dự án PPP trong các phân ngành hạ tầng khác như đường sắt, cảng biển, hàng không và năng lượng tái tạo.
  • Về ứng dụng thực tiễn:
    • Đối với cơ quan quản lý Nhà nước: Chuyển đổi căn bản từ tư duy "quản lý - cấp phép" sang tư duy "đối tác đồng hành"; hoàn thiện cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu theo Luật PPP số 64/2020/QH14; đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng sạch trước khi đấu thầu chọn nhà đầu tư.
    • Đối với nhà đầu tư tư nhân: Nâng cao năng lực quản trị liên danh, minh bạch hóa cơ cấu vốn chủ sở hữu, chuyên nghiệp hóa công tác vận hành hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC) và quản lý tài sản công trình.
    • Đối với các ngân hàng thương mại: Chuyển dịch phương thức thẩm định tín dụng từ dựa trên tài sản bảo đảm truyền thống sang thẩm định dòng tiền dự án (Project Finance) và phân tích rủi ro kỹ thuật độc lập.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận một số giới hạn học thuật:

  1. Mẫu khảo sát: Dữ liệu tập trung chủ yếu vào các dự án đường bộ do Bộ Giao thông Vận tải quản lý, chưa bao quát toàn diện các dự án giao thông đô thị quy mô nhỏ do chính quyền cấp tỉnh làm cơ quan có thẩm quyền.
  2. Thiết kế nghiên cứu cắt ngang (Cross-sectional): Thu thập dữ liệu tại một thời điểm nhất định, trong khi vòng đời dự án PPP kéo dài qua nhiều thập kỷ với những biến động kinh tế vĩ mô phức tạp.
  3. Phương pháp phân tích: Mô hình hồi quy OLS chưa phản ánh hết các mối quan hệ phi tuyến tính hoặc tác động trung gian/điều tiết phức tạp giữa các nhân tố.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

  • Ứng dụng mô hình Phương trình Cấu trúc Tuyến tính (SEM / PLS-SEM) để phân tích sâu hơn vai trò trung gian của niềm tin thể chế (institutional trust) và cơ chế điều tiết hợp đồng.
  • Mở rộng nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal study) theo dõi một tập hợp dự án điển hình xuyên suốt từ giai đoạn khởi tạo, đấu thầu, xây dựng đến vận hành khai thác thực tế.
  • Tích hợp các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào bộ chỉ số đánh giá thành công dài hạn của các dự án hạ tầng xanh.

Tác động và ảnh hưởng

  • Tác động học thuật: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo sau đại học ngành Quản trị Kinh doanh, Quản lý Kinh tế và Quản lý Dự án; đóng góp nguồn trích dẫn quan trọng cho các công trình nghiên cứu về kinh tế thể chế và hợp tác công tư tại các thị trường mới nổi.
  • Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ quá trình rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật dưới Luật PPP, đặc biệt là các nghị định hướng dẫn về cơ chế tài chính, quản lý rủi ro và chia sẻ doanh thu.
  • Tác động kinh tế - xã hội: Góp phần tháo gỡ điểm nghẽn huy động vốn tư nhân vào mạng lưới cao tốc Bắc - Nam, giảm thiểu lãng phí thất thoát nguồn lực quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh logistics và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân sử dụng dịch vụ hạ tầng đường bộ.

Đối tượng hưởng lợi

  • Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết tích hợp và bộ thang đo đã được kiểm định độ tin cậy để kế thừa, phát triển các đề tài chuyên sâu.
  • Nhà hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Bộ GTVT, Bộ Tài chính): Sở hữu cơ sở dữ liệu thực chứng để thiết kế các điều khoản hợp đồng mẫu, quy chuẩn đấu thầu minh bạch và cơ chế phân bổ rủi ro công bằng.
  • Doanh nghiệp hạ tầng và Nhà đầu tư tư nhân: Định vị chính xác các năng lực cốt lõi cần hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của các gói thầu PPP quốc tế và trong nước.
  • Các định chế tài chính và Ngân hàng: Sở hữu công cụ nhận diện rủi ro để tối ưu hóa quyết định cấp tín dụng dự án dài hạn.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của nghiên cứu là gì và đã mở rộng lý thuyết nào? Nghiên cứu đã mở rộng Thuyết các bên liên quan và mô hình quản lý dự án truyền thống bằng cách bác bỏ cấu trúc đo lường đơn chiều ("Tam giác sắt"), kiến tạo nên mô hình 5 thang đo thành công PPP tích hợp yếu tố thời gian và cân bằng lợi ích đa chủ thể (Nhà nước - Tư nhân - Người thụ hưởng).

2. Điểm mới trong phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì? Khác với các nghiên cứu của Huỳnh Thị Thúy Giang (2012) hay Nguyễn Hồng Thái (2015) vốn chỉ tiếp cận định tính hoặc khảo sát đơn lẻ ý kiến nhà đầu tư, luận án thiết kế quy trình định lượng đa tầng, thu thập dữ liệu đồng thời từ cả 4 nhóm chủ thể trong hệ sinh thái PPP và kiểm định mô hình hồi quy đa biến với đầy đủ các chẩn đoán vi phạm giả định thống kê nghiêm ngặt.

3. Phát hiện bất ngờ hoặc trái trực giác nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì? Phát hiện cho thấy ưu đãi thuế và bảo đảm hỗ trợ tài chính trực tiếp từ Nhà nước không phải là nhân tố quyết định cao nhất; thay vào đó, sự minh bạch trong quy trình đấu thầu và năng lực kỹ thuật/quản trị thực chất của đối tác tư nhân mới là biến số chi phối mạnh mẽ nhất đến sự thành công của công trình.

4. Nghiên cứu có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) không? Có. Toàn bộ cấu trúc bảng hỏi khảo sát, định nghĩa biến tác nghiệp, quy chuẩn chọn mẫu và quy trình xử lý dữ liệu qua SPSS được trình bày chi tiết, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lập mô hình trong các bối cảnh hạ tầng khác.

5. Định hướng nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao? Tập trung vào ba trục chính: (1) Mô hình hóa tác động của công nghệ số và hệ thống giao thông thông minh (ITS) đến hiệu quả thu phí PPP; (2) Cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính trước các cú sốc kinh tế vĩ mô toàn cầu; và (3) Tích hợp tài chính xanh/trái phiếu xanh vào cấu trúc vốn dự án hạ tầng giao thông.

Kết luận

Luận án tiến sĩ đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, tạo nên những đóng góp then chốt:

  1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hình thức hợp tác công tư (PPP), làm rõ bản chất kinh tế của các loại hình hợp đồng nhượng quyền (BOT, DBFO, BOO, DBO, OM).
  2. Xây dựng và kiểm định thành công bộ thang đo 5 khía cạnh đánh giá sự thành công của dự án PPP giao thông đường bộ, khắc phục triệt để khiếm khuyết của tiêu chí "Tam giác sắt" truyền thống.
  3. Nhận diện và lượng hóa chính xác mức độ tác động của 5 nhóm nhân tố CSF cốt lõi đối với bối cảnh đặc thù của Việt Nam.
  4. Đưa ra hệ thống bằng chứng thực nghiệm khẳng định tầm quan trọng của cơ chế đàm phán, tham vấn cộng đồng nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, Doanh nghiệp và Xã hội.
  5. Đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị chính sách đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý, tái cấu trúc thị trường vốn tín dụng, đến nâng cao năng lực quản trị dự án, mở ra hướng đi bền vững cho công cuộc phát triển hạ tầng giao thông quốc gia.