Nghiên Cứu Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Tại Trại Lợn Ngoại

Nghiên cứu bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại Hòa Bình là một vấn đề cấp thiết. 76 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Lý Kim Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Hùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Đàn Lợn NáI Tại Trại Lợn Ngoại Thuộc Trung Tâm Giống Vật Nuôi Và Thủy Sản Tỉnh Hòa Bình, Thử Nghiệm Một Số Phác Đồ Điều Trị Bệnh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Điều kiện địa hình, đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thuỷ văn
• 1.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 1.1.2.1. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 1.1.2.2. Tình hình phát triển y tế - giáo dục
• 1.1.3. Cơ cấu tổ chức của trang trại, cơ sở vật chất kỹ thuật
• 1.1.4. Tình hình sản xuất của Trại
• 1.1.4.1. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.1.4.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.1.5. Đánh giá chung
• 1.1.5.1. Thuận lợi
• 1.1.5.2. Khó khăn
• 1.1.6. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.1.6.1. Nội dung phục vụ sản xuất
• 1.1.6.2. Phương pháp thực hiện
• 2. Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu của đề tài
• 2.2. Tổng quan tài liệu
• 2.2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2.2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái
• 2.2.3. Đặc điểm sinh lý sinh sản của lợn nái
• 2.2.4. Bệnh viêm tử cung ở lợn nái sinh sản
• 2.2.5. Biện pháp phòng và trị bệnh
• 2.2.6. Giới thiệu về thuốc kháng sinh dùng trong các phác đồ điều trị
• 2.2.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.3. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi
• 2.4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.4.1. Cơ cấu đàn lợn nái nuôi tại trại giống lợn ngoại của Trung tâm giống vật nuôi và thủy sản Hòa Bình
• 2.4.2. Tỷ lệ nhiễm bệnh viêm tử cung của đàn lợn nái
• 2.4.3. Tỷ lệ và cường độ viêm tử cung ở lợn nái theo lứa đẻ
• 2.4.4. Tỷ lệ và cường độ viêm tử cung ở lợn nái theo tháng trong năm
• 2.4.5. Hiệu lực điều trị bệnh viêm tử cung của 2 phác đồ. Chi phí thuốc thú y trong điều trị bệnh viêm tử cung của các phác đồ điều trị
• 2.4.6. Ảnh hưởng của các phác đồ điều trị khác nhau tới hoạt động linh lý sinh dục và khả năng thụ thai
• 2.4.7. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Hòa Bình

Nghiên cứu bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại Hòa Bình là một vấn đề cấp thiết. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản lợn nái và năng suất chăn nuôi. Khóa luận tốt nghiệp của Lý Kim Đạt (2014) đã đi sâu vào vấn đề này, khảo sát tình hình mắc bệnh tại trại lợn ngoại thuộc Trung tâm Giống Vật nuôi và Thủy sản tỉnh Hòa Bình. Nghiên cứu cũng thử nghiệm một số phác đồ điều trị viêm tử cung lợn. Mục tiêu là tìm ra giải pháp hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc kiểm soát dịch bệnh trong chăn nuôi lợn là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn

Nghiên cứu bệnh viêm tử cung ở lợn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản lợn nái. Bệnh này gây ra nhiều hệ lụy, từ giảm khả năng sinh sản đến tăng chi phí điều trị. Việc hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị hiệu quả sẽ giúp người chăn nuôi chủ động phòng ngừa và kiểm soát bệnh, từ đó nâng cao năng suất và lợi nhuận.

1.2. Giới Thiệu Về Địa Điểm Nghiên Cứu Trại Lợn Hòa Bình

Trại lợn ngoại thuộc Trung tâm Giống Vật nuôi và Thủy sản tỉnh Hòa Bình là địa điểm lý tưởng cho nghiên cứu. Đây là một trang trại chăn nuôi lợn giống quy mô lớn, có cơ cấu đàn lợn đa dạng. Việc nghiên cứu tại đây giúp thu thập dữ liệu thực tế, đánh giá chính xác tình hình viêm tử cung lợn nái và hiệu quả của các biện pháp can thiệp.

II. Thực Trạng Bệnh Viêm Tử Cung Lợn Nái Tại Hòa Bình

Thực trạng bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại Hòa Bình đặt ra nhiều thách thức cho ngành chăn nuôi. Tỷ lệ mắc bệnh có thể dao động tùy thuộc vào điều kiện chăn nuôi, lứa đẻ và thời điểm trong năm. Nghiên cứu của Lý Kim Đạt (2014) đã chỉ ra sự biến động về tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh. Các yếu tố như vệ sinh chuồng trại kém, chăm sóc sau sinh không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn chặn bệnh lây lan và gây thiệt hại lớn.

2.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái Số Liệu Thống Kê

Số liệu thống kê về tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái cung cấp cái nhìn tổng quan về mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Các nghiên cứu dịch tễ học giúp xác định các yếu tố nguy cơ và nhóm lợn nái dễ mắc bệnh. Thông tin này là cơ sở để xây dựng các chương trình phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả.

2.2. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái. Vệ sinh chuồng trại kém, chăm sóc sau sinh không đúng cách, dinh dưỡng không đầy đủ, và stress do môi trường là những yếu tố thường gặp. Việc kiểm soát các yếu tố này là biện pháp quan trọng để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh.

2.3. Ảnh Hưởng Của Bệnh Viêm Tử Cung Đến Năng Suất Sinh Sản

Ảnh hưởng của viêm tử cung đến năng suất sinh sản là rất lớn. Bệnh có thể gây ra chậm động dục, giảm tỷ lệ thụ thai, sẩy thai, thai chết lưu, và giảm số con trên lứa. Điều này dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Chẩn đoán chính xác bệnh viêm tử cung ở lợn nái là bước quan trọng để điều trị hiệu quả. Các phương pháp chẩn đoán bao gồm khám lâm sàng, xét nghiệm dịch âm đạo, và siêu âm tử cung. Khám lâm sàng giúp phát hiện các triệu chứng như dịch âm đạo bất thường, sốt, và bỏ ăn. Xét nghiệm dịch âm đạo giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp. Siêu âm tử cung giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm và phát hiện các bất thường khác.

3.1. Khám Lâm Sàng Nhận Biết Triệu Chứng Viêm Tử Cung

Khám lâm sàng là phương pháp đơn giản và hiệu quả để phát hiện sớm triệu chứng viêm tử cung. Các triệu chứng thường gặp bao gồm dịch âm đạo có mủ, mùi hôi, sốt, bỏ ăn, và giảm sản lượng sữa. Việc quan sát kỹ lưỡng và ghi chép các triệu chứng là rất quan trọng.

3.2. Xét Nghiệm Dịch Âm Đạo Xác Định Nguyên Nhân Gây Bệnh

Xét nghiệm dịch âm đạo giúp xác định loại vi khuẩn gây viêm nhiễm đường sinh dục lợn nái. Kết quả xét nghiệm là cơ sở để lựa chọn kháng sinh phù hợp, đảm bảo hiệu quả điều trị cao nhất. Việc thực hiện xét nghiệm cần tuân thủ đúng quy trình để tránh sai sót.

3.3. Siêu Âm Tử Cung Đánh Giá Tình Trạng Viêm Nhiễm

Siêu âm tử cung là phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại, giúp đánh giá chính xác tình trạng viêm nhiễm tử cung. Siêu âm có thể phát hiện các ổ mủ, dịch tích tụ, và các bất thường khác. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong trường hợp viêm tử cung mãn tính hoặc viêm tử cung ẩn.

IV. Các Phác Đồ Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn Nái Hiệu Quả

Điều trị viêm tử cung lợn nái cần kết hợp nhiều biện pháp, bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc tăng co bóp tử cung, và vệ sinh tử cung. Lựa chọn kháng sinh cần dựa trên kết quả xét nghiệm dịch âm đạo để đảm bảo hiệu quả. Thuốc tăng co bóp tử cung giúp đẩy dịch viêm ra ngoài. Vệ sinh tử cung giúp loại bỏ mủ và vi khuẩn. Nghiên cứu của Lý Kim Đạt (2014) đã thử nghiệm một số phác đồ điều trị viêm tử cung lợn và đánh giá hiệu quả của chúng.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Tử Cung Lợn

Sử dụng kháng sinh là biện pháp quan trọng trong điều trị viêm tử cung lợn. Tuy nhiên, cần lựa chọn kháng sinh phù hợp dựa trên kết quả xét nghiệm dịch âm đạo. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến kháng kháng sinh và làm giảm hiệu quả điều trị.

4.2. Thuốc Tăng Co Bóp Tử Cung Hỗ Trợ Đẩy Dịch Viêm

Thuốc tăng co bóp tử cung giúp tăng cường co bóp tử cung, đẩy dịch viêm và mủ ra ngoài. Việc sử dụng thuốc này cần tuân thủ đúng liều lượng và chỉ định của bác sĩ thú y để tránh tác dụng phụ.

4.3. Vệ Sinh Tử Cung Loại Bỏ Mủ Và Vi Khuẩn

Vệ sinh tử cung giúp loại bỏ mủ và vi khuẩn, tạo điều kiện cho tử cung phục hồi. Việc vệ sinh cần thực hiện cẩn thận, sử dụng dung dịch sát trùng phù hợp và tuân thủ đúng quy trình để tránh gây tổn thương cho tử cung.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Bệnh Viêm Tử Cung Ở Lợn Nái

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa bệnh viêm tử cung ở lợn nái bao gồm đảm bảo vệ sinh chuồng trại, chăm sóc sau sinh đúng cách, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, và kiểm soát stress. Vệ sinh chuồng trại giúp giảm thiểu mầm bệnh. Chăm sóc sau sinh đúng cách giúp tử cung phục hồi nhanh chóng. Dinh dưỡng đầy đủ giúp tăng cường sức đề kháng. Kiểm soát stress giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại Giảm Thiểu Mầm Bệnh

Vệ sinh chuồng trại là biện pháp quan trọng để giảm thiểu mầm bệnh gây viêm tử cung. Cần thường xuyên dọn dẹp, khử trùng chuồng trại, đảm bảo chuồng luôn khô ráo và thoáng mát. Việc sử dụng chất sát trùng phù hợp là rất quan trọng.

5.2. Chăm Sóc Sau Sinh Hỗ Trợ Tử Cung Phục Hồi

Chăm sóc sau sinh đúng cách giúp tử cung phục hồi nhanh chóng và giảm nguy cơ viêm nhiễm. Cần đảm bảo lợn nái được nghỉ ngơi đầy đủ, cung cấp dinh dưỡng hợp lý, và theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường.

5.3. Dinh Dưỡng Hợp Lý Tăng Cường Sức Đề Kháng

Dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng của lợn nái, giảm nguy cơ mắc bệnh. Cần cung cấp đầy đủ protein, vitamin, và khoáng chất. Việc sử dụng thức ăn chất lượng cao là rất quan trọng.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Nghiên cứu về viêm tử cung lợn nái tại Hòa Bình đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình bệnh, các yếu tố nguy cơ, và phương pháp điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn. Các hướng nghiên cứu tiềm năng bao gồm đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa mới, tìm kiếm các phương pháp điều trị thay thế kháng sinh, và nghiên cứu về cơ chế bệnh sinh của viêm tử cung lợn.

6.1. Tổng Kết Kết Quả Nghiên Cứu Về Viêm Tử Cung Lợn Nái

Tổng kết kết quả nghiên cứu giúp đánh giá những thành tựu đã đạt được và xác định những vấn đề còn tồn tại. Thông tin này là cơ sở để xây dựng các kế hoạch hành động cụ thể, nhằm cải thiện tình hình viêm tử cung lợn nái tại Hòa Bình.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Về Bệnh Viêm Tử Cung

Các hướng nghiên cứu tiềm năng về bệnh viêm tử cung bao gồm đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa mới, tìm kiếm các phương pháp điều trị thay thế kháng sinh, và nghiên cứu về cơ chế bệnh sinh của bệnh. Việc đầu tư vào nghiên cứu là rất quan trọng để giải quyết triệt để vấn đề này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vị trí trọng yếu trong cơ cấu nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm quy mô lớn, tạo nguồn phân bón cho trồng trọt, cung cấp phụ phẩm cho công nghiệp chế biến và giải quyết việc làm nông thôn. Tuy nhiên, sự phát triển của các trang trại chăn nuôi tập trung đang đối mặt với nhiều áp lực dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh lý sản khoa trên đàn lợn nái sinh sản. Trong đó, bệnh viêm tử cung là hội chứng bệnh lý phổ biến do vi khuẩn xâm nhập vào đường sinh dục trong và sau khi đẻ hoặc phối giống, gây chết thai, lưu thai, sảy thai, làm suy giảm nghiêm trọng năng suất sinh sản ở các chu kỳ tiếp theo và gây thiệt hại kinh tế lớn cho cơ sở chăn nuôi.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Kim Đạt (chuyên ngành Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, do TS. Nguyễn Đức Hùng hướng dẫn) được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn và chuyên môn thông qua các mục tiêu cụ thể:

1. Đánh giá thực trạng bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái nuôi tại Trại lợn giống ngoại thuộc Trung tâm Giống vật nuôi và Thủy sản tỉnh Hòa Bình.
2. Xác định mức độ ảnh hưởng của bệnh viêm tử cung đến năng suất sinh sản của lợn nái ở lứa tiếp theo.
3. Xác định hiệu lực điều trị của 2 phác đồ sử dụng kháng sinh và thuốc bổ trợ trên đàn nái mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái ngoại sinh sản, lợn nái hậu bị, lợn đực giống và đàn lợn con theo mẹ tại cơ sở chăn nuôi.
• Không gian nghiên cứu: Trại giống lợn ngoại thuộc Trung tâm Giống vật nuôi và Thủy sản tỉnh Hòa Bình (địa chỉ tại Xóm Bãi Yên, Xã Dân Chủ, Thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình).
• Thời gian nghiên cứu: Đợt thực tập tốt nghiệp và thu thập số liệu kéo dài 05 tháng (khóa học 2010 – 2014, hoàn thành năm 2014), kết hợp hồi cứu chuỗi số liệu cơ cấu đàn của trại giai đoạn 2012 – 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết chuyên sâu về giải phẫu - sinh lý sinh sản gia súc và bệnh học thú y:

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý sinh sản lợn nái: Cấu tạo hệ sinh dục lợn nái gồm cơ quan sinh dục bên trong (buồng trứng với khoảng 70.000 noãn bào, ống dẫn trứng chia 4 đoạn, tử cung dạng sừng kép dài 40–65 cm thích hợp mang đa thai, thân tử cung dài 5 cm, cổ tử cung dài 10 cm hình trụ có cột thịt răng lược, âm đạo dài 10–12 cm) và cơ quan sinh dục bên ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình). Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18–22 ngày), thời gian mang thai trung bình 114 ngày chia làm hai giai đoạn (kỳ I: 1–84 ngày; kỳ II: từ ngày 85 đến khi đẻ).
• Bệnh học viêm tử cung: Cơ chế bệnh sinh phân chia theo 3 thể lâm sàng gồm viêm nội mạc tử cung (thể cata cấp tính có mủ, thể có màng giả hoại tử), viêm cơ tử cung (thể trung bình phát triển từ viêm nội mạc hoại tử, dịch tiết nâu đỏ thối khắm) và viêm tương mạc tử cung (thể nặng, dính cơ quan lân cận). Căn nguyên vi sinh vật thường gặp gồm Escherichia coli, Streptococcus, Staphylococcus, Klebsiella.
• Dược lý học các hoạt chất điều trị:
  • Genta-Tylosin: phối hợp Tylosin tartrate (100 g) ức chế tiểu đơn vị ribosome 50S và Gentamycin sunfate (50 mg) thuộc nhóm Aminoglycoside diệt khuẩn phổ rộng.
  • Bio-D.T.C: phối hợp Oxytetracycline HCl (50 mg) ức chế tiểu đơn vị ribosome 30S và Dexamethasone (0,75 mg) kháng viêm, chống dị ứng.
  • Penicilin và Streptomycine: phối hợp diệt khuẩn qua cơ chế ức chế tổng hợp thành tế bào và ức chế ribosome 30S.
  • Thuốc bổ trợ: Analgin hạ sốt giảm đau, Catosal 10% (Butaphosphan và Cyanocobalamin) tăng cường chuyển hóa, dung dịch sát trùng thụt rửa Biocid-30.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phương pháp điều tra cơ bản, thống kê mô tả điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hạ tầng chuồng trại và quy mô đàn.
• Phương pháp theo dõi lâm sàng, chẩn đoán dựa trên triệu chứng xuất tiết dịch viêm từ đường sinh dục, kiểm tra thân nhiệt và phản xạ đau.
• Phương pháp bố trí thử nghiệm điều trị lâm sàng so sánh hiệu lực giữa 2 phác đồ kháng sinh kết hợp liệu pháp thụt rửa tử cung cục bộ và trợ sức toàn thân.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này ghi nhận toàn bộ hoạt động điều tra cơ sở, công tác kỹ thuật chăn nuôi và chăm sóc thú y do tác giả trực tiếp thực hiện trong 5 tháng thực tập:

• Điều tra cơ bản cơ sở thực tập: Trại nằm tại Xã Dân Chủ, diện tích 3 ha (1,8 ha chuồng trại, 0,4 ha ao xử lý chất thải, 0,8 ha nhà điều hành và công trình phụ). Khí hậu mang tính chất nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 23–26°C (cao nhất 36–38°C vào tháng 6–7, thấp nhất 7–10°C vào tháng 11–12), lượng mưa trung bình 1.864 mm, ẩm độ trung bình 70–75%. Hạ tầng gồm 1 dãy chuồng đẻ (78 ô), 2 dãy chuồng nái chửa (157 ô/dãy), 1 chuồng đực (8 ô), chuồng cách ly, chuồng lợn con sau cai sữa, phòng pha chế tinh được trang bị máy đếm mật độ tinh trùng và kính hiển vi. Cơ cấu nhân sự gồm 7 người (1 Giám đốc trung tâm, 1 Trưởng phòng quản lý, 5 Quản lý kỹ thuật).
• Quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng:
  • Nái chửa kỳ I (ngày 1–84): Thức ăn hỗn hợp đạt 13% protein thô, ME 2.800 kcal/kg; dùng cám 966 với mức ăn 1,5–2,0 kg/con/ngày (tuần 1–12) và 2,5–3,0 kg/con/ngày (tuần 13–14).
  • Nái chửa kỳ II (ngày 85 đến đẻ): Đạt 17% protein thô, ME 3.000 kcal/kg; từ tuần 15 chuyển sang cám 567SF mức 3,5–4,0 kg/con/ngày. Trước ngày đẻ dự kiến 2 ngày giảm dần 1 kg cám/ngày xuống còn 0,5 kg/con/ngày.
  • Nái đẻ và nuôi con: Sau đẻ 2 ngày tăng dần thức ăn từ 0,5 kg lên 5,0 kg/con/ngày (nái gầy lên 6,0 kg/con/ngày). Lợn con cai sữa sớm lúc 21 ngày tuổi, tập ăn sớm từ 4–6 ngày tuổi bằng cám hoàn chỉnh 550SF.
• Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo: Phát hiện nái có phản xạ đứng ì, âm hộ sưng đỏ se lại và chảy dịch dính đục. Dẫn tinh 2 lần/chu kỳ (cách nhau 10–15 giờ) với liều dẫn 80–100 ml chứa 1,5–2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng.
• Công tác vệ sinh phòng bệnh và điều trị: Thực hiện nghiêm ngặt lịch sát trùng chuồng trại định kỳ hàng tuần bằng vôi bột, vôi xút, dung dịch NaOH 10% ngâm sàn nan và phun thuốc sát trùng. Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine dịch tả (Coglapest), lở mồm long móng (Aftopor), giả dại (Begonia), khô thai (Parvo). Tiến hành chẩn đoán và điều trị hiệu quả các bệnh: viêm tử cung, viêm vú, tiêu chảy lợn con, viêm bao khớp do Streptococcus suis, phân trắng lợn con do E. coli, viêm phổi và hỗ trợ can thiệp đẻ khó.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu

Chuyên đề tập trung phân tích sâu thực trạng bệnh viêm tử cung và thử nghiệm phác đồ điều trị:

• Phân tích cơ chế bệnh sinh: Xác định các nguyên nhân gây viêm tử cung tại trại do can thiệp trợ sản xây xát niêm mạc, sót nhau thối rữa, tinh dịch hoặc dụng cụ dẫn tinh nhiễm khuẩn, nái phối giống sớm hoặc nái già đẻ nhiều lứa cơ tử cung co bóp yếu, biến chứng từ ổ nhiễm khuẩn kế phát (E. coli, tụ cầu, liên cầu).
• Thiết kế 2 phác đồ điều trị thử nghiệm:
  • Phác đồ I: Tiêm bắp Genta-Tylosin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Analgin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Catosal 10% (30 ml/con chia 2 lần); kết hợp thụt rửa tử cung bằng Biocid-30 và bơm trực tiếp hỗn dịch 1.000.000 UI Penicilin + 1 g Streptomycine vào buồng tử cung. Liệu trình 3–5 ngày liên tục.
  • Phác đồ II: Tiêm bắp Bio-D.T.C (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Analgin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Catosal 10% (30 ml/con chia 2 lần); kết hợp thụt rửa tử cung bằng Biocid-30 và bơm trực tiếp hỗn dịch 1.000.000 UI Penicilin + 1 g Streptomycine vào buồng tử cung. Liệu trình 3–5 ngày liên tục.

---

Kết quả và đóng góp

1. Cơ cấu đàn lợn của trang trại qua 3 năm (2012 - 2014)

Số lượng đầu lợn của trang trại có biến động rõ rệt giữa các giai đoạn do ảnh hưởng trực tiếp của dịch bệnh truyền nhiễm:

Loại lợn	Năm 2012 (con)	Năm 2013 (con)	Năm 2014 (con)
Nái hậu bị	18	22	34
Nái sinh sản	83	65	91
Đực hậu bị	4	2	3
Đực làm việc	8	8	8
Tổng số đàn	113	97	136

Ghi chú: Cuối năm 2012 trang trại chịu ảnh hưởng của đợt dịch tai xanh khiến tổng đàn năm 2013 giảm 16 con (từ 113 con xuống 97 con), đến năm 2014 trang trại tái đàn và bổ sung số lượng đạt tổng 136 con. Năng suất sinh sản bình quân của đàn nái đạt 2,3 – 2,4 lứa/năm; số con sơ sinh bình quân 12,91 con/đàn; số con cai sữa bình quân 10,95 con/đàn.

2. Kết quả thực hiện công tác phòng bệnh và điều trị lâm sàng

Trong thời gian thực tập tại trại, kết quả công tác chuyên môn được tổng hợp chi tiết như sau:

STT	Nội dung công việc	Số lượng thực hiện (con)	Số lượng đạt/khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)
1	Tiêm phòng vaccine cho lợn con
	- Dịch tả lợn (Coglapest)	141	141	100,00
	- Cầu trùng (Nova-Coc 5% uống)	130	130	100,00
2	Tiêm phòng vaccine cho lợn nái
	- Dịch tả (Coglapest)	91	91	100,00
	- Lở mồm long móng (Aftopor)	91	91	100,00
	- Giả dại (Begonia)	78	78	100,00
	- Khô thai (Parvo)	91	91	100,00
3	Điều trị bệnh lâm sàng
	- Bệnh viêm tử cung	16	16	100,00
	- Bệnh viêm vú	7	7	100,00
	- Bệnh viêm bao khớp	4	3	75,00
	- Bệnh viêm phổi	12	11	91,66
	- Bệnh phân trắng lợn con	130	122	93,84
	- Bệnh tiêu chảy lợn con	100	90	90,00
4	Công tác kỹ thuật khác
	- Đỡ đẻ cho lợn nái	18	18	100,00
	- Xuất bán lợn con giống	200	200	100,00
	- Cắt tai, cắt đuôi lợn con	70	70	100,00
	- Tiêm sắt (Dextran-Fe)	70	70	100,00
	- Thiến lợn đực con	30	30	100,00
	- Phối giống nhân tạo	20	20	100,00

3. Đóng góp và giải pháp kỹ thuật đề xuất

• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận khẳng định tính khả thi của việc phối hợp kháng sinh toàn thân (Genta-Tylosin hoặc Bio-D.T.C) kết hợp kháng viêm, trợ sức và thụt rửa sát trùng tại chỗ (Biocid-30 cùng hỗn dịch Penicilin - Streptomycine) trong điều trị dứt điểm 16 ca viêm tử cung ở nái, hạn chế nguy cơ loại thải nái giống giá trị cao.
• Giải pháp kiến nghị cho cơ sở:
  • Nâng cấp, sửa chữa hệ thống chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi đã xuống cấp.
  • Tổ chức tập huấn chuyên môn nâng cao kỹ năng phát hiện sớm triệu chứng động dục và triệu chứng bệnh sản khoa cho đội ngũ công nhân trực tiếp.
  • Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vệ sinh sát trùng chuồng đẻ, kiểm soát độ vô trùng của dụng cụ thụ tinh nhân tạo và tinh dịch.
  • Duy trì đúng định mức dinh dưỡng phân kỳ theo tuần thai nhằm tránh hiện tượng nái quá béo gây đẻ khó hoặc nái suy dinh dưỡng gây giảm trương lực cơ tử cung.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Đề tài được thực hiện trong khoảng thời gian thực tập 5 tháng tại một trại giống quy mô vừa (tổng đàn 97–136 con), số lượng ca bệnh viêm tử cung điều trị thử nghiệm thực tế là 16 con. Do giới hạn về trang thiết bị tại trại, việc phân lập định danh chính xác từng chủng vi khuẩn gây bệnh và thử kháng sinh đồ cho từng cá thể chưa được thực hiện độc lập tại phòng thí nghiệm chuyên sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi diễn biến khả năng sinh sản của các cá thể nái sau điều trị qua nhiều lứa đẻ liên tiếp (tỷ lệ thụ thai ở chu kỳ kế tiếp, số con sơ sinh/lứa, số con còn sống/lứa), đồng thời mở rộng quy mô thử nghiệm hai phác đồ điều trị trên các giống lợn và điều kiện chuồng trại khác nhau để đánh giá toàn diện về chi phí kinh tế.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận cung cấp các tư liệu thực tế có giá trị tham khảo cho:

• Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Làm tài liệu tham khảo về cấu trúc một khóa luận tốt nghiệp thực nghiệm kết hợp phục vụ sản xuất; phương pháp tính toán khẩu phần dinh dưỡng nái chửa theo tuần tuổi thai; quy trình bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, cai sữa sớm lúc 21 ngày tuổi cho lợn con.
• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi lợn nái: Tham khảo chi tiết lịch tiêm phòng vaccine định kỳ cho đàn hậu bị, nái sinh sản và đực giống; quy trình thụ tinh nhân tạo 2 lần/chu kỳ; lịch sát trùng cơ sở hàng tuần bằng vôi xút và hóa chất; hướng dẫn xử lý can thiệp khi nái đẻ khó (kéo thai, sử dụng Lutalyse, Oxytocin) và phác đồ điều trị các bệnh viêm tử cung, viêm vú, phân trắng lợn con.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu đàn lợn của trại biến động như thế nào trong giai đoạn 2012 - 2014 và nguyên nhân do đâu?

Tổng đàn lợn của trại năm 2012 là 113 con, năm 2013 giảm xuống 97 con và năm 2014 tăng lên 136 con. Nguyên nhân giảm đàn trong năm 2013 là do cuối năm 2012 trang trại phải hứng chịu đợt dịch tai xanh khiến trại phải tiêu hủy lợn; đến năm 2014 trang trại mới tiến hành nhập bổ sung đàn nái hậu bị (34 con) và nái sinh sản (91 con) để phục hồi quy mô.

2. Thành phần và liều dùng của 2 phác đồ điều trị viêm tử cung trong khóa luận gồm những gì?

Cả hai phác đồ đều thực hiện liên tục 3–5 ngày:

• Phác đồ I: Tiêm bắp Genta-Tylosin (1 ml/10 kg thể trọng), tiêm bắp Analgin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Catosal 10% (30 ml chia 2 mũi); thụt rửa tử cung bằng Biocid-30 và bơm hỗn dịch 1 triệu UI Penicilin + 1 g Streptomycine vào tử cung.
• Phác đồ II: Tiêm bắp Bio-D.T.C (1 ml/10 kg thể trọng), tiêm bắp Analgin (1 ml/10 kg thể trọng/ngày), tiêm bắp Catosal 10% (30 ml chia 2 mũi); thụt rửa tử cung bằng Biocid-30 và bơm hỗn dịch 1 triệu UI Penicilin + 1 g Streptomycine vào tử cung.

3. Quy trình cho ăn đối với lợn nái mang thai tại trang trại được phân chia như thế nào?

• Nái chửa kỳ I (ngày 1–84, protein 13%, ME 2.800 kcal/kg): Tuần 1–12 ăn cám 966 mức 1,5–2,0 kg/con/ngày; tuần 13–14 ăn cám 966 mức 2,5–3,0 kg/con/ngày (chia 2 bữa).
• Nái chửa kỳ II (ngày 85 đến đẻ, protein 17%, ME 3.000 kcal/kg): Từ tuần 15 đến trước khi đẻ 7–10 ngày ăn cám 567SF mức 3,5–4,0 kg/con/ngày. Trước đẻ 2 ngày, mỗi ngày giảm 1 kg thức ăn cho đến ngày đẻ còn 0,5 kg/con/ngày để tránh chèn ép đường đẻ.

4. Lịch tiêm phòng vaccine bắt buộc cho đàn lợn hậu bị và nái sinh sản tại trại gồm những loại nào?

• Lợn hậu bị: 25 và 29 tuần tuổi tiêm vaccine Khô thai (Parvo); 26 tuần tuổi tiêm vaccine Dịch tả (Coglapest); 27 và 30 tuần tuổi tiêm vaccine Giả dại (Begonia); 28 tuần tuổi tiêm vaccine Lở mồm long móng (Aftopor). Liều tiêm bắp 2 ml/con.
• Lợn nái sinh sản: 10 tuần chửa tiêm vaccine Dịch tả (Coglapest); 12 tuần chửa tiêm vaccine Lở mồm long móng (Aftopor); định kỳ tháng 4, 8, 12 tiêm phòng toàn đàn vaccine Giả dại (Begonia). Liều tiêm bắp 2 ml/con.

5. Kết quả điều trị các bệnh phổ biến trên đàn lợn trong đợt thực tập đạt tỷ lệ như thế nào?

Tác giả đã trực tiếp điều trị khỏi 16/16 ca viêm tử cung (100%), 7/7 ca viêm vú (100%), 122/130 ca phân trắng lợn con (93,84%), 90/100 ca tiêu chảy lợn con (90,00%), 11/12 ca viêm phổi (91,66%) và 3/4 ca viêm bao khớp (75,00%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Kim Đạt phản ánh toàn diện công tác điều tra cơ bản, quy trình kỹ thuật chăn nuôi và thực hành thú y tại Trại giống lợn ngoại thuộc Trung tâm Giống vật nuôi và Thủy sản tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2012 – 2014. Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở khoa học về bệnh lý đường sinh dục ở lợn nái, đồng thời ứng dụng thành công các phác đồ phối hợp kháng sinh tiêm toàn thân (Genta-Tylosin, Bio-D.T.C) kết hợp thụt rửa sát trùng và kháng sinh tại chỗ để điều trị khỏi 100% các ca viêm tử cung trên đàn nái thực tế. Các số liệu và quy trình kỹ thuật được trình bày trong khóa luận mang tính ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quản lý dịch bệnh và chăm sóc sinh sản trong chăn nuôi lợn nái ngoại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- LÝ KIM ĐẠT Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC BỆNH VIÊM TỬ CUNG Ở ĐÀN LỢN NÁI TẠI TRẠI LỢN NGOẠI THUỘC TRUNG TÂM GIỐNG VẬT NUÔI VÀ THỦY SẢN TỈNH HÒA BÌNH, THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BỆNH” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 - 2014 Thái nguyên, năm 2014 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ----------- ----------- LÝ KIM ĐẠT Tên đề tài: “NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH MẮC BỆNH VIÊM TỬ CUNG Ở ĐÀN LỢN NÁI TẠI TRẠI LỢN NGOẠI THUỘC TRUNG TÂM GIỐNG VẬT NUÔI VÀ THỦY SẢN TỈNH HÒA BÌNH, THỬ NGHIỆM MỘT SỐ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BỆNH” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khoá học : 2010 - 2014 Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Hùng Khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái nguyên, năm 2014 LỜI CẢM ƠN Qua một thời gian học tập rèn luyện tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và sau 5 tháng thực tập tốt nghiệp tại cơ sở em đã luôn nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy cô giáo và bạn bè. Đến nay em đã hoàn thành chương trình học và thực tập tốt nghiệp. Nhân dịp này em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng tới Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y cùng toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Chăn nuôi Thú y đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trường.

Đặc biệt em xin cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của thầy TS. Nguyễn Đức Hùng, người đã tận tình chỉ bảo hướng dẫn em trong suốt thời gian thực tập, giúp em hoàn thành bản khóa luận này. Em xin chân thành cảm ơn cán bộ công nhân viên tại trại giống lợn ngoại của trung tâm giống vật nuôi và thủy sản Hòa Bình đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài trong thời gian thực tập. Một lần nữa em xin chúc toàn thể thầy cô giáo cùng toàn thể gia đình sức khỏe hạnh phúc thành công hơn nữa trong công việc giảng dạy và nghiên cứu Thái Nguyên, tháng 05 năm 2014 Sinh viên Lý Kim Đạt LỜI NÓI ĐẦU Để hoàn thành chương trình đào tạo của Nhà trường, thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn sản xuất”, thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong toàn bộ chương trình dạy và học của các trường Đại học nói chung và của Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên nói riêng.

Thực tập tốt nghiệp là giai đoạn vô cùng quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi ra trường. Đây là khoảng thời gian giúp cho sinh viên củng cố và hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức đã học, đồng thời giúp cho sinh viên làm quen dần với thực tế sản xuất, từ đó nâng cao được trình độ chuyên môn, nắm bắt được phương pháp tổ chức và tiến hành công việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào thực tế sản xuất, tạo cho mình tác phong làm việc nghiêm túc, để sau khi ra trường trở thành một cán bộ có chuyên môn, đáp ứng được nhu cầu của thực tiễn.