Khóa luận: Bệnh viêm khớp do Streptococcus suis ở lợn tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên

Nghiên cứu tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn streptococcus suis ở lợn tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên và phác đồ điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Bùi Văn Hùng
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Minh Toàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Bệnh Viêm Khớp Do Vi Khuẩn Streptococcus Suis Gây Ra Ở Lợn Nuôi Tại Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên Và Thử Nghiệm Phác Đồ Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn ở các giai đoạn
• 2.2.1. Các giai đoạn sinh trưởng và phát dục của lợn
• 2.2.2. Đặc điểm giai đoạn này
• 2.2.3. Giai đoạn lợn choai
• 2.2.4. Giai đoạn nuôi kết thúc
• 2.3. Hiểu biết về bệnh viêm khớp ở lợn
• 2.3.1. Nguyên nhân
• 2.3.2. Dịch tễ học
• 2.3.2.1. Sự xuất hiện bệnh
• 2.3.2.2. Sự lưu hành vi khuẩn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm nghiên cứu và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra tình hình lợn mắc viêm khớp tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• 3.3.2. Nghiên cứu một số đặc tính sinh học của chủng S. suis phân lập được
• 3.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ
• 3.4.2. Phương pháp lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm
• 3.4.3. Quy trình phân lập S.
• 3.4.4. Phương pháp xác định đặc tính sinh học của vi khuẩn S.
• 3.4.5. Phương pháp xác định độ mẫn cảm với một số kháng sinh của các chủng vi khuẩn S. suis lập được
• 3.4.6. Xây dựng phác đồ điều trị lợn mắc bệnh viêm khớp
• 3.4.7. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả điều tra lợn mắc và chết do viêm khớp tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• 4.2. Kết quả điều tra lợn mắc bệnh và chết do viêm khớp tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• 4.3. Kết quả điều tra lợn mắc và chết do viêm khớp qua các tháng tại huyện Đại Từ, Thai Nguyên
• 4.4. Kết quả điều tra lợn mắc và chết do viêm khớp ở các lứa tuổi
• 4.5. Kết quả điều tra lợn mắc và chết do viêm khớp ở các phương thức chăn nuôi
• 4.6. Kết quả điều tra lợn mắc và chết do viêm khớp theo tình trạng vệ sinh
• 4.7. Kết quả phân lập và xác định một số đặc tính sinh vật học của S. suis phân lập được từ lợn mắc viêm khớp
• 4.8. Kết quả phân lập vi khuẩn S. suis từ mẫu bệnh phẩm lợn mắc viêm khớp
• 4.9. Kết quả xác định một số đặc điểm sinh vật, hóa học của các chủng vi khuẩn S. suis phân lập được
• 4.10. Kết quả thử nghiệm một số phác đồ điều trị lợn mắc bệnh viêm khớp
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Viêm Khớp Lợn Do Streptococcus Suis

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong kinh tế nông nghiệp, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu. Tuy nhiên, dịch bệnh, đặc biệt là viêm khớp lợn do Streptococcus suis, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Bệnh làm giảm sức sinh trưởng, tăng chi phí điều trị và có thể gây tử vong, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người chăn nuôi. Nghiên cứu về bệnh này tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là cần thiết để đưa ra các giải pháp phòng và điều trị hiệu quả, góp phần phát triển ngành chăn nuôi lợn bền vững. Theo nghiên cứu của Bùi Văn Hùng (2015), bệnh viêm khớp do Streptococcus suis là một trong những bệnh thường xuyên xảy ra trong nhiều trại lợn thịt và các hộ gia đình nuôi lợn thịt ở nước ta.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chăn Nuôi Lợn Tại Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Thái Nguyên, đặc biệt là tại huyện Đại Từ. Việc phát triển chăn nuôi lợn không chỉ giúp cải thiện đời sống kinh tế của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần chú trọng đến công tác phòng chống dịch bệnh, đảm bảo sức khỏe vật nuôi và an toàn thực phẩm.

1.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Viêm Khớp Đến Kinh Tế Nông Nghiệp

Bệnh viêm khớp do Streptococcus suis gây ra những thiệt hại đáng kể cho kinh tế nông nghiệp. Lợn bệnh chậm lớn, tiêu tốn thức ăn, giảm năng suất và chất lượng thịt. Chi phí điều trị bệnh cũng là một gánh nặng cho người chăn nuôi. Ngoài ra, bệnh còn có thể lây lan sang người, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và an toàn thực phẩm.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Và Điều Trị Viêm Khớp Do S

Việc chẩn đoán và điều trị viêm khớp do Streptococcus suis gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và sự kháng kháng sinh của vi khuẩn. Chẩn đoán chính xác đòi hỏi phải phân lập và định danh vi khuẩn, cũng như thực hiện kháng sinh đồ để lựa chọn kháng sinh phù hợp. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị và gây khó khăn cho công tác phòng chống dịch bệnh. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2005), Streptococcus suis là vi khuẩn Gram dương, hình cầu hoặc hình trứng đường kính nhỏ hơn 1μm, chúng thường đứng riêng lẻ, xếp thành đôi hoặc thành từng chuỗi ngắn như chuỗi hạt, có độ dài ngắn không đều nhau.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Của Bệnh Viêm Khớp Ở Lợn

Triệu chứng lâm sàng của bệnh viêm khớp ở lợn có thể bao gồm: sốt, bỏ ăn, đi lại khó khăn, sưng khớp, và đau đớn. Tuy nhiên, các triệu chứng này có thể tương tự với các bệnh khác, gây khó khăn cho việc chẩn đoán. Cần kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh.

2.2. Tình Trạng Kháng Kháng Sinh Của Streptococcus Suis

Streptococcus suis có khả năng kháng nhiều loại kháng sinh thông thường, gây khó khăn cho việc điều trị. Việc sử dụng kháng sinh bừa bãi và không đúng cách là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Cần có các biện pháp kiểm soát việc sử dụng kháng sinh và khuyến khích sử dụng các giải pháp thay thế kháng sinh.

2.3. Yếu Tố Nguy Cơ Gây Bệnh Viêm Khớp Lợn

Nhiều yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh viêm khớp ở lợn, bao gồm: điều kiện vệ sinh kém, mật độ nuôi nhốt cao, stress do vận chuyển hoặc thay đổi môi trường, và suy giảm hệ miễn dịch. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng để phòng ngừa bệnh.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Dịch Tễ Bệnh Viêm Khớp Tại Đại Từ

Nghiên cứu dịch tễ học đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tình hình bệnh viêm khớp do Streptococcus suis tại huyện Đại Từ. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm: điều tra dịch tễ, thu thập mẫu bệnh phẩm, phân lập và định danh vi khuẩn, xác định kháng sinh đồ, và phân tích các yếu tố nguy cơ. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả. Theo Bùi Văn Hùng (2015), nghiên cứu cần nắm được tình hình dịch tễ bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại địa bàn huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên.

3.1. Điều Tra Tình Hình Mắc Bệnh Viêm Khớp Ở Lợn

Việc điều tra tình hình mắc bệnh viêm khớp ở lợn cần được thực hiện một cách có hệ thống và toàn diện. Cần thu thập thông tin về số lượng lợn mắc bệnh, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, và các yếu tố liên quan đến bệnh. Thông tin này sẽ giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh và xác định các khu vực có nguy cơ cao.

3.2. Phân Lập Và Định Danh Vi Khuẩn Streptococcus Suis

Việc phân lập và định danh vi khuẩn Streptococcus suis là rất quan trọng để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Cần thu thập mẫu bệnh phẩm từ các lợn nghi mắc bệnh và gửi đến phòng thí nghiệm để phân tích. Kết quả phân tích sẽ giúp xác định chủng vi khuẩn gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp.

3.3. Xác Định Khả Năng Mẫn Cảm Kháng Sinh Của Vi Khuẩn

Việc xác định khả năng mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn Streptococcus suis là rất quan trọng để lựa chọn kháng sinh phù hợp cho điều trị. Cần thực hiện kháng sinh đồ để xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn đối với các loại kháng sinh khác nhau. Kết quả kháng sinh đồ sẽ giúp bác sĩ thú y lựa chọn kháng sinh hiệu quả nhất để điều trị bệnh.

IV. Thử Nghiệm Phác Đồ Điều Trị Viêm Khớp Lợn Hiệu Quả Nhất

Việc thử nghiệm các phác đồ điều trị khác nhau là cần thiết để tìm ra phác đồ hiệu quả nhất cho bệnh viêm khớp do Streptococcus suis. Các phác đồ có thể bao gồm việc sử dụng kháng sinh, thuốc giảm đau, và các biện pháp hỗ trợ khác. Cần đánh giá hiệu quả của các phác đồ dựa trên các tiêu chí như: tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị, và tác dụng phụ. Theo Bùi Văn Hùng (2015), cần đề xuất và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Viêm Khớp

Việc sử dụng kháng sinh là một phần quan trọng trong phác đồ điều trị bệnh viêm khớp do Streptococcus suis. Tuy nhiên, cần lựa chọn kháng sinh phù hợp dựa trên kết quả kháng sinh đồ và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh.

4.2. Biện Pháp Hỗ Trợ Điều Trị Viêm Khớp Ở Lợn

Ngoài việc sử dụng kháng sinh, cần áp dụng các biện pháp hỗ trợ khác để tăng cường hiệu quả điều trị. Các biện pháp này có thể bao gồm: cung cấp đủ dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh chuồng trại, giảm stress cho lợn, và sử dụng thuốc giảm đau và chống viêm.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Phác Đồ Điều Trị

Việc đánh giá hiệu quả của phác đồ điều trị là rất quan trọng để xác định phác đồ nào là hiệu quả nhất. Cần theo dõi các tiêu chí như: tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị, tác dụng phụ, và chi phí điều trị. Kết quả đánh giá sẽ giúp bác sĩ thú y lựa chọn phác đồ phù hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn Tại Đại Từ

Kết quả nghiên cứu về bệnh viêm khớp do Streptococcus suis tại huyện Đại Từ sẽ cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng chống dịch bệnh hiệu quả. Các biện pháp này có thể bao gồm: cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, tăng cường sức khỏe vật nuôi, kiểm soát việc sử dụng kháng sinh, và tiêm phòng vắc xin. Việc ứng dụng các biện pháp này vào thực tiễn sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Theo Bùi Văn Hùng (2015), kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở đánh giá tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn S. suis gây ra ở lợn nuôi tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

5.1. Cải Thiện Vệ Sinh Chuồng Trại Để Phòng Bệnh

Việc cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại là một trong những biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa bệnh viêm khớp do Streptococcus suis. Cần đảm bảo chuồng trại luôn sạch sẽ, khô ráo, và thông thoáng. Thường xuyên vệ sinh và khử trùng chuồng trại để tiêu diệt mầm bệnh.

5.2. Tăng Cường Sức Khỏe Vật Nuôi Bằng Dinh Dưỡng

Việc cung cấp đủ dinh dưỡng và nước uống sạch sẽ là rất quan trọng để tăng cường sức khỏe vật nuôi và khả năng chống lại bệnh tật. Cần đảm bảo lợn được cung cấp đủ protein, vitamin, và khoáng chất cần thiết. Tránh cho lợn ăn thức ăn ôi thiu hoặc nhiễm nấm mốc.

5.3. Kiểm Soát Sử Dụng Kháng Sinh Để Giảm Kháng Thuốc

Việc kiểm soát việc sử dụng kháng sinh là rất quan trọng để giảm thiểu tình trạng kháng kháng sinh. Chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự cần thiết và tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị. Khuyến khích sử dụng các giải pháp thay thế kháng sinh như: probiotic, prebiotic, và các sản phẩm từ thảo dược.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Về Viêm Khớp Lợn Tương Lai

Nghiên cứu về bệnh viêm khớp do Streptococcus suis tại huyện Đại Từ đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình dịch bệnh, các yếu tố nguy cơ, và các biện pháp phòng chống hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như: giải trình tự gen của vi khuẩn, phát triển vắc xin hiệu quả, và tìm kiếm các giải pháp thay thế kháng sinh. Các nghiên cứu trong tương lai sẽ góp phần hoàn thiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Theo Bùi Văn Hùng (2015), cần xác lập cơ sở khoa học cho những nghiên cứu khác về bệnh viêm khớp ở lợn của Việt Nam góp phần trong công tác phòng và trị bệnh của lợn nuôi tại các địa bàn khác trên cả nước.

6.1. Nghiên Cứu Về Gen Độc Lực Của Streptococcus Suis

Việc nghiên cứu về gen độc lực của Streptococcus suis sẽ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh của vi khuẩn và phát triển các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn. Cần xác định các gen độc lực quan trọng và nghiên cứu vai trò của chúng trong quá trình gây bệnh.

6.2. Phát Triển Vắc Xin Phòng Bệnh Viêm Khớp Lợn

Việc phát triển vắc xin phòng bệnh viêm khớp do Streptococcus suis là một giải pháp quan trọng để phòng ngừa dịch bệnh. Cần nghiên cứu và phát triển các loại vắc xin có hiệu quả cao và an toàn cho lợn.

6.3. Tìm Kiếm Giải Pháp Thay Thế Kháng Sinh An Toàn

Việc tìm kiếm các giải pháp thay thế kháng sinh là rất quan trọng để giảm thiểu tình trạng kháng kháng sinh. Cần nghiên cứu và phát triển các sản phẩm từ thảo dược, probiotic, prebiotic, và các giải pháp sinh học khác có khả năng tăng cường sức khỏe vật nuôi và phòng ngừa bệnh tật.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, đóng góp lớn vào nguồn cung thực phẩm, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người nông dân. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi thường xuyên bị đe dọa bởi tình hình dịch bệnh. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm toàn thân, bệnh viêm khớp ở lợn là một hội chứng bệnh lý phổ biến, gây tổn thương trực tiếp đến hệ vận động, làm giảm khả năng tăng trọng, giảm phẩm chất thân thịt khi xuất chuồng và làm gia tăng tỷ lệ hao hụt ở đàn lợn con sau cai sữa.

Trong số các tác nhân gây bệnh viêm khớp, vi khuẩn Streptococcus suis (S. suis) là nguyên nhân chủ yếu và thường xuyên xuất hiện tại các trang trại lẫn hộ chăn nuôi gia đình. Việc lạm dụng hoặc sử dụng kháng sinh thiếu định hướng trong thực tế đã dẫn đến hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc, làm giảm hiệu lực điều trị. Xuất phát từ đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn chăn nuôi tại tỉnh Thái Nguyên, đề tài "Tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra ở lợn nuôi tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị" được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp can thiệp hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

1. Nắm được tình hình dịch tễ bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác định được một số đặc điểm sinh học của vi khuẩn Streptococcus suis gây bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại địa phương.
3. Xây dựng và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn nhằm nâng cao hiệu quả điều trị trong thực tiễn.

Mục đích nghiên cứu:

• Xác định tình hình mắc và chết do bệnh viêm khớp tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên theo địa bàn, thời gian, lứa tuổi và phương thức chăn nuôi.
• Xác định các đặc tính sinh vật học, hóa học và mức độ mẫn cảm với kháng sinh của các chủng S. suis phân lập được.
• Đề xuất và thử nghiệm phác đồ điều trị đạt hiệu quả cao, an toàn cho đàn lợn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn ở các lứa tuổi (lợn con dưới 1,5 tháng tuổi, lợn sau cai sữa từ 1,5 đến 3 tháng tuổi, lợn thịt từ 3 đến 6 tháng tuổi, lợn nái và lợn hậu bị) mắc bệnh viêm khớp; các mẫu bệnh phẩm thu thập từ lợn bệnh/chết và các chủng vi khuẩn Streptococcus suis được phân lập.
• Phạm vi không gian: Điều tra thực địa và thu thập mẫu bệnh phẩm tại 5 xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (gồm các xã: Phục Linh, Tân Linh, Lục Ba, Na Mao, Bản Ngoại); phân lập và thực hiện các xét nghiệm vi sinh vật tại Viện Khoa học Sự sống – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Khóa luận được tiến hành từ ngày 25/05/2015 đến ngày 15/11/2015 (thời gian điều tra, theo dõi dịch tễ thực địa diễn ra từ ngày 25/05/2015 đến ngày 25/08/2015).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học về vi khuẩn Streptococcus suis và bệnh viêm khớp

Streptococcus suis là cầu khuẩn Gram dương (+), có hình cầu hoặc hình bầu dục, đường kính nhỏ hơn 1 µm, thường đứng đơn lẻ, đi thành đôi hoặc xếp thành chuỗi ngắn không đều nhau. Vi khuẩn không di động, không sinh nha bào nhưng có khả năng hình thành giáp mô (capsule) khi tồn tại trong mô vật chủ hoặc môi trường có chứa huyết thanh. Vi khuẩn phát triển tốt trong điều kiện hiếu khí hoặc kỵ khí tùy tiện.

Về đặc tính sinh hóa, S. suis có khả năng lên men các loại đường: Glucose, Lactose, Saccarose, Salicin, Inulin, Trehalose, Maltose; không lên men các loại đường: Mannit, Sorbitol, Mannitol, Dextrose, Xylose, Glyxerol. Vi khuẩn cho phản ứng âm tính với Catalase, Oxidase, Indol, Coagulase và Voges-Proskauer (VP). Trên môi trường thạch máu cừu hoặc thỏ, vi khuẩn thể hiện tính chất dung huyết kiểu alpha ($\alpha$ - dung huyết không hoàn toàn, tạo vòng màu xanh xung quanh khuẩn lạc) và không có khả năng phát triển trong môi trường canh thang có nồng độ NaCl 6,5%.

Về sức đề kháng, S. suis đề kháng tương đối yếu với nhiệt độ và hóa chất: trong phân sống được 104 ngày ở 0°C, 10 ngày ở 9°C, 8 ngày ở 22–25°C; sống trong bụi 25 ngày ở 9°C nhưng bị tiêu diệt ở nhiệt độ phòng trong 24 giờ. Vi khuẩn bị bất hoạt ở 70°C sau 35–40 phút, ở 100°C trong 1 phút; nhạy cảm với các dung dịch sát trùng thông thường như Phenol, Iod, Formol 1%, Cồn 70°, Acid Phenic 3–5% và nước xà phòng 1/500.

Bệnh có thể biểu hiện ở ba thể lâm sàng: thể quá cấp tính (sốt cao, triệu chứng thần kinh, bại liệt và chết nhanh), thể cấp tính (sốt, sưng khớp chân trước và chân sau, què, đi lại đau đớn) và thể mãn tính (các khớp sưng chứa nhiều dịch đục, lắng đọng fibrin, hình thành ổ áp xe, sụn khớp bị tổn thương làm lợn còi cọc suốt đời). Ngoài ra, S. suis (đặc biệt là serotype 2) là tác nhân truyền lây nguy hiểm sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua vết thương hở trong quá trình giết mổ, gây viêm màng não mủ, điếc vĩnh viễn, nhiễm trùng huyết và tử vong.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

1. Phương pháp điều tra dịch tễ học:

   • Sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên căn cứ theo vị trí địa lý tại 5 xã, theo phương thức chăn nuôi (hộ gia đình, bán công nghiệp, công nghiệp) và tình trạng vệ sinh thú y (tốt, trung bình, kém).
   • Thiết lập phiếu điều tra, quan sát trực tiếp các biểu hiện lâm sàng (sốt cao 41–42°C, sưng khớp, run rẩy, co giật, đi lại xiêu vẹo), phỏng vấn chủ hộ chăn nuôi và cán bộ thú y cơ sở để thống kê số lượng lợn mắc bệnh và số lợn chết do viêm khớp.

2. Phương pháp thu thập, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm:

   • Mẫu dịch não tủy: Tiến hành chọc hút vô trùng dịch tại các vách não sau khi mổ khám, cho vào ống nghiệm tiệt trùng nút kín.
   • Mẫu dịch khớp: Vệ sinh và sát trùng bề mặt ngoài khớp sưng bằng cồn, đốt cồn bề mặt, dùng dao mổ vô khuẩn rạch bao khớp và dùng tăm bông tiệt trùng thấm lấy dịch khớp viêm.
   • Mẫu máu: Lấy máu tĩnh mạch cổ đối với lợn sống biểu hiện triệu chứng hoặc hút máu trong xoang tim đối với lợn chết bằng bơm kim tiêm vô trùng, chuyển vào ống nghiệm chứa chất chống đông. Mọi bệnh phẩm đều được bảo quản ở nhiệt độ 2–6°C và vận chuyển về phòng thí nghiệm trong vòng 4–8 giờ.

3. Quy trình phân lập và giám định vi sinh vật:

   • Mẫu bệnh phẩm được nuôi cấy sơ bộ trên môi trường nước thịt, thạch máu, thạch MacConkey và canh thang BHI (Brain Heart Infusion Broth) ở 37°C trong 24 giờ.
   • Quan sát hình thái khuẩn lạc đặc trưng (trên thạch máu: khuẩn lạc nhỏ, bóng ướt, trắng xám, dung huyết kiểu $\alpha$; trên thạch MacConkey: khuẩn lạc nhỏ trắng trong; canh thang BHI có 6,5% NaCl: không mọc).
   • Nhuộm Gram kiểm tra hình thái học dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại 1000 lần.
   • Thực hiện các phản ứng sinh hóa: Phản ứng Oxidase (bằng giấy thấm Tetrametyl-p-phenylenediamine hydrochloride 1%), phản ứng Catalase (nhỏ $H_2O_2$ 3%), phản ứng Indol (thuốc thử Kovac's), phản ứng Voges-Proskauer (VP với Alpha naphtol 6% và NaOH 16%), phản ứng lên men các loại đường (Trehalose, Salicin, Mannitol bổ sung chỉ thị đỏ Phenol).

4. Phương pháp xác định độ mẫn cảm kháng sinh (Kháng sinh đồ):

   • Áp dụng phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch của Kirby - Bauer (1980).
   • Canh khuẩn trong BHI được trải đều trên đĩa thạch, đặt các khoanh giấy tẩm kháng sinh (Gentamicin, Amoxycillin, Penicillin G, Enrofloxacin, Tetracyclin, Ceftiofur) cách nhau 15 mm. Ủ ở 37°C trong 18–24 giờ.
   • Đo đường kính vòng vô khuẩn (mm) bằng thước kẹp và đối chiếu với bảng tiêu chuẩn của nhà cung cấp để phân loại: Mẫn cảm mạnh, Mẫn cảm trung bình, hoặc Kháng thuốc.

5. Phương pháp thử nghiệm phác đồ điều trị:

   • Chia lợn mắc bệnh viêm khớp thành 3 lô ngẫu nhiên có sự đồng đều về điều kiện nuôi dưỡng, thử nghiệm 3 phác đồ tiêm bắp liên tục 5–7 ngày kết hợp thuốc trợ sức Gluco-K-C-Namin:
     • Phác đồ 1: Kháng sinh Marcetius - New (Ceftiofur 5g/100ml) liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày + Gluco-K-C-Namin (1–2 ml/10 kg thể trọng/ngày).
     • Phác đồ 2: Kháng sinh T.Amoxigen (Amoxycillin 15g/100ml) liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày + Gluco-K-C-Namin (1–2 ml/10 kg thể trọng/ngày).
     • Phác đồ 3: Kháng sinh Enrotis - LA (Enrofloxacin 100mg/100ml) liều 3 ml/40 kg thể trọng/ngày + Gluco-K-C-Namin (1–2 ml/10 kg thể trọng/ngày).
   • Đánh giá hiệu quả dựa trên tỷ lệ khỏi bệnh, mức độ phục hồi vận động và khả năng ăn uống bình thường sau thời gian điều trị.

6. Phương pháp xử lý số liệu:

   • Tính toán các chỉ tiêu tỷ lệ mắc (%), tỷ lệ chết (%) theo công thức dịch tễ học và xử lý số liệu thống kê sinh vật học (theo Nguyễn Văn Thiện và cs., 1997) bằng phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này làm rõ tầm quan trọng của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam và nguy cơ nghiêm trọng từ bệnh viêm khớp do Streptococcus suis gây ra. Tác giả xác định rõ ràng mục đích, mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu thực địa tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đồng thời nêu bật ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu vi sinh vật học và ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng phác đồ điều trị bệnh viêm khớp cho lợn.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương tổng quan hệ thống hóa toàn diện các kiến thức nền tảng:

• Đặc điểm sinh trưởng và phát dục của lợn: Phân tích các quy luật sinh trưởng không đồng đều, quy luật sinh trưởng theo giai đoạn (trong thai và ngoài thai), chia quá trình nuôi lợn thịt thành 3 giai đoạn sinh lý (sau cai sữa 2–3 tháng tuổi, lợn choai 4–7 tháng tuổi, vỗ béo kết thúc 8–9 tháng tuổi) gắn liền với nhu cầu dinh dưỡng và mức độ nhạy cảm bệnh lý.
• Bệnh học vi khuẩn Streptococcus suis: Trình bày chi tiết hình thái, đặc tính nuôi cấy, 20 nhóm huyết thanh với 25 serotype (chủ yếu là serotype 1 và 2), các yếu tố độc lực (protein màng 44 kDa, men muramidase), cơ chế xâm nhập qua hạch amidan vào đại thực bào và hệ tuần hoàn, các thể bệnh lâm sàng (quá cấp tính, cấp tính, mãn tính) và nguy cơ lây nhiễm sang người gây viêm màng não, điếc tai.
• Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước: Tổng thuật các công trình nghiên cứu từ quốc tế (Rosenbach, Clifton-Hadley, Higgins, Vecht, ổ dịch Tứ Xuyên 2005) đến các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Thị Nội, Khương Thị Bích Ngọc, Cù Hữu Phú, các ca bệnh tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương năm 2012) về phân lập, chế tạo vắc xin và sử dụng kháng sinh phòng trị.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết toàn bộ thiết kế thực nghiệm:

• Lựa chọn 1895 con lợn điều tra tại 5 xã của huyện Đại Từ (Phục Linh, Tân Linh, Lục Ba, Na Mao, Bản Ngoại) trong thời gian từ 25/05/2015 đến 15/11/2015.
• Thiết lập quy trình thu thập và bảo quản 3 loại mẫu bệnh phẩm (dịch não tủy, dịch khớp, máu xoang tim/tĩnh mạch).
• Xây dựng sơ đồ phân lập vi khuẩn trên các môi trường nước thịt, thạch MacConkey, thạch máu và canh thang BHI.
• Chi tiết hóa từng bước thử nghiệm sinh vật hóa học (nhuộm Gram, Oxidase, Catalase, Indol, VP, lên men đường Salicin, Trehalose, Mannitol, dung huyết $\alpha$, thử nghiệm chịu mặn NaCl 6,5%).
• Mô tả phương pháp kháng sinh đồ Kirby - Bauer trên 6 loại kháng sinh và thiết kế 3 phác đồ điều trị thử nghiệm lâm sàng phối hợp kháng sinh với thuốc trợ sức Gluco-K-C-Namin.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương kết quả công bố toàn bộ dữ liệu điều tra thực địa và kết quả phòng thí nghiệm:

• Điều tra trên tổng đàn 1895 con lợn tại 5 xã phát hiện 291 con mắc viêm khớp (chiếm 15,36%) và 38 con bị chết (tỷ lệ chết 13,06% trên tổng số lợn mắc bệnh).
• Phân tích tỷ lệ mắc và chết biến động rõ rệt theo địa phương (xã Na Mao cao nhất với 19,07% mắc và 16,28% chết; xã Bản Ngoại thấp nhất với 10,84% mắc và 8,57% chết).
• Đánh giá diễn biến dịch bệnh theo tháng: Tháng 8 có tỷ lệ mắc (18,79%) và chết (14,28%) cao nhất do tác động của thời tiết giao mùa hè - thu; tháng 6 có tỷ lệ mắc thấp nhất (9,17%) và chết thấp nhất (9,80%).
• Đánh giá theo lứa tuổi: Lợn con dưới 1,5 tháng tuổi mẫn cảm nhất với tỷ lệ mắc 18,68% và tỷ lệ chết 16,47%; lợn nái và hậu bị ít mắc nhất (10,83% mắc, 5,88% chết).
• Đánh giá theo phương thức chăn nuôi: Phương thức hộ gia đình có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (27,68%) và tỷ lệ chết cao nhất (15,66%), trong khi chăn nuôi công nghiệp có tỷ lệ thấp nhất (4,80% mắc, 5,26% chết).
• Phân lập thành công các chủng vi khuẩn S. suis từ bệnh phẩm và xác định đầy đủ đặc tính sinh hóa, độ mẫn cảm kháng sinh và hiệu quả điều trị của các phác đồ thử nghiệm.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng quát về tình hình dịch tễ của bệnh viêm khớp do S. suis tại huyện Đại Từ, khẳng định vai trò của các yếu tố quản lý, thời tiết, lứa tuổi và phương thức chăn nuôi. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể về vệ sinh phòng bệnh và áp dụng phác đồ điều trị bằng kháng sinh mẫn cảm kết hợp trợ sức nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu dịch tễ học chính của đề tài

Kết quả điều tra dịch tễ học trên tổng đàn 1895 con lợn tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên được tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Tỷ lệ lợn mắc và chết do viêm khớp phân bố theo địa bàn điều tra

Địa điểm điều tra (xã)	Số lợn điều tra (con)	Số lợn viêm khớp (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Phục Linh	365	55	15,07	7	12,73
Tân Linh	403	69	17,12	9	13,04
Lục Ba	353	46	13,03	5	10,87
Na Mao	451	86	19,07	14	16,28
Bản Ngoại	323	35	10,84	3	8,57
Tính chung	1895	291	15,36	38	13,06

Bảng 2: Tỷ lệ lợn mắc và chết do viêm khớp theo các tháng theo dõi

Tháng điều tra	Số lợn điều tra (con)	Số lợn viêm khớp (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Tháng 6	556	51	9,17	5	9,80
Tháng 7	631	107	16,96	14	13,08
Tháng 8	708	133	18,79	19	14,28

Bảng 3: Tỷ lệ lợn mắc và chết do viêm khớp theo lứa tuổi

Lứa tuổi lợn	Số lợn điều tra (con)	Số lợn viêm khớp (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Lợn con ($\le$ 1,5 tháng tuổi)	455	85	18,68	14	16,47
Lợn sau cai sữa (> 1,5 – 3 tháng tuổi)	578	92	15,92	12	13,03
Lợn thịt (> 3 – 6 tháng tuổi)	705	97	13,76	11	11,34
Lợn nái và hậu bị	157	17	10,83	1	5,88

Bảng 4: Tỷ lệ lợn mắc và chết do viêm khớp theo phương thức chăn nuôi

Phương thức chăn nuôi	Số lợn điều tra (con)	Số lợn viêm khớp (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Hộ gia đình	531	147	27,68	23	15,66
Bán công nghiệp	589	106	18,01	13	12,26
Công nghiệp	775	38	4,80	2	5,26

Tiêu chuẩn đánh giá kháng sinh đồ sử dụng trong nghiên cứu

Bảng 5: Tiêu chuẩn đường kính vòng vô khuẩn đánh giá độ mẫn cảm kháng sinh (Kirby - Bauer)

Loại kháng sinh	Kháng (mm)	Mẫn cảm trung bình (mm)	Mẫn cảm mạnh (mm)
Gentamicin	$\le 12$	13 – 17	$\ge 18$
Amoxycillin	$\le 11$	12 – 15	$\ge 16$
Penicillin G	$\le 24$	0	$\ge 24$
Enrofloxacin	$\le 16$	17 – 19	$\ge 20$
Tetracyclin	$\le 14$	15 – 18	$\ge 19$
Ceftiofur	$\le 17$	18 – 20	$\ge 21$

Đóng góp và giải pháp đề xuất của tác giả

1. Đóng góp khoa học:

   • Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng có hệ thống về tình hình dịch tễ học của bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
   • Xác định rõ mối tương quan giữa tỷ lệ mắc bệnh với các yếu tố môi trường (thời tiết giao mùa), giai đoạn sinh lý (lợn con theo mẹ và sau cai sữa có tỷ lệ mắc cao nhất) và điều kiện vệ sinh, phương thức chăn nuôi.
   • Định danh các đặc tính sinh vật hóa học đặc thù của các chủng S. suis gây bệnh viêm khớp phân lập tại địa phương.

2. Giải pháp và kiến nghị ứng dụng:

   • Biện pháp chăm sóc và vệ sinh phòng bệnh: Khuyến cáo người chăn nuôi chuyển đổi phương thức chăn nuôi từ phân tán sang bán công nghiệp hoặc công nghiệp; thực hiện tiêu độc sát trùng định kỳ bằng vôi bột, Formol 1% hoặc cồn; vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, tránh lưu phân quá 1 ngày; giảm thiểu các yếu tố gây stress trong giai đoạn cai sữa và chuyển mùa.
   • Hướng dẫn điều trị thực tiễn: Đề xuất sử dụng các phác đồ điều trị có cơ sở kháng sinh đồ (ưu tiên các kháng sinh mẫn cảm như Ceftiofur, Amoxycillin, Enrofloxacin) kết hợp bắt buộc với thuốc trợ sức, trợ lực Gluco-K-C-Namin nhằm tăng cường sức đề kháng và rút ngắn thời gian hồi phục cho lợn bệnh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Phạm vi điều tra dịch tễ học thực địa mới tập trung trong khoảng thời gian 3 tháng (từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2015) tại 5 xã của huyện Đại Từ, chưa bao quát được toàn bộ các mùa trong năm cũng như các huyện lân cận thuộc tỉnh Thái Nguyên.
  • Nghiên cứu tập trung vào phương pháp nuôi cấy, giám định sinh vật hóa học và kháng sinh đồ truyền thống, chưa tiến hành định type huyết thanh chuyên sâu (serotyping) bằng kỹ thuật sinh học phân tử (PCR) để xác định tỷ lệ lưu hành của từng serotype cụ thể (serotype 1, serotype 2 hay các serotype khác).
  • Chưa tiến hành phân tích các gen quy định yếu tố độc lực (protein 44 kDa, yếu tố bám dính) và gen kháng kháng sinh của các chủng phân lập được.

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi và kéo dài thời gian điều tra dịch tễ qua tất cả các mùa trong năm trên địa bàn toàn tỉnh Thái Nguyên.
  • Ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử (PCR, Real-time PCR, giải trình tự gen) nhằm định type huyết thanh chính xác các chủng S. suis gây bệnh viêm khớp lưu hành tại địa phương.
  • Nghiên cứu phát triển và thử nghiệm vắc xin tự thân (autogenous vaccine) hoặc vắc xin tiểu phần phù hợp với các chủng S. suis thực tế tại địa phương để phòng bệnh chủ động cho đàn lợn con và lợn nái.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y, Bệnh học Động vật: Khóa luận là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp nghiên cứu dịch tễ học thực địa, quy trình lấy mẫu bệnh phẩm vô trùng (dịch não tủy, dịch khớp, máu) và các bước thao tác giám định vi sinh vật chuẩn mực.
  • Cán bộ thú y cơ sở và người chăn nuôi: Cung cấp nhận thức đầy đủ về nguy cơ của bệnh viêm khớp do S. suis, các triệu chứng lâm sàng nhận biết sớm và cách thức lựa chọn kháng sinh điều trị kết hợp thuốc trợ sức phù hợp.
  • Các nhà nghiên cứu về bệnh truyền lây (Zoonosis): Cung cấp số liệu tham khảo về sự lưu hành của vi khuẩn S. suis tại các vùng chăn nuôi, góp phần cảnh báo nguy cơ lây nhiễm sang người qua đường giết mổ và chế biến thịt lợn.

• Nội dung đáng tham khảo nhất:

  • Quy trình chi tiết lấy mẫu và phân lập vi khuẩn S. suis từ dịch não tủy và dịch bao khớp tại Phần 3.
  • Bộ tiêu chuẩn và quy trình thực hiện kháng sinh đồ đĩa giấy khuếch tán theo Kirby - Bauer.
  • Các bảng số liệu dịch tễ học thực chứng phân tích đa chiều (theo xã, tháng, lứa tuổi, phương thức nuôi) tại Phần 4.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm khớp và tỷ lệ chết trung bình tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong nghiên cứu là bao nhiêu?

Theo kết quả điều tra trên 1895 con lợn tại 5 xã thuộc huyện Đại Từ, tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp trung bình là 15,36% (291 con mắc) và tỷ lệ chết do bệnh viêm khớp là 13,06% trên tổng số lợn mắc bệnh (38 con chết).

2. Vi khuẩn Streptococcus suis phân lập trong khóa luận có những đặc điểm sinh hóa và hình thái đặc trưng nào?

Vi khuẩn S. suis phân lập được là cầu khuẩn Gram dương, đứng đơn lẻ, xếp đôi hoặc chuỗi ngắn; không di động, không sinh nha bào; lên men các loại đường Glucose, Lactose, Saccarose, Salicin, Trehalose nhưng không lên men Mannitol, Sorbitol; cho phản ứng Catalase (-), Oxidase (-), Indol (-), VP (-); gây tan máu kiểu alpha ($\alpha$) trên thạch máu thỏ và không phát triển được trong môi trường canh thang có bổ sung 6,5% NaCl.

3. Yếu tố lứa tuổi và phương thức chăn nuôi ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc và chết do viêm khớp?

Lứa tuổi càng nhỏ thì tỷ lệ mắc và chết càng cao: lợn con dưới 1,5 tháng tuổi mắc cao nhất (18,68%) và chết cao nhất (16,47%), lợn nái và hậu bị mắc thấp nhất (10,83%) và chết thấp nhất (5,88%). Theo phương thức chăn nuôi: chăn nuôi hộ gia đình có tỷ lệ mắc (27,68%) và chết (15,66%) cao nhất do điều kiện vệ sinh và chăm sóc hạn chế; chăn nuôi công nghiệp có tỷ lệ mắc (4,80%) và chết (5,26%) thấp nhất nhờ quản lý chuồng trại và vệ sinh thú y tốt.

4. Tại sao tỷ lệ lợn mắc và chết do viêm khớp trong tháng 8 lại cao nhất trong các tháng điều tra?

Tháng 8 có tỷ lệ mắc cao nhất (18,79%) và tỷ lệ chết cao nhất (14,28%) vì đây là giai đoạn giao mùa giữa mùa hè và mùa thu, nhiệt độ trung bình và số giờ nắng giảm, thời tiết biến đổi thất thường gây stress lớn cho đàn lợn (đặc biệt là lợn con mới sinh, lợn tập ăn và sau cai sữa), làm suy giảm sức đề kháng và tạo điều kiện cho S. suis bùng phát gây bệnh.

5. Những phác đồ điều trị nào đã được xây dựng và thử nghiệm trên lợn mắc bệnh viêm khớp trong khóa luận?

Tác giả đã thử nghiệm 3 phác đồ tiêm bắp 1 lần/ngày liên tục 5–7 ngày, tất cả đều kết hợp với thuốc trợ sức Gluco-K-C-Namin (1–2 ml/10 kg thể trọng/ngày):

• Phác đồ 1: Kháng sinh Marcetius - New (Ceftiofur 5g/100ml) với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày.
• Phác đồ 2: Kháng sinh T.Amoxigen (Amoxycillin 15g/100ml) với liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày.
• Phác đồ 3: Kháng sinh Enrotis - LA (Enrofloxacin 100mg/100ml) với liều 3 ml/40 kg thể trọng/ngày.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Văn Hùng đã phản ánh toàn diện và chính xác thực trạng dịch tễ bệnh viêm khớp do Streptococcus suis gây ra trên đàn lợn tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên với tỷ lệ mắc 15,36% và tỷ lệ chết 13,06%. Đề tài đã phân lập thành công, xác định rõ ràng các đặc tính sinh vật hóa học đặc trưng của vi khuẩn S. suis và thiết lập tiêu chuẩn kháng sinh đồ thực nghiệm. Các kết quả điều tra và thử nghiệm lâm sàng đã khẳng định vai trò quan trọng của điều kiện vệ sinh thú y, phương thức nuôi dưỡng và việc phối hợp kháng sinh mẫn cảm với thuốc trợ lực trong việc kiểm soát hiệu quả bệnh viêm khớp ở lợn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người. Chủ trương hiện nay của nhà nước là phát triển ngành chăn nuôi thành ngành sản xuất hàng hóa thực sự nhằm tạo ra sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và một phần cho xuất khẩu. Nói đến ngành chăn nuôi phải kể đến chăn nuôi lợn bởi tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của nó đối với đời sống kinh tế xã hội của nhân dân.

Chăn nuôi lợn đã góp phần giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và là cơ hội làm giàu cho nông dân. Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi nước ta có nhiều chuyển biến rõ rệt tăng cả về số lượng và chất lượng. Song việc chăn nuôi đang gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng chủ yếu đến hiệu quả kinh tế của chăn nuôi đó là tình hình dịch bệnh.

Để chăn nuôi lợn có hiệu quả, vấn đề vệ sinh phòng bệnh cần được đặc biệt quan tâm. Bởi dịch bệnh xảy ra là nguyên nhân chủ yếu làm ảnh hưởng đến chi phí chăn nuôi và giá thành sản phẩm. Trong chăn nuôi lợn thịt, ngoài các bệnh của lợn thịt thì bệnh viêm khớp ở lợn cũng rất đáng lo ngại, làm ảnh hưởng đáng kể tới sức sinh trưởng của lợn. Trong đó bệnh viêm khớp do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra ở lợn là một bệnh thường xuyên xảy ra trong nhiều trại lợn thịt và các hộ gia đình nuôi lợn thịt ở nước ta.

Đã có nhiều công trình nghiên cứu phòng trị bệnh nhưng vì tính chất phức tạp của nguyên nhân gây bệnh đã có nhiều loại kháng sinh và hóa dược được sử dụng để phòng và trị bệnh nhưng các kết quả thu được lại không như mong 2 muốn. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sản xuất, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra ở lợn nuôi tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị”. Mục đích nghiên cứu - Xác định được tình hình mắc bệnh viêm khớp tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên. - Xác định một số đặc điểm sinh học của vi khuẩn Streptococcus suis (S.

Suis) gây bệnh viêm khớp ở lợn nuôi tại huyện Đại Từ,tỉnh Thái Nguyên. - Đề xuất và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao. Mục tiêu nghiên cứu - Nắm được tình hình dịch tễ bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại địa bàn huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên - Xác định được một số đặc điểm sinh học của vi khuẩn S. suis gây ra bệnh viêm khớp nuôi tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên - Xây dựng một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Cung cấp các dữ liệu khoa học về vi khuẩn S. suis gây bệnh viêm khớp ở lợn. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở đánh giá tình hình bệnh viêm khớp do vi khuẩn S.

suis gây ra ở lợn nuôi tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Xác định khả năng mẫn cảm với một số loại kháng sinh của các chủng vi khuẩn S. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đề xuất và thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao. - Đáp ứng nhu cầu và đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn về phòng trị bệnh viêm khớp ở lợn.

- Xác lập cơ sở khoa học cho những nghiên cứu khác về bệnh viêm khớp ở lợn của Việt Nam góp phần trong công tác phòng và trị bệnh của lợn nuôi tại các địa bàn khác trên cả nước. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn ở các giai đoạn Theo Trần Đình Miên và Nguyễn Văn Thiện, (1975) [5] sinh trưởng là một quá trình tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng về chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn cơ thể con vật trên cơ sở tính chất di truyền từ đời trước.

Sinh trưởng mang tính chất giai đoạn, biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Khi nói đến sự sinh trưởng có nghĩa là nói đến sự phát dục vì 2 quá trình này đồng thời diễn ra trong cơ thể sinh vật, nếu như sinh trưởng là sự tích luỹ về lượng thì phát dục và sự tích luỹ về chất. Phát dục diễn ra trong quá trình thay đổi về cấu tạo, chức năng, hình thái, kích thước các bộ phận cơ thể. Phát dục của cơ thể con vật là quá trình phức tạp trải qua nhiều giai đoạn từ khi rụng trứng tới khi trưởng thành, khi con vật trưởng thành quá trình sinh trưởng chậm lại, sự tăng sinh các tế bào ở các cơ quan, tổ chức không nhiều lắm, cơ thể to ra, béo thêm nhưng chủ yếu là tích luỹ mỡ, còn phát dục xem như ở trạng thái ổn định.

* Các giai đoạn sinh trưởng và phát dục của lợn Quá trình sinh trưởng phát dục của gia súc nói chung cũng như ở lợn nói riêng đều tuân theo các quy luật: - Quy luật sinh trưởng và phát dục không đồng đều. Quy luật này thể hiện ở chỗ cường độ sinh trưởng và tốc độ tăng trọng thay đổi theo tuổi. - Quy luật sinh trưởng và phát dục theo giai đoạn, quy luật này được chia ra làm 2 giai đoạn đó là giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. Giai đoạn trong thai gồm: Thời kỳ phôi thai từ 1 - 22 ngày, thời kỳ tiền phôi thai từ 23 - 38 ngày, thời kỳ thai nhi từ 39 - 114 ngày.

5 Trong thực tế sản xuất người ta chia ra lợn chửa kỳ I là bắt đầu từ khi thụ thai đến 84 ngày. Lợn chửa kỳ II từ 84 ngày đến trước khi đẻ 1 tuần, giai đoạn này rất quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng sơ sinh và tỷ lệ nuôi sống, 3/4 khối lượng sơ sinh được sinh trưởng ở giai đoạn chửa kỳ II. Theo Trương Lăng (1995) [2] bào thai lợn tháng thứ 2 phát triển tăng 33,5 lần so với tháng thứ nhất, tháng thứ 3 phát triển tăng 8,7 lần và 3 tuần tháng thứ 4 chỉ tăng 2,2 lần. Nếu lợn chửa kỳ II mà nuôi dưỡng kém, sau khi sinh dù nuôi dưỡng tốt, lợn con vẫn chậm lớn, ảnh hưởng đến khối lượng cai sữa và thời gian nuôi cho đến khối lượng xuất chuồng.

Giai đoạn ngoài cơ thể mẹ gồm: Thời kỳ bú sữa, thời kỳ thành thục, thời kỳ trưởng thành, thời kỳ già cỗi. Trước kia thời kỳ bú sữa của lợn ở Việt Nam thông thường là 60 ngày. Hiện nay một số cơ sở chăn nuôi đã tiến hành cai sữa sớm ở 21, 28, 35 hay 45 ngày tuổi, thức ăn của lợn con chủ yếu ở thời kỳ này là bú sữa mẹ.Tuy nhiên muốn lợn con sinh trưởng nhanh hơn, khối lượng khi cai sữa cao hơn ta phải bổ sung thêm thức ăn. Sau khi tách mẹ những ngày đầu thức ăn phải đảm bảo sao cho lợn con tăng trọng đều mỗi ngày như khi bú mẹ.

Có như vậy, lợn con đưa vào nuôi thịt hay hậu bị không bị chậm lớn. Đây là điều kiện để cai sữa sớm cho lợn con. Trên cơ sở nắm vững những đặc điểm và quy luật sinh trưởng, phát dục của gia súc, có thể trong một mức độ nào đó chúng ta tạo điều kiện cho con vật phát triển tốt ngay lúc đó còn là bào thai, nâng cao sức sản xuất và phẩm chất giống sau này. - Dựa vào đặc điểm sinh lý, quy luật sinh trưởng của lợn thịt mà chia quá trình nuôi lợn thịt ra 3 giai đoạn: + Giai đoạn 1 (giai đoạn sau cai sữa): 2 - 3 tháng tuổi (1 - 2 tháng nuôi): 6 Đặc điểm giai đoạn này: Lợn chuyển từ sống theo mẹ, bằng sữa mẹ sang sống tự lập, chịu sự nuôi dưỡng, chăm sóc của con người.

Lợn có tốc độ phát triển nhanh (đặc biệt là tổ chức cơ bắp và xương cốt). Bộ máy tiêu hoá phát triển chưa hoàn thiện, khả năng tiêu hoá thức ăn còn hạn chế. Vì vậy thức ăn giai đoạn này đòi hỏi phải có phẩm chất tốt, tránh thức ăn ôi mốc, lên men. Tỷ lệ thức ăn tinh chiếm 80 - 90%, thức ăn giàu đạm 15 - 18% trong khẩu phần thức ăn.

Dùng đạm động vật để bổ sung. Tỷ lệ xơ thô trong khẩu phần thấp (4 - 5%), khoáng và Vitamin (VTM) cao (bổ sung chúng dưới dạng Premix khoáng, VTM 0. Có thể bổ sung thức ăn đậm đặc, kháng sinh thô trong khẩu phần để kích thích sinh trưởng và phòng bệnh cho lợn. Ngoài ra, thức ăn giai đoạn này phải chế biến tốt để lợn dễ tiêu hoá, hấp thu dinh dưỡng và tránh ỉa chảy.

Giai đoạn này lợn cần phải được vận động, tắm nắng tự do. + Giai đoạn lợn choai: 4 - 7 tháng tuổi (3 - 5 tháng nuôi): Giai đoạn này lợn phát triển rất mạnh về xương, cơ bắp. Bộ máy tiêu hoá đã phát triển hoàn thiện nên lợn có khả năng tiêu hoá, hấp thu tốt các loại thức ăn. Khả năng thích nghi tốt với điều kiện sống.

Vì vậy trong giai đoạn này ta có thể dè xẻn thức ăn tinh (tiết kiệm TĂ tinh), tăng thức ăn thô xanh để tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở nước ta. Tỷ lệ thức ăn xanh có thể chiếm 30 - 40% (tính theo giá trị dinh dưỡng khẩu phần). Song để lợn phát triển tốt ngoại hình, tầm vóc, chú ý phải cung cấp đủ protein, khoáng, VTM và cho vận động, tắm nắng nhiều. + Giai đoạn nuôi kết thúc: 8 - 9 tháng tuổi (6 - 7 tháng nuôi): Giai đoạn này lợn đã phát triển hoàn thiện, tích mỡ là chính.

Để thúc đẩy nhanh quá trình vỗ béo, cần tập trung thức ăn tinh, thức ăn giàu bột đường (tỷ lệ thức ăn tinh giai đoạn này nên chiếm 85 - 90% trong khẩu phần), dè xẻn thức ăn giàu đạm (tỷ lệ thức ăn giàu đạm nên khoảng 10 - 12% trong khẩu 7 phần), giảm thức ăn thô xanh (chỉ khoảng 10 - 15% trong khẩu phần). Đồng thời hạn chế vận động, tạo bóng tối, yên tĩnh cho lợn nghỉ ngơi, ngủ nhiều, chóng béo. Hiểu biết về bệnh viêm khớp ở lợn Viêm khớp là yếu tố gây què ở lợn.