Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của bệnh suy hô hấp ở gà do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy hô hấp ở gà ai cập do ornithobacterium, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Phunsavan Nammaninin
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Trần Anh Đào
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy hô hấp ở gà Ai Cập do Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.7. Ý nghĩa của đề tài
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.1.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
• 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Động vật nghiên cứu
• 3.5. Mẫu bệnh phẩm nghiên cứu
• 3.6. Nội dung nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng
• 3.7.2. Phương pháp mổ khám
• 3.7.3. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu
• 3.7.4. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn
• 3.7.5. Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý
• 3.7.6. Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học
• 3.7.7. Xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu chẩn đoán bệnh ORT bằng phương pháp phân lập vi khuẩn
• 4.1.1. Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm
• 4.1.2. Kết quả nghiên cứu phân lập vi khuẩn
• 4.1.3. Kết quả kiểm tra một số đặc tính sinh hóa của vi khuẩn ORT
• 4.2. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý chủ yếu của gà mắc bệnh ORT
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu một số biểu hiện triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT
• 4.2.2. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh lý đại thể của gà mắc ORT
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh lý vi thể ở gà mắc ORT
• 4.2.4. Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu huyết học của gà mắc ORT
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh suy hô hấp ở gà do Ornithobacterium rhinotracheale

Bệnh suy hô hấp ở gà do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm. Bệnh này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1981 và đã gây ra thiệt hại lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi. Vi khuẩn này có thể gây ra các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn gà. Việc hiểu rõ về bệnh này là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale là một loại vi khuẩn gram âm, có hình dạng que và thường gây ra các triệu chứng hô hấp ở gà. Vi khuẩn này có khả năng sống sót trong môi trường khắc nghiệt và có thể lây lan nhanh chóng trong đàn gà. Nghiên cứu cho thấy vi khuẩn này có thể kháng lại một số loại kháng sinh, làm cho việc điều trị trở nên khó khăn.

1.2. Tình hình dịch bệnh suy hô hấp ở gà

Tình hình dịch bệnh do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra đang diễn biến phức tạp tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Bệnh thường xảy ra ở gà con và gà đẻ, gây ra các triệu chứng như ho, khó thở, và giảm năng suất trứng. Việc theo dõi và kiểm soát dịch bệnh là rất quan trọng để bảo vệ đàn gà và giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

II. Vấn đề và thách thức trong chẩn đoán bệnh suy hô hấp ở gà

Chẩn đoán bệnh suy hô hấp do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Việc phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm cũng đòi hỏi kỹ thuật cao và thời gian. Do đó, cần có các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác hơn để phát hiện bệnh kịp thời.

2.1. Triệu chứng lâm sàng của bệnh suy hô hấp

Triệu chứng lâm sàng của bệnh suy hô hấp do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra bao gồm ủ rũ, giảm ăn, và khó thở. Những triệu chứng này thường xuất hiện ở gà con từ 3-6 tuần tuổi và có thể dẫn đến tỷ lệ chết cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

2.2. Khó khăn trong việc phân lập vi khuẩn

Việc phân lập vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale từ mẫu bệnh phẩm là một thách thức lớn. Vi khuẩn này có thể tồn tại trong môi trường mà không gây triệu chứng, làm cho việc phát hiện trở nên khó khăn. Cần có các phương pháp chẩn đoán hiện đại như PCR và ELISA để nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh suy hô hấp ở gà do ORT

Nghiên cứu bệnh suy hô hấp ở gà do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra thường sử dụng các phương pháp quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám, và phân lập vi khuẩn. Những phương pháp này giúp xác định các đặc điểm bệnh lý và đưa ra các biện pháp điều trị hiệu quả.

3.1. Phương pháp quan sát triệu chứng lâm sàng

Phương pháp quan sát triệu chứng lâm sàng là bước đầu tiên trong việc chẩn đoán bệnh. Các triệu chứng như ho, khó thở, và giảm ăn sẽ được ghi nhận để đánh giá tình trạng sức khỏe của đàn gà. Việc ghi chép cẩn thận sẽ giúp ích cho quá trình chẩn đoán và điều trị sau này.

3.2. Phương pháp phân lập vi khuẩn

Phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm là một trong những phương pháp quan trọng để xác định sự hiện diện của Ornithobacterium rhinotracheale. Việc nuôi cấy vi khuẩn trên môi trường thích hợp sẽ giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh và tính nhạy cảm với kháng sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu bệnh suy hô hấp ở gà

Kết quả nghiên cứu về bệnh suy hô hấp do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra đã chỉ ra rằng bệnh này có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ đàn gà và nâng cao năng suất.

4.1. Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng

Nghiên cứu cho thấy triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh ORT thường là ủ rũ, giảm ăn, và khó thở. Tỷ lệ chết ở gà con có thể lên đến 10% nếu không được điều trị kịp thời. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm bệnh.

4.2. Biện pháp phòng ngừa và điều trị

Các biện pháp phòng ngừa như tiêm phòng vắc xin và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học là rất quan trọng trong việc kiểm soát bệnh. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng kháng sinh cần được thực hiện cẩn thận để tránh tình trạng kháng thuốc.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu bệnh suy hô hấp ở gà

Bệnh suy hô hấp do Ornithobacterium rhinotracheale gây ra là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi gia cầm. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị hiệu quả là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn gà và giảm thiểu thiệt hại kinh tế. Tương lai của nghiên cứu này cần tập trung vào việc phát triển các vắc xin hiệu quả và các phương pháp điều trị mới.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về ORT

Nghiên cứu về Ornithobacterium rhinotracheale cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh học và dịch tễ học của vi khuẩn này. Việc phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác sẽ giúp kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn.

5.2. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa

Cần có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả như tiêm phòng vắc xin và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Việc giáo dục người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc phòng ngừa bệnh cũng là một yếu tố quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp với tổng đàn đạt quy mô khoảng 350 triệu con, đóng góp to lớn vào nguồn cung thực phẩm và thu nhập của người dân nông thôn. Trên thế giới, theo thống kê từ Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO), tổng đàn gà duy trì ổn định ở mức xấp xỉ 1,4 tỷ con. Đi cùng với sự phát triển của các mô hình chăn nuôi thâm canh và bán công nghiệp là áp lực dịch bệnh đường hô hấp ngày càng nghiêm trọng. Trong đó, hội chứng suy hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây thiệt hại kinh tế nặng nề, làm tăng tỷ lệ chết từ 2% đến 10% ở gà thịt và có thể gây tử vong đột ngột lên tới 20% trong 2 ngày ở gà con khi có biến chứng toàn thân.

Đề tài luận văn thạc sĩ Thú y "Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy hô hấp ở gà Ai Cập do Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra" được thực hiện nhằm xác định rõ nét các biểu hiện triệu chứng lâm sàng, biến đổi bệnh lý đại thể, tổn thương mô bệnh học vi thể và đặc tính sinh học của vi khuẩn. Nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 8 năm 2017 tại 6 xã thuộc huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc – vùng trọng điểm phát triển giống gà Ai Cập, kết hợp các xét nghiệm chuyên sâu tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Sinh học Thú y thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Với tỷ lệ phân lập dương tính đạt 49,01% (25/51 mẫu bệnh phẩm), công trình cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy, giúp nâng cao năng lực chẩn đoán phân biệt, tối ưu hóa phác đồ điều trị và giảm thiểu rủi ro kinh tế cho người chăn nuôi gia cầm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu dựa trên hệ thống phân loại vi sinh học hiện đại và cơ chế bệnh sinh của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale. Về mặt phân loại học phân tử, vi khuẩn ORT thuộc liên họ ribosome rRNA nhóm V (Cythophaga - Flavobacterium - Bacteroides phylum), có quan hệ gần gũi với hai loài vi khuẩn gây bệnh gia cầm nguy hiểm là Riemerella anatipestifer và Coenonia anatina. Trên thế giới, các nhà khoa học đã định danh được 18 serotype (từ A đến R), trong đó serotype A chiếm ưu thế tuyệt đối với 97% chủng phân lập trên gà và 61% trên gà tây.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm và cơ chế cốt lõi:

• Bệnh hô hấp phức hợp (Complex Respiratory Disease): Hội chứng suy giảm hô hấp tiến triển cấp tính hoặc mạn tính, dễ bùng phát khi gặp các yếu tố bất lợi về mật độ nuôi, thông gió kém hoặc bội nhiễm cùng E. coli, Mycoplasma, virus Newcastle và IB.
• Tính đa hình vi sinh vật (Bacterial Pleomorphism): Vi khuẩn ORT là trực khuẩn Gram âm, không di động, không sinh nha bào, có dạng que ngắn 0,2 đến 0,9 µm trên môi trường thạch nhưng kéo dài tới 15 µm trong môi trường lỏng.
• Kháng kháng sinh tự nhiên: Đặc tính đề kháng tự nhiên với nhóm aminoglycoside, đặc biệt là Gentamycin.
• Phản ứng viêm xuất tiết tơ huyết: Cơ chế vi khuẩn kích thích tăng tính thấm thành mạch, tiết dịch nhầy và lắng đọng fibrin tạo thành các khối bã đậu gây bít tắc đường thở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp mô tả cắt ngang dịch tễ học thực địa và phương pháp thực nghiệm vi sinh, bệnh lý trong phòng thí nghiệm. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 51 mẫu bệnh phẩm (dịch xoang mũi, dịch khí quản, nhu mô phổi) thu thập ngẫu nhiên có chủ đích từ các đàn gà Ai Cập nghi mắc bệnh tại 6 xã thuộc huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, đồng thời theo dõi lâm sàng trên 400 gà đẻ và phân tích 20 block mô bệnh học. Mẫu được phân tầng theo 3 nhóm tuổi: 3-6 tuần tuổi (25 mẫu), 7-20 tuần tuổi (15 mẫu) và trên 20 tuần tuổi (11 mẫu).

Phương pháp phân lập vi khuẩn sử dụng môi trường thạch máu Columbia Blood Agar Base (CBA) bổ sung 10 µg/ml Gentamycin, ủ ở nhiệt độ 37°C trong điều kiện 5% CO2 từ 24 đến 48 giờ. Việc bổ sung Gentamycin là giải pháp chọn lọc tối ưu nhằm ức chế sự phát triển quá mức của các vi khuẩn tạp nhiễm như E. coli hay Proteus, tạo điều kiện cho khuẩn lạc ORT phát triển thuần khiết. Các đặc tính sinh hóa được kiểm định bằng hệ thống phản ứng tiêu chuẩn gồm Catalase, Oxidase, Indole, thạch ba đường TSI và khả năng lên men các loại đường. Tổn thương mô học được xử lý qua quy trình đúc khối paraffin, cắt lát mỏng và nhuộm Haematoxilin - Eosin (HE) để quan sát dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10x đến 100x. Chỉ tiêu huyết học được phân tích tự động bằng máy Celldyn-3700 và toàn bộ số liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác lập 4 phát hiện khoa học và thực tiễn quan trọng:

1. Tỷ lệ nhiễm và phân lập vi khuẩn ORT ở mức cao: Trong 51 mẫu bệnh phẩm thu thập từ 6 xã, có 25 mẫu cho kết quả phân lập dương tính, đạt tỷ lệ 49,01%. Tỷ lệ nhiễm có sự phân hóa rõ nét giữa các địa phương, cao nhất tại xã Đồng Tĩnh với 66,66% (10/15 mẫu), xã Hợp Hòa đạt 62,5% (5/8 mẫu), xã Hoàng Tân đạt 50,0% (6/12 mẫu), xã Kim Long và Thanh Vân cùng đạt 33,33% (2/6 mẫu), riêng xã Đạo Tú ghi nhận 0% (0/4 mẫu). Gà ở giai đoạn 3-6 tuần tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất, chiếm 49,02% tổng số mẫu nghi ngờ.

2. Triệu chứng lâm sàng điển hình và suy giảm năng suất đàn gà đẻ: Khảo sát trên 25 cá thể gà dương tính cho thấy 100% (25/25 con) có biểu hiện tăng tiết dịch, vảy mỏ và khó thở dạng vươn cổ; 72% (18/25 con) giảm ăn; 68% (17/25 con) sưng phù mí mắt; 60% lông xơ xác và 56% ủ rũ. Theo dõi trên 400 gà đẻ mắc bệnh ghi nhận 76,25% (305/400 con) vỏ trứng kém chất lượng, 64,75% (259/400 con) giảm tỷ lệ ấp nở, 60,5% (242/400 con) giảm kích thước trứng, 56,25% (225/400 con) đẻ trứng méo mó và 38,25% (153/400 con) sụt giảm sản lượng đẻ.

3. Bệnh tích đại thể đặc trưng ở đường hô hấp và nội tạng: Mổ khám 25 cá thể gà bệnh phát hiện 100% (25/25 con) xuất huyết khí quản, 100% (25/25 con) có nút bã đậu tại ngã ba khí phế quản, 100% (25/25 con) viêm túi khí chứa bọt mủ giống sữa chua, 96% (24/25 con) viêm phổi hóa mủ và 92% (23/25 con) có tơ huyết bám trên bề mặt nội tạng. Ngoài ra, tổn thương tim gồm viêm ngoại tâm mạc tơ huyết chiếm 80% và cơ tim sưng phù mềm chiếm 76%.

4. Tổn thương mô bệnh học vi thể nghiêm trọng: Phân tích 20 tiêu bản vi thể nhuộm HE ghi nhận 90% (18/20 mẫu) xuất huyết khí quản, 85% (17/20 mẫu) sung huyết biểu mô khí quản, 75% (15/20 mẫu) thâm nhiễm đại thực bào ở phổi, 70% (14/20 mẫu) hình thành ổ hoại tử thâm nhiễm bạch cầu heterophil và 65% (13/20 mẫu) phù nề hạ niêm mạc khí quản.

Thảo luận kết quả

Kết quả thu được phản ánh chính xác cơ chế sinh bệnh học của vi khuẩn ORT. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn bám dính vào lớp biểu mô có lông rung của đường hô hấp trên, giải phóng độc tố kích thích phản ứng viêm xuất tiết cấp tính. Dịch rỉ viêm chứa lượng lớn protein, fibrinogen kết hợp cùng xác bạch cầu thoái hóa nhanh chóng đông vón lại thành các khối bã đậu đặc quánh tại ngã ba khí phế quản. Hiện tượng bít tắc cơ học này giải thích lý do vì sao 100% gà bệnh phải vươn cổ ngáp khí và liên tục thực hiện phản xạ vảy mỏ để tống dị vật ra ngoài.

So sánh với các nghiên cứu trên đàn gia cầm tại châu Âu và Bắc Mỹ, các tổn thương tại phổi (96%) và túi khí (100%) có sự tương đồng cao về mặt cơ chế. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các bệnh tích toàn thân như viêm màng não (48%) và viêm ngoại tâm mạc (80%) tại thực địa Vĩnh Phúc cho thấy vi khuẩn ORT tại khu vực này có độc lực cao hoặc đàn gà bị suy giảm miễn dịch do điều kiện chuồng trại nóng ẩm, mật độ cao. Về mặt phân tích dữ liệu, các phát hiện này có thể được biểu diễn rõ ràng qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nhiễm theo nhóm tuổi hoặc bảng đối chiếu song song giữa bệnh tích đại thể và vi thể, giúp kỹ thuật viên thú y dễ dàng liên hệ giữa triệu chứng lâm sàng và tổn thương thực thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh ORT trên đàn gà Ai Cập và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho ngành chăn nuôi, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp thực tiễn:

1. Tiêu chuẩn hóa quy trình xét nghiệm vi sinh tại các phòng thí nghiệm thú y: Áp dụng bắt buộc môi trường thạch máu bổ sung 10 µg/ml Gentamycin trong nuôi cấy sơ cấp ở điều kiện 5% CO2 nhằm nâng tỷ lệ phân lập thành công lên trên 60%, kết hợp kỹ thuật PCR để chẩn đoán phát hiện mầm bệnh nhanh chóng trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi tiếp nhận bệnh phẩm.

2. Nâng cao điều kiện an toàn sinh học và kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi: Duy trì mật độ nuôi hợp lý dưới 8 con/m2, kiểm soát nồng độ khí amoniac (NH3) trong chuồng dưới 15 ppm bằng hệ thống thông gió chủ động. Thực hiện phun tiêu độc khử trùng định kỳ bằng dung dịch glutaraldehyde 0,5% hoặc hỗn hợp acid formic 0,5% với thời gian tiếp xúc tối thiểu 15 phút nhằm tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu ngoài môi trường.

3. Thiết lập phác đồ điều trị kháng sinh hợp lý dựa trên kết quả kháng sinh đồ: Tuyệt đối không sử dụng Gentamycin để điều trị do vi khuẩn ORT đề kháng hoàn toàn; ưu tiên chỉ định Amoxicillin với liều 250 ppm hoặc Chlortetracycline liều 500 ppm pha nước uống liên tục từ 4 đến 5 ngày ngay trong 48 giờ đầu khi đàn gà xuất hiện triệu chứng hô hấp ban đầu.

4. Định hướng nghiên cứu và phát triển vắc-xin phòng bệnh: Các cơ quan nghiên cứu thú y cần đẩy mạnh giải trình tự gen các chủng ORT thực địa để xác định serotype lưu hành chính, tiến tới sản xuất vắc-xin vô hoạt đa giá tiêm phòng cho đàn gà giống trước 4 tuần tuổi nhằm tạo miễn dịch thụ động truyền qua trứng bảo hộ tối ưu cho gà con.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn thạc sĩ mang lại giá trị khoa học và ứng dụng sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

• Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên trang trại: Nắm bắt các triệu chứng lâm sàng đặc thù (vươn cổ thở, vảy mỏ) và bệnh tích giải phẫu (nút bã đậu ngã ba khí quản, túi khí phủ bọt mủ) để chẩn đoán phân biệt chính xác bệnh ORT với CRD, Coryza, ILT và dịch cúm gia cầm, từ đó kê đơn điều trị đúng hướng, loại bỏ việc dùng kháng sinh không hiệu quả.
• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Bệnh lý Thú y: Khai thác quy trình nuôi cấy vi sinh chọn lọc bổ sung kháng sinh, hệ thống phản ứng sinh hóa và hình ảnh tiêu bản mô bệnh học nhuộm HE làm học liệu giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về bệnh truyền nhiễm gia cầm.
• Chủ trang trại và doanh nghiệp sản xuất gia cầm: Ứng dụng các khuyến nghị về quản lý tiểu khí hậu, kiểm soát chất lượng không khí và chăm sóc gà đẻ để bảo vệ đàn giống, nâng tỷ lệ ấp nở từ mức suy giảm dưới 65% phục hồi về mức chuẩn trên 85%.
• Cán bộ quản lý dịch tễ và kiểm soát dịch bệnh động vật: Sử dụng số liệu tỷ lệ lưu hành 49,01% tại thực địa để xây dựng bản đồ dịch tễ học bệnh ORT vùng đồng bằng sông Hồng, phục vụ công tác quy hoạch vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh.

Câu hỏi thường gặp

• Đàn gà ở lứa tuổi nào có nguy cơ mắc bệnh ORT cao nhất? Gà ở mọi lứa tuổi đều có thể nhiễm bệnh, tuy nhiên nhóm gà giò từ 3 đến 6 tuần tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất, chiếm 49,02% trong tổng số mẫu khảo sát. Ở giai đoạn này, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện kết hợp với áp lực môi trường khiến bệnh dễ bùng phát cấp tính, tỷ lệ tử vong dao động từ 2% đến 10%.

• Triệu chứng lâm sàng đặc trưng nhất để nhận diện bệnh ORT trên đàn gà là gì? Triệu chứng lâm sàng điển hình nhất là 100% cá thể gà bệnh xuất hiện hiện tượng tăng tiết dịch mũi, liên tục vảy mỏ và phải vươn dài cổ để đớp không khí. Khi mổ khám, bệnh tích không thể nhầm lẫn là sự xuất hiện của nút bã đậu đặc bít kín ngã ba khí phế quản và dịch viêm sủi bọt như sữa chua trong túi khí.

• Vì sao không nên sử dụng kháng sinh Gentamycin để điều trị bệnh ORT? Thực nghiệm vi sinh chứng minh các chủng vi khuẩn ORT phân lập đều kháng tự nhiên với Gentamycin. Nồng độ 10 µg/ml Gentamycin chỉ được dùng làm chất ức chế chọn lọc trong môi trường thạch máu để phân lập vi khuẩn; việc đưa kháng sinh này vào phác đồ điều trị thực địa sẽ gây thất bại và lãng phí kinh phí.

• Bệnh ORT gây ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến năng suất đàn gà đẻ? Khi đàn gà đẻ bị nhiễm ORT, chất lượng trứng suy giảm nghiêm trọng với 76,25% trứng có vỏ mỏng xù xì, 60,5% giảm kích thước và 56,25% trứng bị méo mó. Đồng thời, tỷ lệ ấp nở bị kéo giảm mạnh xuống dưới 65%, làm giảm sút trực tiếp hiệu quả kinh tế của các cơ sở ấp nở con giống.

• Tổn thương mô bệnh học vi thể nổi bật nhất của bệnh ORT là gì? Trên tiêu bản nhuộm HE, 90% mẫu khí quản bị xuất huyết niêm mạc và 85% sung huyết biểu mô. Tại phổi, 75% mẫu có sự thâm nhiễm dày đặc của đại thực bào, 70% hình thành các ổ hoại tử chứa bạch cầu heterophil và 65% xuất hiện ổ mủ viêm khu trú làm suy giảm chức năng trao đổi khí.

Kết luận

• Luận văn khẳng định sự lưu hành phổ biến của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale trên đàn gà Ai Cập tại miền Bắc với tỷ lệ phân lập dương tính đạt 49,01% tại thực địa.
• Công trình xác lập bộ triệu chứng và bệnh tích nhận diện chuẩn xác gồm phản xạ vươn cổ ngáp khí (100%), nút bã đậu ngã ba khí phế quản (100%), viêm túi khí bã đậu (100%) và xuất huyết khí quản vi thể (90%).
• Nghiên cứu chứng minh đặc tính kháng tự nhiên của vi khuẩn ORT đối với Gentamycin và chuẩn hóa quy trình phân lập trên môi trường thạch máu bổ sung 10 µg/ml Gentamycin ở điều kiện 5% CO2.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học vững chắc giúp chẩn đoán phân biệt bệnh ORT với các hội chứng hô hấp phức hợp khác, mở đường cho việc xây dựng phác đồ điều trị kháng sinh hợp lý.
• Đề tài tạo tiền đề quan trọng cho các nghiên cứu dịch tễ học phân tử, giải trình tự gen và phát triển vắc-xin vô hoạt phòng bệnh đặc hiệu trong giai đoạn 1 đến 3 năm tới.

Để bảo vệ đàn gia cầm và ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch suy hô hấp phức hợp, các trang trại chăn nuôi và kỹ thuật viên thú y cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ quy trình an toàn sinh học và phương pháp chẩn đoán chuyên sâu được đúc kết từ công trình nghiên cứu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHUNSAVAN NAMMANININ NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA BỆNH SUY HÔ HẤP Ở GÀ AI CẬP DO Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) GÂY RA Ngành: Thú Y Mã Số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Bùi Trần Anh Đào NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu do bản thân tôi thực hiện. Toàn bộ số liệu do tôi nghiên cứu và thu thập được từ việc thâm nhập, quan sát và theo dõi trong thực tế. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Phunsavan Nammaninin i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Bùi Trần Anh Đào đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh lý Thú y, phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Sinh học Thú y, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Phunsavan Nammaninin ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài.

Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nguyên cứu ORT tại Việt Nam. Bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium Rhinotracheale (ORT) gây ra. Một số đặc điểm của vi khuẩn Ornithobacterium Rhinotracheale (ORT) .3 Một số đặc điểm của bệnh ORT.

Nguyên nhân gây bệnh. Dịch tễ học của bệnh. Triệu chứng lâm sàng. Bệnh tích đại thể.

Bệnh tích vi thể. Huyết thanh học. Chẩn đoán phân biệt. Phòng bệnh và điều trị.

18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Động vật nghiên cứu. Mẫu bệnh phẩm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu chẩn đoán bệnh ORT bằng phương pháp phân lập vi khuẩn. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý chủ yếu của gà mắc bệnh ORT. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng.

Phương pháp mổ khám. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn. Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý.

Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học. Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Kết quả nghiên cứu chẩn đoán bệnh ORT bằng phương pháp phân lập vi khuẩn.

Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm. Kết quả nghiên cứu phân lập vi khuẩn. Kết quả kiểm tra một số đặc tính sinh hóa của vi khuẩn ORT .2 Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý chủ yếu của gà mắc bệnh ORT. Kết quả nghiên cứu một số biểu hiện triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT.

Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh lý đại thể của gà mắc ORT. 32 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả nghiên cứu một số biến đổi bệnh lý vi thể ở gà mắc O. Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu huyết học của gà mắc ORT - O.

Kết luận và kiến nghị. Chẩn đoán bệnh ORT bằng phương pháp phân lập vi khuẩn. Đặc điểm bệnh lý chủ yếu của gà mắc bệnh ORT. 42 Tài liệu tham khảo.

44 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh AGP Accelerated Graphics Port BHB Brain Heart Broth BHI Brain heart infusion broth CBA Columbia Blood Aagar Base CRD Chronic Respiratory Disease DIA Dot Immunobinding assay DNA Deoxyribonucleic acid ELISA Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations FBS Fetal bovine serum HE Haematoxilin – Eosin IB Infectious bronchitis IC Infectious Coryza ILT Infectious Laryngo Tracheitis NC Negative control ORT Ornithobacterium rhinotracheale PAP Peroxidase - anti peroxidase PB Pasteurella broth PC Positive control PCR Polymerase chain reaction rRNA Ribosomal ribonucleic acid TBE Tris-Borate electrophoresis buffer TSI Tryple Sugar Iron Agar USA United States of America vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm gà Ai cập mắc ORT. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT. Kết quả kiểm tra một số đặc tính sinh hóa của vi khuẩn ORT.

Kết quả nghiên cứu một số triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Kết quả nghiên cứu một số triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT. Kết quả kiểm tra bệnh tích đại thể của gà mắc ORT .7 Tổn thương vi thể ở gà măc bệnh ORT do O. rhinotracheale gây ra.

Chỉ tiêu hệ hồng cầu của gà Ai Cập mắc ORT ở 19 tuần tuôi. Chỉ tiêu sinh lý hệ bạch cầu ở gà Ai cập 19 tuần tuổi mắc bệnh ORT. 39 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. rhinotracheale có tính đa hình tự nhiên cao.

Nhuộm Gram vi khuẩn sau 48 giờ nuôi cấy (Pan et al. Hình thái khuẩn lạc vi khuẩn ORT trên môi trường (Phòng thí nghiệm trọng điểm CNSH Thú y, khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Các loại thuốc kháng sinh dùng trong điều trị bệnh ORT. Kết quả nuôi cấy vi khuẩn ORT trên môi trường thạch máu.

Kết quả kiểm tra phản ứng sinh hóa của ORT. Nhuộm tiêu bản xem hình thái vi khuẩn 0RT. Hình thái của vi khuẩn ORT (độ phóng đại 1000 lần). Triệu chứng lâm sàng của gà mắc ORT.

Bệnh tích đại thể của gà mắc ORT. Bệnh tích đại thể của gà mắc ORT. Khí quản gà khỏe, biểu mô sắp xếp trật tự, cấu chúc chặt chẽ HE10×. Phổi gà đối chứng, lòng phế nang trong sáng HE10X.

Hạ niêm mạc khí quản chứa nước phù HE10×. Sung huyết phổi HE10×. Bệnh tích vi thể ở não của gà mắc ORT. Lấy mẫu máu và bảo quản.

Công thức bạch cầu của gà Ai Cập 19 tuần tuổi mắc ORT. Công thức bạch cầu của gà Ai Cập 19 tuần tuổi khỏe mạnh. 40 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phunsavan Nammaninin Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy hô hấp ở gà Ai Cập do Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) gây ra” Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích của nghiên cứu: Xác định được các đặc điểm bệnh lý chủ yếu của bệnh, làm cơ sở cho việc chẩn đoán phân biệt với các bệnh khác và lựa chọn phương pháp phòng trị thích hợp. Phương pháp nghiên cứu: -Phương pháp quan sát các triệu chứng lâm sàng -Phương pháp mổ khám -Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu -Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn -Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý -Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học -Xử lý số liệu.

Kết quả nghiên cứu + Chẩn đoán bệnh ORT bằng phương pháp phân lập vi khuẩn - Gà ở các lứa tuổi đều có nguy cơ mắc bệnh, tỷ lệ cao nhất là nhóm 3-6 tuần tuổi. - Hầu hết các chủng vi khuẩn ORT đều kháng với kháng sinh Gentamycin. - Vi khuẩn ORT là vi khuẩn gram âm, bắt màu hồng hoặc đỏ, có hình que và đa dạng về hình thái. + Đặc điểm bệnh lý chủ yếu của gà mắc bệnh ORT - Triệu chứng lâm sàng trên gà 3-6 tuần tuổi là ủ rũ, giảm ăn, giảm tăng trọng, tăng dịch tiết,vảy mỏ và kèm theo triệu chứng phù mặt.

Tỷ lệ chết ở giai đoạn này khoảng 2-10%. ORT có thể là nguyên nhân gây chết đột ngột (dưới 20% trong 2 ngày) ở gà con với sự nhiễm trùng não và xương sọ kèm theo hoặc không kèm theo các triệu chứng hô hấp. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Trên gà đẻ bệnh thường xảy ra trong giai đoạn đầu của gà đang đẻ đạt đỉnh hay ngày trước khi đưa gà lên chuồng đẻ với triệu chứng hô hấp nhẹ, giảm ăn, giảm kích thước trứng và chất lượng vỏ trứng kém, tỷ lệ phôi và ấp nở cũng có thể bị ảnh hưởng. Tỷ lệ chết tăng nhẹ.

- Tổn thương đại thể của gà mắc ORT thường tập trung phần lớn ở đường hô hấp như: Thanh quản, khí quản, phổi và túi khí. - Tổn thương vi thể bao gồm: + Tổn thương trên khí quản là 90% khí quản xuất huyết, 85% biểu mô khí quản sung huyết. + Tổn thương trên phổi là sung huyết kèm theo một số ổ hoại tử. +Túi khí có sự dày lên nghiêm trọng và phù nề do lắng đọng tơ huyết ở các kẽ,sự thâm nhiễm của các tế bào heterophil.

- Không có sự khác nhau của các chỉ tiêu huyết học ở gà mắc bệnh ORT với gà khỏe mạnh. x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Phunsavan Nammaninin Thesis title: Study on pathological characteristics of respiratory distress in Egyptian chicken caused by Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives Identification of major pathological features of the disease, as the basis for differential diagnosis of other diseases and selection of appropriate preventive. measuresResearch Methods - Method of observing clinical symptoms - Method of surgery - Sampling and preservation methods - Methods of culture and isolation of bacteria -Method to make specimen of disease -Method of determining the hematological parameters -Statistical analysis. Main findings and conclusions + Diagnosing ORT infection by bacterial isolation method - Chickens at different ages were at risk while the highest rates were at 3-6 weeks - Most of ORT strain was resistant to Gentamycin antibiotics.