Nghiên Cứu Bào Chế Niosome Vitamin C Khóa Luận Tốt Nghiệp Tại Trường Đại Học Dược Hà Nội

Nghiên cứu bào chế niosome vitamin C mang lại giải pháp tối ưu cho việc cải thiện hiệu quả hấp thụ và bảo quản vitamin C trong sản phẩm.

• Tác giả: Khổng Duy Đăng
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Thu Giang
• Trường học: Trường Đại Học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Nghiên Cứu Bào Chế Niosome Vitamin C
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về Vitamin c
• 1.2. Tên gọi - Công thức hóa học
• 1.3. Tính chất chung
• 1.4. Tổng quan về hệ tiểu phân nano niosome
• 1.5. Ưu điểm, nhược điểm của niosome
• 1.6. Ứng dụng hệ vận chuyển niosome vào các dạng thuốc và mỹ phẩm ngoài da
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Hóa chất nguyên liệu và thiết bị thí nghiệm
• 2.3. Hóa chất và nguyên liệu sử dụng
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6. Bào chế niosome vitamin c
• 2.7. Bào chế hỗn dịch niosome vitamin c 1% và dung dịch vitamin c 1%
• 2.8. Đánh giá một số đặc tính tiểu phân niosome vitamin c
• 2.9. Hình thái tiểu phân niosome vitamin c
• 2.10. Đánh giá độ ổn định hóa học của vitamin c được nạp trong niosome
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM, KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Định lượng vitamin c bằng phương pháp đo quang
• 3.2. Khảo sát một số thông số kỹ thuật
• 3.3. Khảo sát thời gian cất quay tạo màng film
• 3.4. Khảo sát thời gian siêu âm
• 3.5. Khảo sát thành phần công thức bào chế
• 3.6. Khảo sát tỉ lệ mol span 60/vitamin E
• 3.7. Khảo sát tỉ lệ dược chất/tá dược
• 3.8. Khảo sát nồng độ dung dịch vitamin c
• 3.9. Đánh giá hình thái tiểu phân niosome vitamin c
• 3.10. Đánh giá độ ổn định hóa học của niosome vitamin c
• 3.11. Thẩm định một số chỉ tiêu của phương pháp HPLC
• 3.12. Độ ổn định hóa học của vitamin c nạp trong niosome
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về Niosome Vitamin C tại Trường Đại Học Dược Hà Nội

Niosome là một hệ tiểu phân dạng nang có kích thước nhỏ, được sử dụng để cải thiện độ ổn định của các hoạt chất như Vitamin C. Tại Trường Đại Học Dược Hà Nội, nghiên cứu về bào chế niosome Vitamin C đã được thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và bảo quản sản phẩm. Vitamin C có nhiều lợi ích cho sức khỏe và sắc đẹp, nhưng lại dễ bị oxy hóa. Việc bào chế niosome giúp khắc phục nhược điểm này, tạo ra sản phẩm có độ ổn định cao hơn.

1.1. Niosome là gì Đặc điểm và ứng dụng

Niosome là hệ tiểu phân có khả năng nạp dược chất, giúp cải thiện tính thấm và độ ổn định của hoạt chất. Chúng có thể mang cả dược chất thân nước và thân dầu, mở ra nhiều ứng dụng trong lĩnh vực dược phẩm và mỹ phẩm.

1.2. Tại sao chọn Vitamin C cho nghiên cứu này

Vitamin C là một chất chống oxy hóa mạnh, có tác dụng làm sáng da và chống lão hóa. Tuy nhiên, nó dễ bị oxy hóa, do đó việc bào chế niosome giúp bảo vệ và duy trì hiệu quả của Vitamin C trong sản phẩm.

II. Thách thức trong việc bào chế Niosome Vitamin C

Việc bào chế niosome Vitamin C gặp nhiều thách thức, bao gồm độ ổn định của hoạt chất và khả năng nạp dược chất. Vitamin C dễ bị phân hủy dưới tác động của ánh sáng và nhiệt độ, điều này làm giảm hiệu quả của sản phẩm. Nghiên cứu tại Trường Đại Học Dược Hà Nội đã chỉ ra rằng việc tối ưu hóa quy trình bào chế là rất cần thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

2.1. Độ ổn định của Vitamin C trong niosome

Độ ổn định của Vitamin C trong niosome phụ thuộc vào nhiều yếu tố như pH, nhiệt độ và ánh sáng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng niosome có thể bảo vệ Vitamin C khỏi sự oxy hóa, kéo dài thời gian sử dụng sản phẩm.

2.2. Khả năng nạp dược chất trong niosome

Khả năng nạp dược chất của niosome là một yếu tố quan trọng trong việc bào chế. Nghiên cứu đã khảo sát các tỉ lệ khác nhau của các thành phần trong công thức để tối ưu hóa khả năng nạp Vitamin C.

III. Phương pháp bào chế Niosome Vitamin C hiệu quả

Nghiên cứu tại Trường Đại Học Dược Hà Nội đã áp dụng nhiều phương pháp bào chế niosome Vitamin C. Các phương pháp này bao gồm sử dụng các chất hoạt động bề mặt và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm có độ ổn định cao và khả năng nạp dược chất tốt.

3.1. Quy trình bào chế niosome

Quy trình bào chế niosome bao gồm các bước như hòa tan, khuấy trộn và tạo màng. Mỗi bước đều cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối cùng.

3.2. Đánh giá đặc tính của niosome Vitamin C

Đánh giá đặc tính của niosome Vitamin C bao gồm kiểm tra kích thước tiểu phân, độ ổn định hóa học và khả năng nạp dược chất. Các chỉ tiêu này giúp xác định hiệu quả của quy trình bào chế.

IV. Kết quả nghiên cứu về Niosome Vitamin C

Kết quả nghiên cứu cho thấy niosome Vitamin C có độ ổn định cao hơn so với các dạng bào chế thông thường. Sản phẩm này không chỉ bảo vệ Vitamin C khỏi sự oxy hóa mà còn cải thiện khả năng thẩm thấu qua da. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho việc phát triển sản phẩm mới trong lĩnh vực dược phẩm và mỹ phẩm.

4.1. Đánh giá hiệu quả của niosome Vitamin C

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng niosome Vitamin C có khả năng cải thiện độ sáng và độ đàn hồi của da. Kết quả này được xác nhận qua các thử nghiệm lâm sàng.

4.2. Ứng dụng thực tiễn của niosome Vitamin C

Niosome Vitamin C có thể được ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc da, giúp cải thiện tình trạng da và ngăn ngừa lão hóa. Sản phẩm này hứa hẹn sẽ trở thành xu hướng trong ngành mỹ phẩm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Niosome Vitamin C

Nghiên cứu bào chế niosome Vitamin C tại Trường Đại Học Dược Hà Nội đã mở ra nhiều triển vọng mới cho ngành dược phẩm và mỹ phẩm. Việc ứng dụng công nghệ niosome không chỉ giúp cải thiện độ ổn định của Vitamin C mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng sản phẩm. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình bào chế và mở rộng ứng dụng của niosome trong các sản phẩm khác.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các công thức niosome mới với các hoạt chất khác nhau, nhằm mở rộng ứng dụng trong lĩnh vực dược phẩm và mỹ phẩm.

5.2. Tác động của niosome đến sức khỏe và sắc đẹp

Niosome Vitamin C không chỉ mang lại lợi ích cho sức khỏe mà còn giúp cải thiện sắc đẹp. Việc phát triển sản phẩm này có thể tạo ra những bước tiến mới trong ngành công nghiệp làm đẹp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Vitamin C (L-acid ascorbic) là một hoạt chất chống oxy hóa tan trong nước được ứng dụng rộng rãi trong các sản phẩm dược mỹ phẩm chăm sóc da. Hoạt chất này có các tác dụng sinh học quan trọng bao gồm: ức chế enzyme tyrosinase nhằm điều hòa và ngăn chặn quá trình sinh tổng hợp hắc tố melanin (hỗ trợ làm sáng da, mờ thâm nám), tham gia vào phản ứng hydroxyl hóa proline và lysine với vai trò đồng yếu tố cho các enzyme prolyl và lysyl hydroxylase nhằm thúc đẩy tổng hợp collagen duy trì độ đàn hồi của da, đồng thời ức chế enzyme MMP-1 (phân giải collagen type I, II, III) và hỗ trợ bảo vệ mô da trước tác hại của tia cực tím (UV).

Mặc dù có nhiều hoạt tính sinh học giá trị, vitamin C lại có độ bền hóa học rất kém. Cấu trúc phân tử chứa nhóm endiol khiến vitamin C có tính khử mạnh và tính acid ($pK_a \approx 4,2$), rất dễ bị phân hủy và oxy hóa dưới tác động của các yếu tố môi trường như ánh sáng, nhiệt độ, pH kiềm, oxy hòa tan và sự hiện diện của các ion kim loại chuyển tiếp (đặc biệt là sắt và đồng). Nhược điểm này làm cho các chế phẩm mỹ phẩm thông thường chứa acid ascorbic bị giảm hàm lượng nhanh chóng, đổi màu sau khi mở nắp và đòi hỏi điều kiện bảo quản nghiêm ngặt (như bảo quản lạnh), gây hạn chế lớn trong sản xuất và sử dụng thực tế.

Để khắc phục rào cản về độ ổn định và cải thiện khả năng vận chuyển hoạt chất qua hàng rào biểu bì da, xu hướng công nghệ hiện đại tập trung vào việc bao gói dược chất trong các hệ mang thuốc kích thước nano. Trong đó, niosome là hệ tiểu phân nano dạng nang cấu tạo bởi các lớp màng kép chất diện hoạt không ion hóa bao quanh nhân nước. So với liposome (hệ chất mang sử dụng phospholipid dễ bị oxy hóa và có giá thành cao), niosome thể hiện nhiều ưu điểm vượt trội: độ bền hóa học cao hơn, chi phí nguyên liệu thấp, quy trình bào chế dễ kiểm soát, có khả năng nạp đồng thời cả chất thân nước vào khoang nội bào và chất thân dầu vào màng kép, đồng thời cải thiện đáng kể tính thấm qua lớp sừng của da.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài "Nghiên cứu bào chế niosome vitamin C" được thực hiện tại Bộ môn Bào chế - Trường Đại học Dược Hà Nội nhằm giải quyết 02 mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Bào chế được niosome vitamin C.
2. Đánh giá được một số đặc tính của tiểu phân niosome vitamin C.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hệ tiểu phân niosome vitamin C và hỗn dịch chứa niosome vitamin C. Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện trong phạm vi phòng thí nghiệm tại Bộ môn Bào chế, Trường Đại học Dược Hà Nội (hoàn thành vào tháng 06/2022).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên lý thuyết về cấu trúc màng kép của chất diện hoạt không ion hóa, động học chuyển pha gel - tinh thể lỏng ($T_c$), cơ chế thấm qua lớp sừng của da và động học phân hủy oxy hóa - khử của acid ascorbic.

Thành phần và vai trò trong công thức

• Chất diện hoạt không ion hóa (Span 60 - Sorbitan monostearate): Đóng vai trò chất tạo khung màng kép cho nang niosome. Span 60 có chuỗi alkyl no dài và nhiệt độ chuyển pha cao ($T_c \approx 53^\circ\text{C}$), giúp tạo màng niosome cứng vững và tăng hiệu suất nạp dược chất.
• Chất ổn định màng và chống oxy hóa (Vitamin E - $\alpha$-tocopherol): Đóng vai trò chất ổn định màng thay thế cho cholesterol truyền thống. Nhóm -OH của vitamin E tạo liên kết hydro với nhóm hydrocarbon của Span 60, làm tăng độ bền cơ học của màng, giảm hiện tượng rò rỉ dược chất và ngăn chặn sự khuếch tán của các gốc tự do từ môi trường nước qua màng.
• Chất tạo phức khóa ion kim loại (Dinatri EDTA): Khóa các vết ion kim loại nặng xúc tác cho phản ứng tự oxy hóa của acid ascorbic.
• Môi trường hydrat hóa: Nước tinh khiết đã được khử oxy hòa tan bằng nhiệt/khí trơ, điều chỉnh về pH 5,0–6,5 bằng dung dịch $\text{NaHCO}_3$ 10%.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Phương pháp bào chế: Sử dụng phương pháp hydrat hóa màng film (Thin-film hydration method).
  • Tạo màng film: Hòa tan Span 60 và Vitamin E trong 10 mL dicloromethan, cất quay thu hồi dung môi trên hệ thống Buchi R-210 ở $30^\circ\text{C}$, tốc độ 100 vòng/phút, áp suất 0,08–0,1 MPa trong 20 phút để tạo màng film lipid mỏng khô trên thành bình cầu 1000 mL.
  • Hydrat hóa: Bổ sung dung dịch vitamin C và Na EDTA đã chỉnh pH vào bình chứa màng film, quay phân tán ở $30^\circ\text{C}$, 100 vòng/phút trong 15 phút.
  • Thu nhỏ kích thước: Siêu âm đồng nhất hỗn dịch niosome thô trong bể siêu âm Wise Clean (tần số 40 kHz).
  • Tinh sạch: Tách vitamin C tự do khỏi hỗn dịch niosome bằng ống siêu lọc Amicon® Ultra-4, ly tâm lạnh ở 5000 vòng/phút tại $15^\circ\text{C}$ trong 20–30 phút trên máy ly tâm Supra R22.
• Phương pháp xác định đặc tính tiểu phân:
  • Kích thước tiểu phân (KTTP - Z-average) và chỉ số đa phân tán (PDI): Đo bằng phương pháp tán xạ ánh sáng động (Dynamic Light Scattering - DLS) trên máy Malvern Zetasizer Nano ZS90, sử dụng cuvet nhựa trong suốt, pha loãng mẫu bằng nước cất lọc qua màng cellulose acetat $0,2,\mu\text{m}$ (tốc độ đếm photon 200–400 Kcps).
  • Hình thái tiểu phân: Quan sát bằng kính hiển vi điện tử quét trường phát xạ (FESEM). Mẫu được sấy chân không trên khung carbon, phủ màng platin mỏng trong 35 giây để tăng dẫn điện và quét ở điện thế 1–1,5 kV, độ phóng đại 3000–10000 lần.
• Phương pháp phân tích và định lượng:
  • Quang phổ hấp thụ UV-Vis (Hitachi U-1800): Định lượng vitamin C toàn phần và tự do để tính hiệu suất nạp (EE%) và khả năng nạp (LC%) tại bước sóng cực đại $\lambda_{\max} = 265,\text{nm}$ trong môi trường đệm citro-phosphat pH 6,5.
  • Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC Shimadzu): Định lượng hàm lượng vitamin C trong thử nghiệm theo dõi độ ổn định hóa học. Cột phân tích Hypersil™ BDS C8 ($4,6 \times 150,\text{mm}, 5,\mu\text{m}$); pha động: hỗn hợp methanol : dung dịch $\text{Na}_2\text{HPO}_4$ 80 mM (tỷ lệ 3:7 v/v, chỉnh pH 7,8); tốc độ dòng 0,6 mL/phút; thể tích tiêm $20,\mu\text{L}$; detector UV tại bước sóng 278 nm; dung dịch pha loãng mẫu là nước tinh khiết chỉnh pH 2,5 bằng acid orthophosphoric.
• Công thức tính toán:
  • Hiệu suất nạp thuốc: $$\text{EE} (%) = \left(1 - \frac{C_{\text{tự do}}}{C_{\text{toàn phần}}}\right) \times 100%$$
  • Khả năng nạp dược chất: $$\text{LC} (%) = \frac{m_{\text{Vit C ban đầu}} - m_{\text{Vit C tự do}}}{m_{\text{Span 60}} + m_{\text{Vitamin E}}} \times 100%$$

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về dược chất, hệ chất mang nano và tổng kết các nghiên cứu liên quan:

• Dược lý và hóa học của Vitamin C: Trình bày cấu trúc phân tử ($\text{C}_6\text{H}_8\text{O}_6$, $M = 146,14,\text{g/mol}$), tính chất hóa lý, vai trò tăng hấp thu sắt non-heme, phòng ngừa bệnh Scurvy, hỗ trợ điều trị bệnh đường hô hấp và cơ chế sinh hóa trên da (sơ đồ 3 bước ức chế tổng hợp melanin từ tyrosine qua DOPAquinon, liên kết chéo tổng hợp collagen, tương tác hiệp đồng với vitamin E chống lại quá trình cháy nắng/đỏ da do tia bức xạ mặt trời). Bảng tổng hợp các dạng mỹ phẩm thương mại chứa vitamin C (SkinCeuticals, Drunk Elephant, Obagi, Martiderm, The Ordinary, Timeless, CeraVe).
• Hệ tiểu phân nano niosome: Phân tích cấu trúc màng kép lipid không ion, phân loại theo kích thước và cấu trúc phiến (SUV: 10–100 nm, LUV: 100–3000 nm, MLV: >1000 nm), vai trò của các tá dược màng (Span, Tween, cholesterol, vitamin E, các phân tử tích điện DCP, STR) và cơ chế khuếch tán qua lớp sừng/nang lông/tuyến mồ hôi.
• Tổng quan nghiên cứu: Điểm cứu các công trình niosome dùng ngoài da như niosome rutin trong gel lô hội (Hoàng Thị Hiền, 2019), niosome niacinamide (Rise Desnita), niosome tretinoin (Maria Manconi), niosome benzoyl peroxide (Gagan Goyal) và niosome arbutin (Aryana Radmard).

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết danh mục trang thiết bị, nguồn gốc hóa chất (đạt tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam V, EP8, tinh khiết phân tích) và quy trình chuẩn hóa thực nghiệm:

• Thiết lập quy trình chuẩn bị mẫu niosome bằng phương pháp bốc hơi quay tạo màng film và hydrat hóa.
• Quy trình thẩm định tính thích hợp của phương pháp đo quang phổ UV-Vis tại $\lambda_{\max} = 265,\text{nm}$ (chứng minh Span 60, Vitamin E, EDTA không gây hấp thụ phụ tại bước sóng đo).
• Quy trình thẩm định hệ thống sắc ký HPLC: kiểm tra độ lặp lại diện tích pic, thời gian lưu qua 6 lần tiêm lặp lại ($RSD < 2%$) và xây dựng khoảng tuyến tính từ 2 đến $25,\mu\text{g/mL}$.
• Mô tả điều kiện bảo quản mẫu khảo sát độ ổn định trong 7 ngày ở 2 điều kiện: nhiệt độ phòng ($20\text{--}30^\circ\text{C}$) và ngăn mát tủ lạnh ($2\text{--}8^\circ\text{C}$) trong lọ thủy tinh loại 1 bọc giấy bạc tránh sáng.

Chương 3: Thực nghiệm, kết quả và bàn luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm khảo sát đơn yếu tố để tối ưu hóa công thức và quy trình bào chế:

1. Thẩm định phương pháp định lượng UV-Vis

Đường chuẩn quang phổ vitamin C trong đệm citro-phosphat pH 6,5 tại bước sóng 265 nm thể hiện độ tuyến tính cao trong khoảng nồng độ $1\text{--}10,\mu\text{g/mL}$ với phương trình hồi quy $y = 0,0829x + 0,0195$ ($R^2 = 0,9999$).

2. Khảo sát các thông số kỹ thuật bào chế

• Khảo sát thời gian cất quay tạo màng film: Khảo sát các mốc 20, 40, 60, 90 phút (giữ cố định tỷ lệ Span 60/Vitamin E 7/3 mol/mol, Vitamin C 1%, Na EDTA 0,5%, siêu âm 15 phút).

Ký hiệu mẫu	Thời gian cất quay (phút)	Kích thước tiểu phân (d.nm)	Chỉ số PDI	Hiệu suất nạp EE (%)	Khả năng nạp LC (%)
M1	20	$263,7 \pm 3,28$	$0,191 \pm 0,027$	$34,78 \pm 0,24$	$8,08 \pm 0,06$
M2	40	$269,8 \pm 4,77$	$0,266 \pm 0,020$	$26,57 \pm 0,52$	$6,16 \pm 0,18$
M3	60	$244,7 \pm 5,86$	$0,253 \pm 0,012$	$22,58 \pm 0,11$	$5,23 \pm 0,07$
M4	90	$220,1 \pm 5,61$	$0,231 \pm 0,023$	$22,23 \pm 0,78$	$5,14 \pm 0,15$

Nhận xét: Kéo dài thời gian cất quay làm giảm hiệu suất nạp (giảm từ 34,78% xuống 22,23%) do phá vỡ liên kết giữa Span 60 và Vitamin E. Mốc thời gian 20 phút cho kết quả tối ưu nhất.

• Khảo sát thời gian siêu âm: Khảo sát các mốc 15, 30, 45, 60 phút trên bể siêu âm (cố định thời gian cất quay 20 phút).

Ký hiệu mẫu	Thời gian siêu âm (phút)	Kích thước tiểu phân (d.nm)	Chỉ số PDI	Hiệu suất nạp EE (%)	Khả năng nạp LC (%)
M5	15	$263,7 \pm 3,28$	$0,191 \pm 0,027$	$34,78 \pm 0,24$	$8,08 \pm 0,06$
M6	30	$246,7 \pm 3,59$	$0,221 \pm 0,020$	$25,56 \pm 1,22$	$5,94 \pm 0,32$
M7	45	$233,1 \pm 4,50$	$0,347 \pm 0,020$	$21,53 \pm 0,67$	$5,00 \pm 0,15$
M8	60	$223,8 \pm 1,51$	$0,280 \pm 0,020$	$20,15 \pm 1,42$	$4,68 \pm 0,33$

Nhận xét: Siêu âm kéo dài sinh nhiệt và gây vỡ cấu trúc nang niosome, làm giảm EE%. Thời gian 15 phút cho EE cao nhất và PDI thấp nhất.

3. Khảo sát thành phần công thức bào chế

• Khảo sát tỷ lệ mol Span 60 / Vitamin E: Thay đổi tỷ lệ mol từ 8/2 đến 5/5 (tổng lượng lipid cố định 1 mmol).

Ký hiệu mẫu	Tỷ lệ mol Span 60 / Vit E	KTTP (d.nm)	Chỉ số PDI	Hiệu suất nạp EE (%)	Khả năng nạp LC (%)
M9	8/2	$180,6 \pm 1,98$	$0,480 \pm 0,058$	$21,45 \pm 0,39$	$4,98 \pm 0,09$
M10	7/3	$263,7 \pm 3,28$	$0,191 \pm 0,027$	$34,78 \pm 0,24$	$8,08 \pm 0,06$
M11	6/4	$186,8 \pm 4,94$	$0,263 \pm 0,007$	$29,85 \pm 0,45$	$6,93 \pm 0,10$
M12	5/5	$95,55 \pm 1,20$	$0,232 \pm 0,008$	$14,35 \pm 0,08$	$3,33 \pm 0,02$

Nhận xét: Tỷ lệ 7/3 (mẫu M10) tạo màng kép ổn định nhất, cho EE và LC vượt trội. Tăng hàm lượng Vitamin E quá cao (5/5) làm giảm nồng độ chất diện hoạt tạo khung, dẫn đến giảm khả năng tạo nang.

• Khảo sát tỷ lệ Dược chất / Tá dược dầu (tổng lượng lipid 0,5; 1,0; 2,0 mmol):

Ký hiệu mẫu	Lượng tá dược dầu (mmol)	KTTP (d.nm)	Chỉ số PDI	Hiệu suất nạp EE (%)	Khả năng nạp LC (%)
M13	0,5	$211,8 \pm 4,26$	$0,298 \pm 0,021$	$19,56 \pm 0,37$	$9,09 \pm 0,17$
M14	1,0	$263,7 \pm 3,28$	$0,191 \pm 0,027$	$34,78 \pm 0,24$	$8,08 \pm 0,06$
M15	2,0	$280,4 \pm 18,03$	$0,138 \pm 0,053$	$59,40 \pm 0,86$	$6,90 \pm 0,10$

Nhận xét: Tăng lượng tá dược màng lên 2 mmol (M15) giúp hình thành mật độ nang lớn hơn, nâng EE lên $59,40%$ và giảm PDI xuống 0,138.

• Khảo sát nồng độ dung dịch Vitamin C nạp vào hệ (1%, 3%, 5%, 7%, 10% w/v):

Ký hiệu mẫu	Nồng độ Vit C (%)	KTTP (d.nm)	Chỉ số PDI	Hiệu suất nạp EE (%)	Khả năng nạp LC (%)
M16	1%	$280,4 \pm 18,03$	$0,138 \pm 0,053$	$59,40 \pm 0,86$	$6,89 \pm 0,10$
M17	3%	$254,4 \pm 12,08$	$0,244 \pm 0,018$	$48,83 \pm 1,18$	$17,03 \pm 0,41$
M18	5%	$266,7 \pm 6,40$	$0,285 \pm 0,023$	$44,59 \pm 0,93$	$26,66 \pm 0,56$
M19	7%	$278,5 \pm 4,50$	$0,428 \pm 0,048$	$31,37 \pm 0,66$	$25,56 \pm 0,53$
M20	10%	$222,1 \pm 19,27$	$0,546 \pm 0,101$	$21,26 \pm 2,11$	$24,81 \pm 2,46$

Nhận xét: Nồng độ 5% (M18) đạt mức dung hòa tối ưu giữa hiệu suất nạp ($44,59%$) và tải lượng hoạt chất nạp vào màng ($LC = 26,66%$), dải phân bố kích thước đồng đều ($PDI < 0,3$). Mẫu M20 (10%) bị ngả màu vàng nhạt do vitamin C nồng độ cao bị oxy hóa nhanh và có PDI không đạt chuẩn ($0,546$). Mẫu M18 được lựa chọn là công thức tối ưu.

4. Đánh giá hình thái tiểu phân (FESEM)

Ảnh chụp hiển vi điện tử quét trường phát xạ (FESEM) của công thức tối ưu xác nhận các tiểu phân niosome có dạng hình cầu tròn đều, bề mặt nhẵn, phân tán biệt lập không kết tụ, kích thước hạt nằm trong khoảng 200–300 nm, phù hợp với kết quả đo DLS.

5. Thẩm định HPLC và đánh giá độ ổn định hóa học

• Thẩm định HPLC:
  • Tính thích hợp hệ thống: Tiêm 6 lần lặp lại dung dịch chuẩn $10,\mu\text{g/mL}$ cho thời gian lưu trung bình $t_R = 3,1095,\text{phút}$ với $RSD = 0,19%$; diện tích pic trung bình đạt $913898,5$ với $RSD = 1,58%$ (đạt yêu cầu $RSD < 2%$).
  • Độ tuyến tính: Khoảng nồng độ $2\text{--}25,\mu\text{g/mL}$ cho phương trình hồi quy $y = 103069x - 42601$ với hệ số tương quan $R^2 = 0,9988$.
• Độ ổn định hóa học sau 7 ngày:

Điều kiện bảo quản	Tỷ lệ Vitamin C còn lại trong Niosome (%)	Tỷ lệ Vitamin C còn lại trong Dung dịch tự do (%)
Bảo quản lạnh ($2\text{--}8^\circ\text{C}$)	Cao hơn rõ rệt	Thấp hơn niosome
Nhiệt độ phòng ($20\text{--}30^\circ\text{C}$)	Ổn định tốt	Phân hủy mạnh

Chênh lệch tỷ lệ suy giảm vitamin C giữa điều kiện nhiệt độ phòng và ngăn mát tủ lạnh ở mẫu niosome chỉ là 5,94%, trong khi ở mẫu dung dịch vitamin C tự do mức chênh lệch lên tới 12,2%. Cấu trúc màng kép niosome cùng tá dược EDTA và nước khử oxy đóng vai trò hàng rào vật lý - hóa học ngăn cản hiệu quả tác nhân oxy hóa từ môi trường.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Xác lập thông số công nghệ bào chế chuẩn: Phương pháp hydrat hóa màng film với nhiệt độ cất quay $30^\circ\text{C}$, tốc độ 100 vòng/phút, áp suất chân không 0,08–0,1 MPa trong 20 phút; hydrat hóa ở $30^\circ\text{C}$ trong 15 phút; siêu âm thu nhỏ kích thước tiểu phân ở tần số 40 kHz trong 15 phút.
2. Xác lập công thức tối ưu (M18):
   • Span 60: $0,6028,\text{g}$
   • Vitamin E: $0,2584,\text{g}$ (tỷ lệ mol Span 60 / Vitamin E = 7/3, tổng lượng lipid 2 mmol)
   • Vitamin C: $0,5,\text{g}$ (nồng độ dung dịch hydrat hóa 5%)
   • Dinatri EDTA: $0,05,\text{g}$ ($0,5%$) trong nước tinh khiết đã khử oxy hòa tan, chỉnh pH 5,0–6,5 bằng $\text{NaHCO}_3$ 10%.
3. Thông số hóa lý của hệ niosome tối ưu:
   • Hình thái: Dạng hình cầu đồng nhất qua ảnh FESEM.
   • Kích thước tiểu phân trung bình: $266,7 \pm 6,40,\text{nm}$.
   • Chỉ số đa phân tán PDI: $0,285 \pm 0,023$ (phân bố kích thước hẹp, đồng đều).
   • Hiệu suất nạp dược chất (EE): $44,59 \pm 0,93%$.
   • Khả năng nạp dược chất (LC): $26,66 \pm 0,56%$.
4. Cải thiện độ ổn định hóa học: Giảm thiểu rõ rệt tốc độ phân hủy của vitamin C sau 7 ngày thử nghiệm, hạn chế độ nhạy cảm của hoạt chất với nhiệt độ phòng (chênh lệch suy giảm hàm lượng giữa 2 điều kiện bảo quản giảm từ 12,2% ở dạng dung dịch xuống còn 5,94% ở hệ niosome).

Kiến nghị của tác giả

• Tiếp tục nghiên cứu kết hợp hệ niosome vitamin C đã bào chế vào các dạng bào chế mỹ phẩm cụ thể (như gel, kem hoặc serum bôi ngoài da).

Đóng góp học thuật và thực tiễn

• Khóa luận đã chứng minh tính khả thi của việc sử dụng phối hợp Span 60 và Vitamin E (vừa là chất chống oxy hóa, vừa thay thế cholesterol làm chất ổn định màng kép) để tạo hệ niosome nano nạp acid ascorbic.
• Thiết lập được quy trình bào chế đơn giản, có khả năng lặp lại và kiểm soát tốt các chỉ tiêu chất lượng nano bằng các phương pháp phân tích quang phổ và sắc ký chuẩn hóa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được ghi nhận từ văn bản:
  • Thời gian khảo sát độ ổn định hóa học còn ngắn (mới theo dõi tại mốc 7 ngày sau bào chế).
  • Nghiên cứu mới dừng lại ở việc đánh giá đặc tính của hệ phân tán niosome và hỗn dịch niosome 1%, chưa tiến hành đưa vào dạng bào chế mỹ phẩm hoàn chỉnh (như gel hydrogel hay nhũ tương).
  • Chưa thực hiện các thử nghiệm giải phóng dược chất in vitro qua màng nhân tạo hoặc thử nghiệm tính thấm qua da ex vivo.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Nghiên cứu ứng dụng đưa niosome vitamin C vào công thức các sản phẩm mỹ phẩm hoàn chỉnh.
  • Kéo dài thời gian theo dõi độ ổn định dài hạn và độ ổn định gia tốc theo hướng dẫn ICH.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận cung cấp giá trị tham khảo thực nghiệm trực tiếp cho:

1. Sinh viên, học viên ngành Dược học và Công nghệ Dược phẩm: Cung cấp quy trình chi tiết về phương pháp hydrat hóa màng film tạo hệ nano niosome, phương pháp siêu lọc Amicon tách dược chất tự do và quy trình thẩm định HPLC định lượng hoạt chất dễ bị oxy hóa.
2. Cán bộ nghiên cứu và phát triển (R&D) Dược mỹ phẩm: Cung cấp thông số công thức cụ thể (tỷ lệ Span 60/Vitamin E/EDTA) giúp bảo vệ các hoạt chất chống oxy hóa nhạy cảm với môi trường nhằm kéo dài tuổi thọ cho các chế phẩm bôi ngoài da.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu lại sử dụng Vitamin E trong thành phần màng niosome thay vì dùng Cholesterol như các công thức thông thường?

Trong công thức niosome, Vitamin E đóng vai trò là chất ổn định màng kép: nhóm -OH của vitamin E tạo liên kết hydro với nhóm hydrocarbon của Span 60, giúp tăng độ bền cơ học của màng và giảm sự rò rỉ dược chất. Đồng thời, Vitamin E là một chất chống oxy hóa tan trong dầu, giúp ngăn chặn sự khuếch tán của các gốc tự do qua màng và hiệp đồng làm tăng độ ổn định hóa học cho Vitamin C được nạp bên trong khoang nước.

2. Thông số kỹ thuật của quy trình cất quay tạo màng film và siêu âm được lựa chọn là gì?

Quy trình kỹ thuật tối ưu bao gồm:

• Cất quay tạo film: Nhiệt độ $30^\circ\text{C}$, tốc độ quay 100 vòng/phút, áp suất chân không 0,08–0,1 MPa, thời gian cất quay 20 phút.
• Hydrat hóa: Thực hiện ở $30^\circ\text{C}$, tốc độ 100 vòng/phút trong 15 phút.
• Siêu âm thu nhỏ hạt: Sử dụng bể siêu âm tần số 40 kHz trong thời gian 15 phút.

3. Công thức niosome tối ưu (mẫu M18) có các thông số đặc tính tiểu phân như thế nào?

Công thức M18 (tỷ lệ mol Span 60 / Vitamin E là 7/3, tổng lượng lipid 2 mmol, nồng độ dung dịch Vitamin C nạp vào 5%) đạt được các chỉ tiêu:

• Kích thước tiểu phân trung bình: $266,7 \pm 6,40,\text{nm}$.
• Chỉ số đa phân tán (PDI): $0,285 \pm 0,023$.
• Hiệu suất nạp thuốc (EE): $44,59 \pm 0,93%$.
• Khả năng nạp dược chất (LC): $26,66 \pm 0,56%$.
• Hình thái: Dạng hình cầu, kích thước đồng nhất 200–300 nm trên ảnh chụp FESEM.

4. Điều kiện sắc ký HPLC dùng để thẩm định và đánh giá độ ổn định của Vitamin C trong khóa luận là gì?

Điều kiện phân tích HPLC bao gồm:

• Cột phân tích: Hypersil™ BDS C8 ($4,6 \times 150,\text{mm}, 5,\mu\text{m}$).
• Pha động: Methanol : dung dịch $\text{Na}_2\text{HPO}_4$ 80 mM (tỷ lệ 3:7 v/v, chỉnh pH 7,8).
• Tốc độ dòng: 0,6 mL/phút; thể tích tiêm mẫu: $20,\mu\text{L}$; bước sóng phát hiện UV: 278 nm.
• Dung dịch pha loãng: Nước tinh khiết chỉnh pH 2,5 bằng acid orthophosphoric.
• Phương trình đường chuẩn: $y = 103069x - 42601$ ($R^2 = 0,9988$, khoảng $2\text{--}25,\mu\text{g/mL}$).

5. Kết quả đánh giá độ ổn định hóa học sau 7 ngày chứng minh ưu thế của niosome Vitamin C như thế nào?

Sau 7 ngày theo dõi, tỷ lệ phần trăm Vitamin C còn lại trong hệ niosome đều cao hơn so với dung dịch Vitamin C tự do ở cả hai điều kiện bảo quản ($20\text{--}30^\circ\text{C}$ và $2\text{--}8^\circ\text{C}$). Mức độ suy giảm hàm lượng của niosome Vitamin C giữa nhiệt độ phòng và ngăn mát tủ lạnh chỉ chênh lệch 5,94%, trong khi dung dịch Vitamin C tự do có mức chênh lệch suy giảm lên đến 12,2%, chứng minh hệ niosome bảo vệ tốt hoạt chất khỏi tác động phân hủy của nhiệt độ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Khổng Duy Đăng đã xây dựng thành công quy trình bào chế hệ tiểu phân nano niosome chứa vitamin C bằng phương pháp hydrat hóa màng film kết hợp siêu âm phân tán. Hệ niosome tối ưu sử dụng màng Span 60 và Vitamin E (tỷ lệ mol 7/3) với 2 mmol lipid và nồng độ vitamin C 5% đạt kích thước hạt $266,7,\text{nm}$, PDI $0,285$, hiệu suất nạp $44,59%$ và khả năng nạp $26,66%$. Kết quả thực nghiệm đã khẳng định cấu trúc niosome giúp nâng cao độ ổn định hóa học của vitamin C sau 7 ngày bảo quản so với dạng dung dịch tự do, tạo tiền đề thực nghiệm cho việc ứng dụng hệ chất mang nano này trong công nghệ sản xuất mỹ phẩm và dược phẩm ngoài da.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỒNG QUAN 1. Tổng quan về Vitamin c 1. Tên gọi - Công thức hóa học Vitamin c hay còn gọi là L-acid ascorbic là một loại vitamin đóng nhiều vai trò quan trọng cho sức khỏe sắc đẹp. - Công thức phân tử: C6H8O6 [71 - Khối lượng phân tử: 146,14g/mol - Tên theo IƯPAC: (5R)-[(lS)-l,2-Dihydroxyethyl]-3,4-dihydroxyfuran-2(5H)- one HO Hình 1.

Công thức phân tủ’ vitamin c 1. Tính chất chung - Tinh thề không màu hay bột kết tinh trắng hoặc gần như trăng, bị biến màu khi tiếp xúc với không khí và ẩm. [1] [49] - Độ tan: + Dễ tan trong nước, hơi tan trong ethanol 96 %. + 0,33g/ml trong nước, 0.033 g trong ethanol 95%, 0,02g/ml trong ethanol tuyệt đối, 0,01g/ml trong glycerin, 0,05g/ml trong propylen glycol.

[481 - Nhiệt độ nóng chảy: Chảy ở khoảng 190 °C kèm phân huỷ. - Tính chất hóa học: Hoá tính của vitamin c là hoá tính của nhóm chức lacton, của các nhóm hydroxyl, cùa dây nối đôi; song quan trọng nhất là hoá tính của nhóm endiol. Nhóm này quyết định các tính chất hoá học cơ bàn của vitamin C: tính acid và tính khử (dễ bị oxy hoá) [41 + Tính acid: Do hiệu ứng cảm ứng với nhóm carbonyl làm cho hydro của nhóm hydroxyl ở vị trí số 3 trở nên rất linh động và vitamin c có tinh acid khá mạnh (pKa. Vì vậy, vitamin c dễ tan trong các dung dịch hydroxyd và carbonat kim loại kiềm; tác dụng với muối tạo muối mới.

2 + Tính khử: Dạng kết tinh, nếu không có chất oxy hoá thì vitamin c khá vững bền. Dạng dung dịch trong nước, khi có mặt của không khí thì vitamin c dễ dàng bị oxy hoá. Các tác nhân xúc tác sự oxy hoá vitamin c là ánh sáng, nhiệt độ, kiềm và một số kim loại, đặc biệt là đồng, sắt và các enzym. Tác dụng dược lý Vitamin c là một vitamin tan trong nước có nhiều trong thực vật, đặc biệt là cây thuộc họ citrus.

Khác với thực vật, cơ thể con người và đa số các loài động vật không có khả năng tổng hợp vitamin c do sự thiếu hụt enzyme gluconolactone oxidase vì vậy con người luôn cần được bổ sung vitamin c hằng ngày. Vitamin c nhiều vai trò quan trọng, góp phần to lớn trong duy trì và điều hòa các chức năng bình thường của cơ thể, ngăn ngừa một số bệnh tật. Trong ngành thẩm mỹ, vitamin c được ví như “hoạt chất vàng” và được sử dụng rộng rãi trong hàng loạt các sản phẩm chăm sóc da của các thương hiệu nối tiếng đình đám như SkinCeutical, Drunk Elephant, Obagi, Biologique Recherche,. Tác dụng toàn thân a.

Chống oxy hóa, tăng cường hệ miễn dịch. Được biết đến như một chất chống oxy hóa mạnh mẽ, vitamin c hoạt động như một chất cho điện tử giúp trung hòa các gốc tự do sinh ra từ phản ứng chuyển hóa, nhờ đó bảo vệ được tính toàn viện của màng tế bào và các bào quan trong cơ thể. Vitamin c còn tham gia vào quá trình tạo Interferon - Protein tham gia vào phản ứng miễn dịch, đặc biệt là các INF a, p giúp tăng cường miễn dịch. Ngoài ra vitamin c còn làm giảm sự nhạy cảm của cơ thể với Histamin, giảm đáp ứng của cơ thể với các dị nguyên gây hại đồng thời chống stress, giúp nâng cao sức đề kháng [9], [34] [19] b.

Tăng cường sự hấp thu sắt Sắt trong thực phẩm được tồn tại chủ yếu dưới dạng nonheme - khó hấp thụ và chịu nhiều ảnh hưởng bởi các thực phấm khác được sử dụng cùng trong bữa ăn. vitamin c có khả năng kích thích và tăng cường sự hấp thu của sắt tại dạ dày và tá tràng nhờ các cơ chế chính. - Tạo điều kiện và môi trường thuận lợi giúp sắt tồn tại ở trạng thái hòa tan trong đường tiêu hóa nhờ khả năng tạo thành phức hợp chelate với ion sắt, duy trì sự hòa tan của sắt ngay cả ở pH kiềm ở tá tràng, giúp sắt dễ dàng tiếp cận màng hấp thu dưới dạng hòa tan và dễ hấp thu nhất. - Xúc tác cho quá trình chuyển Fe3+ thành Fe2+ nên giúp tăng cường sự hấp thu sắt ở tá tràng do chỉ có Fe2+ được hấp thu.

- Đảo ngược sự ảnh hưởng tiêu cực của một số thực phẩm đến sự hấp thu sắt. Một số loại thực phẩm giàu canxi, phosphat,tanin.có thể tương tác và tạo 3 thành các thành phần không tan của sắt trong đường tiêu hóa. Vitamin c có tác dụng đảo ngược sự ảnh hưởng của các thành phần này. Một nghiên cứu đã được thực hiện để chứng minh sự ảnh hưởng của canxi, phosphate lên hấp thu sẳt và tác dụng của vitamin c.

Kết quả là sự hấp thu sắt giảm đi một nửa khi có thêm sự xuất hiện của canxi, phosphate trong khi sự hấp thu này hầu như không bị suy giảm cho dù có mặt canxi, phosphate tại nhóm được dùng cùng vitamin c. Ngăn ngùa bệnh Scurvy. Được phát hiện vào năm 1912 và phân lập vào năm 1918 , vitamin c được biết đến lần đầu tiên như một yếu tố quan trọng giúp phòng chống và điều trị bệnh scurvy - căn bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến các thủy thủ sống trên biển lâu ngày do sự thiếu hụt rau xanh và trái cây (chứa nhiều vitamin C). Cái tên ascorbic, có nguồn gốc từ a- (có nghĩa là "không") và scorbutus (bệnh scurvy) cũng được đặt theo ý nghĩa trên.

Các biểu hiện chính của bệnh Scurvy bao gồm thiếu máu, suy nhược cơ thể, mệt mỏi, chảy máu tự phát, đau ở các chi đặc biệt đau ở chân, sưng phù một số bộ phận của cơ thể, đôi khi gây viêm loét lợi và rụng răng. Việc bổ sung vitamin c hằng ngày là phương pháp hiệu quả nhưng đơn giản trong việc phòng chống và ngăn ngừa bệnh scurvy [32]. Hỗ trợ trong điều trị Covid 19 Nhiều báo cáo và các phân tích tống quan về hiệu quả của việc sử dụng vitamin c trên bệnh nhân Covid-19 đã được ghi nhận. Theo một nghiên cứu quan sát được đăng tải trên Pubmed, các bệnh nhân Covid-19 được sử dụng thêm vitamin c đường tĩnh mạch íg/ngày cho thấy có sự cải thiện và giảm rõ rệt các dấu hiệu viêm cũng như ferritin và D-dimer trong máu.

Tuy nhiên, cần thực hiện nhiều thừ nghiệm hơn nữa để khắng định được tác dụng của vitamin c trong điều trị Covid 19 [15] [14]. Các tác dụng khác - Tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể như chuyển hóa lipid, glucid, protid, phenylamin, tyrosin, acid folic, norepinerphin. - Tham gia vào quá trình tổng hợp một số chất như catecholamin, hormone vở thượng thận. - Một nghiên cứu còn chỉ ra được tác dụng của vitamin c trong việc ngăn cản sự dung nạp và phụ thuộc opioid (morphin) trên chuột.

Tác dụng tại chỗ trên da a. Cải thiện tình trạng tăng sắc tố trên da Melanin là thành phần có vai trò quyết định đến màu sắc da đặc trưng của mỗi người, đồng thời đóng vai trò như hàng rào chấn bảo vệ da trước nguy cơ tốn thương dưới các tia uv của ánh nắng mặt trời. Melanin được tống họp từ tế bào biếu bì tạo 4 hắc tố - melanocytes và được dự trữ trong các bọc melanosome, quá trình sản xuất melanin được điều hòa bởi nhiều cơ chế khác nhau trong cơ thể, đảm bảo sự ổn định và bình thường hóa của màu da. Khi quá trình này bị rối loạn (tiếp xúc quá lâu ánh nắng mặt trời, phản ứng viêm do mụn, rối loạn nội tiết tố,.) các tế bào melanocyte tổng họp quá mức melanin và vận chuyển lên lóp thượng bì của da sẽ gây nên tình trạng gia tăng sắc tố trên da với nhiều biểu hiện như da không đều màu, xuất hiện các vết thâm nám, tàn nhanh, vết thâm mụn,.gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và sự tự tin của mồi người.

Quá trình tổng họp melanin trên da Quá trình trình tổng họp Melanin trên da diễn ra khá phức tạp và trải qua nhiều giai đoạn, về cơ bản, quá trình trình này gồm 3 bước chính gồm. QUÁ TRÌNH SINH TổNG HỢP MELANIN *ou i If— Hình 2. Quá trình tông họp Melanin trên da Bước 1: Tổng họp DOPAquinon. Tyrosine là tiền tố được sử dụng trong quá trình tống hợp Melanin của tế bào biểu bì tạo hắc tố.

Dưới tác dụng của enzyme tyrosinase, qua nhiều giai đoạn chuyến đổi, tyrosine được chuyển thành DOPAquinon - chuẩn bị cho quá trình tổng họp eumelanin và pheomelanin. Bước 2: Tổng hợp eumelanin và pheomelanin. Melanin gồm 2 loại eumelanin và pheomelanin, khác nhau về màu sẳc và 1 số đặc điểm. Eumelanin có màu đen, nâu đóng vai trò trong tạo màu da và mắt nâu đen trong khi pheomelanin có màu hồng dở.

Tỉ lệ eumelanin và pheomelanin được tống họp phụ thuộc chủ yếu vào sự xuất hiện của cystein - thành phần đóng vai trò xúc tác 5 cho phản ứng chuyển đổi DOPAquinon thành pheomelanin. Quá trình sản xuất eumelanin chỉ bắt đầu sau khi cystein cạn kiệt. Ớ những nguời có hoạt tính cysteine yếu, luợng eumelanin đuợc tạo ra nhiều hơn so với người bình thường melanin sau khi được tổng họp được vận chuyển và dự trữ vào các túi melanosome, khiến các túi này dần trở nên đậm màu. Bước 3: Vận chuyển Meỉanosome lên lớp trên của thượng bì.

Melanosome được vận chuyển lên da khi nhân được các tín hiệu kích thích. Dưới tác động của các yếu tố môi trường, thuốc sử dụng, chế độ sinh hoạt, thay đổi nội tết,.đặc biệt là ánh nắng mặt trời, quá trình sản xuất và chuyển các túi sắc tố melanosome trong các melanocytes có thể diễn ra mạnh mẽ hơn, là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng rối loạn sắc tố trên da. Cơ chế cải thiện tăng sắc tố da của vitamin c Vitamin c được biết đến như thành phần làm sáng da hiệu quả được ứng dụng nhiều trong hàng loạt sản phẩm chăm sóc và làm đều màu da. Trong số các dẫn chất vitamin c, acid ascorbic là hoạt chất có tác dụng làm sáng mạnh mè nhất, đem đến hiệu quả rõ rệt trong cải thiện tình trạng tăng sắc tố.

Cơ chế cải thiện tăng sắc tố da của vitamin c bao gồm: - Úc chế hoạt động của tyrosinase, ngăn chặn quá trình tống hợp melanin từ những bước đầu tiên, giúp điều hòa quá trình sản xuất sắc tố trên da. - Chống oxy hóa, bảo vệ da khỏi tác hại của gốc tự do, tác dụng trực tiếp giúp ức chế quá trình viêm trên da, giảm các tín hiệu kích thích tổng hợp melanin do tổn thương da gây nên [41]. - Thúc đẩy sự biệt hóa của các tế bào biểu bì, tăng cường quá trình tái tạo làn da mới [43].