CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẮT LƯỢNG DỊCH VỤ TẠI BỆNH VIỆN 1.1 Các khái niệm định nghĩa có liên quan 1. 1 Địch vụ y te Theo Viện Chiến lược và chính sách y tế (2012), dịch vụ y tế được xem như một loại sản phẩm mà bệnh nhân không có khả năng lựa chọn theo ý muốn của mình, mà phải tuân thủ theo yêu cầu và phụ thuộc lớn vào các co sở y tế. Phưong pháp và thời gian điều trị đối vói bệnh nhân cần xét nghiệm hoặc điều trị sẽ do bác sĩ quyết định. Do đó, quyết định về nơi điều trị được bệnh nhân lựa chọn, nhưng họ không có quyền tự chọn phương cách điều trị.
Việc chăm sóc y tế liên quan mật thiết đến sức khỏe của người bệnh, tính năng này làm cho nó khác biệt với các sản phẩm khác, người mua các sản phẩm không phải sản phẩm y tế có nhiều lựa chọn và có thể tạm thời không mua được do thiếu năng lực tài chính. Dịch vụ y tế được chia thành hai nhóm khác nhau: Dịch vụ khám, điều trị bệnh và dịch vụ y tế công cộng.2 Địch vụ thẩm khám và điều trị bệnh Theo luật KCB số: 40/2009/QH12 ngày 23/11/2009, dịch vụ khám chữa bệnh bao gồm việc hỏi về triệu chứng bệnh, quá trình bệnh trước đó của bệnh nhân, thực hiện kiểm tra thể lực và kiểm tra cận lâm sàng hoặc chức năng nếu cần thiết để đưa ra pháp đồ điều trị. Chăm sóc y tế là việc sử dụng các phương pháp kỹ thuật chuyên môn được công nhận và các loại dược phẩm đã được cấp phép trong sơ cứu, chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho bệnh nhân. Dịch vụ khám chữa bệnh được thực hiện bằng cách tương tác giữa nhân viên y tế và bệnh nhân, nhằm đáp ứng nhu cầu như kiểm tra bệnh, chẩn đoán và đề xuất hướng chăm sóc tốt nhất để cải thiện sức khỏe.
Dịch vụ khám chữa bệnh được cung cấp 7 bởi các cơ sở y tế công như trạm y tế xã, trung tâm y tế huyện/thành phố, các cơ sở y tế cấp tỉnh và trung ương và cơ sở y tế tư như phòng khám, bệnh viện tư, hiệu thuốc.3 Chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh Chất lượng dịch vụ không phải là một khái niệm nguyên khối và do đó nó dựa trên nhiều khía cạnh, mỗi khía cạnh có tầm quan trọng khác nhau đối với chất lượng dịch vụ tổng thể và tác động của chúng đến sự hài lòng của bệnh nhân (Saunders, 2008). Hệ thống y tế nên cải thiện sáu khía cạnh. Đó là: (1) hiệu quả (tuân thủ cơ sở bằng chứng và mang lại kết quả sức khỏe được cải thiện), (2) hiệu quả (tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên và tránh lãng phí), (3) khả năng tiếp cận (hợp lý về mặt địa lý và kịp thời), (4) sự chấp nhận/bệnh nhân - lấy trung tâm (có tính đến sở thích cá nhân), (5) tính công bằng (không thay đổi về chất lượng do các yếu tố như giới tính và tình trạng kinh tế xã hội) và (6) an toàn (giảm thiểu rủi ro và tác hại); nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc. Khuôn khổ này của tổ chức y tế thế giới mang tính chung chung và liên quan nhiều hơn đến hệ thống cung cấp dịch vụ công chứ không liên quan nhiều đến khía cạnh quản lý của chất lượng dịch vụ.
Hai yếu tố cấu thành chất lượng dịch vụ y tế bao gồm chất lượng kỹ thuật và chất lượng chức năng. Chất lượng kỹ thuật liên quan đến chất lượng trang thiết bị y tế, cơ sở hạ tầng, cơ sở thông tin liên quan đến lĩnh vực y tế. Chất lượng chức năng liên quan đến chất lượng điều trị, chất lượng phục vụ, sự tương tác cũng như tính hiệu quả của quá trình chăm sóc bệnh nhân.2 Cơ sở lý luận chung về sự hài lòng của người dân sử dụng dịch vụ y tế 1.1 Sự hài lòng Theo Oliver (1979), sự hài lòng là phản ứng của người tiêu dùng khi mong muốn của họ đạt được. Sự thỏa mãn được định nghĩa là sự hài lòng của người tiêu dùng khi sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ vì nó đáp ứng các mong muốn của họ, bao gồm cả sự vượt quá hoặc không đạt đến mong muốn.
Sự hài lòng của khách hàng trong 8 lĩnh vực dịch vụ y tế được coi là quan trọng trong việc đánh giá chất lượng dịch vụ của các co sở y tế. Biết được khách hàng nghĩ gì về sức khỏe không phải là điều quan trọng duy nhất. Trong môi trường cạnh tranh cao, các bệnh viện phải đạt được kết quả tốt hon cho bệnh nhân so với đối thủ cạnh tranh. Sự hài lòng của bệnh nhân ảnh hưởng đến lòng trung thành thưong hiệu bệnh viện.
Tuy nhiên, hiệu quả không được đảm bảo và khó định lượng. Các yếu tố quan trọng nhất quyết định việc giữ chân bệnh nhân là chất lượng chẩn đoán và điều trị cũng như chất lượng dịch vụ chẩn đoán và điều trị cung cấp cho bệnh nhân. Điều này sẽ cải thiện đáng kể bệnh nhân (Oliver, 1979). Sự hài lòng của người tiêu dùng có thể là kim chỉ nam cho việc giám sát và cải thiện hiệu quả hoạt động hiện tại và tiềm năng của doanh nghiệp Sự hài lòng của khách hàng sẽ dẫn đến sự trung thành, giói thiệu và mua hàng lặp lại của khách hàng (Wilson và cộng sự, 2008).2 Sự hài lòng của người dân trong việc sử dụng dịch vụ y te Trong thời gian gần đây có khá nhiều luồng ý kiến khác nhau về sự hài lòng của người dân đối với chất lượng dịch vụ y tế.
Một trong những khái niệm đầu tiên về sự hài lòng là sự đánh giá tích cực về các khía cạnh cá nhân trong chẩn đoán và điều trị sức khỏe, điều này cũng có thể được tìm thấy trong các nghiên cứu không nhằm mục đích đánh giá sự hài lòng, thái độ và nhận thức của bệnh nhân về dịch vụ chăm sóc cũng có thể được sử dụng để đánh giá việc thăm dò và phản ứng vói cải cách chăm sóc sức khỏe. Sự hài lòng của bệnh nhân bao gồm một tập hợp phức tạp của các yếu tố. Để đạt được điều này, một số khía cạnh của dịch vụ, chẳng hạn như chăm sóc điều dưỡng, các bộ phận hỗ trợ, ngoài các bộ phận khác nhau của tổ chức, phải tuân thủ lẫn nhau và tuân thủ đầy đủ các quyền của bệnh nhân về mọi mặt để mang lại sự hài lòng cho bệnh nhân. Tầm quan trọng của vấn đề hài lòng trong việc cung cấp dịch vụ y tế tăng lên khi trải nghiệm bệnh tật cũng như nhu cầu tuân thủ và theo dõi quá trình điều trị làm tăng tính dễ bị tổn thưong của bệnh nhằn và tăng nhu cầu được hỗ trợ toàn diện của họ; Mặc dù vậy, sự thay đổi về điều kiện xã hội cùng với việc nâng cao nhận thức cộng đồng cũng làm tăng kỳ vọng của người bệnh về việc nhận được các dịch vụ phù hợp trong những năm gần đây.
Sự hài lòng của bệnh nhân có thể 9 được hiểu theo cách bệnh nhân trong quá trình nhập viện không chỉ nhận được sự chăm sóc thiết yếu mà còn hài lòng với các dịch vụ hiện có do nhân viên và toàn hệ thống cung cấp, do đó họ sẵn sàng quay lại trung tâm đó lần nữa. và thậm chí còn khuyên người khác nên đến đó (Sadeghi và Cộng sự, 2021). Russell và cộng sự (2015) cho rằng sự hài lòng của bệnh nhân là nhận thức nội tâm cần được chính bệnh nhân thể hiện. Sự hài lòng của người bệnh đối vói thầy thuốc, nhân viên y tế là một hiện tượng có vai trò quan trọng trong công tác phòng và điều trị bệnh, do đó chất lượng y tế càng cao.
Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của bác sĩ và bệnh nhân khi khám bệnh ngoại trú và xác định mức độ hài lòng giữa bệnh nhân và bác sĩ. Kết quả cho thấy 88% bác sĩ hài lòng. Sự hài lòng lón nhất đối với các bác sĩ đạt được khi họ tin rằng họ có đủ thời gian để xem xét vấn đề của bệnh nhân một cách khéo léo hon và giao tiếp vói bệnh nhân. 78% bệnh nhân hài lòng với bác sĩ.
Khả năng hài lòng ở những bệnh nhân có cảm giác sức khỏe tốt hơn đạt được trong trường hợp họ phải chờ đợi ít hơn và được bảo hiểm chi trả. Sự hài lòng của bệnh nhân về thời gian chờ đợi và niềm tin vào sự thiếu quan tâm của bác sĩ đối với bệnh nhân có mối tương quan với nhau. Không có mối quan hệ giữa sự hài lòng của bệnh nhân và bác sĩ. Nhiều chuyên gia cho rằng sự hài lòng của bệnh nhân với dịch vụ bệnh viện là một trong những chỉ số quan trọng nhất đánh giá hiệu quả và chất lượng dịch vụ được cung cấp trong các lĩnh vực khác nhau.
Nói cách khác, chìa khóa thành công của mỗi bệnh viện là đạt được sự hài lòng của bệnh nhân. Mặt khác, sự hài lòng của người bệnh là một trong những kết quả quan trọng nhất của hệ thống y, mức độ hài lòng càng cao thì sức khỏe thể chất và tinh thần của người bệnh càng tốt và tốc độ hồi phục càng nhanh. Ngược lại, bệnh nhân sự không hài lòng dẫn đến cáu kỉnh, lo lắng và do đó phục hồi chậm, nhập viện kéo dài, tăng chi phí điều trị và chiếm dụng giường bệnh. Vì vậy, sự hài lòng của người bệnh đóng vai trò quan trọng trong quá trình chăm sóc sức khỏe và là một trong những chỉ số quan trọng về chất lượng và nâng cao sức khỏe (Bahrami & Nagy, 2001).
Vì nhập viện trong thời gian mắc bệnh là một quá trình căng thẳng và trong nhiều trường hợp được coi là trải nghiệm không thuận lợi trong cuộc sống của cá nhân, mặt khác, việc nhập viện gây ra chi 10 phí cao cho cá nhân và xã hội, nên việc đánh giá sự hài lòng của bệnh nhân khi nhập viện đã tro thành một vấn đề quan trọng, có tầm quan trọng lớn và được coi là mục tiêu hàng đầu của đội ngũ nhân viên y tế và quản lý bệnh viện. Liên quan đến kế hoạch phát triển hệ thống y tế và mục tiêu giảm các khoản thanh toán trực tiếp của bệnh nhân và bảo vệ người dân trước chi phí y tế bằng cách tập trung vào nhóm dân số dễ bị tổn thưong thông qua việc tổ chức các dịch vụ bệnh viện và sự hài lòng của người dân, chúng tôi quyết định xem xét vấn đề này (Jha và Cộng sự, 2008).