Chương I: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương II: Cơ sở lý luận về xuất khẩu và năng lực xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp Chương III: Thực trạng năng lực xuất khẩu mặt hàng vải nhựa PP, PE sang thị trường Hàn Quốc của Công ty TNHH TE - VINA PRIME Chương IV: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực xuất khẩu mặt hàng vải nhựa PP, PE sang thị trường Hàn Quốc của Công ty TNHH TE - VINA PRIME -9- CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ NĂNG LỰC XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA DOANH NGHIỆP 2. Cơ sở lý luận chung về xuất khẩu hàng hóa 2. Khái niệm xuất khẩu Theo Khoản 1, Điều 28, Bộ Luật Thương mại Việt Nam (2005): “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Xuất khẩu có thể hiểu một cách đơn giản là hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức hay cá nhân mang sản phẩm, hàng hóa từ một nước xuất khẩu đến một hay nhiều nước nhập khẩu khác để tiêu thụ hoặc kinh doanh trên cơ sở sử dụng tiền tệ làm phương thức thanh toán.
Tiền tệ có thể là tiền của một trong hai nước hoặc là tiền của một nước thứ ba (đồng tiền dùng thanh toán quốc tế). Xuất khẩu cũng là một hình thức bán hàng cho nước ngoài để thu về lợi nhuận cho doanh nghiệp và quốc gia. Tóm lại, bản chất của xuất khẩu là việc mua bán hàng hóa, dịch vụ từ thị trưởng trong nước để tiêu thụ ở thị trường nước ngoài để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người tiêu dùng nước ngoài hoặc với mục đích tái sản xuất để tìm kiếm lợi nhuận. Đặc điểm của xuất khẩu Thứ nhất là nguồn lực áp dụng: Hoạt động xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ của các thương nhân trong và ngoài nước.
Do vậy, hai bên phải tuân thủ các hiệp định thương mại, điều ước quốc tế, luật pháp của hai nước cũng như của nước thứ ba. Thứ hai là chủ thể của hoạt động xuất khẩu: Là những tổ chức, cá nhân có trụ sở kinh doanh đặt tại hai quốc gia khác nhau. Thứ ba là sự di chuyển hàng hóa: Hàng hóa được dịch chuyển qua biên giới từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu hay được di chuyển ra vào trong các khu vực hải quan đặc - 10 - biệt thông qua thủ tục hải quan. Phương tiện vận chuyển có thể là tàu thủy, tàu hỏa, máy bay, xe vận tải tùy theo thỏa thuận của hai bên để phù hợp với điều kiện của từng công ty.
Thứ tư là hình thức mua bán: Thường là mua bán qua hợp đồng xuất nhập khẩu với khối lượng mua lớn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Thứ năm là phương thức thanh toán: Đồng tiền thanh toán trong hoạt động xuất khẩu là ngoại tệ hay có nguồn gốc ngoại tệ đối với một hay cả hai bên ký kết hợp đồng. Thông thường tiền tệ được gửi đi từ nước nhập khẩu sang nước xuất khẩu qua hệ thống ngân hàng. Khi có tranh chấp, hai bên tự giải quyết hoặc đưa ra trọng tài thương mại quốc tế của một trong hai quốc gia đã được quy định cụ thể tại hợp đồng mua bán hàng hóa.
Các hình thức xuất khẩu chủ yếu A. Xuất khẩu trực tiếp Xuất khẩu trực tiếp là việc xuất khẩu các loại hàng hóa dịch vụ doanh chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình. Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác) Xuất khẩu gián tiếp hay xuất khẩu ủy thác là hình thức mà trong đó mọi quá trình trao đổi giữa người bán với người mua (người bán và người mua có trụ sở kinh doanh ở các quốc gia khác nhau) để mua bán hàng hóa và dịch vụ đều phải thông qua người thứ ba gọi là các trung gian thương mại. Các trung gian thương mại có thể là một cá nhân, một tổ chức hay một doanh nghiệp, phổ biến nhất là các đại lý và môi giới.
Gia công quốc tế Gia công quốc tế hay còn được gọi là gia công xuất khẩu, là một phương thức khá phổ biến trong giao dịch ngoại thương của nhiều nước trên thế giới. Hiểu theo một cách chung - 11 - nhất thì gia công quốc tế là hoạt động kinh doanh thương mại trong đó một bên (gọi là bên nhận gia công) nhập khẩu nguyên liệu hoặc bán thành phẩm của một bên khác (gọi là bên đặt gia công) để chế biến thành ra thành phẩm, giao lại cho bên đặt gia công và nhận thù lao (gọi là phi gia công). Xuất khẩu tại chỗ Xuất khẩu tại chỗ là hình thức giao hàng tại chỗ, doanh nghiệp xuất khẩu tại chính đất nước mình để thu ngoại tệ thông qua việc giao hàng bán cho các doanh nghiệp đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam theo sự chỉ định của thương nhân nước ngoài; hoặc bán hàng sang khu chế xuất hoặc các xí nghiệp chế xuất đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Tạm nhập tái xuất Tạm nhập, tái xuất là việc hàng hoá được đưa từ nước ngoài hoặc từ các khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật vào Việt Nam, có làm thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và làm thủ tục xuất khẩu chính hàng hoá đó ra khỏi Việt Nam theo Điều 29 Luật Thương mại 2005.
Buôn bán đối lưu Buôn bán đối lưu là một hình thức trao đổi hàng hóa, người mua đồng thời là người bán và ngược lại, với lượng hàng xuất và nhập khẩu có giá trị tương đương. Hình thức này còn gọi là xuất nhập khẩu liên kết (hàng đổi hàng). Mục tiêu của buôn bán đối lưu là thu về một lượng hàng hóa có giá trị tương đương với các khía cạnh, cân bằng về mặt hàng, cân bằng về giá cả, về điều kiện giao hàng và tăng giá trị hàng. Vai trò của xuất khẩu Đối với nền kinh tế quốc dân - 12 - Mang đến nguồn ngoại tệ lớn cho đất nước để đầu tư phát triển, tạo nguồn vốn cho nhập khẩu, phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa.
Lợi ích này mang tính vĩ mô, và cũng là yếu tố then chốt mà các quốc gia tăng cường hoạt động xuất khẩu để đảm bảo có thể cân đối thanh toán và tăng tích lũy và dự trữ ngoại tệ. Thúc đẩy sản xuất và đóng góp phần vào quá trình chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế. Xuất khẩu kết thúc chuyển dịch cơ cấu quốc gia theo hướng tiến bộ hơn, phù hợp hơn với xu thế thế giới. Xuất khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành cũng có cơ hội phát triển, tạo điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, đóng góp phần ổn định sản xuất.
Xuất khẩu tác động tích cực hướng tới giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đời sống nhân dân. Xuất khẩu thu hút hàng triệu lao động thông qua sản xuất hàng xuất khẩu, tạo thu nhập ổn định cho người lao động, nâng cao đời sống của họ. Mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại của quốc gia với các nước trên thế giới. Thúc đẩy xuất khẩu làm tăng cường hợp tác quốc tế với các nước, nâng cao vị thế của quốc gia trên trường quốc tế.
Quảng bá thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế. Các công ty lớn mạnh xuất khẩu nhiều mặt hàng có giá trị ra thị trường quốc tế ngoài việc chiếm lĩnh thị trường, còn giúp khẳng định tên tuổi công ty. Quốc gia có nhiều thương hiệu mạnh thì cũng được khẳng định thương hiệu của chính quốc gia đó. Có thể biết điều này thông qua việc đóng góp của những tên tuổi lớn cho thương hiệu quốc gia như: Microsoft, Apple (Mỹ), Sony, Toyota (Nhật Bản), Samsung, Hyundai (Hàn Quốc), Lenovo, Alibaba (Trung Quốc),.
Đối với doanh nghiệp Xuất khẩu giúp doanh nghiệp nâng cao lợi nhuận, có nguồn thu ngoại tệ, để phục vụ nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất, máy móc, dây điện công nghệ có vốn để tái đầu tư sản xuất, mở rộng quy mô sản xuất , góp phần tạo điều kiện công ăn việc làm cho người lao động. - 13 - Xuất khẩu giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh: Khi tham gia vào kinh doanh quốc tế, tất yếu sẽ đặt các doanh nghiệp vào một môi trường cạnh tranh khốc liệt mà ở đó nếu muốn tồn tại và phát triển thì yêu cầu các bên doanh nghiệp không được liên tục nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã hàng hóa, giá cả,. Giúp các doanh nghiệp mở rộng kinh doanh với các đối tác nước ngoài, đồng thời có thể học hỏi kinh nghiệm quản lý, tác phong làm việc có hiệu quả của các doanh nghiệp nước ngoài. Thông qua xuất khẩu, các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia và cận kề thị trường thế giới, giúp doanh nghiệp quảng bá thương hiệu doanh nghiệp, thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế.
Cơ sở lý thuyết về năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp 2. Khái niệm về năng lực xuất khẩu của doanh nghiệp Năng lực doanh nghiệp là khả năng sử dụng các nguồn lực đã được kết hợp một cách có mục đích để đạt được một trạng thái mục tiêu mong muốn. Cụ thể, các nguồn lực vô hình và hữu hình được kết hợp và triển khai thông qua các hoạt động của doanh nghiệp nhằm tạo nên lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp thì được gọi là năng lực. Năng lực xuất khẩu là tập hợp các đặc điểm và kỹ năng có thể chứng minh được, cho phép và cải thiện hiệu quả hoặc hiệu suất của quá trình xuất khẩu.
Năng lực xuất khẩu là khả năng của doanh nghiệp, tổ chức hay quốc gia đáp ứng được nhu cầu của thị trường quốc tế và chủ động khai thác cơ hội xuất khẩu để tăng doanh số và lợi nhuận. Năng lực xuất khẩu thể hiện qua nhiều yếu tố như đội ngũ nhân viên có kỹ năng chuyên môn, quản lý kinh doanh chất lượng, kinh nghiệm và kiến thức về thị trường quốc tế, tài chính và những hệ thống hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm. Nâng cao năng lực xuất khẩu là phát triển, cải thiện khả năng sử dụng các kiến thức, khả năng, kỹ năng, kinh nghiệm và hành vi, dẫn đến hiệu quả thực hiện trong các hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp.