mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của các biện pháp quản lý tác động đến năng lực sƣ phạm của đội ngũ giáo viên trung học phổ thông 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ giáo viên trƣờng THPT Cẩm Lý huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2001- 2005 Chƣơng 3: Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao năng lực sƣ phạm cho đội ngũ giáo viên trƣờng trung học phổ thông Cẩm Lý huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TÁC ĐỘNG ĐẾN NĂNG LỰC SƢ PHẠM CỦA ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Các khái niệm công cụ 1. Biện pháp quản lý - Quản lý Từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành. Sự phát triển của xã hội dựa vào nhiều yếu tố, trong đó có ba yếu tố cơ bản là: tri thức, sức lao động và trình độ quản lý.
Quản lý là sự tổ chức điều hành, kết hợp vận dụng tri thức với sử dụng lao động để phát triển sản xuất xã hội. Việc kết hợp đó tốt thì xã hội phát triển, ngược lại nếu việc kết hợp đó không tốt thì sẽ kìm hãm sự phát triển của xã hội, thậm chí có thể còn gây mất ổn định. Có nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm quản lý. Các định nghĩa này tuy có khác nhau về cách diễn đạt, nhưng đều thống nhất trong việc xác định những dấu hiệu cơ bản của quan lý như sau: - Phải có ít nhất một chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động và ít nhất là một đối tượng bị quản lý tiếp nhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý tạo ra và các khách thể khác chịu các tác động gián tiếp của chủ thể quản lý.
Tác động có thể chỉ là một lần mà cũng có thể là liên tục nhiều lần. - Phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho cả đối tượng và chủ thể, mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Chủ thể phải thực hành việc tác động. - Chủ thể có thể là một người, nhiều người, còn đối tượng có thể là một hoặc nhiều người ( trong tổ chức xã hội ) Như vậy, theo tiếp cận hệ thống, quản lý là một hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi một chủ thể quản lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định của công tác quản lý .Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý ( người quản lý, tổ chức quản lý ) lên khách thể quản lý ( đối tượng quản lý) về mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội…bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điêù kiện thuận lợi cho sự phát triển của đối tượng quản lý, nhằm đạt được mục tiêu quản lý.
Đối tượng quản lý có thể trên quy mô toàn cầu, khu vực, quốc gia, ngành, đơn vị, có thể là một con người cụ thể, sự vật cụ thể. Quản lý thể hiện việc tổ chức, điều hành tập hợp người, công cụ, phương tiện tài chính…để kết hợp các yếu tố đó với nhau nhằm đạt được mục tiêu định trước. Ngoài cách tiếp cận hệ thống với quản lý, nhiều nghiên cứu lý luận còn tiếp cận quản lý theo quá trình. Theo đó, quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động ( chức năng ) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo ( lãnh đạo ) và kiểm tra.
Từ những phân tích trên, tác giả luận văn quan niệm: quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đã đề ra. -Biện pháp quản lý Theo cách hiểu chung nhất, biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể. [37 ] Trong nghiên cứu lý luận, khái niệm biện pháp có thể đựoc xem xét theo hai khía cạnh. Thứ nhất, biện pháp là cách thức để chủ thể giải quyết 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com một vấn đề cụ thể nảy sinh trong thực tiễn.
Theo cách hiểu này, biện pháp có thể là chuỗi các thao tác được thực hiện trong một thời gian xác định nhằm giải quyết vấn đề, mặt khác, biện pháp có thể là nhiều hoạt động khác nhau được tiến hành trong một thời gian dài. Thứ hai, biện pháp được xem xét trong mối quan hệ với phương pháp. Theo đó, với mỗi phưong pháp đều có những biện pháp cụ thể để thực hiện.Ví dụ, các biện pháp hành chính tổ chức là biện pháp quản lý nằm trong quan hệ với phương pháp hành chính tổ chức trong quản lý. Tác giả luận văn sử dụng khái niệm biện pháp theo cách hiểu thứ nhất.
Dựa trên những phân tích về khái niệm biện pháp, khái niệm quản lý, tác giả quan niệm biện pháp quan lý như sau: Biện pháp quản lý là cách thức thực hiện những tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm giải quyết những vấn đề cụ thể nảy sinh trong quá trình quản lý để đạt tới mục đích đã đề ra. Quản lý đội ngũ giáo viên - Đội ngũ giáo viên Theo điều 61 Luật Giáo dục nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo dạy ở các cơ sở mầm non, giáo dục phổ thông giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên. [29] Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây : a.
Phẩm chất, tư tưởng, đạo đức tốt b. đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ. Lý lịch bản thân rõ ràng. Đủ sức khoẻ theo yêu cầu của công việc.
Nhiệm vụ của nhà giáo là: 1/ Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý, chương trình giáo dục; 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2/ Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường. 3/ Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo, tôn trọng nhân cách người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học ; 4/ Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. [29] Các giáo viên cùng tham gia hoạt động nghề nghiệp trong một cơ sở giáo dục, một hệ thống giáo dục liên kết, phối hợp với nhau để hình thành một đội ngũ. Theo từ điển Tiếng Việt : Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng nghề nghiệp, được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng.
[37 ] Như vậy đội ngũ có đặc trưng cơ bản là phải có tổ chức, có số đông và cùng thực hiện một chức năng, hoặc có cùng nghề nghiệp. Với phân tích trên tác giả luận văn quan niệm: Đội ngũ giáo viên là những nhà giáo dạy ở các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trong hệ thống giáo dục quốc dân. Đề tài luận văn nghiên cứu về năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên THPT. Đội ngũ giáo viên THPT là những giáo viên dạy ở cấp Trung học phổ thông, bao gồm cả THPT công lập và ngoài công lập.
Trong đề tài này, chúng tôi nghiên cứu về đội ngũ giáo viên ở trường THPT công lập. Theo điều 28 – Chương IV của Điều lệ trường Trung học của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thì giáo viên trường Trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường gồm: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên tổng phụ trách Đội (đối với trường THCS ) [5] Trong phạm vi, giới hạn, đề tài này chỉ nói đến đội ngũ giáo viên THPT là những giáo viên bộ môn trong trường THPT. - Quản lý đội ngũ giáo viên 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Quản lý đội ngũ giáo viên là quản lý con người trong đó xuất hiện sự tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý mang tính chất mềm dẻo, đa chiều. Ở đây không có mệnh lệnh cứng nhắc, rập khuôn, máy móc vì đối tượng quản lý không thụ động phản ứng lại các tác động quản lý.
Điều này dễ hiểu vì con người có ý thức, có nhận thức, có tình cảm, có ý chí, có nhu cầu và lợi ích riêng. Vấn đề là phải tôn trọng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của đối tượng quản lý trong công việc chung. Do đặc thù riêng của ngành giáo dục, quản lý con người còn có nghĩa là đào tạo con người, dạy cho con người thực hiện vai trò xã hội, những chức năng, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình, phát triển nghề nghiệp để họ làm tròn trách nhiệm xã hội của mình, vì sự phát triển của xã hội và phát triển bản thân. Quản lý đội ngũ giáo viên là quản lý nhân lực của giáo dục, do đó quản lý đội ngũ giáo viên bao hàm việc quản lý xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và quản lý việc thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ giáo viên và của từng giáo viên trong nhà trường.
Quản lý giáo viên cần phải có kế hoạch xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên, có kế hoạch cho giáo viên học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ đảm bảo theo chức danh chuẩn; theo dõi đôn đốc đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục của đội ngũ giáo viên trong nhà trường. Theo dõi đánh giá các kết quả học tập bồi dưỡng nâng cao kiến thức chuyên môn, sư phạm; theo dõi đánh giá kế hoạch đi nghiên cứu thực tế của giáo viên. Đồng thời thấy được những ưu điểm, nhược điểm của đội ngũ giáo viên trên các mặt: Trình độ, phương pháp giảng dạy, lập trường tư tưởng, phẩm chất đạo đức, lương tâm và phẩm chất nghề nghiệp. Để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý giáo viên, cần có kế hoạch để giáo viên đăng ký thi đua, giao nhiệm vụ giảng dạy ngay từ đầu năm học, đồng 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thời thông qua các biện pháp hành chính, tổ chức để quản lý, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện.