CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHỆP 1. Khái niệm và vai trò của nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 1. Khái niệm về cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Một số quan niệm về cạnh tranh Theo Michael E.Porter (1980), cạnh tranh là giành lấy thị phần. Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có.
Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi.Porter, 1980) Theo Từ điển kinh doanh (1992) ở Anh: “Cạnh tranh trong cơ chế thị trường được định nghĩa là sự ganh đua kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm giành tài nguyên sản xuất cùng một loại về phía mình”. (1992), Dictionary of Business and Management (Business Dictionary Series)) Ngày nay trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh là một điều kiện và là yếu tố kích thích kinh doanh, là môi trường động lực thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển, tăng năng suất lao động tạo sự phát triển của xã hội nói chung. Như vậy cạnh tranh là quy luật khách quan của nền sản xuất hàng hoá, là nội dung cơ chế vận động của thị trường. Sản xuất hàng hoá càng phát triển, hàng hoá bán ra càng nhiều, số lượng nhà cung ứng càng đông thì cạnh tranh càng gay gắt, kết quả cạnh tranh sẽ tự loại bỏ những doanh nghiệp làm ăn kém hiệu quả.
Khái niệm về năng lực cạnh tranh: năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng, năng lực mà doanh nghiệp có thể tự duy trì vị trí của nó một cách lâu dài và có ý chí trên thị trường cạnh tranh, đảm bảo việc thực hiện một tỷ lệ lợi nhuận ít nhất bằng tỷ lệ đòi hỏi cho việc tài trợ những mục tiêu của doanh nghiệp, đồng thời thực hiện được những mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra. Nếu một doanh nghiệp tham gia thị trường mà không có năng lực cạnh tranh hay khả năng cạnh tranh yếu hơn các đối thủ của nó thì sẽ rất khó khăn để tồn tại và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 phát triển được, quá trình duy trì khả năng cạnh tranh-sức mạnh của doanh nghiệp phải là quá trình lâu dài và liên tục. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi nhuận ngày càng cao. Như vậy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước hết phải được tạo ra từ thực lực của doanh nghiệp.
Đấy là các yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp, không chỉ được tính năng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp,… một cách riêng biệt mà đánh giá, so sánh với các đối thủ cạnh tranh hoạt động trên cùng lĩnh vực, cùng một thị trường. Do đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là việc khai thác, sử dụng thực lực và lợi thế bên trong, bên ngoài nhằm tạo ra những sản phẩm – dịch vụ hấp dẫn người tiêu dùng để tồn tại và phát triển, thu được lợi nhuận ngày càng cao và cải tiến vị trí so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường Khái niệm về nâng cao năng lực cạnh tranh: Nâng cao năng lực cạnh tranh là các hoạt động có mục đích của doanh nghiệp nhằm tăng cường thực lực, cải thiện các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong cơ chế thị trường, cạnh tranh là một tất yếu khách quan.
Mỗi doanh nghiệp khi tham gia vào thị trường cần phải chấp nhận cạnh tranh, tuân theo quy luật cạnh tranh cho dù đôi khi cạnh tranh cũng trở thành con dao hai lưỡi. Một mặt nó đào thải không thương tiếc các doanh nghiệp có chi phí cao, chất lượng sản phẩm tồi, tổ chức tiêu thụ kém, mặt khác nó buộc các doanh nghiệp phải không ngừng phấn đấu giảm chi phí để giảm giá bán sản phẩm, hoàn thiện giá trị sử dụng của sản phẩm, tổ chức hệ thống tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khoa học kỹ thuật phát triển, kinh tế phát triển trên nhu cầu tiêu dùng nâng lên ở mức cao hơn rất nhiều, để đáp ứng kịp thời nhu cầu này các doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua các yếu tố trực tiếp như giá cả, chất lượng, uy tín. Hay các yếu tố gián tiếp như hoạt động quảng cáo, hội chợ, các dịch vụ sau bán.
Hơn nữa trong một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 nền kinh tế mở như hiện nay các đối thủ cạnh tranh không chỉ là các doanh nghiệp trong nước mà còn là các doanh nghiệp, công ty nước ngoài có vốn đầu tư cũng như trình độ công nghệ cao hơn hẳn thì việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam là một tất yếu khách quan cho sự tồn tại và phát triển.2 Vai trò của nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Đối với mỗi doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh có những vai trò sau: + Nâng cao năng lực cạnh tranh được coi như là cái “sàng” để liên tục lựa chọn và đào thải những doanh nghiệp. Vì vậy nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp có vai trò cực kỳ to lớn. + Nâng cao năng lực cạnh tranh quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Cạnh tranh tạo ra động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh thúc đẩy doanh nghiệp tìm mọi biện pháp để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
+ Nâng cao năng lực cạnh tranh đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục phát triển công tác marketing bắt đầu từ việc nghiên cứu thị trường để xác định được nhu cầu thị trường từ đó ra các quyết định sản xuất kinh doanh để đáp ứng các nhu cầu đó vì nhu cầu thị trường thay đổi từng ngày. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải nâng cao các hoạt động dịch vụ cũng như tăng cường công tác quảng cáo, khuyến mãi, bảo hành. + Nâng cao năng lực cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải liên tục đưa ra các sản phẩm có chất lượng cao hơn để đáp ứng được nhu cầu thường xuyên thay đổi của người tiêu dùng. Muốn vậy, các doanh nghiệp phải áp dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật mới vào quá trình sản xuất kinh doanh, tăng cường công tác quản lý, nâng cao trình độ tay nghề của công nhân.
từ đó làm cho doanh nghiệp ngày càng phát triển hơn.2 Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp từ các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh 1.1 Nâng cao trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp Trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp được thể hiện thông qua cơ cấu tổ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 chức, bộ máy quản trị, hệ thống thông tin quản lý, các chính sách và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp biết tập hợp sức mạnh đơn lẻ của các thành viên và biến thành sức mạnh tổng hợp thông qua tổ chức doanh nghiệp đó sẽ tận dụng được lợi thế tiềm ẩn của tổ chức mình. Đây là một đòi hỏi đối với nhà quản trị cấp cao. Không thể nói doanh nghiệp có một cấu trúc tốt nếu không có sự nhất quán trong cách nhìn nhận về cơ cấu doanh nghiệp.
Một cơ cấu tốt đồng nghĩa với có được cơ cấu phòng ban hợp lý, quyền hạn và trách nhiệm được xác định một cách rõ ràng. Bên cạnh đó, ở mỗi phòng ban việc thực hiện tốt nề nếp tổ chức cũng ảnh hưởng lớn tới phương thức ra quyết định của nhà quản trị, quan điểm của họ đối với các chiến lược và điều kiện của môi trường doanh nghiệp.Một chính sách và chiến lược tốt có thể dẫn dắt mọi người tích cực hơn trong công việc và lôi cuốn họ vào quá trình đạt mục tiêu chung của doanh nghiệp.2 Mở rộng số lượng và nâng cao chất lượng các nguồn lực của doanh nghiệp Doanh nghiệp có ba nguồn lực cơ bản: Thứ nhất, là nguồn vốn và khả năng tài chính. Đây là nguồn lực hàng đầu khi bắt đầu tham gia vào thị trường của tất cả các tổ chức, doanh nghiệp.Nguồn vốn và khả năng tài chính có ảnh hưởng rất lớn tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Nó được hiểu là quy mô tài chính của doanh nghiệp và tình hình hoạt động, các chỉ tiêu tài chính hàng năm như tỉ lệ thu hồi vốn., khả năng thanh toán…Nếu một doanh nghiệp có tình trạng tài chính tốt, khả năng huy động vốn lớn sẽ cho phép doanh nghiệp có nhiều vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh, đổi mới công nghệ và máy móc thiết bị, đồng thời tăng khả năng hợp tác đầu tư về liên doanh liên kết.
Tình hình sử dụng vốn cũng quyết định chi phí vốn của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh. Vấn đề nguồn vốn và khả năng tài chính là không thể thiếu đối với bất kỳ hoạt động kinh doanh nào của một doanh nghiệp, vì đây là vấn đề mấu chốt để doanh nghiệp có thể hoạch định chiến lược hoạch định kinh doanh.Chức năng của bộ phận tài chính bao gồm việc phân tích, lập kế hoạch và kiểm tra việc hoạch định tài chính LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 và tình hình tài chính của công ty. Phân tích tài chính kế toán của công ty cần phải tập trung vào các vấn đề của công ty như: + khả năng huy động vốn ngắn hạn + khả năng huy động vốn dài hạn, tỷ lệ vốn vay và vốn dài hạn + nguồn vốn công ty + các vấn đề về thuế + khả năng tài chính: bảng cân đối về kế toán tài sản, nguồn vốn, thực trạng vốn trong công ty và nhu cầu về vốn. + Hiệu quả sử dụng vốn trong công ty, tỷ suất lợi nhuận.
+ Sự kiểm soát giá thành hữu hiệu, khả năng giảm giá thành. + Hệ thống có hiệu năng phục vụ cho việc lập kế hoạch giá thành, kế hoạch tài chính và lợi nhuận. + Phân tích tài chính sẽ hiểu sâu rộng toàn công ty bởi lẽ mọi hoạt động của công ty đều được phản ánh qua bên ngoài thông qua lăng kính tài chính, vì vậy tài chính có mối quan hệ tương tác với các bộ phận, yếu tố khác nhau trong toàn công ty. Thứ hai là nguồn nhân lực.