Kiến thức phòng ngừa viêm phổi thở máy của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng tham gia thực hành tại khoa cấp cứu hồi sức tích cực và gây mê hồi sức chống đau bệnh viện đại học y hà nội năm 20

Bài viết cung cấp kiến thức phòng ngừa viêm phổi thở máy cho điều dưỡng và sinh viên tại khoa cấp cứu hồi sức tích cực bệnh viện đại học y Hà Nội.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: Ths. Bùi Vũ Binh
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Kiến thức phòng ngừa viêm phổi thở máy của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng tham gia thực hành tại khoa cấp cứu - Hồi sức tích cực và Gây mê hồi sức - Chống đau Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2023
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Viêm phổi bệnh viện
• 1.1.2. Viêm phổi liên quan đến thở máy
• 1.1.3. Dịch tễ học
• 1.1.3.1. Tình hình viêm phổi liên quan đến thở máy trên thế giới
• 1.1.3.2. Tình hình viêm phổi liên quan đến thở máy trong nước
• 1.1.4. Vai trò của điều dưỡng trong phòng ngừa viêm phổi thở máy
• 1.1.5. Hướng dẫn phòng ngừa viêm phổi thở máy dành cho điều dưỡng
• 1.1.5.1. Hướng dẫn của tổ chức kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ
• 1.1.5.2. Hướng dẫn của Bộ Y tế
• 1.1.5.3. Gói chăm sóc ngừa viêm phổi liên quan đến thở máy
• 1.1.6. Các nghiên cứu liên quan đến kiến thức về phòng viêm phổi thở máy
• 1.2. Bộ công cụ thu thập số liệu
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.2.3. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu
• 2.2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.5. Công cụ nghiên cứu
• 2.2.6. Liệt kê và định nghĩa các biến số nghiên cứu
• 2.2.6.1. Biến phụ thuộc
• 2.2.6.2. Biến độc lập
• 2.2.7. Phương pháp quản lý và xử lý số liệu
• 2.2.8. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.2.9. Sai số và hạn chế sai số
• 2.2.10. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung
• 3.2. Kiến thức về các biện pháp phòng ngừa viêm phổi thở máy
• 3.3. Các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng viêm phổi thở máy
• 3.4. Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.5. Kiến thức về phòng ngừa VPTM của đối tượng nghiên cứu
• 3.6. Các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng VPTM
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Viêm Phổi Thở Máy Thách Thức Giải Pháp Mới

Viêm phổi thở máy (VAP) là một biến chứng nghiêm trọng và thường gặp ở bệnh nhân được hỗ trợ hô hấp bằng máy thở. Tỷ lệ VAP đặc biệt cao tại các khoa hồi sức tích cực (HSTC), gây kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị và tăng nguy cơ tử vong. Tại Việt Nam, các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ VAP có thể lên tới 43-63.5 ca trên 1000 ngày thở máy. Việc phòng ngừa VAP đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhân viên y tế, đặc biệt là điều dưỡng và sinh viên y khoa, những người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân 24/7. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá kiến thức phòng ngừa VAP của điều dưỡng và sinh viên y khoa tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao kiến thức và cải thiện chất lượng chăm sóc. Theo số liệu của Bộ Y tế năm 2012, viêm phổi bệnh viện làm kéo dài thời gian nằm viện từ 6-13 ngày và làm tăng viện phí trung bình từ 15-23 triệu đồng cho mỗi trường hợp mắc bệnh. Do đó, công tác phòng ngừa viêm phổi là vô cùng quan trọng.

1.1. Định Nghĩa Viêm Phổi Thở Máy và Tầm Quan Trọng

Viêm phổi thở máy (VAP) được định nghĩa là tình trạng viêm phổi xảy ra sau 48 giờ kể từ khi bệnh nhân được đặt ống nội khí quản và thông khí nhân tạo mà trước đó bệnh nhân không có biểu hiện triệu chứng và không ủ bệnh tại thời điểm nhập viện. VAP là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong số các nhiễm khuẩn bệnh viện. Việc hiểu rõ định nghĩa VAP là bước đầu tiên để xây dựng các chiến lược phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Dịch Tễ Học Viêm Phổi Thở Máy Tại Việt Nam và Thế Giới

Trên toàn cầu, VAP là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng. Tại Việt Nam, tỷ lệ VPBV, trong đó có VAP, chiếm 21-75% tổng số các nhiễm khuẩn bệnh viện. Các nghiên cứu gần đây tại các bệnh viện lớn như Chợ Rẫy, Bạch Mai, và Quân y 175 cho thấy tỷ lệ VAP rất cao, dao động từ 38.9% đến 49.3%. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tăng cường các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng ngừa VAP một cách hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Phòng Ngừa VAP Nhận Diện Giải Quyết

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong y học và các hướng dẫn thực hành, việc phòng ngừa VAP vẫn còn gặp nhiều thách thức. Một trong những nguyên nhân chính là do điều dưỡng và sinh viên y khoa thiếu kiến thức phòng ngừa đầy đủ về các biện pháp phòng ngừa VAP. Điều này dẫn đến việc tuân thủ thực hành kém và làm tăng nguy cơ mắc VAP cho bệnh nhân. Ngoài ra, việc quản lý và kiểm soát các yếu tố nguy cơ liên quan đến VAP, như vệ sinh răng miệng cho bệnh nhân thở máy, tư thế bệnh nhân thở máy, và kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện, cũng đóng vai trò quan trọng. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ VAP.

2.1. Thiếu Kiến Thức Phòng Ngừa VAP Nguyên Nhân và Hậu Quả

Nghiên cứu cho thấy nhiều điều dưỡng và sinh viên y khoa chưa nắm vững các hướng dẫn thực hành dựa trên bằng chứng trong phòng ngừa VAP. Điều này có thể do thiếu đào tạo liên tục, cập nhật kiến thức không đầy đủ, hoặc thiếu sự giám sát và hỗ trợ từ các đồng nghiệp và người quản lý. Hậu quả của việc thiếu kiến thức là làm tăng nguy cơ mắc VAP cho bệnh nhân, kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị, và tăng nguy cơ tử vong. Cần có các chương trình đào tạo liên tục điều dưỡng và đào tạo liên tục bác sĩ để cải thiện tình hình này.

2.2. Yếu Tố Nguy Cơ VAP Quản Lý và Kiểm Soát Hiệu Quả

Các yếu tố nguy cơ VAP bao gồm vệ sinh răng miệng kém, tư thế nằm không phù hợp, hút đờm không đúng cách, kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện chưa tốt, và sử dụng kháng sinh không hợp lý. Việc quản lý và kiểm soát các yếu tố này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận liên quan, như khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, khoa dược, và các khoa lâm sàng. Cần có các quy trình và hướng dẫn cụ thể để đảm bảo rằng tất cả các nhân viên y tế đều tuân thủ các biện pháp phòng ngừa VAP một cách nghiêm ngặt. Cần chú trọng kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện.

III. Giải Pháp Nâng Cao Kiến Thức VAP Cho Điều Dưỡng Sinh Viên

Để cải thiện tình hình, cần có các giải pháp toàn diện để nâng cao kiến thức phòng ngừa viêm phổi cho điều dưỡng và sinh viên y khoa. Các giải pháp này bao gồm việc triển khai các chương trình đào tạo liên tục về VAP, cập nhật kiến thức thường xuyên, cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết, và tăng cường giám sát và hỗ trợ thực hành. Ngoài ra, cần khuyến khích việc sử dụng các công cụ hỗ trợ ra quyết định dựa trên bằng chứng, như các hướng dẫn thực hành lâm sàng và các VAP bundle, để giúp điều dưỡng và sinh viên y khoa đưa ra các quyết định chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân.

3.1. Đào Tạo Liên Tục Về VAP Nội Dung và Hình Thức

Các chương trình đào tạo liên tục điều dưỡng và đào tạo liên tục bác sĩ về VAP cần bao gồm các nội dung sau: định nghĩa, dịch tễ học, yếu tố nguy cơ, biện pháp phòng ngừa, chẩn đoán, và điều trị VAP. Hình thức đào tạo có thể đa dạng, từ các buổi giảng lý thuyết, hội thảo, đến các khóa đào tạo thực hành, mô phỏng, và học tập trực tuyến. Cần có các bài kiểm tra đánh giá kiến thức trước và sau đào tạo để đảm bảo hiệu quả của chương trình.

3.2. Cập Nhật Kiến Thức VAP Tiếp Cận Y Học Chứng Cứ

Việc cập nhật kiến thức về VAP cần dựa trên y học chứng cứ, tức là dựa trên các kết quả nghiên cứu khoa học mới nhất. Các điều dưỡng và sinh viên y khoa cần được khuyến khích đọc các tạp chí khoa học, tham gia các hội nghị chuyên ngành, và sử dụng các nguồn thông tin trực tuyến uy tín để cập nhật kiến thức của mình. Cần có các buổi sinh hoạt khoa học định kỳ để trao đổi và thảo luận về các vấn đề liên quan đến VAP.

3.3. Ứng Dụng VAP Bundle Giảm Nguy Cơ Viêm Phổi Thở Máy

VAP bundle là một tập hợp các biện pháp can thiệp đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ VAP. Các biện pháp này thường bao gồm: nâng cao đầu giường, vệ sinh răng miệng bằng chlorhexidine, giảm thiểu thời gian thở máy, đánh giá khả năng cai máy thở hàng ngày, và sử dụng hệ thống hút đờm kín. Việc áp dụng VAP bundle một cách có hệ thống và tuân thủ chặt chẽ có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ VAP.

IV. Nghiên Cứu Tại BV Y Hà Nội Đánh Giá Đề Xuất Cải Thiện

Nghiên cứu tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội được thực hiện để đánh giá kiến thức phòng ngừa viêm phổi của điều dưỡng và sinh viên y khoa tham gia thực hành tại khoa cấp cứu & hồi sức tích cực, gây mê hồi sức & chống đau. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ có kiến thức đúng về các biện pháp phòng VAP là 53%. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nội dung mà nhân viên y tế trả lời sai, đặc biệt là về thời điểm thay dây máy thở và bộ làm ẩm. Nghiên cứu này cũng tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng VAP, từ đó đưa ra các đề xuất cải thiện để nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

4.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, thực hiện từ tháng 04/2023 đến tháng 05/2023 trên 39 điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng trực tiếp chăm sóc người bệnh thở máy. Dữ liệu được thu thập thông qua bộ câu hỏi khảo sát, bao gồm các câu hỏi về kiến thức chung về VAP và các biện pháp phòng ngừa cụ thể. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê để đánh giá tỷ lệ kiến thức đúng và tìm hiểu các yếu tố liên quan.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Điểm Mạnh và Hạn Chế Về Kiến Thức

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ kiến thức đúng về tác dụng của vật lý trị liệu đối với VAP chiếm cao nhất (100%). Tuy nhiên, nội dung ghi nhận câu trả lời sai nhiều nhất là thời điểm thay dây máy thở và bộ làm ẩm (76.9% trả lời sai). Điều này cho thấy cần tập trung đào tạo và cập nhật kiến thức về các biện pháp phòng ngừa cụ thể, đặc biệt là các biện pháp liên quan đến vệ sinh và thay thế dụng cụ hô hấp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Cải Thiện Quy Trình Chăm Sóc Đào Tạo

Kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã được sử dụng để xây dựng các kế hoạch cải thiện quy trình chăm sóc và đào tạo về VAP. Các biện pháp cải thiện bao gồm việc tăng cường đào tạo thực hành về vệ sinh răng miệng, hướng dẫn chi tiết về thay dây máy thở và bộ làm ẩm, và tăng cường giám sát và hỗ trợ thực hành cho điều dưỡng và sinh viên y khoa. Ngoài ra, bệnh viện cũng đã triển khai áp dụng VAP bundle một cách có hệ thống và đánh giá hiệu quả của các biện pháp này.

5.1. Xây Dựng Quy Trình Chăm Sóc VAP Dựa Trên Bằng Chứng

Dựa trên kết quả nghiên cứu và các bằng chứng khoa học mới nhất, bệnh viện đã xây dựng quy trình chăm sóc VAP chi tiết và cụ thể, bao gồm các bước thực hiện, tần suất thực hiện, và tiêu chuẩn đánh giá. Quy trình này được phổ biến và áp dụng rộng rãi trong toàn bệnh viện.

5.2. Tăng Cường Đào Tạo Thực Hành và Giám Sát

Bệnh viện đã tăng cường đào tạo thực hành về các biện pháp phòng ngừa VAP cho điều dưỡng và sinh viên y khoa. Các buổi đào tạo thực hành được tổ chức thường xuyên, với sự hướng dẫn của các chuyên gia về kiểm soát nhiễm khuẩn và chăm sóc hô hấp. Ngoài ra, bệnh viện cũng tăng cường giám sát việc tuân thủ quy trình chăm sóc VAP và cung cấp phản hồi kịp thời cho nhân viên y tế.

VI. Kết Luận Tương Lai Phòng Ngừa VAP Hướng Đến An Toàn

Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao kiến thức phòng ngừa viêm phổi cho điều dưỡng và sinh viên y khoa tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Công tác đào tạo cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, có kiểm tra và giám sát. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và tìm kiếm các giải pháp mới để giảm thiểu nguy cơ VAP. Với sự nỗ lực của tất cả các nhân viên y tế, chúng ta có thể tạo ra một môi trường chăm sóc an toàn hơn cho bệnh nhân.

6.1. Đề Xuất Nghiên Cứu Tiếp Theo Đánh Giá Hiệu Quả Can Thiệp

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp đã được triển khai, như quy trình chăm sóc VAP mới, chương trình đào tạo thực hành, và việc áp dụng VAP bundle. Các nghiên cứu này có thể sử dụng phương pháp so sánh trước và sau can thiệp, hoặc so sánh giữa các nhóm bệnh nhân được chăm sóc theo quy trình khác nhau.

6.2. Hướng Đến Tương Lai Phòng Ngừa VAP Toàn Diện Bền Vững

Phòng ngừa VAP là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự cam kết của tất cả các nhân viên y tế. Trong tương lai, cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống phòng ngừa VAP toàn diện và bền vững, bao gồm việc đào tạo liên tục, cập nhật kiến thức, xây dựng quy trình chăm sóc dựa trên bằng chứng, tăng cường giám sát và hỗ trợ thực hành, và khuyến khích sự tham gia của bệnh nhân và gia đình.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Viêm phổi liên quan đến thở máy (VPTM) là một trong những nhiễm khuẩn bệnh viện phổ biến và nghiêm trọng nhất tại các đơn vị Hồi sức tích cực (HSTC). Tại Việt Nam, tỷ suất mắc VPTM ở bệnh nhân điều trị tại khoa HSTC dao động từ 43 đến 63,5 ca trên 1.000 ngày thở máy. Các nghiên cứu tại các bệnh viện tuyến cuối trong nước ghi nhận tỷ lệ mắc rất cao: Khoa HSTC - Bệnh viện Chợ Rẫy (năm 2016) là 49,3%; Khoa HSTC - Bệnh viện Bạch Mai (năm 2012) là 38,9%; Khoa HSTC - Bệnh viện Quân y 175 (năm 2017) là 43,4%.

VPTM là nguyên nhân hàng đầu làm gia tăng tỷ lệ tử vong trong các nhiễm khuẩn bệnh viện (từ 24% đến 76% theo y văn thế giới và từ 30% đến 70% tại Việt Nam). Bên cạnh đó, theo số liệu của Bộ Y tế năm 2012, viêm phổi bệnh viện kéo dài thời gian điều trị từ 6 đến 13 ngày và làm tăng chi phí nằm viện từ 15 đến 23 triệu đồng cho mỗi trường hợp mắc.

Công tác chăm sóc của điều dưỡng đóng vai trò trực tiếp trong kiểm soát nguy cơ nhiễm khuẩn thông qua các can thiệp như vệ sinh tay, duy trì tư thế nằm đầu cao, chăm sóc răng miệng toàn diện, kiểm soát dịch hầu họng và hút đờm. Việc tuân thủ quy trình rửa tay giúp giảm tỷ lệ VPTM từ 31%, chăm sóc răng miệng bằng bàn chải và gạc đúng cách giúp giảm tỷ lệ mắc từ 36% xuống còn 11%. Mặc dù các hướng dẫn y học chứng cứ đã được ban hành, sự thiếu hụt kiến thức chuẩn xác của người chăm sóc vẫn là rào cản chính dẫn đến tuân thủ thực hành kém.

Tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực (CC - HSTC) và Khoa Gây mê hồi sức - Chống đau (GMHS - CĐ) đã triển khai áp dụng gói dự phòng VPTM cho người bệnh thông khí nhân tạo, nhưng chưa có nhiều nghiên cứu đánh giá kiến thức của đội ngũ điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng thực hành.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm hai nhiệm vụ:

1. Mô tả tỷ lệ có kiến thức đúng về phòng ngừa VPTM của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng đang làm việc, học tập tại đơn vị CC - HSTC và GMHS - CĐ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2023.
2. Tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng ngừa VPTM của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng tại hai đơn vị trên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Điều dưỡng đang trực tiếp chăm sóc người bệnh thở máy và sinh viên điều dưỡng đang tham gia thực hành chăm sóc người bệnh thở máy tại phòng Hồi sức tích cực (Khoa CC - HSTC) và phòng Hồi tỉnh (Khoa GMHS - CĐ).
• Không gian nghiên cứu: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Thu thập số liệu từ tháng 04/2023 đến tháng 05/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa chuyên môn và khung hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn của Bộ Y tế cùng các tổ chức y tế quốc tế:

• Khái niệm viêm phổi bệnh viện (VPBV): Là tình trạng viêm phổi xuất hiện ở người bệnh sau khi nhập viện ít nhất 48 giờ, không ở trong giai đoạn ủ bệnh hoặc mắc bệnh tại thời điểm nhập viện (theo Hướng dẫn của Bộ Y tế năm 2012).
• Khái niệm viêm phổi liên quan đến thở máy (VPTM): Là tình trạng viêm phổi xảy ra sau 48 giờ kể từ khi người bệnh được đặt ống nội khí quản và thông khí nhân tạo mà trước đó không có triệu chứng và không ủ bệnh tại thời điểm nhập viện (theo Hướng dẫn năm 2019 của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh).
• Hướng dẫn phòng ngừa của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC - Tablan và cộng sự): Gồm 7 khuyến cáo can thiệp trọng tâm dành cho điều dưỡng.
• Hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam theo Quyết định số 3671/QĐ-BYT ngày 27/9/2012: Quy định đồng bộ về đào tạo, giám sát, khử khuẩn/tiệt khuẩn dụng cụ hỗ trợ hô hấp, phòng ngừa cơ bản, chăm sóc người bệnh có đặt nội khí quản (NKQ), mở khí quản (MKQ), chăm sóc người bệnh thông khí nhân tạo và chăm sóc hô hấp cho bệnh nhân hậu phẫu.
• Các gói chăm sóc phòng ngừa VPTM (VAP bundle): Gói của Viện Cải tiến Chăm sóc Sức khỏe Hoa Kỳ (IHI), gói của Hiệp hội Điều dưỡng Hoa Kỳ (McBeth và cộng sự, 2018), và Gói dự phòng 11 hoạt động áp dụng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang (cross-sectional descriptive study).
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu toàn bộ (toàn bộ nhân viên điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng đủ tiêu chuẩn tại 2 khoa), thu được cỡ mẫu n = 39 (27 điều dưỡng và 12 sinh viên điều dưỡng).
• Phương pháp và công cụ thu thập số liệu: Sử dụng phiếu khảo sát tự điền nặc danh tại chỗ dưới sự giám sát của nghiên cứu viên, thời gian làm bài 20 phút. Bộ câu hỏi được phát triển từ công cụ đánh giá chuẩn quốc tế của Labeau và cộng sự, từng được áp dụng trong các nghiên cứu của Nahla Shaaban Ali (2013), Malombe (2018), Hà Văn Như và Lê Thị Thanh Thúy (2016). Cấu trúc gồm 2 phần: Phần 1 về đặc điểm nhân khẩu học và đào tạo; Phần 2 gồm 14 câu (2 câu khảo sát nhận thức chung về biến cố máy thở và 12 câu trắc nghiệm kiến thức phòng ngừa VPTM dựa trên bằng chứng).
• Đánh giá kiến thức: Trả lời đúng nhận 1 điểm, sai nhận 0 điểm. Mức độ kiến thức đạt yêu cầu khi đạt từ 60% tổng số câu đúng trở lên; không đạt khi dưới 60%.
• Phương pháp quản lý và phân tích số liệu: Dữ liệu được mã hóa, nhập và kiểm tra lỗi qua Google Sheets, sau đó làm sạch và phân tích bằng phần mềm SPSS phiên bản 25.0. Sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ %) cho biến định tính và kiểm định Chi-square ($\chi^2$) để xác định mối liên quan giữa kiến thức với các biến số độc lập (giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, thâm niên công tác, đào tạo).

---

Nội dung chính theo từng chương

Đặt vấn đề

Phần mở đầu nêu rõ tính cấp thiết của việc kiểm soát nhiễm khuẩn hô hấp tại các đơn vị chăm sóc tích cực. Tác giả tổng hợp các chỉ số dịch tễ học về tỷ suất mắc, tỷ lệ tử vong và gánh nặng viện phí do VPTM gây ra. Đặt vấn đề khẳng định vị trí trực tiếp 24/24 giờ của người điều dưỡng tại giường bệnh và sự cần thiết phải khảo sát thực trạng kiến thức làm cơ sở nâng cao chất lượng chăm sóc tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Chương 1. Tổng quan tài liệu

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận và y văn liên quan đến đề tài:

• Trình bày định nghĩa, cơ chế sinh bệnh học và số liệu dịch tễ học VPTM trên thế giới (Mỹ, các nước châu Á) và tại Việt Nam.
• Phân tích chi tiết vai trò của điều dưỡng trong can thiệp giảm thiểu nguy cơ hít sặc, định vị tư thế và xử lý dụng cụ.
• Trình bày các khuyến cáo chuẩn của CDC Hoa Kỳ và Quyết định 3671/QĐ-BYT của Bộ Y tế về quy trình vệ sinh tay 5 thời điểm, mang phương tiện phòng hộ, hút đờm vô khuẩn, duy trì áp lực bóng chèn, dinh dưỡng qua ống thông dạ dày.
• Phân tích chi tiết Gói dự phòng 11 hoạt động áp dụng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội kèm Bảng kiểm lâm sàng: (1) Nâng cao đầu giường 30-45 độ; (2) Dừng an thần hàng ngày; (3) Đánh giá cai máy thở hàng ngày; (4) Dự phòng loét dạ dày tá tràng; (5) Dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu; (6) Chăm sóc răng miệng bằng Chlorhexidine 0,12% và bàn chải ít nhất 2 lần/ngày; (7) Đảm bảo hệ thống làm ẩm duy trì 35°C; (8) Dẫn lưu và đổ bẫy nước thường xuyên; (9) Hút đờm kín đúng quy trình; (10) Cho ăn qua sonde dạ dày đúng quy trình kiểm tra dịch tồn dư; (11) Dự phòng loét tỳ đè kết hợp lăn trở.
• Điểm luận các công trình nghiên cứu kiến thức VPTM trong và ngoài nước của Auxillia Madhuvu (Úc, 2020), Mohammadreza Yeganeh (Iran, 2019), Miia M. Jansson (Phần Lan, 2015), Gehan EL Nabawy Ahmed (Ai Cập, 2015), Hà Văn Như và Lê Thị Thanh Thúy (Bạch Mai, 2016).

Chương 2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả tường minh quy trình nghiên cứu:

• Địa điểm: Phòng HSTC thuộc Khoa CC - HSTC và phòng Hồi tỉnh thuộc Khoa GMHS - CĐ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
• Thời gian: Tháng 04/2023 - 05/2023.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng trực tiếp chăm sóc bệnh nhân thở máy tại hai khoa; sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ với N = 39.
• Bộ công cụ: Bảng câu hỏi kế thừa từ Labeau et al., gồm phần thông tin chung và 14 câu hỏi chuyên môn.
• Định nghĩa biến số: Biến phụ thuộc (Kiến thức: Đạt vs Không đạt, ngưỡng 60%); Biến độc lập (Giới tính, Nhóm tuổi, Trình độ chuyên môn, Thời gian công tác/học tập tại khoa, Thời gian tham gia tập huấn KSNK/VPTM, Cách thức tìm hiểu).
• Quản lý số liệu bằng Google Sheets và phân tích bằng SPSS 25.0; áp dụng thuật toán kiểm định Chi-square; kiểm soát sai số hệ thống và sai số chọn mẫu; đảm bảo phê duyệt đạo đức nghiên cứu từ Hội đồng khoa học Khoa Điều dưỡng - Hộ sinh và Lãnh đạo hai khoa.

Chương 3. Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các phát hiện định lượng qua khảo sát 39 đối tượng:

• Thông tin chung: 27 nhân viên (69,2%) và 12 sinh viên (30,8%). Nữ giới chiếm 71,8% (28 người), nam giới chiếm 28,2% (11 người). Nhóm tuổi 25-30 chiếm tỷ lệ cao nhất (46,2%), tiếp theo là 20-24 tuổi (35,9%) và trên 30 tuổi (17,9%). Về học vấn: Đại học chiếm 82,1% (32 người), Cao đẳng chiếm 12,8% (5 người), Thạc sĩ chiếm 5,1% (2 người). Về thâm niên: 1-5 năm chiếm 38,5%, dưới 2 tháng (sinh viên) chiếm 30,8%, trên 5 năm chiếm 17,9%, dưới 1 năm chiếm 12,8%.
• Tình hình đào tạo: 84,6% từng tập huấn về Kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK), nhưng có tới 51,3% chưa từng tham gia khóa tập huấn riêng về VPTM. Cách thức tiếp cận kiến thức chủ yếu qua đồng nghiệp/người hướng dẫn (92,3%) và tự tìm hiểu (74,3%), qua đào tạo chỉ đạt 43,6%. 100% đối tượng nhận thức được biến cố liên quan máy thở khác với VPTM.
• Tỷ lệ kiến thức chung: 53,8% đối tượng đạt mức kiến thức đúng (≥ 60% điểm), còn lại 46,2% chưa đạt. Điểm trung bình đạt 15,4 ± 1,6 điểm (thấp nhất 12, cao nhất 19).
• Mối liên quan thống kê: Không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa giữa kiến thức với giới tính, nhóm tuổi và trình độ học vấn (p > 0,05). Ngược lại, có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ kiến thức với đối tượng nghiên cứu (điều dưỡng đạt cao hơn sinh viên), thâm niên công tác (nhóm trên 5 năm đạt 100%), việc tham gia tập huấn KSNK (p = 0,033) và tập huấn VPTM (p = 0,015).

Chương 4. Bàn luận

Tác giả đối chiếu kết quả khảo sát với các nghiên cứu tiền nhiệm:

• Phân tích cơ cấu nhân lực trẻ, trình độ đại học chiếm ưu thế (82,1%), phản ánh chính sách tuyển dụng chuẩn hóa của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
• So sánh tỷ lệ đạt kiến thức (53,8%) với nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai năm 2016 của Hà Văn Như (62,2%), lý giải sự chênh lệch do nghiên cứu này có 30,8% đối tượng là sinh viên thực tập chưa có nhiều kinh nghiệm lâm sàng.
• Lý giải các câu hỏi có tỷ lệ trả lời đúng cao: Nhờ quy trình lâm sàng được chuẩn hóa, điều dưỡng nắm vững việc đặt NKQ đường miệng (89,7%), sử dụng hệ thống hút đờm kín (87,2%), duy trì bẫy nước thấp hơn máy thở (87,2%), đặt ống NKQ 2 nòng hút trên bóng chèn (94,9%), tư thế đầu cao 30-45 độ (79,5%) và vật lý trị liệu (100%).
• Phân tích nguyên nhân tỷ lệ sai lệch cao nhất ở nội dung thời điểm thay dây máy thở và bộ làm ẩm (76,9% trả lời sai): Điều dưỡng vẫn giữ thói quen cũ là thay định kỳ 7 ngày/lần, trong khi khuyến cáo chuẩn của Bộ Y tế quy định chỉ thay khi thấy bẩn hoặc hỏng, không thay thường quy định kỳ cho cùng một bệnh nhân.
• Khẳng định tầm quan trọng của việc đào tạo liên tục và tích lũy thâm niên lâm sàng trong việc nâng cao kiến thức y học chứng cứ.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa chi tiết mức độ hiểu biết của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng qua bảng tổng hợp 12 nội dung kiến thức chuyên môn:

STT	Nội dung khảo sát kiến thức phòng ngừa VPTM	Tỷ lệ đúng (%)	Tỷ lệ không đúng (%)
1	Tác dụng của tập vật lý trị liệu đối với VPTM	100,0	0,0
2	Mục đích sử dụng ống nội khí quản 2 nòng để hút chất tiết trên bóng chèn	94,9	5,1
3	Đường đặt nội khí quản có ít nguy cơ nhiễm khuẩn hơn (đường miệng)	89,7	10,3
4	Loại hút đờm được khuyến cáo sử dụng (hút đờm kín)	87,2	12,8
5	Vị trí hệ thống bẫy nước và máy thở (thấp hơn người bệnh/máy)	87,2	12,8
6	Vị trí người bệnh được khuyến cáo giúp giảm nguy cơ VPTM (đầu cao 30-45°)	79,5	20,5
7	Duy trì áp lực bóng chèn NKQ/MKQ an toàn	74,4	25,6
8	Dung dịch sử dụng chăm sóc răng miệng (Chlorhexidine 0,12%)	71,8	28,2
9	Thời điểm nên thay đổi hệ thống hút đờm	64,1	35,9
10	Thời điểm nên thay đổi bộ lọc trao đổi ẩm nhiệt	61,5	38,5
11	Loại bộ lọc được khuyến cáo sử dụng	53,8	46,2
12	Thời điểm tốt nhất thay dây máy thở và bộ làm ẩm	23,1	76,9

Về mức độ hiểu biết chung: 53,8% đối tượng đạt yêu cầu (≥ 60% điểm) và 46,2% chưa đạt yêu cầu.

Giải pháp và khuyến nghị do tác giả đề xuất:

1. Tổ chức các khóa đào tạo bổ sung kiến thức phòng ngừa VPTM dựa trên bằng chứng cho nhân viên mới và những nhân viên chưa từng được đào tạo. Tăng cường giám sát sự tuân thủ bảng kiểm gói dự phòng tại các khoa hồi sức.
2. Tích hợp hướng dẫn dựa trên bằng chứng vào chương trình đào tạo của nhà trường và bệnh viện. Tập trung bồi dưỡng những nội dung có tỷ lệ trả lời sai cao như: nguyên tắc thay dây máy thở và bộ làm ẩm (chỉ thay khi bẩn/hỏng, không thay thường quy), kỹ thuật sử dụng và thời điểm thay thế các loại bộ lọc trao đổi ẩm nhiệt.

Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận cung cấp dữ liệu thực chứng đầu tiên tại Khoa CC - HSTC và GMHS - CĐ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội về kiến thức phòng ngừa VPTM trên cả hai nhóm đối tượng điều dưỡng viên và sinh viên thực tập. Công trình chỉ rõ lỗ hổng kiến thức mang tính hệ thống về quy trình thay dây máy thở, tạo tiền đề để lãnh đạo bệnh viện và khoa phòng xây dựng chương trình đào tạo can thiệp trọng tâm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Cỡ mẫu còn hạn chế (N = 39) do giới hạn phạm vi tại hai khoa lâm sàng thuộc một bệnh viện trong thời gian 2 tháng.
• Thiết kế nghiên cứu chỉ đánh giá kiến thức lý thuyết thông qua bảng câu hỏi tự điền, chưa kết hợp quan sát bảng kiểm để đánh giá mức độ tuân thủ thực hành lâm sàng thực tế tại giường bệnh.
• Hai câu hỏi dịch bổ sung trong bộ công cụ (về tác dụng vật lý trị liệu và vị trí bẫy nước) chưa được tiến hành kiểm định độ tin cậy riêng biệt tại Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng quy mô khảo sát trên cỡ mẫu lớn hơn tại nhiều bệnh viện đa khoa và chuyên khoa.
• Thiết kế nghiên cứu kết hợp đánh giá song song giữa kiến thức và quan sát thực hành trực tiếp quy trình chăm sóc người bệnh thở máy.
• Triển khai các nghiên cứu can thiệp giáo dục trước - sau (pre-post study) để đo lường hiệu quả của các khóa tập huấn chuyên đề về gói dự phòng VPTM.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích dành cho:

• Sinh viên Cử nhân Điều dưỡng, Điều dưỡng chuyên khoa Hồi sức cấp cứu và Kiểm soát nhiễm khuẩn tham khảo về thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang và phương pháp thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi chuẩn hóa.
• Điều dưỡng viên lâm sàng tại các đơn vị HSTC, Cấp cứu, Hồi tỉnh tham khảo chi tiết 11 hoạt động trong Gói dự phòng VPTM và bảng kiểm lâm sàng đang áp dụng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
• Các nhà quản lý điều dưỡng, mạng lưới kiểm soát nhiễm khuẩn tại các bệnh viện sử dụng để nhận diện các thiếu hụt kiến thức phổ biến nhằm xây dựng nội dung tập huấn định kỳ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ đối tượng có kiến thức đạt yêu cầu về phòng ngừa VPTM trong nghiên cứu là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát trên 39 đối tượng (27 điều dưỡng và 12 sinh viên) cho thấy có 53,8% đối tượng đạt điểm từ 60% trở lên (mức đạt yêu cầu), điểm trung bình đạt 15,4 ± 1,6 điểm.

2. Nội dung kiến thức nào có tỷ lệ trả lời đúng cao nhất và nội dung nào có tỷ lệ sai nhiều nhất?
Nội dung có tỷ lệ trả lời đúng cao nhất là tác dụng của tập vật lý trị liệu đối với VPTM (100%), tiếp theo là mục đích sử dụng ống NKQ 2 nòng (94,9%). Nội dung ghi nhận câu trả lời sai nhiều nhất là thời điểm tốt nhất thay dây máy thở và bộ làm ẩm với 76,9% người trả lời sai.

3. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế được trích dẫn trong khóa luận, thời điểm thay dây máy thở được quy định như thế nào?
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế (Quyết định 3671/QĐ-BYT), chỉ thay dây máy thở và bộ làm ẩm khi thấy bẩn hoặc khi không còn hoạt động tốt, hoặc thay ngay sau khi sử dụng cho người bệnh khác; không cần thay thường quy định kỳ cho cùng một người bệnh.

4. Những yếu tố nào có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với kiến thức phòng ngừa VPTM của đối tượng?
Nghiên cứu chỉ ra mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa kiến thức với: đối tượng nghiên cứu (điều dưỡng đạt tỷ lệ cao hơn sinh viên), thâm niên công tác/học tập (thâm niên trên 5 năm đạt 100%), việc từng tham gia khóa tập huấn KSNK (p = 0,033) và tham gia tập huấn chuyên đề VPTM (p = 0,015). Giới tính, nhóm tuổi và trình độ học vấn không có mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p > 0,05).

5. Gói chăm sóc dự phòng VPTM tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội gồm những can thiệp chính nào?
Gói gồm 11 hoạt động: nằm đầu cao 30-45 độ; dừng an thần hàng ngày; đánh giá cai máy thở hàng ngày; dự phòng loét dạ dày tá tràng; dự phòng huyết khối tĩnh mạch; chăm sóc răng miệng bằng Chlorhexidine 0,12% và bàn chải; duy trì hệ thống làm ẩm 35°C; thông thoáng đường dây và đổ bẫy nước; hút đờm kín; cho ăn qua sonde đúng quy trình; dự phòng loét tỳ đè kết hợp lăn trở.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo đã phản ánh thực trạng kiến thức phòng ngừa viêm phổi thở máy của điều dưỡng và sinh viên điều dưỡng tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội với tỷ lệ đạt 53,8%. Nghiên cứu cho thấy nhân viên nắm rất vững các kỹ thuật như vật lý trị liệu, hút đờm kín, tư thế người bệnh, nhưng vẫn tồn tại tỷ lệ trả lời sai cao đối với quy trình thay dây máy thở thường quy. Kết quả khẳng định vai trò then chốt của thâm niên công tác và việc tham gia các khóa đào tạo liên tục trong việc nâng cao kiến thức y học chứng cứ, cung cấp cơ sở thực tiễn để bệnh viện tối ưu hóa công tác kiểm soát nhiễm khuẩn hô hấp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỌ GIÁO DỤC VÀ DÀO TẠO BỘ Y TÉ TRƯỜNG DẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYỀN’ THỊ PHƯƠNG THÁO KIÉN THỬC PHÒNG NGỪ A VIÊM PHÔI THỎ MÁY CỦA DIÈU DƯỠNG VÀ SINH VIÊN DIỀU DƯỠNG THAM GIA THỤC HÀNH TẠI KHOA CÁP cứu - HÒI súc TÍCH cục VÀ GÂY MÊ HÒI SỦC-CHÓNG ĐAU BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NĂM 2023 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP cư NHÂN Y KHOA KHÓA 2019 2023 Hà Nội - 2023 TMT utk bjr K)C V M hặr BỌ GIÁO DỤC VÀ DÀO TẠO BỢ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI NGUYÊN THỊ PHƯƠNG THAO KIẾN THỨC PHÒNG NGỪA VIÊM PHÔI THÓ MÁY CỦA DIÊU DƯỞNG VÀ SINH VIÊN ĐIÊU DƯỜNG THAM GIA THỤC HÀNH TẠI KHOA CÁP CƯU - HÒI súc TÍCH cục VÀ GÂY MÊ HÒI SƯC - CHÓNG ĐAU BỆNH VIỆN DẠI HỌC Y HÀ NỘI NĂM 2023 Ngành đảo tạo: Cứ nhãn Điêu dường Mà ngành : 7720301 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP cứ NHÂN Y KHOA KHÓA 2019 - 2023 Chu lịch hội đồng Người hướng dẫn khoa học 1 s. Nguyền Thị Sơn Ths Bùi Vũ Binh Hà Nội-2023 w «t> CM/ HJC V M HV LỜI CÁM ƠN Lởi đầu tiên cm xin bảy tò lòng kính trọng vã biết ơn đen Ths. Bùi Vù Binh - giang viên khoa Diều dường - Hộ sinh trường Dại học Y hà Nội - người thầy luôn tạo mọi điều kiện, tận tinh hướng dẫn nghiên cửu. giang giai kiến thức và tạo diều kiện tốt nhất giúp em hoàn thành khóa luận.

Em xin chân thành cam ơn tất ca thầy cô Ban giâm hiệu, Phòng Quan lý dào tạo đại học. Khoa Diều dường - Hộ sinh. Trưởng Dại học Y Hà Nội đã nhiệt tình hướng dần. chi bao cho em trong quả trinh học tập và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp.

Em xin cam ơn Ban lãnh đạo khoa cấp cứu - Hồi sức lích cực và Gây mẽ hồi sức Chống đau bệnh viện Dụi học Y Hà Nội dà tạo diều kiện cho em dtrợc học lập và nghiên cứu khoa học. Em xin dược gưi lời cam ơn tới các anh chị Diều dưỡng làm việc tại khoa dã khuyển khích và lạo diều kiện cho em trong quá trinh thu thập sồ liệu vã hoàn thành khóa luận. Cuối cùng, em muôn bày to lòng bict em với gia dinh, bạn bè dà luôn dộng viên, chia SC và giúp dỡ em trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Em xin chân thành cam ơn! Hà Nội.

ngày 09 tháng 06 năm 2023 Nguyền Thị Phương Thao 1W ut> w H7C Y M >>y LỜI CAM ĐOAN Kính gứi: Phông Đào tạo Đại học - Trường Đại học Y Hà Nội Khoa Điền dường - Hộ sinh Hội đồng chấm khóa luận tốt nghiệp Tòi là Nguyễn Thị Phương Tháo, Sinh viên Y4 Điều dường khóa 2019 - 2023. Trường Đại học Y Hà Nội. xin cam đoan: 1. Đây là khóa luận do ban thân tôi trục ticp thực hiện dưới sự hướng dàn cua Th.s Bùi Vù Binh - Trướng khoa Kiêm soát nhiễm khuân, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Các sổ liệu vã thòng tin trong nghiên cứu hoàn toàn chinh xác. trung thực và khách quan, dà dược xác nhận và chấp thuận cùa cơ sơ nơi thực hiện nghiên cửu. Tỏi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật VC những cam kết này. ngày 09 tháng 06 nám 202 3 Người viết cam đoan Nguyền Thị Phương 'Thao 1W ut> w H7C Y M >>y TÓM TÁT Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá kiến thức phòng ngừa viêm phôi thơ máy cùa điều dường và sinh viên điều dường tham gia thực hành tại khoa cấp cứu & I lỗi sức lích cực, Gây mỏ hồi sức & Chồng đau Bệnh viện Đại học Y I là Nội năm 2023 và các yếu tổ liên quan.