-1- PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. Lyù do choïn ñeà taøi Trong moãi giai ñoaïn, moãi thôøi kyø lòch söû, khi ñaát nöôùc coù söï thay ñoåi veà kinh teá, chính trò, xaõ hoäi, Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta ñaõ coù nhöõng chæ ñaïo kòp thôøi veà ñöôøng loái phaùt trieån, ñeà ra nhöõng chuû tröông, chính saùch ñaàu tö phuø hôïp, taïo ñieàu kieän cho söï nghieäp thö vieän Vieät Nam phaùt trieån. Heä thoáng vaên baûn phaùp quy veà coâng taùc Thö vieän - Thoâng tin ñöôïc Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ban haønh töø naêm 1930 ñeán nay coù yù nghóa, taàm quan troïng ñaëc bieät ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa söï nghieäp Thö vieän Vieät Nam noùi chung vaø heä thoáng thö vieän coâng coäng noùi rieâng. Thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng thaønh tích to lôùn trong hôn 30 naêm sau giaûi phoùng, goùp phaàn thuùc ñaåy söï nghieäp thö vieän Vieät Nam phaùt trieån.
Coù theå neâu ra nhöõng lyù do daãn ñeán nhöõng ñoùng goùp to lôùn maø thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam ñaõ ñaït ñöôïc trong coâng cuoäc coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc, trong ñoù phaûi keå ñeán vai troø chæ ñaïo, ñònh höôùng, ñieàu tieát, kieåm soaùt cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy veà coâng taùc Thö vieän - Thoâng tin. Thoâng qua caùc baûn quy cheá, quy ñònh cuï theå chöùc naêng, nhieäm vuï, cô caáu toå chöùc, cô sôû vaät chaát kyõ thuaät, phöông thöùc hoaït ñoäng vaø toå chöùc leà loái laøm vieäc…, heä thoáng vaên baûn naøy ñaõ taùc ñoäng maïnh meõ ñeán hoaït ñoäng cuûa thö vieän coâng coäng. Tuy nhieân, trong thöïc tieãn, tính hieäu löïc phaùp lyù cuûa nhöõng vaên baûn phaùp quy veà thö vieän ñöôïc ban haønh chöa cao, vieäc thöïc hieän trieån khai nhöõng vaên baûn naøy ôû caùc caáp, ôû heä thoáng thö vieän cuaû caùc cô quan, ban ngaønh… coøn raát chaäm, khoâng trieät -2- ñeå vaø gaëp nhieàu khoù khaên, ñaëc bieät laø ôû caùc vuøng saâu, vuøng xa. Coù nhieàu nguyeân nhaân gaây ra tình traïng naøy, bao goàm caû nguyeân nhaân khaùch quan vaø chuû quan caàn phaûi ñöôïc nghieân cöùu moät caùch saâu saéc (thaáu ñaùo, toaøn dieän) ñeå töø ñoù coù theå naâng cao hieäu quaû thöïc hieän caùc vaên baûn phaùp quy ñaõ ñöôïc ban haønh.
Vì nhöõng lyù do treân, toâi choïn ñeà taøi “Taêng cöôøng hieäu löïc thöïc thi vaên baûn phaùp quy hieän haønh veà coâng taùc Thö vieän - Thoâng tin taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam” laøm luaän vaên toát nghieäp cuûa mình. Luaän vaên seõ ñöa ra moät soá giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng hieäu löïc thi haønh vaên baûn phaùp quy veà thö vieän taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam hieän nay, chöùng minh söï böùc xuùc cuûa vieäc caàn thieát phaûi söûa ñoåi, boå sung hoaëc thay theá caùc vaên baûn phaùp quy cho phuø hôïp vôùi tình hình phaùt trieån cuûa thöïc tieãn, nhaèm goùp phaàn taêng cöôøng coâng taùc quaûn lyù nhaø nöôùc veà thö vieän vaø daân chuû hoaù hoaït ñoäng thö vieän ôû nöôùc ta. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà Töø tröôùc ñeán nay, maëc duø caùc vaên baûn phaùp quy veà coâng taùc thö vieän ñaõ ñöôïc ban haønh raát nhieàu nhöng vieäc nghieân cöùu hieäu löïc thi haønh cuûa noù ñöôïc raát ít ngöôøi quan taâm. Chæ coù moät soá taùc giaû ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy nhö : - Thaïc syõ Voõ Thu Höông vôùi ñeà taøi: “Taêng cöôøng hieäu löïc quaûn lyù nhaø nöôùc cuûa Vuï Thö vieän ñoái vôùi heä thoáng thö vieän coâng coäng Vieät Nam” naêm 2001.
Trong luaän vaên cuûa mình, Th.S Voõ Thu Höông ñaõ phaân tích ñaùnh giaù thöïc traïng coâng taùc quaûn lyù nhaø nöôùc, ñeà xuaát nhöõng giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng hieäu löïc quaûn lyù nhaø nöôùc cuûa Vuï Thö vieän Boä Vaên hoaù - Thoâng tin ñoái vôùi heä thoáng thö vieän coâng coäng Vieät Nam. Nguyeãn Phöông Duy vôùi ñeà taøi: “Vai troø cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin thôøi kyø coâng nghieäp hoaù - hieän ñaïi -3- hoaù ñaát nöôùc” (töø naêm 1986 ñeán nay). Taùc giaû Nguyeãn Phöông Duy chæ döøng laïi ôû möùc khaúng ñònh vai troø cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin trong thôøi kyø coâng nghieäp hoaù - hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc chöù chöa ñeà caäp ñeán söï taùc ñoäng, aûnh höôûng cuûa vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin. - Moät soá baøi ñaêng treân baùo, taïp chí nghieäp vuï….
Taát caû caùc coâng trình nghieân cöùu treân chæ döøng laïi ôû möùc khaùi quaùt veà vai troø heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñöôïc ban haønh qua caùc thôøi kyø, chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, vai troø quaûn lyù cuûa Nhaø nöôùc ñoái vôùi coâng taùc thö vieän…. Vì vaäy, vieäc nghieân cöùu hieäu löïc thi haønh vaên baûn phaùp quy veà thö vieän taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam laø vaán ñeà môùi vaø raát caàn thieát hieän nay. Muïc ñích vaø nhieäm vuï nghieân cöùu • Muïc ñích nghieân cöùu: nghieân cöùu tình hình thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy veà thö vieän trong heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam. Treân cô sôû naøy ñöa ra caùc giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu löïc thi haønh vaên baûn phaùp quy trong heä thoáng thö vieän naøy.
• Nhieäm vuï nghieân cöùu : - Heä thoáng hoaù nhöõng noäi dung cô baûn trong caùc vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi heä thoáng thö vieän coâng coäng. - Khaûo saùt tình hình thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh taïi 32 thö vieän tænh, thaønh phía Nam. - Phaân tích, nhaän xeùt, ñaùnh giaù hieäu löïc thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh. -4- - Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp nhaèm taêng cöôøng hieäu löïc thi haønh vaên baûn phaùp quy veà thö vieän taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu • Ñoái töôïng nghieân cöùu: caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh ñoái vôùi heä thoáng thö vieän coâng coäng vaø hieäu löïc cuûa noù trong thöïc tieãn hoaït ñoäng cuûa caùc thö vieän coâng coäng tænh, thaønh phía Nam. • Phaïm vi nghieân cöùu - Giôùi haïn veà thôøi gian: caùc vaên baûn phaùp quy töø naêm 1977 cho ñeán nay. - Giôùi haïn veà noäi dung: caùc vaên baûn phaùp quy veà thö vieän coâng coäng. - Giôùi haïn veà lónh vöïc khoa hoïc: + Nghieân cöùu quy cheá toå chöùc vaø hoaït ñoäng, xeáp haïng thö vieän cuûa thö vieän caáp tænh, thaønh phoá tröïc thuoäc trung öông; thö vieän quaän, huyeän vaø thö vieän phöôøng, xaõ.
+ Caùc cheá ñoä, chính saùch veà ñaàu tö, taøi chính vaø ñaõi ngoä caùn boä thö vieän…. - Giôùi haïn veà khoâng gian: khaûo saùt vieäc aùp duïng vaên baûn phaùp quy veà thö vieän coâng coäng ñoái vôùi thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam. Phöông phaùp nghieân cöùu Döïa treân cô sôû phöông phaùp luaän cuûa chuû nghóa duy vaät bieän chöùng vaø chuû nghóa duy vaät lòch söû vaø aùp duïng caùc phöông phaùp nghieân cöùu cuï theå nhö: - Phöông phaùp thoáng keâ - Phöông phaùp ñieàu tra khaûo saùt - Phöông phaùp nghieân cöùu taøi lieäu - Phöông phaùp phaân tích toång hôïp - Phöông phaùp phoûng vaán laõnh ñaïo -5- 6. YÙnghóa khoa hoïc vaø yù nghóa thöïc tieãn • YÙ nghóa khoa hoïc: luaän vaên goùp phaàn khaúng ñònh taàm quan troïng cuûa moâi tröôøng phaùp lyù trong hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin, cuûng coá haønh lang phaùp lyù ñoái vôùi hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin.
• YÙ nghóa thöïc tieãn: - Keát quaû nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø tö lieäu tham khaûo boå ích cho caùc cô quan quaûn lyù nhaø nöôùc caùc caáp veà coâng taùc thö vieän vaø ñoäi nguõ caùn boä laõnh ñaïo, quaûn lyù heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam. - Caùc giaûi phaùp cuï theå nhaèm taêng cöôøng hieäu löïc thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy veà thö vieän coù theå öùng duïng taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng treân phaïm vi toaøn quoác. Höôùng tieáp caän tö lieäu - Caùc taøi lieäu chæ ñaïo phaûn aùnh caùc chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ñoái vôùi caùc thö vieän vaø cô quan thoâng tin. - Heä thoáng vaên baûn phaùp quy veà thö vieän coâng coäng.
- Caùc luaän vaên, baøi baùo, taïp chí, taøi lieäu giaùo khoa, giaùo trình, baøi giaûng…. BOÁ CUÏC LUAÄN VAÊN Ngoaøi phaàn môû ñaàu, keát luaän, taøi lieäu tham khaûo, phuï luïc, luaän vaên ñöôïc chia thaønh 3 chöông: CHÖÔNG 1. Cô sôû phaùp lyù cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi hoaït ñoäng cuûa heä thoáng thö vieän coâng coäng Trình baøy cô sôû phaùp lyù cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi hoaït ñoäng cuûa heä thoáng thö vieän coâng coäng theo Luaät Ban haønh vaên baûn quy phaïm phaùp luaät. Giôùi -6- thieäu khaùi nieäm hoaït ñoäng xaây döïng phaùp luaät, phaân loaïi vaên baûn quy phaïm phaùp luaät ôû Vieät Nam, chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc veà phaùt trieån söï nghieäp thö vieän Vieät Nam ñöôïc theå cheá hoaù thaønh vaên baûn quy phaïm phaùp luaät qua caùc thôøi kyø phaùt trieån cuûa lòch söû.
Chöùng minh taàm quan troïng cuûa heä thoáng vaên baûn phaùp quy veà coâng taùc Thö vieän - Thoâng tin ñoái vôùi hoaït ñoäng Thö vieän - Thoâng tin. Tình hình thöïc thi vaên baûn phaùp quy veà thö vieän coâng coäng taïi caùc tænh, thaønh phía Nam Khaùi quaùt nhöõng noäi dung cô baûn trong caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh veà thö vieän coâng coäng. Trình baøy keát quaû khaûo saùt thöïc tieãn aùp duïng caùc vaên baûn phaùp quy taïi caùc thö vieän tænh, thaønh phía Nam. Treân cô sôû ñoù phaân tích hieäu löïc thi haønh vaø nhaän xeùt, ñaùnh giaù hieäu löïc thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh ñoái vôùi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam.
Ñeà xuaát giaûi phaùp taêng cöôøng hieäu löïc thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh taïi heä thoáng thö vieän coâng coäng caùc tænh, thaønh phía Nam Ñöa ra caùc giaûi phaùp taêng cöôøng hieäu löïc thöïc thi caùc vaên baûn phaùp quy hieän haønh nhö: hoaøn thieän heä thoáng vaên baûn phaùp quy ñoái vôùi thö vieän coâng coäng; Taêng cöôøng hoaït ñoäng kieåm tra, giaùm saùt, ñoân ñoác cuûa caùc ban ngaønh chöùc naêng vaø caùc cô quan quaûn lyù caáp treân cuûa thö vieän; Coù nhöõng bieän phaùp xöû phaït nghieâm khaéc caùc haønh vi phaïm phaùp luaät ñoái vôùi nhöõng taäp theå, caù nhaân vi phaïm; Giaûi quyeát nhanh choùng caùc khieáu naïi, toá caùo; Ñaåy maïnh tuyeân truyeàn giaùo duïc phaùp luaät; Phaùt ñoäng phong traøo thi ñua giöõa caùc thö vieän vaø khen thöôûng taäp theå, caù nhaân coù coâng lao trong vieäc chaáp haønh nghieâm chænh vaên baûn phaùp quy veà thö vieän. -7- CHÖÔNG 1 CÔ SÔÛ PHAÙP LYÙ CUÛA HEÄ THOÁNG VAÊN BAÛN PHAÙP QUY VEÀ HOAÏT ÑOÄNG CUÛA CAÙC THÖ VIEÄN COÂNG COÄNG 1. Khaùi nieäm hoaït ñoäng xaây döïng phaùp luaät vaø caùc loaïi vaên baûn quy phaïm phaùp luaät ôû Vieät Nam 1.