Mở Rộng Dịch Vụ Thư Viện Cho Người Khiếm Thị Tại Việt Nam

Khám phá cách mở rộng dịch vụ thư viện cho người khiếm thị trong hệ thống thư viện công cộng tại Việt Nam, nâng cao khả năng tiếp cận thông tin.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thư Viện
• Đề tài: Mở Rộng Dịch Vụ Thư Viện Cho Người Khiếm Thị Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƯỜI KHIẾM THÒ
• 1.1. CÁC LOẠI KHIẾM KHUYẾT VỀ THÒ GIÁC
• 2. CHƯƠNG 2: DỊCH VỤ THƯ VIỆN CHO NGƯỜI KHIẾM THÒ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG VÀ MỞ RỘNG DỊCH VỤ THƯ VIỆN CHO NGƯỜI KHIẾM THÒ Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Dịch Vụ Thư Viện Cho Người Khiếm Thị

Tiếp cận thông tin là quyền cơ bản của mỗi người, nhưng với người khiếm thị, quyền này gặp nhiều rào cản. Ở các nước phát triển, chỉ một phần nhỏ tài liệu được chuyển đổi sang định dạng phù hợp cho người mù. Con số này còn khiêm tốn hơn ở các nước kém phát triển. Thư viện công cộng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, hỗ trợ học tập suốt đời và giải trí cho mọi người, đặc biệt là người khiếm thị. Nhiều nước tiên tiến đã có thư viện chuyên biệt cho người mù từ lâu. Tuy nhiên, tại Việt Nam, dịch vụ thư viện cho người khiếm thị chỉ mới bắt đầu phát triển từ năm 1998. Đến nay, hầu hết các thư viện công cộng đã có dịch vụ hoặc hoạt động liên quan đến lĩnh vực này. Theo tài liệu gốc, việc mở rộng dịch vụ thư viện cho người khiếm thị đòi hỏi sự hỗ trợ và tâm huyết từ nhiều phía: nhà nước, nhà quản lý thư viện, nhà hảo tâm và nỗ lực của chính người khiếm thị.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Thư Viện Cho Người Mù Việt Nam

Trước năm 1998, các thư viện công cộng ở Việt Nam hầu như chưa có dịch vụ nào dành cho người khiếm thị. Sự thay đổi bắt đầu từ cuối năm 1998 tại một số thư viện và tiếp tục lan rộng. Hiện nay, hầu hết các thư viện công cộng đã có dịch vụ hoặc hoạt động liên quan. Tuy nhiên, so với các nước phát triển, dịch vụ này vẫn còn hạn chế và cần được đầu tư, phát triển hơn nữa để đáp ứng nhu cầu của người khiếm thị.

1.2. Vai Trò Của Thư Viện Trong Hỗ Trợ Người Khiếm Thị

Thư viện đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền tiếp cận thông tin bình đẳng cho mọi người. Việc mở rộng dịch vụ thư viện cho người khiếm thị đáp ứng nhu cầu giải trí, học tập, nghiên cứu và hội nhập xã hội. Với sự hỗ trợ của dịch vụ thư viện, người khiếm thị có thể nâng cao trình độ nhận thức và tiếp cận kho tư liệu phong phú. Đây là việc làm mang tính nhân văn sâu sắc.

II. Thách Thức Trong Tiếp Cận Dịch Vụ Thư Viện Của Người Mù

Mặc dù đã có những tiến bộ nhất định, người khiếm thị vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ thư viện. Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu tài liệu phù hợp, bao gồm sách chữ nổi Braille, sách nói, và tài liệu điện tử tương thích với phần mềm đọc màn hình. Cơ sở vật chất tại nhiều thư viện chưa được thiết kế phù hợp với nhu cầu của người khiếm thị, gây khó khăn trong việc di chuyển và sử dụng dịch vụ. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ thư viện còn thiếu kiến thức và kỹ năng phục vụ người khiếm thị một cách hiệu quả. Theo nghiên cứu, việc thiếu công nghệ hỗ trợ người mù cũng là một rào cản lớn.

2.1. Thiếu Hụt Tài Liệu Dành Cho Người Khiếm Thị

Số lượng tài liệu dành cho người khiếm thị còn hạn chế so với nhu cầu thực tế. Việc sản xuất sách chữ nổi Braille tốn kém và mất nhiều thời gian. Sách nói chưa đa dạng về thể loại và ngôn ngữ. Tài liệu điện tử thường không tương thích với phần mềm đọc màn hình, gây khó khăn cho người khiếm thị trong việc tiếp cận thông tin.

2.2. Rào Cản Về Cơ Sở Vật Chất Và Khả Năng Tiếp Cận Thư Viện

Nhiều thư viện chưa có thiết kế phù hợp với người khiếm thị, như thiếu đường dẫn, biển báo chữ nổi, không gian di chuyển rộng rãi. Trang thiết bị hỗ trợ như máy đọc sách, phần mềm phóng to màn hình còn thiếu hoặc chưa được cập nhật. Điều này gây khó khăn cho người khiếm thị trong việc sử dụng dịch vụ thư viện một cách độc lập.

2.3. Năng Lực Cán Bộ Thư Viện Và Hỗ Trợ Người Khiếm Thị

Cán bộ thư viện cần được đào tạo về kiến thức và kỹ năng phục vụ người khiếm thị, bao gồm cách sử dụng phần mềm đọc màn hình, hỗ trợ tìm kiếm tài liệu, và giao tiếp hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức về nhu cầu và khó khăn của người khiếm thị cũng rất quan trọng để cung cấp dịch vụ tốt hơn.

III. Giải Pháp Mở Rộng Dịch Vụ Thư Viện Toàn Diện Cho Người Mù

Để cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ thư viện cho người khiếm thị, cần có giải pháp toàn diện trên nhiều phương diện. Tăng cường sản xuất và cung cấp tài liệu phù hợp, bao gồm sách chữ nổi Braille, sách nói, và tài liệu điện tử tương thích. Đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị hỗ trợ, đảm bảo khả năng tiếp cận thư viện cho mọi người. Nâng cao năng lực cán bộ thư viện thông qua đào tạo và tập huấn chuyên môn. Thúc đẩy hợp tác giữa thư viện, hội người mù Việt Nam, và các tổ chức liên quan để chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm. Theo các chuyên gia, việc áp dụng công nghệ hỗ trợ người mù là yếu tố then chốt.

3.1. Tăng Cường Sản Xuất Sách Nói Cho Người Mù Và Braille

Cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các nhà xuất bản, tổ chức sản xuất sách chữ nổi Braille và sách nói với số lượng lớn, đa dạng về thể loại và ngôn ngữ. Ưu tiên các tác phẩm văn học, khoa học, giáo dục và kỹ năng sống. Xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả để tài liệu đến được với người khiếm thị trên cả nước.

3.2. Đầu Tư Thư Viện Điện Tử Cho Người Khiếm Thị Và Công Nghệ

Xây dựng và phát triển thư viện điện tử cho người khiếm thị với giao diện thân thiện, dễ sử dụng và tương thích với phần mềm đọc màn hình. Cung cấp đa dạng tài liệu điện tử, bao gồm sách, báo, tạp chí, và tài liệu học tập. Đầu tư vào công nghệ hỗ trợ người mù như máy đọc sách, phần mềm phóng to màn hình, và thiết bị chuyển đổi văn bản thành giọng nói.

3.3. Đẩy Mạnh Đào Tạo Kỹ Năng Cho Người Khiếm Thị Và Cán Bộ

Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng cho người khiếm thị về sử dụng máy tính, phần mềm đọc màn hình, và các thiết bị hỗ trợ khác. Nâng cao năng lực cán bộ thư viện thông qua đào tạo và tập huấn chuyên môn về phục vụ người khiếm thị. Tạo điều kiện cho cán bộ thư viện tham gia các hội thảo, khóa học để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Thư Viện Số Cho Người Mù Hiệu Quả

Nhiều thư viện trên thế giới đã triển khai thành công mô hình thư viện số cho người mù, mang lại hiệu quả thiết thực. Các mô hình này tập trung vào cung cấp tài liệu điện tử đa dạng, giao diện thân thiện, và công nghệ hỗ trợ tiên tiến. Một số thư viện còn tổ chức các hoạt động trực tuyến như lớp học, hội thảo, và câu lạc bộ đọc sách để tạo môi trường giao lưu, học hỏi cho người khiếm thị. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình này có thể giúp Việt Nam xây dựng dịch vụ thư viện hiệu quả hơn. Theo các báo cáo, các mô hình này giúp cải thiện chất lượng cuộc sống người khiếm thị.

4.1. Nghiên Cứu Mô Hình Thư Viện Số Quốc Tế Tiên Tiến

Tìm hiểu và đánh giá các mô hình thư viện số thành công trên thế giới, như National Library Service for the Blind and Print Disabled (NLS) của Hoa Kỳ, Royal National Institute of Blind People (RNIB) của Anh, và Swedish Agency for Accessible Media (MTM) của Thụy Điển. Phân tích các yếu tố thành công và khả năng áp dụng vào điều kiện Việt Nam.

4.2. Xây Dựng Ứng Dụng Hỗ Trợ Người Khiếm Thị Tiếp Cận Thư Viện

Phát triển ứng dụng hỗ trợ người khiếm thị trên điện thoại thông minh và máy tính bảng, cho phép tìm kiếm tài liệu, đọc sách, nghe sách nói, và tham gia các hoạt động trực tuyến của thư viện. Ứng dụng cần có giao diện đơn giản, dễ sử dụng và tương thích với phần mềm đọc màn hình.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Dịch Vụ Thư Viện Mới Triển Khai

Thực hiện đánh giá định kỳ về hiệu quả của các dịch vụ thư viện mới triển khai, thu thập phản hồi từ người khiếm thị để cải thiện chất lượng dịch vụ. Sử dụng các chỉ số đo lường như số lượng người sử dụng, mức độ hài lòng, và tác động đến chất lượng cuộc sống của người khiếm thị.

V. Chính Sách Và Hỗ Trợ Người Khiếm Thị Phát Triển Thư Viện

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của dịch vụ thư viện cho người khiếm thị, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách. Nhà nước cần ban hành các quy định, tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận thông tin cho người khuyết tật, bao gồm cả người khiếm thị. Tăng cường đầu tư ngân sách cho việc sản xuất tài liệu, mua sắm trang thiết bị, và đào tạo cán bộ. Khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp tham gia vào việc hỗ trợ người khiếm thị tiếp cận thư viện. Theo các chuyên gia, chính sách hỗ trợ người khuyết tật cần được thực thi nghiêm túc.

5.1. Hoàn Thiện Chính Sách Hỗ Trợ Người Khuyết Tật Tiếp Cận Thông Tin

Rà soát và sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan đến quyền tiếp cận thông tin của người khuyết tật, đảm bảo phù hợp với Công ước Quốc tế về Quyền của Người Khuyết Tật. Xây dựng cơ chế giám sát và xử lý vi phạm về khả năng tiếp cận thông tin.

5.2. Tăng Cường Ngân Sách Cho Phát Triển Thư Viện Và Tài Liệu

Ưu tiên bố trí ngân sách cho việc sản xuất tài liệu phù hợp, mua sắm trang thiết bị hỗ trợ, và đào tạo cán bộ thư viện. Khuyến khích các nguồn tài trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong và ngoài nước.

5.3. Thúc Đẩy Hợp Tác Giữa Thư Viện Và Hội Người Mù Việt Nam

Tăng cường hợp tác giữa thư viện và hội người mù Việt Nam trong việc xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, và đánh giá hiệu quả của dịch vụ thư viện. Tạo điều kiện cho người khiếm thị tham gia vào quá trình xây dựng và phát triển thư viện.

VI. Tương Lai Của Dịch Vụ Thư Viện Cho Người Khiếm Thị Tại VN

Với sự phát triển của công nghệ và sự quan tâm của xã hội, tương lai của dịch vụ thư viện cho người khiếm thị tại Việt Nam hứa hẹn nhiều triển vọng. Thư viện sẽ không chỉ là nơi cung cấp tài liệu mà còn là trung tâm kết nối cộng đồng, hỗ trợ học tập, và phát triển kỹ năng cho người khiếm thị. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới sẽ mở ra những khả năng mới trong việc tiếp cận thông tin và tri thức. Theo dự báo, thư viện sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người khiếm thị.

6.1. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo AI Trong Thư Viện Số

Sử dụng AI để tự động chuyển đổi văn bản thành giọng nói, tạo ra sách nói chất lượng cao. Phát triển hệ thống tìm kiếm thông minh, giúp người khiếm thị dễ dàng tìm kiếm tài liệu phù hợp. Ứng dụng AI để cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, cung cấp dịch vụ phù hợp với nhu cầu và sở thích của từng người.

6.2. Mở Rộng Mạng Lưới Thư Viện Đến Vùng Sâu Vùng Xa

Xây dựng các điểm truy cập thư viện tại các vùng sâu, vùng xa, nơi người khiếm thị gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận thông tin. Sử dụng các phương tiện di động như xe thư viện lưu động để phục vụ người khiếm thị tại nhà.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Về Quyền Của Người Khiếm Thị

Tổ chức các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền tiếp cận thông tin của người khiếm thị. Khuyến khích sự tham gia của người khiếm thị vào các hoạt động xã hội, góp phần xây dựng một xã hội hòa nhập và bình đẳng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LÔØI NOÙI ÑAÀU 1. Lyù do choïn ñeà taøi Truy caäp thoâng tin laø quyeàn cô baûn cuûa con ngöôøi nhöng laïi raát khoù khaên ñoái vôùi ngöôøi khieám thò. ÔÛ caùc nöôùc phaùt trieån chæ coù moät tæ leä raát nhoû taøi lieäu ñöôïc chuyeån sang daïng thích hôïp ñeå ngöôøi khieám thò coù theå tieáp caän ñöôïc, coøn ôû caùc nöôùc keùm phaùt trieån thì con soá naøy thaät söï khoâng ñaùng keå. Muoán tieáp caän ñöôïc thoâng tin hay söû duïng trang thieát bò, cô sôû vaät chaát cho vieäc hoïc taäp suoát ñôøi vaø giaûi trí thì nôi toát nhaát maø ngöôøi daân noùi chung vaø ngöôøi khieám thò noùi rieâng coù theå nghó ñeán ñoù chính laø thö vieän coâng coäng.

ÔÛ caùc nöôùc tieân tieán treân theá giôùi, thö vieän daønh cho ngöôøi khieám thò ñaõ coù lòch söû hoaït ñoäng laâu ñôøi nhöng ôû Vieät Nam, cho ñeáân naêm 1998 caùc thö vieän coâng coäng ôû Vieät Nam vaãn chöa trieån khai ñöôïc dòch vuï naøo cho ngöôøi khieám thò. Cuoái naêm 1998 môùi baét ñaàu coù söï thay ñoåi trong vieäc phuïc vuï ngöôøi khieám thò taïi moät soá thö vieän coâng coäng vaø tieáp tuïc phaùt trieån ñeán caùc thö vieän khaùc. Cho ñeán nay, haàu heát caùc thö vieän coâng coäng trong caû nöôùc ñaõ coù dòch vuï cho ngöôøi khieám thò hoaëc caùc hoaït ñoäng khôûi xöôùng lieân quan ñeán lónh vöïc naøy. Nhö ñaõ ñeà caäp ôû treân, truy caäp thoâng tin phaûi bình ñaúng cho taát caû moïi ngöôøi.

Thö vieän laø moät trong nhöõng cô quan coù vai troø haøng ñaàu trong vieäc thöïc hieän nhieäm vuï naøy. Vieäc môû ra dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ñeå ñaùp öùng nhu caàu giaûi trí, hoïc taäp, nghieân cöùu … ñoøi hoûi söï hoã trôï vaø 1 taâm huyeát cuûa nhieàu phía: nhaø nöôùc, nhaø quaûn lyù caùc thö vieän trong heä thoáng thö vieän coâng coäng, caùc nhaø haûo taâm trong vaø ngoaøi nöôùc, caû söï noã löïc phaán ñaáu hoïc hoûi cuûa ngöôøi khieám thò. Vôùi söï hoã trôï cuûa caùc dòch vuï thö vieän, ngöôøi khieám thò seõ töøng böôùc hoäi nhaäp vaø naâng cao trình ñoä nhaän thöùc cuûa mình, ñöôïc tieáp caän vôùi kho tö lieäu khoång loà vaø phong phuù cuûa thö vieän. Ñaây laø vieäc laøm mang ñaäm tính nhaân vaên cuûa xaõ hoäi ta trong boái caûnh hieän nay.

Trong khi ñoù, ngöôøi khieám thò chöa ñöôïc phuïc vuï toát vôùi tö caùch laø nhöõng baïn ñoïc cuûa thö vieän, vì vaäy toâi ñaõ choïn ñeà taøi “Môû roäng dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò trong heä thoáng thö vieän coâng coäng ôû Vieät Nam” laøm vaán ñeà nghieân cöùu cho luaän vaên thaïc só cuûa mình. Muïc ñích vaø nhieäm vuï nghieân cöùu - Muïc ñích nghieân cöùu: Tìm hieåu moät caùch coù heä thoáng, khoa hoïc caùc vaán ñeà veà thöïc tieãn hoaït ñoäng dòch vuï cho ngöôøi khieám thò cuûa thö vieän coâng coäng ôû Vieät Nam, töø ñoù ñöa ra caùc giaûi phaùp cho vieäc môû roäng, phaùt trieån dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò nhaèm hoäi nhaäp caùc dòch vuï cho ngöôøi khieám thò vôùi caùc dòch vuï chung cuûa thö vieän. - Nhieäm vuï nghieân cöùu: • Tìm hieåu caùc dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ôû moät soá thö vieän treân theá giôùi. • Khaûo saùt vaø ñaùnh giaù caùc dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ôû caùc thö vieän coâng coäng Vieät Nam.

• Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp khaû thi ñeå môû roäng, phaùt trieån dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò taïi caùc thö vieän coâng coäng Vieät Nam. Lòch söû nghieân cöùu vaán ñeà Treân theá giôùi, dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ñaõ coù töø raát laâu (khoaûng ñaàu theá kyû19) nhö ôû Anh, Myõ, Canada, Haø Lan, Thuïy Ñieån … Cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa coâng ngheä thoâng tin, dòch vuï thö vieän ôû caùc nöôùc naøy cuõng ngaøy caøng phaùt trieån giuùp ngöôøi khieám thò coù theå tieáp caän vôùi nguoàn tri thöùc to lôùn cuûa nhaân loaïi, thu heïp ranh giôùi giöõa ngöôøi saùng maét vaø ngöôøi khieám thò, giuùp hoï töï tin hôn khi hoøa nhaäp vôùi cuoäc soáng bình thöôøng. ÔÛ Vieät Nam, dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò laø vaán ñeà khaù môùi meû. Cho ñeán nay chöa coù coâng trình nghieân cöùu khoa hoïc naøo ñeà caäp ñeán vaán ñeà naøy moät caùch ñaày ñuû vaø coù heä thoáng, chæ coù moät vaøi baøi baùo giôùi thieäu hoaït ñoäng cuûa thö vieän cho ngöôøi khieám thò nhö “Saûn xuaát saùch cho ngöôøi khieám thò – böôùc ñoät phaù môùi” cuûa Nguyeãn Thò Baéc, noäi san Thoâng tin vaø thö vieän phía Nam, soá 18, naêm 2003; “Phoøng ñoïc daønh cho ngöôøi khieám thò” cuûa Nguyeãn Thò Quyønh Nga ñaêng treân noäi san Thoâng tin vaø thö vieän phía Nam, soá 16, naêm 2002; “Tìm hieåu coâng taùc phuïc vuï baïn ñoïc khieám thò cuûa Thö vieän Khoa hoïc Toång hôïp Thaønh phoá Hoà Chí Minh” - ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc caáp tröôøng cuûa sinh vieân Khoa Thö vieän – Thoâng tin naêm 2001 tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

Vaán ñeà môû roäng dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ôû thö vieän coâng coäng Vieät Nam laàn ñaàu ñöôïc nghieân cöùu. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu - Ñoái töôïng nghieân cöùu: caùc loaïi dòch vuï thö vieän daønh cho ngöôøi khieám thò. - Phaïm vi nghieân cöùu: Phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên giôùi haïn trong vieäc nghieân cöùu, tìm hieåu dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò chuû yeáu trong heä thoáng thö vieän coâng coäng ôû Vieät Nam vaø moät soá cô quan cung caáp dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò. Phöông phaùp nghieân cöùu - Phöông phaùp luaän: Luaän vaên söû duïng cô sôû phöông phaùp luaän thö vieän hoïc, nhöõng ñöôøng loái chuû tröông cuûa Ñaûng, nhaø nöôùc veà caùc vaán ñeà vaên hoùa, giaùo duïc, hoaït ñoäng thö vieän noùi chung vaø daønh cho ngöôøi khieám thò noùi rieâng.

- Phöông phaùp nghieân cöùu: Ñeå thöïc hieän caùc nhieäm vuï treân, ngöôøi vieát söû duïng caùc phöông phaùp khaùc nhau, ñoù laø: • Phöông phaùp khaûo saùt, thu thaäp, xöû lyù nguoàn döõ lieäu nhaèm tìm hieåu lòch söû vaán ñeà ñöôïc nghieân cöùu trong luaän vaên. • Phöông phaùp phaân tích - toång hôïp, phöông phaùp so saùnh ñeå laøm saùng toû nhöõng ñieåm maïnh, ñieåm yeáu cuûa nhöõng thö vieän ñöôïc khaûo saùt, ñoàng thôøi ruùt ra nhöõng kinh nghieäm töø thöïc tieãn. Nguoàn taøi lieäu tham khaûo Caùc taøi lieäu chæ ñaïo cuûa Ñaûng, nhaø nöôùc veà hoaït ñoäng thö vieän coâng coäng noùi chung vaø daønh cho ngöôøi khieám thò noùi rieâng. - Caùc saùch, baùo, taïp chí chuyeân ngaønh Thö vieän – Thoâng tin trong vaø ngoaøi nöôùc.

- Caùc nguoàn tin treân maïng, cô sôû döõ lieäu online … coù noäi dung lieân quan ñeán caùc dòch vuï thö vieän, toå chöùc dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò. Ñoùng goùp cuûa luaän vaên - YÙ nghóa khoa hoïc: Böôùc ñaàu toång hôïp vaø heä thoáng caùc vaán ñeà veà dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò baèng caùc phöông phaùp khaùc nhau, goùp phaàn vaøo vieäc xaây döïng nhöõng cô sôû lyù luaän veà coâng taùc baïn ñoïc khieám thò cuûa thö vieän Vieät Nam trong giai ñoaïn môùi. - YÙ nghóa thöïc tieãn Ñoùng goùp theâm moät caùch nhìn vaøo vieäc nghieân cöùu caùc hoaït ñoäng thöïc tieãn cuûa dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ôû Vieät Nam. Coâng trình ñaõ neâu ra caùc yeáu toá khaùc nhau taùc ñoäng ñeán vieäc quaûn lyù vaø caùc hình thöùc phaân boå kinh phí, ñoàng thôøi nhaán maïnh ñeán caùc hoaït ñoäng khôûi xöôùng.

Caùc soá lieäu vaø döõ lieäu ñöôïc thu thaäp trong luaän vaên coù giaù trò cho vieäc laäp keá hoaïch trong lónh vöïc naøy ôû caùc caáp khaùc nhau cuûa ngaønh thö vieän, ñaëc bieät laø caùc gôïi yù cho vieäc hôïp taùc giöõa caùc loaïi cô quan coù cuøng moät muïc ñích phuïc vuï ngöôøi khieám thò. 5 Caùc thö vieän trong heä thoáng thö vieän coâng coäng coù theå tham khaûo caùc keát quaû nghieân cöùu cuûa luaän vaên nhaèm tìm cho thö vieän mình nhöõng böôùc ñi thích hôïp khi trieån khai dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò. Boá cuïc cuûa luaän vaên Ñeå thöïc hieän ñöôïc ñeà taøi naøy, ngoaøi phaàn môû ñaàu, keát luaän vaø phuï luïc, ngöôøi vieát chia luaän vaên thaønh 3 chöông: Chöông 1: Nhöõng vaán ñeà chung veà ngöôøi khieám thò. Chöông 2: Dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò treân theá giôùi vaø Vieät Nam Chöông 3: Caùc bieän phaùp taêng cöôøng vaø môû roäng dòch vuï thö vieän cho ngöôøi khieám thò ôû Vieät Nam 6 CHÖÔNG 1 NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG VEÀ NGÖÔØI KHIEÁM THÒ 1.

CAÙC LOAÏI KHIEÁM KHUYEÁT VEÀ THÒ GIAÙC 1. “Khieám thò” ñöôïc hieåu nhö theá naøo? Theo Töø ñieån tieáng Vieät cuûa taùc giaû Hoaøng Pheâ thì “Ngöôøi muø laø ngöôøi bò muø caû hai maét. Muø nghóa laø maét maát khaû naêng nhìn”. Trong töø ñieån Macmillan English Dictionary for advanced learners of American English, töø ‘blind’ ñöôïc ñònh nghóa nhö sau: “Blind: unable to see.

Some people prefer to use the expression visually impaired to talk about blind people” (Taïm dòch: “Muø laø khoâng theå nhìn thaáy. Nhieàu ngöôøi thích duøng thuaät ngöõ khieám thò ñeå noùi veà ngöôøi muø”). Vieän Maét Trung öông ôû nöôùc ta söû duïng khaùi nieäm cuûa Toå chöùc Y teá Theá giôùi (WHO) naêm 1994: “khieám thò hay khieám khuyeát veà chöùc naêng thò giaùc laø moät giôùi haïn traàm troïng cuûa chöùc naêng thò giaùc gaây ra do maéc caùc beänh maéc phaûi, di truyeàn, baåm sinh hay do chaán thöông maø khoâng theå ñieàu trò khoûi baèng caùc phöông phaùp ñieàu chænh khuùc xaï, noäi khoa hoaëc ngoaïi khoa. Khieám thò ñöôïc xaùc ñònh khi thò löïc ôû maét toát giaûm döôùi 6/18 (20/60 hoaëc 3/10) cho ñeán 3/60 (20/400 hoaëc 2,5/50) hoaëc thò löïc treân 6/18 nhöng thò tröôøng (khoaûng khoâng gian maét bao quaùt ñöôïc – ngöôøi vieát) thu heïp döôùi 10 ñoä”.

“Ngöôøi muø”, “ngöôøi khieám thò”, “ngöôøi nhöôïc thò” laø nhöõng thuaät ngöõ ñeå chæ ngöôøi bò giaûm thò löïc hay maát khaû naêng nhìn. Luaän vaên söû duïng thuaät ngöõ “ngöôøi khieám thò” ñeå moâ taû ngöôøi maø tình traïng thò löïc khoâng theå ñieàu 7 chænh ñöôïc baèng kính thuoác hay phaãu thuaät, bao goàm nhöõng ngöôøi maéc beänh thò löïc chæ coøn nhìn ñöôïc baèng moät maét vaø nhöõng ngöôøi bò muø hoaøn toaøn (caû hai maét). “Nhöôïc thò” laø ngöôøi bò giaûm thò löïc do caùc beänh veà maét gaây roái loaïn thò löïc, giaûm khaû naêng nhìn hoaëïc maét bò thoaùi hoùa do tuoåi taùc, ngöôøi maéc chöùng khoù ñoïc. Ngöôøi nhöôïc thò coù theå söû duïng caùc duïng cuï trôï thò nhö ñeo kính, kính luùp hay phaãu thuaät ñeåå taêng khaû naêng nhìn.

Gi ới thiệu caáu truùc cuûa maét Caáu truùc cuûa maét bao goàm nhöõng boä phaän chính sau: Giaùc maïc: maët cong ôû trung taâm cuûa maët tröôùc maét ñöôïc caùc lôùp moâ trong suoát taïo neân, chöùa caùc muùt thaàn kinh neân giaùc maïc raát nhaïy caûm. Khi aùnh saùng loït vaøo maét qua giaùc maïc, noù khuùc xaï caùc tia saùng qua ñoàng töû vaø hoäi tuï veà phía sau maét.