Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yếu tố then chốt để Tổng Công ty… 52 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2019.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại Tổng Công Ty Hàng Không Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về vốn trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về vốn
• 1.1.2. Đặc trưng vốn của doanh nghiệp
• 1.1.3. Phân loại vốn của doanh nghiệp
• 1.1.3.1. Vốn cố định
• 1.1.3.2. Vốn lưu động
• 1.1.4. Nguồn hình thành vốn của doanh nghiệp
• 1.1.4.1. Căn cứ vào quan hệ sở hữu vốn
• 1.1.4.2. Căn cứ vào phạm vi huy động vốn
• 1.1.4.3. Căn cứ vào thời gian huy động và sử dụng vốn
• 1.1.4.4. Căn cứ vào cách thức huy động vốn và tạo lập vốn
• 1.1.5. Hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp
• 1.1.5.1. Khái niệm hiệu quả sử dụng vốn
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại Vietnam Airlines

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yếu tố then chốt để Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) tồn tại và phát triển. Vốn là nguồn lực đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh, và việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn này giúp tăng cường năng lực cạnh tranh, đảm bảo sự phát triển bền vững. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp để tối ưu hóa việc sử dụng vốn tại Vietnam Airlines, góp phần vào sự phát triển chung của ngành hàng không Việt Nam. Theo tài liệu gốc, vốn là điều kiện tiên quyết để thành lập doanh nghiệp và tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh.

1.1. Khái Niệm Về Vốn và Vai Trò Trong Doanh Nghiệp

Vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản được huy động và sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm mục tiêu sinh lời. Vốn không chỉ là tiền tệ mà còn bao gồm tài sản hữu hình và vô hình. Vốn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị thặng dư và đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh liên tục. Theo Karl Marx, vốn là giá trị mang lại giá trị thặng dư. Vốn phải được tích tụ tập trung đến một lượng nhất định đủ để tiến hành hoạt động kinh doanh.

1.2. Đặc Điểm Cơ Bản Của Vốn Trong Hoạt Động Kinh Doanh

Vốn có nhiều đặc điểm quan trọng, bao gồm: biểu hiện giá trị tài sản, cần được tích tụ đủ lượng, vận động để sinh lời, có giá trị theo thời gian, gắn với chủ sở hữu, là hàng hóa đặc biệt, và bao gồm tài sản vô hình. Việc hiểu rõ các đặc điểm này giúp doanh nghiệp quản lý và sử dụng vốn hiệu quả hơn. Vốn phải được vận động nhằm mục đích sinh lời. Đặc trưng này bắt nguồn từ nguyên tắc: Vốn được biểu hiện bằng tiền tệ nhưng tiền chỉ là dạng hình thái ban đầu của vốn.

II. Thách Thức Quản Lý Vốn Tại Tổng Công Ty Hàng Không Việt Nam

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc quản lý vốn hiệu quả tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Biến động thị trường, cạnh tranh gay gắt, và các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến khả năng sinh lời từ vốn. Bên cạnh đó, việc quản lý chi phí vốn, cơ cấu vốn, và rủi ro tài chính cũng đòi hỏi sự chuyên nghiệp và kinh nghiệm. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng vốn và đưa ra các giải pháp kịp thời là vô cùng quan trọng. Theo tài liệu gốc, việc xác định cơ cấu nguồn vốn tối ưu phù hợp với điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý sử dụng vốn của doanh nghiệp.

2.1. Rủi Ro Tài Chính và Quản Trị Rủi Ro Vốn

Rủi ro tài chính là một trong những thách thức lớn nhất trong quản lý vốn. Các loại rủi ro bao gồm: rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, và rủi ro tỷ giá hối đoái. Việc quản trị rủi ro hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống đánh giá và kiểm soát rủi ro chặt chẽ, cũng như các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro kịp thời. Doanh nghiệp cần xem xét đến giá trị thời gian của vốn để huy động và sử dụng vốn kịp thời.

2.2. Ảnh Hưởng Của Thị Trường Hàng Không Đến Hiệu Quả Vốn

Thị trường hàng không có tính cạnh tranh cao và chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố bên ngoài như giá nhiên liệu, biến động kinh tế, và chính sách của chính phủ. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí, và lợi nhuận của doanh nghiệp, từ đó tác động đến hiệu quả sử dụng vốn. Doanh nghiệp cần phải linh hoạt và thích ứng với những thay đổi của thị trường để duy trì và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

III. Cách Tối Ưu Hóa Quản Lý Dòng Tiền Tại Vietnam Airlines

Quản lý dòng tiền hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Việc dự báo dòng tiền chính xác, kiểm soát chi phí chặt chẽ, và tối ưu hóa vòng quay vốn giúp doanh nghiệp đảm bảo khả năng thanh toán, giảm thiểu rủi ro tài chính, và tăng cường khả năng sinh lời từ vốn. Vietnam Airlines cần tập trung vào việc cải thiện quy trình quản lý dòng tiền để nâng cao hiệu quả hoạt động. Vốn lưu động chuyển toàn bộ giá trị ngay trong một lần và được hoàn lại toàn bộ sau mỗi chu kỳ kinh doanh.

3.1. Dự Báo Dòng Tiền và Lập Kế Hoạch Tài Chính

Dự báo dòng tiền là quá trình ước tính dòng tiền vào và dòng tiền ra của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Việc dự báo chính xác giúp doanh nghiệp chủ động trong việc quản lý vốn, đảm bảo khả năng thanh toán, và tận dụng cơ hội đầu tư. Lập kế hoạch tài chính là quá trình xây dựng các mục tiêu tài chính và các biện pháp để đạt được các mục tiêu đó. Kế hoạch tài chính giúp doanh nghiệp định hướng hoạt động, phân bổ nguồn lực, và kiểm soát rủi ro.

3.2. Kiểm Soát Chi Phí và Tối Ưu Hóa Chi Phí Vốn

Kiểm soát chi phí là quá trình theo dõi và quản lý các khoản chi phí của doanh nghiệp. Việc kiểm soát chi phí chặt chẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu lãng phí, tăng cường hiệu quả hoạt động, và nâng cao lợi nhuận. Tối ưu hóa chi phí vốn là quá trình tìm kiếm các nguồn vốn với chi phí thấp nhất và sử dụng vốn hiệu quả nhất. Việc tối ưu hóa chi phí vốn giúp doanh nghiệp giảm thiểu gánh nặng tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Giải Pháp Đầu Tư Công Nghệ Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Đầu tư vào công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Vietnam Airlines. Ứng dụng công nghệ giúp tự động hóa quy trình, giảm thiểu chi phí, tăng cường năng suất, và cải thiện chất lượng dịch vụ. Việc lựa chọn và triển khai các giải pháp công nghệ phù hợp với nhu cầu và mục tiêu của doanh nghiệp là vô cùng quan trọng. Vốn cố định chỉ hoàn thành một vòng chu chuyển khi tái sản xuất được tài sản cố định về mặt giá trị, tức là thu hồi được đủ tiền khấu hao tài sản cố định.

4.1. Ứng Dụng Phần Mềm Quản Lý Tài Chính và Kế Toán

Phần mềm quản lý tài chính và kế toán giúp doanh nghiệp tự động hóa các quy trình kế toán, quản lý dòng tiền, lập báo cáo tài chính, và phân tích hiệu quả hoạt động. Việc sử dụng phần mềm giúp giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian, và cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho việc ra quyết định. Phần mềm quản lý tài chính và kế toán giúp doanh nghiệp tự động hóa các quy trình kế toán, quản lý dòng tiền, lập báo cáo tài chính, và phân tích hiệu quả hoạt động.

4.2. Đầu Tư Vào Hệ Thống Quản Lý Doanh Nghiệp ERP

Hệ thống ERP tích hợp các chức năng khác nhau của doanh nghiệp như kế toán, sản xuất, bán hàng, và quản lý kho. Việc sử dụng hệ thống ERP giúp doanh nghiệp quản lý toàn diện hoạt động, cải thiện hiệu quả phối hợp, và nâng cao khả năng cạnh tranh. Hệ thống ERP tích hợp các chức năng khác nhau của doanh nghiệp như kế toán, sản xuất, bán hàng, và quản lý kho.

V. Phân Tích Báo Cáo Tài Chính Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Phân tích báo cáo tài chính là công cụ quan trọng để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam. Các chỉ số tài chính như vòng quay vốn, hệ số sử dụng vốn, và lợi nhuận trên vốn cung cấp thông tin về khả năng sinh lời và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc phân tích báo cáo tài chính giúp doanh nghiệp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, và cơ hội cải thiện. Nguồn vốn bên trong có ưu thế là chủ động đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp, nắm bắt kịp thời các thời cơ trong kinh doanh, tiết kiệm được chi phí sử dụng vốn, giữ được quyền kiểm soát của doanh nghiệp.

5.1. Sử Dụng Các Chỉ Số Tài Chính Để Đánh Giá Hiệu Quả

Các chỉ số tài chính như vòng quay vốn, hệ số sử dụng vốn, lợi nhuận trên vốn, và tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) cung cấp thông tin quan trọng về hiệu quả sử dụng vốn. Việc so sánh các chỉ số này với các kỳ trước và với các đối thủ cạnh tranh giúp doanh nghiệp đánh giá vị thế và hiệu quả hoạt động. Các chỉ số tài chính như vòng quay vốn, hệ số sử dụng vốn, lợi nhuận trên vốn, và tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) cung cấp thông tin quan trọng về hiệu quả sử dụng vốn.

5.2. Phân Tích Dòng Tiền và Khả Năng Thanh Toán

Phân tích dòng tiền giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn và dài hạn. Việc theo dõi dòng tiền vào và dòng tiền ra giúp doanh nghiệp chủ động trong việc quản lý vốn và đảm bảo khả năng thanh toán. Phân tích dòng tiền giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn và dài hạn.

VI. Tương Lai Của Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Tại Vietnam Airlines

Trong tương lai, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam. Với sự phát triển của công nghệ, sự thay đổi của thị trường, và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, doanh nghiệp cần phải liên tục đổi mới và cải thiện quy trình quản lý vốn để duy trì và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc đầu tư vào nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, và xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược là những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Nguồn vốn bên ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung vốn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đồng thời giúp cho doanh nghiệp có một cơ cấu vốn linh hoạt hơn, hơn nữa nếu doanh nghiệp đạt mức doanh lợi cao hơn chi phí sử dụng vốn thì việc huy động vốn từ bên ngoài càng nhiều sẽ giúp doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn.

6.1. Phát Triển Bền Vững và Quản Lý Vốn Hiệu Quả

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng của Vietnam Airlines. Việc quản lý vốn hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần phải cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và mục tiêu xã hội, môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn. Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng của Vietnam Airlines.

6.2. Hợp Tác Đầu Tư và Mở Rộng Nguồn Vốn

Hợp tác đầu tư và mở rộng nguồn vốn là những giải pháp quan trọng để tăng cường năng lực tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Doanh nghiệp có thể hợp tác với các đối tác chiến lược, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, hoặc vay vốn từ các tổ chức tài chính để mở rộng nguồn vốn. Hợp tác đầu tư và mở rộng nguồn vốn là những giải pháp quan trọng để tăng cường năng lực tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, vốn đóng vai trò là điều kiện tiên quyết và phản ánh toàn bộ nguồn lực đầu tư được huy động. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc bảo toàn, phát triển và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và sự tồn tại bền vững của doanh nghiệp. Đối với ngành hàng không – một ngành kinh tế kỹ thuật đặc thù đòi hỏi quy mô vốn đầu tư lớn vào phương tiện kỹ thuật và tài sản cố định – bài toán quản trị và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đặt ra yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận xác định mục đích và các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Làm rõ những cơ sở lý luận cơ bản về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức, quản lý và hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam thông qua hệ thống báo cáo tài chính.
3. Từ các kết quả đạt được và những mặt hạn chế còn tồn tại, đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vốn và hiệu quả sử dụng vốn. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines JSC), với phạm vi thời gian thu thập và phân tích dữ liệu tài chính kéo dài trong giai đoạn 3 năm từ năm 2017 đến năm 2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý luận, khóa luận hệ thống hóa các quan điểm học thuật về vốn:

• Quan điểm của Karl Marx: Vốn (tư bản) là giá trị mang lại giá trị thặng dư, là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất tạo ra lượng giá trị lớn hơn bản thân nó.
• Quan điểm của Paul A. Samuelson: Vốn là hàng hóa được sản xuất ra để phục vụ cho một quá trình sản xuất mới, là đầu vào cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp dưới dạng tiền tệ và hiện vật.
• Quan điểm của David Begg: Vốn bao gồm vốn hiện vật và vốn tài chính, phản ánh toàn bộ tài sản của doanh nghiệp.
• Khái niệm tổng quát: Vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản được huy động, sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục tiêu sinh lời.

Khóa luận phân tích 7 đặc trưng cơ bản của vốn: biểu hiện giá trị của toàn bộ tài sản; phải tích tụ tập trung đến lượng nhất định; vận động nhằm mục đích sinh lời qua 3 giai đoạn (mua yếu tố sản xuất - sản xuất kết tinh - tiêu thụ thu hồi vốn tiền tệ); có giá trị theo thời gian; gắn liền với chủ sở hữu nhất định; là một loại hàng hóa đặc biệt; và bao gồm cả giá trị tài sản vô hình.

Về phân loại, vốn được tiếp cận theo:

• Hình thái chu chuyển: Vốn cố định (chu chuyển dần từng phần qua khấu hao) và Vốn lưu động (chu chuyển toàn bộ một lần qua chu kỳ kinh doanh).
• Quan hệ sở hữu: Vốn chủ sở hữu và Nợ phải trả (nguồn vốn tín dụng, nguồn vốn chiếm dụng).
• Phạm vi huy động: Nguồn vốn bên trong và Nguồn vốn bên ngoài.
• Thời gian huy động: Nguồn vốn thường xuyên và Nguồn vốn tạm thời.
• Cách thức tạo lập: Vốn vay ngân hàng/tổ chức tín dụng, vốn tự tạo lập nội bộ, phát hành cổ phiếu/trái phiếu, và các hình thức khác (thuê tài chính, liên doanh, tín dụng thương mại).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn được xác lập thành 2 nhóm:

1. Nhóm chỉ tiêu luân chuyển vốn: Hệ số thu nợ, Hiệu suất sử dụng tài sản ngắn hạn, Hiệu suất sử dụng tài sản cố định, Hiệu suất sử dụng tổng tài sản, Số vòng quay hàng tồn kho, Vòng quay các khoản phải thu, Kỳ thu tiền trung bình.
2. Nhóm chỉ tiêu khả năng sinh lời: Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS), Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).

Các nhân tố tác động được chia thành nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, khung pháp lý, công nghệ, khách hàng, biến động giá cả và áp lực cạnh tranh) và nhân tố chủ quan (nhân tố con người, năng lực tài chính, trình độ kỹ thuật, công tác tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng là phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp dữ liệu, so sánh số liệu qua các năm và so sánh đối chuẩn với doanh nghiệp cùng ngành (Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet). Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ Báo cáo tài chính và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam giai đoạn 2017–2019.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp

Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận hoàn chỉnh về vốn. Tác giả phân tích bản chất kinh tế của vốn thông qua sự vận động liên tục của chu chuyển tiền tệ sang hiện vật rồi quay trở về tiền tệ có kèm theo giá trị thặng dư. Khóa luận làm rõ sự khác biệt giữa vốn cố định (gắn liền với tài sản cố định, thu hồi giá trị từng phần qua nhiều chu kỳ) và vốn lưu động (phục vụ tài sản ngắn hạn, vận động nhanh và thay đổi hình thái liên tục). Chương này cũng giải thích các quan điểm tiếp cận hiệu quả sử dụng vốn từ góc độ kinh tế, nhà đầu tư trực tiếp, nhà đầu tư gián tiếp, cơ quan quản lý nhà nước và góc độ thu nhập thực tế trong điều kiện lạm phát. Toàn bộ công thức tính toán các chỉ số luân chuyển và sinh lời được chuẩn hóa làm căn cứ đo lường thực nghiệm cho chương sau.

Chương 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam

Chương 2 trình bày quá trình hình thành, phát triển từ năm 1956 đến khi thành lập Tổng Công ty năm 1995, mô hình quản trị (Đại hội đồng cổ đông, Ban Kiểm soát, Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, các Ủy ban chuyên môn) và cơ cấu kinh doanh đa dạng của Vietnam Airlines.

Về cơ cấu tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2017–2019:

• Tổng tài sản giảm từ 79.974 tỷ đồng (năm 2017) xuống còn 68.000 tỷ đồng (năm 2019), tương ứng mức giảm 12%.
• Tài sản dài hạn chiếm ưu thế tuyệt đối với tỷ trọng 82–84% (năm 2017: 84%, năm 2018: 83%, năm 2019: 82%), trong khi tài sản ngắn hạn chiếm 15–17%. So với Vietjet, tài sản ngắn hạn của Vietnam Airlines thấp hơn 8.000 tỷ đồng nhưng tài sản dài hạn gấp gần 3 lần.
• Cơ cấu nguồn vốn duy trì tỷ lệ Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu bình quân ở mức 76:24. Tỷ trọng nợ phải trả giảm từ 78% (62.000 tỷ đồng năm 2017) xuống 73% (50.000 tỷ đồng năm 2019). Vốn chủ sở hữu tăng từ 16.541 tỷ đồng (21,38% năm 2017) lên 18.000 tỷ đồng (26,96% năm 2019).
• Cân đối vốn: Tài sản ngắn hạn luôn nhỏ hơn nguồn vốn ngắn hạn (nguồn vốn ngắn hạn tăng từ 39% năm 2017 lên 44% năm 2018 và 49% năm 2019), cho thấy rủi ro thanh khoản ngắn hạn. Ngược lại, tài sản dài hạn lớn hơn nguồn vốn dài hạn (nguồn vốn dài hạn giảm từ 60% năm 2017 xuống 50% năm 2019).

Về thực trạng quản lý các bộ phận vốn:

• Vốn bằng tiền giảm mạnh: Giai đoạn 2017–2018 giảm 2.000 tỷ đồng (52%), năm 2019 tiếp tục giảm 1.000 tỷ đồng, chỉ bằng 1/5 lượng vốn bằng tiền của đối thủ cùng ngành.
• Đầu tư tài chính ngắn hạn tăng từ 2.300 tỷ đồng (2018) lên 2.700 tỷ đồng (2019).
• Các khoản phải thu khách hàng tăng từ 2.481 tỷ đồng (3% vốn lưu động năm 2017) lên 2.600 tỷ đồng (4% năm 2018) và 2.700 tỷ đồng (4% năm 2019). Khoản trả trước cho người bán giảm từ 4.500 tỷ đồng (2017) xuống 54 tỷ đồng (2019).
• Hàng tồn kho duy trì ở mức dưới 1% tổng tài sản: 536,158 tỷ đồng (2017), 537 tỷ đồng (2018) và giảm xuống 387 tỷ đồng (2019).
• Vốn cố định giảm từ 66.000 tỷ đồng (2017) xuống 61.000 tỷ đồng (2018) và 57.000 tỷ đồng (2019). Tài sản cố định thuê tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất (42–46%), tài sản cố định hữu hình chiếm 19–21%, tài sản cố định vô hình chiếm 0,1–0,3%.

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019
Doanh thu thuần (tỷ đồng)	63.756	-	-
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	1.144	-	-
Lợi nhuận sau thuế (tỷ đồng)	1.260	-	-
Tổng tài sản (tỷ đồng)	79.974	-	68.000
Vốn chủ sở hữu (tỷ đồng)	16.541	-	18.000
Chỉ tiêu luân chuyển vốn
Hệ số thu nợ (vòng)	25,04	26,95	26,23
Hiệu suất sử dụng tài sản ngắn hạn (lần)	5,16	5,67	6,08
Hiệu suất sử dụng tài sản cố định (lần)	1,19	1,46	1,63
Hiệu suất sử dụng tổng tài sản (lần)	0,80	0,96	1,05
Số vòng quay hàng tồn kho (vòng)	135,91	117,54	142,16
Kỳ thu tiền trung bình (ngày)	77,52	52,35	43,33
Chỉ tiêu khả năng sinh lời
Tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS)	3,02%	3,42%	4,02%
Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)	2,41%	3,29%	4,20%
Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE)	10,93%	12,00%	13,12%

Năm 2019, Tổng công ty vận hành 134.000 chuyến bay, vận chuyển 23 triệu lượt khách và gần 346.000 tấn hàng hóa, tỷ lệ đúng giờ (OTP) đạt xấp xỉ 90%. Tuy nhiên, doanh nghiệp bộc lộ các hạn chế: tỷ lệ nợ phải trả cao (73%), tài sản ngắn hạn không đủ bù đắp nợ ngắn hạn, dòng tiền mặt sụt giảm, và các chỉ tiêu sinh lời (ROS 4,02%, ROA 4,20%) còn thấp hơn so với Vietjet (ROS đạt 9,38%) hoặc mức trung bình ngành (ROA ngành là 5,29%).

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam

Chương 3 mở đầu bằng việc đánh giá bối cảnh đại dịch năm 2020 khi ngành hàng không bị đình trệ, Vietnam Airlines phải ngừng bay 90–95%, cắt giảm 80% lao động quản lý gián tiếp và ghi nhận lỗ trong quý 1. Khóa luận nêu rõ các định hướng phát triển của Tổng công ty: chuẩn bị mở lại đường bay, duy trì dịch vụ 4 sao, đẩy mạnh hợp tác liên minh SkyTeam, triển khai chiến lược thương hiệu kép Vietnam Airlines – Jetstar Pacific, hướng đến top 3 về quy mô tại Đông Nam Á.

Dựa trên thực trạng, tác giả đề xuất 7 nhóm giải pháp tài chính:

1. Xác định mức dự trữ vốn bằng tiền hợp lý: Duy trì quỹ tiền mặt vừa đủ để đáp ứng thanh toán và nắm bắt cơ hội kinh doanh.
2. Tăng tốc độ thu hồi tiền và quản lý dòng tiền vào: Tăng vòng quay các khoản phải thu, ban hành chính sách chiết khấu/khuyến mại bán hàng hợp lý, kiểm soát chặt dòng tiền thu từ bán vé và dịch vụ.
3. Quản lý chặt chẽ các khoản chi bằng tiền: Ban hành quy chế chi tiêu nội bộ, siết chặt định mức tạm ứng, toàn bộ xuất quỹ phải có chứng từ thu chi hợp thức và thực hiện qua thủ quỹ.
4. Chủ động lập kế hoạch luân chuyển vốn bằng tiền: Xây dựng mô hình dự báo dòng tiền ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để cân đối thu - chi.
5. Nâng cao hiệu quả quản trị khoản phải thu khách hàng: Phân công nhân sự chuyên trách đôn đốc thu hồi nợ, thường xuyên đối chiếu và đánh giá nợ đến hạn để tránh bị khách hàng chiếm dụng vốn.
6. Tối ưu hóa quản lý hàng tồn kho: Lập kế hoạch dự trữ vật tư chi tiết theo tháng/quý, định kỳ kiểm kê đối chiếu sổ sách để giải phóng phụ tùng, vật tư ứ đọng nhằm giảm chi phí lưu kho.
7. Thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro: Trích lập đầy đủ quỹ dự phòng tài chính, quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi và dự phòng giảm giá hàng tồn kho; thực hiện rà soát, đánh giá lại tài sản cuối kỳ.

Kết quả và đóng góp

Về mặt dữ liệu thực nghiệm, khóa luận đã lượng hóa được bức tranh tài chính toàn diện của Vietnam Airlines giai đoạn 2017–2019:

• Chứng minh sự chuyển dịch tích cực trong công tác sử dụng tài sản: Hiệu suất sử dụng tài sản ngắn hạn tăng từ 5,16 lên 6,08 lần; hiệu suất sử dụng tài sản cố định tăng từ 1,19 lên 1,63 lần; hiệu suất sử dụng tổng tài sản cải thiện từ 0,80 lên 1,05 lần.
• Kỳ thu tiền trung bình được rút ngắn từ 77,52 ngày xuống 43,33 ngày (tốt hơn mức 198 ngày của Vietjet).
• Khả năng sinh lời tăng trưởng liên tục: ROS tăng từ 3,02% lên 4,02%; ROA tăng từ 2,41% lên 4,20%; ROE tăng từ 10,93% lên 13,12% (vượt mức trung bình ngành 9,72%).

Về đóng góp thực tiễn, công trình đã chỉ ra được các điểm nghẽn thanh khoản cốt lõi của hãng hàng không quốc gia (sự phụ thuộc lớn vào nợ vay tài chính cho đội bay, sụt giảm lượng tiền mặt khả dụng, mất cân đối giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn) và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ quản trị tiền mặt, công nợ, hàng tồn kho đến trích lập dự phòng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu thực nghiệm dừng lại ở giai đoạn 2017–2019, chưa phản ánh đầy đủ tác động tài chính dài hạn của cuộc khủng hoảng ngành hàng không toàn cầu phát sinh từ năm 2020.
• Các phân tích chủ yếu dựa trên số liệu báo cáo tài chính hợp nhất được công bố công khai, chưa đi sâu vào chi tiết chi phí khai thác kỹ thuật của từng dòng máy bay cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng đánh giá hiệu quả tái cơ cấu nguồn vốn, tái cấu trúc nợ vay thuê mua tàu bay và khả năng phục hồi dòng tiền của doanh nghiệp trong giai đoạn hậu khủng hoảng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính doanh nghiệp, Kế toán - Kiểm toán, Quản trị kinh doanh và Kinh tế vận tải.
• Người thực hiện đề tài phân tích báo cáo tài chính hoặc quản trị tài chính trong các doanh nghiệp ngành dịch vụ vận tải có quy mô tài sản cố định lớn.
• Phần đáng tham khảo nhất là phương pháp luận đánh giá hệ thống chỉ tiêu luân chuyển vốn - sinh lời và các phân tích đối sánh cụ thể giữa Vietnam Airlines và Vietjet tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu tài sản của Vietnam Airlines giai đoạn 2017–2019 có đặc điểm gì nổi bật?
Tài sản dài hạn chiếm tỷ trọng chủ đạo từ 82% đến 84% trên tổng tài sản (năm 2017: 84%, 2018: 83%, 2019: 82%), trong khi tài sản ngắn hạn chỉ chiếm từ 15% đến 17%. Trong cơ cấu tài sản cố định, tài sản cố định thuê tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất (42–46%), phản ánh đặc thù đầu tư đội tàu bay của hãng hàng không.

2. Khả năng cân đối tài chính ngắn hạn của Tổng công ty được đánh giá như thế nào?
Trong suốt 3 năm, tài sản ngắn hạn luôn nhỏ hơn nguồn vốn ngắn hạn (tỷ trọng nguồn vốn ngắn hạn tăng từ 39% năm 2017 lên 44% năm 2018 và 49% năm 2019). Tình trạng này cho thấy doanh nghiệp chưa đảm bảo được quan hệ cân đối ngắn hạn, khả năng thanh toán nợ ngắn hạn ở mức thấp và tiềm ẩn rủi ro thanh khoản.

3. Chỉ số sinh lời ROE của Vietnam Airlines thay đổi ra sao so với trung bình ngành?
Chỉ số ROE của Tổng công ty tăng trưởng đều qua các năm: đạt 10,93% (năm 2017), tăng lên 12,00% (năm 2018) và đạt 13,12% (năm 2019). Trong toàn bộ giai đoạn nghiên cứu, ROE của Vietnam Airlines đều cao hơn mức trung bình ngành (9,72%).

4. Kỳ thu tiền trung bình của Vietnam Airlines chuyển biến như thế nào qua 3 năm?
Kỳ thu tiền trung bình giảm mạnh và liên tục từ 77,52 ngày (năm 2017) xuống 52,35 ngày (năm 2018) và còn 43,33 ngày (năm 2019). Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 198 ngày của Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet, cho thấy tốc độ luân chuyển các khoản phải thu của Vietnam Airlines được cải thiện rõ rệt.

5. Trong năm 2020, doanh nghiệp đã thực hiện những biện pháp ứng phó khẩn cấp nào về mặt nhân sự và khai thác?
Do ảnh hưởng của dịch bệnh, Vietnam Airlines đã chủ động ngừng bay từ 90% đến 95%, cắt giảm tới 80% lực lượng quản lý gián tiếp và thực hiện các biện pháp nghỉ làm không hưởng lương nhằm tiết giảm chi phí sản xuất kinh doanh.

Kết luận

Khóa luận đã hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải quy mô lớn. Thông qua việc phân tích chuỗi dữ liệu tài chính giai đoạn 2017–2019, tác giả đã làm rõ bức tranh sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam với sự gia tăng về hiệu suất luân chuyển và tỷ suất sinh lời, song song với những điểm nghẽn về nợ phải trả và mất cân đối tài chính ngắn hạn. Hệ thống 7 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính thực tiễn cao, tập trung vào việc tái thiết lập mức dự trữ tiền tệ hợp lý, quản trị chặt chẽ công nợ và trích lập dự phòng rủi ro tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về vốn và hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Tổng Công ty Hàng không Việt Nam CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VỐN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về vốn trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về vốn Vốn là tiền đề để mở rộng và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp, bởi bất kỳ doanh nghiệp trong lĩnh vực nào khi thành lập và tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh đều cần sử dụng một lượng vốn nhất định. Theo lý thuyết cơ bản thì vốn thuộc một trong những yếu tố đầu vào để sử dụng trong kinh doanh.

Tuy nhiên, trên thực tế còn tồn tại rất nhiều quan điểm khác nhau về vốn. Theo quan điểm của Karl Marx: “Vốn (tư bản) là giá trị mang lại giá trị thặng dư”, cũng có nghĩa vốn là một yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất khi được sử dụng sẽ tạo ra một lượng giá trị lớn hơn giá trị của bản thân nó. Định nghĩa của Karl Marx có tầm khái quát lớn khi bao hàm được đầy đủ cả bản chất và vai trò của vốn. Tuy nhiên, quan điểm này mới chỉ đề cập tới vốn như là tiền khi được dùng để mua sắm các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất để tạo ra giá trị thặng dư.

Karl Marx đã bó hẹp khái niệm về vốn trong khu vực sản xuất vật chất và cho rằng chỉ có quá trình sản xuất vật chất mới tạo ra giá trị thặng dư.A Samuelson – một trong những đại diện tiêu biểu của học thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại bày tỏ quan điểm về vốn ở một góc độ rộng hơn khi cho rằng “Vốn là hàng hóa được sản xuất ra để phục vụ cho một quá trình sản xuất mới, là đầu vào cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp” (P. Như vậy, vốn có thể tồn tại ở cả hình thái tiền tệ và hiện vật như máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu… David Begg lại cho rằng: “Vốn bao gồm hiện vật và vốn tài chính. Vốn hiện vật là dự trữ các hàng hóa sản phẩm đã xuất ra để sản xuất ra các hàng hóa khác. Vốn tài chính là tiền và các giấy tờ có giá và tiền mặt của doanh nghiệp.

Với định nghĩa này, David Begg đã coi vốn như là tài sản của doanh nghiệp. Vốn không chỉ tồn tại ở các hình thức hiện vật như giá trị của hàng hóa, tài sản cố định…mà còn tồn tại ở các hình thái giá trị như tiền mặt và các giấy tờ có giá thuộc quyền sở hữu và thụ hưởng của doanh nghiệp. Hiện nay, khái niệm chung về vốn được sử dụng phổ biến nhất là: “Vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản được huy động, sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm mục tiêu sinh lời”. Định nghĩa này đã chỉ ra rằng vốn không chỉ tham gia vào trong quá trình sản xuất riêng biệt mà còn xuất hiện trong toàn bộ mọi quá trình sản xuất và tái sản xuất liên tục trong suốt thời gian tồn tại của một doanh nghiệp.

Quá trình vận động của vốn gồm ba giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất: Nhà sản xuất dùng vốn tiền tệ để mua các yếu tố sản xuất như là tư liệu sản xuất và sức lao động. Kết thúc giai đoạn này vốn tiền tệ được chuyển hóa thành vốn hiện vật dưới hình thức vật chất (tư liệu sản xuất và sức lao động). Giai đoạn thứ hai: Giai đoạn này kết hợp các yếu tố sản xuất để tạo ra sản phẩm, sau quá trình sản xuất số vốn này được kết tinh vào sản phẩm. Giai đoạn thứ ba: Là giai đoạn tiêu thụ sản phẩm và số vốn này lại quay lại là vốn tiền tệ.

Vốn luôn vận động không ngừng để tạo ra sự tuần hoàn liên tục giữa quá trình sản xuất và tái sản xuất trong hoạt động của doanh nghiệp. Đặc trưng vốn của doanh nghiệp Để quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn một cách có hiệu quả, doanh nghiệp cần nhận thức đầy đủ một số đặc điểm cơ bản của vốn như là: Thứ nhất, vốn biểu hiện giá trị của toàn bộ tài sản của doanh nghiệp ở một thời điểm nhất định và là lượng giá trị thực của tài sản hữu hình và vô hình. Vốn phải đại diện cho một lượng hàng hóa nhất định cũng có nghĩa là được đảm bảo bằng một lượng tài sản có thật. Lượng tài sản này tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh nhưng không bị mất đi mà vẫn thu hồi lại được giá trị của nó.

Khi đã nhận thức được đặc trưng này của vốn, doanh nghiệp cần phải tìm cách để huy động tối đa tài sản vào quá trình sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thứ hai, vốn phải được tích tụ tập trung đến một lượng nhất định đủ để tiến hành hoạt động kinh doanh. Đặc trưng này đòi hỏi các doanh nghiệp cần lập kế hoạch chi tiết để huy động đủ lượng vốn cần thiết và tái đầu tư lợi nhuận trong quá trình kinh doanh để mở động hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, các doanh nghiệp không chỉ khai thác mọi tiềm năng của vốn mà còn phải cân nhắc tính toán, tìm cách chọn thu hút các nguồn vốn khác nhau như phát hành cổ phiếu, trái phiếu.

để đảm bảo yêu cầu sản xuất kinh doanh và nâng cao hiệu quả của vốn. Thứ ba, vốn phải được vận động nhằm mục đích sinh lời. Đặc trưng này bắt nguồn từ nguyên tắc: Vốn được biểu hiện bằng tiền tệ nhưng tiền chỉ là dạng hình thái ban đầu của vốn. Để biến thành vốn, tiền tệ cần phải được đưa vào sản xuất kinh doanh và sinh ra lợi nhuận.

Trong quá trình vận động, vốn có thể thay đổi hình thái biểu hiện, nhưng điểm xuất phát cũng như điểm kết thúc của vòng tuần hoàn phải là hình thái tiền tệ, với giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Điều này là nguyên tắc của việc bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Do đó, doanh nghiệp phải tìm cách tạo điều kiện để vốn được vận động liên tục nhằm tăng khả năng sinh lời và huy động nguồn lực để phát triển sản xuất. Thứ tư, vốn có giá trị về mặt thời gian.

Thực tiễn đã chỉ ra rằng giá trị của tiền luôn thay đổi ở những thời điểm khác nhau. Ngoài yếu tố sinh lời, giá trị đồng tiền còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như: biến động giá cả thị trường, lạm phát, khủng hoảng.Các nhân tố này tồn tại trong nền kinh tế và có mức độ tác động khác nhau ở các thời điểm khác nhau, ảnh hưởng đến các giá trị của tiền làm cho sức mua của đồng tiền thay đổi. Vì vậy, khi quyết định bỏ vốn vào đầu tư và để xác định hiệu quả do hoạt động đầu tư mang lại, doanh nghiệp cần xem xét đến giá trị thời gian của vốn để huy động và sử dụng vốn kịp thời. Thứ năm, vốn phải được gắn với chủ sở hữu nhất định thì mới được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả.

Đây là nguyên tắc rất quan trọng trong quản lý và sử dụng vốn. Trong thực tế, tùy từng hình thức đầu tư mà quyền sở hữu vốn và quyền sử dụng vốn có thể được đồng nhất hoặc tách rời. Tuy nhiên, đồng vốn vô chủ sẽ dẫn đến sử dụng vốn lãng phí, thất thoát và kém hiệu quả. Điều này đòi hỏi mỗi người sử dụng vốn phải có trách nhiệm đối với đồng vốn mà mình sử dụng.

Thứ sáu, vốn được coi là một hàng hóa đặc biệt. Vốn có hai thuộc tính là giá trị và giá trị sử dụng, cũng như các loại hàng hóa khác. Vốn được mua bán trên thị trường và có giá cả mà trong trường hợp này là lãi suất. Giá trị của nó không do giá trị quyết định mà lên xuống theo quan hệ cung cầu về vốn trên thị trường.

Đặc điểm của loại hàng hóa này là quyền sở hữu và quyền sử dụng tách rời nhau, người mua chỉ có quyền sử dụng, còn quyền sở hữu vốn vẫn thuộc về người bán. Thứ bảy, vốn kinh doanh không chỉ biểu hiện bằng tiền của các tài sản hữu hình mà còn bao gồm giá trị của các tài sản vô hình. Trong nền kinh tế thị trường, giá trị thực của một doanh nghiệp không chỉ là số vốn cố định và vốn lưu động hiện hình mà còn tính đến giá trị của số tài sản không có hình thái vật chất cụ thể nhưng có khả năng sinh lời như giá trị thương hiệu, lợi thế kinh doanh, bằng phát minh sáng chế, bí quyết công nghệ,.Đây chính là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp. Những tài sản này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra khả năng sinh lời và được coi là một bộ phận vốn của doanh nghiệp.

Qua sự phân tích những đặc trưng cơ bản của vốn cho thấy, việc doanh nghiệp nắm bắt và hiểu rõ được đặc trưng của vốn là rất quan trọng và hết sức cần thiết. Đồng thời đó cũng là cơ sở cho các doanh nghiệp hoạch định các chính sách và cơ chế quản lý vốn cũng như nâng cao trình độ tổ chức, quản lý, huy động và sử dụng vốn một cách hiệu quả nhất. Phân loại vốn của doanh nghiệp 1. Vốn cố định Vốn cố định của doanh nghiệp là số vốn đầu tư ứng trước để hình thành nên tài sản cố định của doanh nghiệp.

Đặc điểm của nó là chu chuyển giá trị dần dần từng phần trong nhiều chu kỳ kinh doanh. Quy mô của vốn cố định lớn hay nhỏ sẽ quyết định đến quy mô, tính đồng bộ của tài sản cố định, ảnh hưởng rất lớn đến trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ sản xuất, năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tài sản cố định của doanh nghiệp là những tư liệu lao động chủ yếu có đặc điểm cơ bản là tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, hình thái vật chất không thay đổi từ chu kỳ sản xuất đầu tiên cho đến khi bị sa thải khỏi quá trình sản xuất. Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của tài sản cố định đã chi phối những đặc điểm của vốn cố định trong quá trình kinh doanh.