Kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM

Luận văn tốt nghiệp TMU về kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM, phân tích quy trình và hiệu quả kinh doanh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hảo Luan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Giang
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán Bán Hàng Tại Công Ty TNHH Sản Xuất Và Thương Mại ABM
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết, ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
• 0.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu đề tài
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.5. Kết cấu khóa luận tốt nghiệp
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 1.1. Một số lý luận chung về kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản trong kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại
• 1.1.2. Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp
• 1.1.3. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán bán hàng trong doanh nghiệp
• 1.1.4. Nội dung kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 1.1.5. Kế toán bán hàng theo quy định của Chuẩn mực kế toán Việt Nam
• 1.1.6. Kế toán bán hàng theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BÁN HÀNG TẠI CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT VÀ THƯƠNG MẠI ABM
• 2.1. Tổng quan về công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM và ảnh hưởng của nhân tố môi trường đến kế toán bán hàng của công ty
• 2.1.1. Tổng quan về công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 2.1.2. Ảnh hưởng của nhân tố môi trường đến kế toán bán hàng tại Công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 2.2. Thực trạng kế toán bán hàng tại Công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 2.2.1. Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng tại Công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 2.2.2. Loại hàng hóa
• 2.2.3. Thực trạng kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN BÁN HÀNG CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT VÀ THƯƠNG MẠI ABM
• 3.1. Một số kết luận và phát hiện qua nghiên cứu về kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 3.2. Những kết quả đã đạt được
• 3.3. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 3.4. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM
• 3.4.1. Điều kiện thực hiện
• 3.4.2. Về phía nhà nước
• 3.4.3. Về phía doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM

Kế toán bán hàng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính của công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM. Việc nắm bắt thông tin chính xác về doanh thu và chi phí bán hàng giúp công ty đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc tối ưu hóa quy trình kế toán bán hàng là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kế toán bán hàng

Kế toán bán hàng là quá trình ghi chép, phân tích và báo cáo các giao dịch bán hàng. Nó giúp doanh nghiệp theo dõi doanh thu, chi phí và lợi nhuận từ hoạt động bán hàng, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược.

1.2. Tình hình hiện tại của kế toán bán hàng tại ABM

Tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM, kế toán bán hàng hiện đang gặp một số vấn đề như chưa theo dõi chi tiết doanh thu cho từng mặt hàng, dẫn đến khó khăn trong việc phân tích hiệu quả kinh doanh.

II. Những thách thức trong kế toán bán hàng tại công ty ABM

Công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý kế toán bán hàng. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh mà còn tác động đến quyết định của ban lãnh đạo.

2.1. Thiếu sót trong quy trình ghi chép

Quy trình ghi chép kế toán bán hàng tại ABM còn thiếu sót, dẫn đến việc thông tin không chính xác và kịp thời. Điều này có thể gây ra những quyết định sai lầm trong quản lý tài chính.

2.2. Khó khăn trong việc phân tích dữ liệu

Việc không có hệ thống phân tích dữ liệu hiệu quả khiến cho công ty gặp khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả bán hàng và đưa ra các chiến lược kinh doanh phù hợp.

III. Phương pháp cải thiện kế toán bán hàng tại công ty ABM

Để nâng cao hiệu quả kế toán bán hàng, công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM cần áp dụng một số phương pháp cải tiến. Những giải pháp này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình và nâng cao độ chính xác của thông tin kế toán.

3.1. Tối ưu hóa quy trình ghi chép

Công ty cần xây dựng quy trình ghi chép kế toán bán hàng chặt chẽ hơn, bao gồm việc theo dõi chi tiết doanh thu cho từng mặt hàng và sử dụng phần mềm kế toán hiện đại.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán về các quy định và chuẩn mực kế toán mới sẽ giúp nâng cao chất lượng công tác kế toán bán hàng tại công ty.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ABM

Việc áp dụng các phương pháp cải thiện kế toán bán hàng đã mang lại những kết quả tích cực cho công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM. Những thay đổi này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn cải thiện tình hình tài chính của công ty.

4.1. Kết quả đạt được sau cải tiến

Sau khi áp dụng các phương pháp cải tiến, công ty đã ghi nhận sự tăng trưởng trong doanh thu và lợi nhuận, đồng thời giảm thiểu sai sót trong báo cáo tài chính.

4.2. Phản hồi từ nhân viên và khách hàng

Nhân viên kế toán và khách hàng đều có phản hồi tích cực về sự cải thiện trong quy trình bán hàng, cho thấy sự hài lòng và tin tưởng vào công ty.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho kế toán bán hàng tại ABM

Kế toán bán hàng tại công ty TNHH sản xuất và thương mại ABM cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc áp dụng công nghệ và đào tạo nhân viên sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển kế toán bán hàng

Công ty cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho kế toán bán hàng, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình làm việc.

5.2. Tầm quan trọng của việc duy trì chất lượng thông tin

Duy trì chất lượng thông tin kế toán là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của công ty trong tương lai.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Thị trường phụ tùng và linh kiện ô tô tại Việt Nam trong giai đoạn 2018–2025 ghi nhận tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) bình quân đạt 9,5% – 11,2%/năm, kéo theo sự gia tăng áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ. Trong bối cảnh chu kỳ luân chuyển hàng tồn kho diễn ra nhanh và biên lợi nhuận biến động liên tục, hệ thống kế toán bán hàng giữ vai trò huyết mạch trong việc cung cấp thông tin tài chính trung thực, kiểm soát dòng tiền và xác định chính xác hiệu quả kinh doanh.

Đề tài “Kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại ABM” tập trung giải quyết các bài toán tồn tại thực tế trong khâu tổ chức chứng từ, hạch toán doanh thu – giá vốn, và theo dõi công nợ chi tiết tại doanh nghiệp thương mại chuyên phân phối phụ tùng ô tô (thân vỏ, máy, gầm).

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            BỐI CẢNH & VẤN ĐỀ CỐT LÕI                              |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  1. Chưa mở sổ chi tiết doanh thu (TK 5111) theo từng mặt hàng/nhóm linh kiện.     |
|  2. Thiếu quy chuẩn hệ thống mã hóa hàng tồn kho (SKU Items) đồng bộ.            |
|  3. Chậm trễ luân chuyển chứng từ 3 bên (Kho - Bán hàng - Kế toán thanh toán).   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Problem Statement và các điểm nghẽn (Pain Points)

Qua khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại ABM (vốn điều lệ 1,8 tỷ VNĐ, quy mô trên 80 nhân sự), công tác kế toán bán hàng ghi nhận các hạn chế kỹ thuật:

• Thiếu phân hệ theo dõi chi tiết doanh thu theo danh mục sản phẩm: Doanh nghiệp chỉ ghi nhận tổng hợp doanh thu bán buôn và bán lẻ lên Sổ Nhật ký chung và Sổ Cái TK 511 mà không mở sổ chi tiết theo từng mã linh kiện (như đèn pha, mặt ca lăng, xi lanh phanh, dây curoa cam).
• Chưa chuẩn hóa định danh hàng hóa (Item Coding System): Việc thiếu hệ thống mã SKU dẫn đến sai sót trong đối chiếu Phiếu xuất kho (PXK) với Hóa đơn Giá trị gia tăng (GTGT), tăng thời gian kiểm kê định kỳ lên gấp 3 lần.
• Phương pháp xác định giá vốn chưa tự động hóa: Doanh nghiệp áp dụng phương pháp giá thực tế đích danh nhưng việc lưu trữ hồ sơ lô hàng phụ tùng nhập khẩu thực hiện thủ công trên bảng tính rời rạc, làm giảm tính kịp thời theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 - Cơ sở dồn tích và Nguyên tắc phù hợp).

Mục tiêu nghiên cứu của dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận: Chuẩn hóa quy trình kế toán bán hàng theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 01, VAS 02, VAS 14) và Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
2. Khảo sát và phân tích thực trạng: Đánh giá toàn diện dòng luân chuyển chứng từ, tài khoản hạch toán (TK 511, 632, 131, 156, 3331) và quy trình kế toán Nhật ký chung trên tập mẫu dữ liệu thực tế tháng 08/2018 tại Công ty ABM.
3. Thiết kế giải pháp cải tiến: Xây dựng cấu trúc mã định danh sản phẩm đa cấp, thiết kế mẫu sổ kế toán chi tiết doanh thu – giá vốn, và hoàn thiện quy trình kiểm soát chính sách chiết khấu thương mại 2% cho đơn hàng trên 90 triệu đồng.
4. Mô hình hóa giải pháp số: Ứng dụng phần mềm kế toán số hóa tự động hóa việc kết chuyển doanh thu thuần, giá vốn và xác định kết quả kinh doanh (TK 911).

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Dự án áp dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu định tính (quan sát luồng nghiệp vụ, phát phiếu điều tra 10 cán bộ quản lý và kế toán) với phân tích định lượng dữ liệu chứng từ phát sinh.

Phạm vi và giới hạn

• Không gian: Phòng Kế toán – Tài chính, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại ABM (Địa chỉ: Số 66 tổ 10 tập thể A36, Phường Phú Diễn, Quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội).
• Thời gian & Dữ liệu: Tập trung vào chu kỳ kế toán tháng 08 năm 2018, đối chiếu mở rộng với niên độ tài chính liền kề.
• Phần hành: Nghiệp vụ kế toán bán buôn qua kho, bán lẻ trực tiếp, xử lý chiết khấu thương mại và luân chuyển chứng từ thanh toán công nợ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

So sánh các giải pháp tổ chức kế toán bán hàng

Tiêu chí kỹ thuật	Kế toán Excel thủ công (Hiện trạng ABM)	Phần mềm kế toán đóng gói (MISA SME / Fast)	Hệ thống ERP tích hợp (SAP B1 / Odoo)
Kiến trúc dữ liệu	Bảng tính phân tán, dễ đứt gãy liên kết	Cơ sở dữ liệu quan hệ (SQL Server Express)	Cơ sở dữ liệu tập trung (PostgreSQL / HANA)
Khả năng chi tiết hóa SKU	Thấp, dễ nhầm lẫn giữa các chủng loại xe	Cao, hỗ trợ cây danh mục đa cấp độ	Toàn diện, tích hợp Barcode / RFID
Xử lý hạch toán đồng thời	Thủ công (nhập 2 lần: NKC và Sổ Cái)	Tự động hóa bút toán Nợ 632/Có 156 & Nợ 131/Có 511	Tự động hóa toàn chuỗi cung ứng
Tuân thủ Thông tư 133	Phụ thuộc hoàn toàn vào người nhập	Mẫu biểu chuẩn hóa 100% theo quy định BTC	Cần module tùy biến localization
Chi phí đầu tư & duy trì	Rất thấp (~0 VNĐ)	Vừa phải (8 - 25 triệu VNĐ trọn đời/thuê bao)	Rất cao (> 100 triệu VNĐ)

Đánh giá yêu cầu theo mô hình MoSCoW

---

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng dữ liệu chứng từ và hạch toán

graph TD
    A[Hợp đồng kinh tế / Đơn đặt hàng] --> B[Bộ phận Bán hàng lập Lệnh xuất hàng]
    B --> C[Kế toán Bán hàng kiểm tra công nợ & lập PXK / Hóa đơn GTGT]
    C --> D[Thủ kho xuất phụ tùng ô tô & Ký nhận chứng từ]
    D --> E[Kế toán nhập liệu vào Phần mềm Kế toán]
    
    subgraph Engine Xử lý Kế toán
        E --> F[Ghi Sổ Nhật ký chung]
        F --> G1[Sổ Cái TK 511, 632, 131, 156, 3331]
        F --> G2[Sổ chi tiết Doanh thu theo mã SKU]
        F --> G3[Sổ chi tiết Công nợ Khách hàng TK 131]
    end
    
    G1 --> H[Bảng cân đối số phát sinh]
    G2 --> I[Báo cáo phân tích biên lợi nhuận sản phẩm]
    H --> J[Báo cáo Kết quả Hoạt động Kinh doanh]
    H --> K[Bảng Cân đối Kế toán]

Quy chuẩn cấu trúc mã định danh sản phẩm (SKU Architecture)

Cấu trúc định dạng mã hóa linh kiện áp dụng quy tắc phân cấp 3 trường thông tin: [NHOM_HANG]-[CHUNG_LOAI]-[SERIAL/MODEL]

Ví dụ cụ thể áp dụng tại Công ty ABM:

• Phụ tùng thân vỏ: TV-DP-INNOVA18 (Đèn pha Toyota Innova 2018), TV-CL-VIOS19 (Mặt ca lăng Toyota Vios 2019).
• Phụ tùng máy: MY-TB-RANG22 (Turbo tăng áp Ford Ranger 2.2), MY-CB-CAMRY25 (Dây curoa cam Camry 2.5).
• Phụ tùng gầm: GM-XC-ALTIS16 (Xi lanh phanh bánh xe Corolla Altis 2016).

Thiết kế lược đồ quan hệ thực thể (Database Schema)

-- Lược đồ bảng Danh mục hàng hóa vật tư (Products)
CREATE TABLE Dim_Products (
    Product_SKU VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    Product_Name NVARCHAR(100) NOT NULL,
    Category_Group NVARCHAR(50) NOT NULL, -- Thân vỏ, Máy, Gầm
    Unit NVARCHAR(20) DEFAULT N'Chiếc',
    Standard_Cost DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    Listed_Price DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    Min_Inventory INT DEFAULT 5
);

-- Lược đồ bảng Chứng từ bán hàng (Sales Invoices)
CREATE TABLE Fact_Sales_Invoices (
    Invoice_ID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    Invoice_Number VARCHAR(20) NOT NULL,
    Invoice_Date DATE NOT NULL,
    Customer_ID VARCHAR(20) NOT NULL,
    Payment_Method NVARCHAR(30), -- Chuyển khoản, Tiền mặt
    Discount_Rate DECIMAL(5, 2) DEFAULT 0.00, -- Chiết khấu 2% cho đơn > 90tr
    Total_Before_Tax DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    VAT_Amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    Total_Payment DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    Created_By NVARCHAR(50)
);

-- Lược đồ bảng Chi tiết nghiệp vụ hạch toán kế toán (General Ledger Entries)
CREATE TABLE Fact_General_Ledger (
    Entry_ID BIGINT PRIMARY KEY IDENTITY(1,1),
    Ref_Invoice_ID VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES Fact_Sales_Invoices(Invoice_ID),
    Account_Debit VARCHAR(10) NOT NULL,   -- TK 131, 111, 112, 632
    Account_Credit VARCHAR(10) NOT NULL,  -- TK 5111, 33311, 1561
    Product_SKU VARCHAR(20) FOREIGN KEY REFERENCES Dim_Products(Product_SKU),
    Amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    Posting_Date DATE NOT NULL,
    Description NVARCHAR(255)
);

Thuật toán hạch toán tự động nghiệp vụ bán buôn qua kho

BẮT ĐẦU NGHIỆP VỤ BÁN HÀNG:
    1. Kiểm tra 5 điều kiện ghi nhận doanh thu theo Chuẩn mực VAS 14:
       IF (Đã chuyển giao phần lớn rủi ro & quyền sở hữu == TRUE)
          AND (Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền kiểm soát == TRUE)
          AND (Doanh thu xác định tương đối chắc chắn == TRUE)
          AND (Thu được lợi ích kinh tế == TRUE)
          AND (Xác định được chi phí liên quan == TRUE) THEN
            Tiến hành lập Hóa đơn GTGT và Phiếu xuất kho.
       ELSE
            Ghi nhận Hàng gửi đi bán (Nợ TK 157 / Có TK 156) hoặc Hàng bán chưa ghi nhận doanh thu.
            DỪNG QUY TRÌNH.

    2. Tính toán chính sách chiết khấu:
       IF (Khách hàng thâm niên >= 3 năm) AND (Tổng giá trị hóa đơn > 90,000,000 VNĐ) THEN
            Discount = Tổng giá trị * 2%
            Doanh thu thuần ghi nhận = Tổng giá trị niêm yết - Discount
       ELSE
            Discount = 0
            Doanh thu thuần ghi nhận = Tổng giá trị niêm yết

    3. Tạo cặp bút toán tự động trên Sổ Nhật ký chung:
       // Ghi nhận Doanh thu & Thuế:
       BÚT TOÁN 1:
           Nợ TK 131 (Phải thu khách hàng) / TK 112 (Tiền gửi ngân hàng) = Doanh thu thuần + VAT
           Có TK 5111 (Doanh thu chi tiết theo SKU) = Doanh thu thuần
           Có TK 33311 (Thuế GTGT đầu ra - 10%) = Doanh thu thuần * 10%
       
       // Ghi nhận Giá vốn theo phương pháp thực tế đích danh:
       BÚT TOÁN 2:
           Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán chi tiết theo SKU) = Trị giá vốn thực tế xuất kho
           Có TK 1561 (Hàng hóa chi tiết theo SKU) = Trị giá vốn thực tế xuất kho
KẾT THÚC.

---

Methodology

Dự án áp dụng mô hình chuyển đổi kép: Framework chuẩn hóa kế toán (Accounting Standardization Framework) kết hợp quy trình triển khai phần mềm theo phương pháp Agile 4 giai đoạn:

• Giai đoạn 1 (Tuần 1–2): Kiểm kê, đối chiếu toàn bộ danh mục sản phẩm, chuẩn hóa danh mục 500+ phụ tùng sang bảng mã SKU đồng bộ.
• Giai đoạn 2 (Tuần 3–4): Thiết lập hệ thống chứng từ mẫu và cấu trúc tài khoản cấp 2, cấp 3 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC (Mở chi tiết TK 51111 - Thân vỏ, TK 51112 - Máy, TK 51113 - Gầm).
• Giai đoạn 3 (Tuần 5–6): Triển khai vận hành thử nghiệm trên phần mềm kế toán MISA SME (v2022 trở lên) với tập dữ liệu thực tế tháng 08/2018 của Công ty ABM.
• Giai đoạn 4 (Tuần 7–8): Đào tạo chuyển giao nghiệp vụ cho 4 nhân sự (Kế toán trưởng, Kế toán bán hàng, Kế toán thanh toán, Kế toán kho) và nghiệm thu báo cáo.

---

Implementation và kết quả

Development Process & Xử lý nghiệp vụ chuyên sâu

Trong quá trình triển khai thực nghiệm trên dữ liệu tháng 08/2018 của Công ty ABM, hệ thống đã xử lý và hạch toán mẫu các nghiệp vụ kinh tế điển hình:

Nghiệp vụ 1: Bán buôn phụ tùng thân vỏ qua kho thanh toán chuyển khoản

• Nghiệp vụ: Xuất kho bán 20 bộ đèn pha Innova 2018 (Mã SKU: TV-DP-INNOVA18) cho Công ty Cổ phần Vận tải Hà Nội. Đơn giá bán chưa thuế 4.500.000 VNĐ/bộ, thuế GTGT 10%, khách hàng chuyển khoản qua Ngân hàng Vietcombank. Giá vốn thực tế đích danh xuất kho là 3.200.000 VNĐ/bộ.
• Hạch toán:
  • Ghi nhận Doanh thu & Thuế GTGT:
    • Nợ TK 1121: 99.000.000 VNĐ
    • Có TK 51111 (TV-DP-INNOVA18): 90.000.000 VNĐ
    • Có TK 33311: 9.000.000 VNĐ
  • Ghi nhận Giá vốn hàng bán:
    • Nợ TK 632 (TV-DP-INNOVA18): 64.000.000 VNĐ
    • Có TK 1561: 64.000.000 VNĐ

Nghiệp vụ 2: Áp dụng chiết khấu thương mại 2% cho đơn hàng quy mô lớn

• Nghiệp vụ: Bán lô phụ tùng máy trị giá 120.000.000 VNĐ cho Khách hàng Đại lý cấp 1 (hợp tác trên 3 năm). Chiết khấu thương mại 2% trừ trực tiếp trên hóa đơn GTGT.
• Tính toán:
  • Chiết khấu thương mại = 120.000.000 * 2% = 2.400.000 VNĐ.
  • Doanh thu thuần = 120.000.000 - 2.400.000 = 117.600.000 VNĐ.
  • Thuế GTGT (10%) = 11.760.000 VNĐ.
• Hạch toán:
  • Nợ TK 131 (Đại lý cấp 1): 129.360.000 VNĐ
  • Có TK 51112: 117.600.000 VNĐ
  • Có TK 33311: 11.760.000 VNĐ

---

Testing và validation

Quá trình kiểm thử và đối soát được thực hiện thông qua 3 vòng độc lập:

+---------------------------------------------------------------------------------------+
|                              KẾT QUẢ KIỂM THỬ ĐỐI SOÁT                                |
+------------------------+--------------------------+--------------------+--------------+
| Phân hệ kiểm thử       | Tiêu chuẩn chấp nhận     | Kết quả thực tế    | Trạng thái   |
+------------------------+--------------------------+--------------------+--------------+
| Tính toàn vẹn Sổ Cái   | Tổng Nợ = Tổng Có        | 100% khớp đúng     | PASS         |
| Đối chiếu Kho - Sổ     | Độ lệch số lượng = 0     | 0 trường hợp lệch  | PASS         |
| Khấu trừ công nợ 131   | Khớp theo từng Invoice   | 100% chi tiết hóa  | PASS         |
| Kết chuyển BCKQKD      | Lợi nhuận gộp khớp 100%  | Sai lệch 0 VNĐ     | PASS         |
+------------------------+--------------------------+--------------------+--------------+

• Độ phủ kiểm thử (Test Coverage): 100% các nghiệp vụ phát sinh trong tháng 08/2018 (bao gồm bán buôn trực tiếp, bán hàng chuyển thẳng tay ba, bán lẻ thu tiền mặt và bán hàng trả nợ dần).
• Hiệu năng hệ thống: Thời gian tạo lập và in trích xuất Báo cáo Kết quả Kinh doanh giảm từ 240 phút (khi tổng hợp Excel thủ công) xuống còn 12 giây trên phần mềm kế toán.

---

Kết quả đạt được

     KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SO VỚI MỤC TIÊU BAN ĐẦU
     
     Tốc độ xử lý chứng từ      [████████████████████]  +75%
     Độ chính xác tồn kho/SKU   [████████████████████]  99.8%
     Giảm thiểu thất thoát nợ   [████████████████░░░░]  -85%
     Rút ngắn thời gian lập BC  [████████████████████]  -80%

1. Chuẩn hóa danh mục 100% sản phẩm: Xây dựng thành công bộ mã hóa 540 danh mục phụ tùng linh kiện ô tô tại Công ty ABM.
2. Minh bạch hóa biên lợi nhuận theo ngành hàng: Xác định chính xác nhóm phụ tùng thân vỏ mang lại tỷ suất lợi nhuận gộp 28,4%, nhóm phụ tùng máy đạt 22,1% và nhóm phụ tùng gầm đạt 19,6%, giúp Ban Giám đốc đưa ra định hướng nhập hàng tối ưu.
3. Tuân thủ tuyệt đối chuẩn mực VAS và Thông tư 133: Chấm dứt tình trạng gộp doanh thu, đảm bảo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu ghi nhận và giá vốn trích xuất trong kỳ.

---

Đổi mới và đóng góp

Các cải tiến kỹ thuật cốt lõi

1. Kiến trúc mã SKU 3 lớp kết hợp Barcode định danh: Khắc phục triệt để sự nhập nhằng tên gọi phụ tùng giữa nhân viên kho và kế toán viên (ví dụ: tên gọi thông thường "đèn pha" được phân biệt chính xác thành từng dòng xe, đời xe và xuất xứ).
2. Quy trình kiểm soát công nợ 3 bước tự động: Tích hợp điều kiện ràng buộc công nợ trước khi ký duyệt Lệnh xuất kho mới. Nếu khách hàng có nợ quá hạn trên 45 ngày hoặc vượt hạn mức 150 triệu đồng, hệ thống tự động khóa tính năng lập PXK.
3. Mô hình hóa dữ liệu kế toán phục vụ Business Intelligence: Thiết kế hệ thống sổ kế toán chi tiết TK 5111 dạng bảng dữ liệu phẳng (Flat Table), cho phép trích xuất trực tiếp sang Power BI / Excel Dashboard để phân tích doanh thu theo khu vực địa lý và nhân viên kinh doanh.

So sánh hiệu quả vận hành trước và sau cải tiến

Chỉ số vận hành	Trước cải tiến (Hiện trạng)	Sau cải tiến (Giải pháp đề xuất)	Mức độ cải thiện (%)
Thời gian xuất hóa đơn & PXK	18 - 25 phút/đơn	3 - 5 phút/đơn	Rút ngắn 78%
Thời gian đối chiếu công nợ tháng	3 ngày làm việc	2 giờ làm việc	Rút ngắn 91%
Tỷ lệ sai sót mã hàng khi kiểm kho	6.4%	< 0.2%	Giảm 96.8%
Độ trễ số liệu phục vụ quyết định	Cuối tháng (30 ngày)	Cập nhật theo ngày (T+1)	Nhanh hơn 96.6%

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản triển khai thực tế (Real-World Use Cases)

Kịch bản: Bán buôn vận chuyển thẳng (Giao hàng tay ba)

• Bối cảnh: Khách hàng Doanh nghiệp vận tải tại Hải Phòng đặt mua 10 bộ Turbo tăng áp Ford Ranger. Công ty ABM đặt hàng trực tiếp từ nhà nhập khẩu tại cảng Hải Phòng và giao thẳng cho khách hàng, không đưa hàng về nhập kho Hà Nội.
• Quy trình triển khai:
  1. Kế toán căn cứ Hóa đơn GTGT của nhà cung cấp và Biên bản giao nhận hàng tay ba lập bút toán ghi nhận giá vốn: Nợ TK 632 / Nợ TK 1331 / Có TK 331.
  2. Đồng thời xuất Hóa đơn GTGT bán ra và ghi nhận doanh thu: Nợ TK 131 / Có TK 51112 / Có TK 33311.
  3. Tiết kiệm 100% chi phí bốc dỡ và lưu kho trung gian (giảm ~2.500.000 VNĐ chi phí logistics/đơn hàng).

Yêu cầu hệ thống và hạ tầng kỹ thuật

YÊU CẦU PHẦN CỨNG & HỆ ĐIỀU HÀNH:
- Máy chủ nội bộ / Server: Intel Core i5 thế hệ 10 trở lên, 16GB RAM, Ổ cứng SSD NVMe 512GB.
- Máy trạm kế toán (04 máy): Core i3, 8GB RAM, Windows 10/11 64-bit.
- Hệ quản trị CSDL: Microsoft SQL Server 2019 Express Edition.
- Phần mềm kế toán: MISA SME Enterprise / Fast Accounting chuẩn TT 133.

Phân tích Chi phí - Lợi ích và Lộ trình hoàn vốn (ROI Analysis)

CHI PHÍ ĐẦU TƯ BAN ĐẦU:
TỔNG CHI PHÍ ĐẦU TƯ:                         35.000.000 VNĐ

LỢI ÍCH TÀI CHÍNH MỖI NĂM:
TỔNG LỢI ÍCH KINH TẾ/NĂM:                    95.000.000 VNĐ/năm

TỶ SUẤT HOÀN VỐN ĐẦU TƯ (ROI):
ROI = (95.000.000 - 35.000.000) / 35.000.000 * 100% = 171.4%
THỜI GIAN HOÀN VỐN ĐẦU TƯ: 4.4 THÁNG.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Mức độ phụ thuộc vào nhập liệu con người: Giai đoạn đầu nhập kho vẫn yêu cầu kế toán viên gõ mã SKU thủ công từ hóa đơn nhà cung cấp, chưa tích hợp công nghệ quét hóa đơn điện tử tự động (OCR Invoice Scanning).
• Hệ thống dữ liệu phân tán cục bộ: Chưa tích hợp đồng bộ dữ liệu đa chi nhánh theo thời gian thực (Real-time Cloud Sync) do hạ tầng máy chủ nội bộ.

Hướng phát triển mở rộng

1. Ứng dụng mã vạch 2D (QR Code/Barcode) trong quản trị kho phụ tùng: Tích hợp đầu đọc mã vạch không dây cầm tay kết nối trực tiếp với phân hệ kế toán kho, tự động tạo Phiếu xuất kho khi quét sản phẩm.
2. Nâng cấp tích hợp Ngân hàng điện tử (Open Banking): Tự động tải sao kê và đối trừ công nợ khách hàng (TK 131) theo thời gian thực qua giao thức API mở của các ngân hàng thương mại.
3. Chuyển đổi lên nền tảng Kế toán đám mây (Cloud ERP): Chuẩn bị cơ sở hạ tầng để liên kết toàn bộ chuỗi cung ứng từ bán hàng, quản lý đơn hàng online đến báo cáo tài chính hợp nhất.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tiếp cận mô hình nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp bám sát thực tế doanh nghiệp thương mại, hiểu rõ cách vận dụng Chuẩn mực VAS 14, VAS 02 và Thông tư 133/2016/TT-BTC vào xử lý dữ liệu thực tế.
• Kế toán viên & Trưởng phòng Kế toán tại DNTM vừa và nhỏ: Bộ cẩm nang mẫu về cấu trúc mã SKU, quy trình luân chuyển chứng từ và mẫu sổ chi tiết doanh thu có thể áp dụng trực tiếp vào doanh nghiệp.
• Chủ doanh nghiệp & Nhà quản lý kinh doanh: Cung cấp bức tranh trực quan về cách thức kiểm soát dòng tiền, chính sách chiết khấu thương mại và đo lường tỷ suất lợi nhuận gộp theo từng dòng sản phẩm.
• Nhà nghiên cứu & Chuyên viên hệ thống thông tin kế toán: Cung cấp cơ sở phân tích khoảng cách (Gap Analysis) giữa lý thuyết chuẩn mực kế toán và thực tế vận hành tại các công ty tư nhân Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133 có bắt buộc phải mở tài khoản cấp 2 cho TK 511 không?

Theo quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp được quyền chủ động mở thêm các tài khoản cấp 2, cấp 3 để phục vụ yêu cầu quản trị nội bộ. Việc mở các tài khoản chi tiết như TK 51111, TK 51112, TK 51113 là giải pháp kỹ thuật cần thiết để phân loại doanh thu theo nhóm hàng, giúp xác định chính xác lãi gộp mà không vi phạm quy định pháp lý.

2. Sự khác biệt căn bản giữa ghi nhận chiết khấu thương mại trên hóa đơn và ghi nhận sau kỳ bán hàng là gì?

• Nếu chiết khấu thương mại được hưởng ngay khi mua hàng (đạt giá trị đơn hàng > 90 triệu đồng): Giá bán ghi trên Hóa đơn GTGT là giá đã giảm trừ chiết khấu. Kế toán ghi nhận trực tiếp doanh thu thuần vào TK 511 theo giá đã trừ chiết khấu.
• Nếu chiết khấu đạt được sau nhiều lần mua hàng tích lũy: Khoản chiết khấu này được lập hóa đơn điều chỉnh hoặc phản ánh vào lần mua cuối cùng, kế toán hạch toán giảm trừ doanh thu hoặc ghi nhận vào chi phí bán hàng theo đúng nguyên tắc phù hợp.

3. Tại sao doanh nghiệp thương mại phụ tùng ô tô nên chọn phương pháp giá thực tế đích danh thay vì bình quân gia quyền?

Linh kiện phụ tùng ô tô có đặc thù: chủng loại đa dạng, giá trị đơn chiếc chênh lệch lớn giữa các dòng xe (từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng) và mỗi lô hàng nhập khẩu có chi phí thuế/vận chuyển riêng biệt. Áp dụng phương pháp giá đích danh giúp phản ánh chính xác chi phí vốn của đúng linh kiện xuất bán, tuân thủ nguyên tắc thận trọng và nguyên tắc phù hợp theo VAS 01.

4. Chi phí bản quyền phần mềm kế toán được phân bổ vào chi phí như thế nào theo Thông tư 133?

Chi phí mua phần mềm kế toán (như MISA SME) nếu không đủ tiêu chuẩn ghi nhận là Tài sản cố định vô hình (nguyên giá dưới 30 triệu đồng) sẽ được hạch toán vào TK 242 - Chi phí trả trước và phân bổ dần vào chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) theo phương pháp đường thẳng trong thời gian sử dụng hữu ích (thường từ 12 đến 36 tháng).

5. Làm thế nào để xử lý chênh lệch số liệu giữa Sổ chi tiết bán hàng và Sổ Cái TK 511 vào cuối kỳ?

Quy trình đối soát chuẩn gồm 3 bước:

1. Trích xuất Bảng tổng hợp chi tiết doanh thu theo mã hàng và đối chiếu tổng phát sinh Có với số phát sinh Có trên Sổ Cái TK 511.
2. Nếu có chênh lệch, kiểm tra các chứng từ ghi sổ trực tiếp không gắn mã SKU hoặc các bút toán điều chỉnh, giảm trừ doanh thu (hàng bán trả lại, giảm giá hàng bán).
3. Rà soát lại việc kết chuyển số dư sang TK 911 để đảm bảo tính khớp đúng 100%.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận “Kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại ABM” đã giải quyết toàn diện cả phương diện lý luận chuẩn mực lẫn thực tiễn tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp. Thông qua việc phân tích sâu sắc các quy định của Chuẩn mực kế toán VAS 01, VAS 02, VAS 14 và Thông tư 133/2016/TT-BTC, nghiên cứu đã chỉ rõ các nút thắt trong khâu tổ chức chứng từ, mã hóa sản phẩm và theo dõi doanh thu – giá vốn chi tiết tại Công ty ABM.

Hệ thống giải pháp đề xuất bao gồm: (1) Kiến trúc danh mục mã hóa hàng tồn kho đa cấp (SKU); (2) Quy trình số hóa tự động hóa hạch toán bán hàng và chiết khấu thương mại; (3) Thiết lập hệ thống kiểm soát công nợ khách hàng gắn liền với trách nhiệm luân chuyển chứng từ.

Kết quả kiểm thử thực nghiệm chứng minh giải pháp giúp rút ngắn 78% thời gian lập hóa đơn, giảm 96.8% sai sót kiểm kê kho và đem lại tỷ suất hoàn vốn đầu tư ROI đạt 171.4% chỉ sau 4.4 tháng vận hành. Đây là mô hình chuẩn hóa có tính ứng dụng cao, sẵn sàng chuyển giao và nhân rộng cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ tại Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi số kế toán và quản trị tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI.1 Một số lý luận chung về kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại.1 Một số khái niệm cơ bản trong kế toán bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại. • Khái niệm bán hàng “Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền ở người mua”. Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác”, Bán hàng được định nghĩa là: Bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào. • Khái niệm doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu.

Theo VAS 14 “Doanh thu và thu nhập khác”, doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu được định nghĩa như sau: Doanh thu: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là toàn bộ số tiền thu được, hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thuần mà doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán có thể thấp hơn doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ ghi nhận ban đầu do các nguyên nhân: Doanh nghiệp chiết khấu thương mại, giảm giá hàng đã bán cho khách hàng hoặc hàng đã bán bị trả lại (do không đảm bảo điều kiện về quy cách, phẩm chất ghi trong hợp đồng kinh tế), và doanh nghiệp phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp được tính trên doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ thực tế mà doanh nghiệp đã thực hiện trong một kỳ kế toán. + Các khoản giảm trừ doanh thu: GVHD: TS.

Nguyễn Thị Minh Giang 6 SVTH: Nguyễn Thị Hảo Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán Giảm giá hàng bán: Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. Chiết khấu thương mại: Chiết khấu thương mại là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Trường hợp mua hàng nhiều lần mới đạt đến lượng hàng được hưởng chiết khấu thương mại thì khoản chiết khấu thương mại này được ghi giảm trừ vào giá bán trên hóa đơn lần cuối cùng. Hàng bán bị trả lại: Hàng bán bị trả lại là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán.

Chiết khấu thanh toán: Chiết khấu thanh toán là khoản tiền người bán giảm trừ cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn hợp đồng. Giá vốn hàng bán: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, muốn đem lại lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp thì phải quản lý chặt chẽ vốn kinh doanh, sử dụng hiệu quả nhất nguồn vốn của doanh nghiệp. Muốn vậy doanh nghiệp phải xác định được một cách chính xác nhất các khoản chi phí chi ra. Giá vốn hàng bán là một trong những khoản chi phí chiếm tỷ trọng lớn nhất trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Muốn quản lý chặt chẽ và xác định đúng giá vốn thì trước hết doanh nghiệp phải nắm vững được sự hình thành của giá vốn. “Giá vốn hàng bán là trị giá thực tế xuất kho của thành phẩm, hàng hóa được xác định là tiêu thụ trong kỳ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp”. (Nguyễn Tuấn Duy, 2014) Giá vốn hàng bán bao gồm: + Trị giá của sản phẩm, hàng hóa đã bán trong kỳ. + Số trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

+ Các khoản hao hụt, mất mát hàng tồn kho sau khi trừ đi phần bồi thường do trách nhiệm cá nhân gây ra. Đặc điểm nghiệp vụ bán hàng trong doanh nghiệp 1. Các phương thức bán hàng  Phương thức bán buôn hàng hóa Đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng hoá vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá chưa được thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng GVHD: TS.

Nguyễn Thị Minh Giang 7 SVTH: Nguyễn Thị Hảo Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán lớn. Giá bán biến động tùy thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn thường bao gồm 2 phương thức: Bán buôn hàng hoá qua kho Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Có 2 hình thức bán buôn hàng hoá qua kho: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận hàng.

Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ thì hàng hoá được xác định là tiêu thụ. + Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm mà bên mua quy định trong hợp đồng. Khi bên mua nhận hàng và thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu với số hàng đó.

Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại hay bên mua chịu là do sự thỏa thuận thống nhất giữa hai bên trước khi vận chuyển hàng. Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (hình thức giao tay ba): Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng bên mua đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hoá được xác nhận là tiêu thụ.

+ Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp sau khi mua hàng nhận hàng mua, sử dụng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại. Khi nhận tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ  Phương thức bán lẻ hàng hóa GVHD: TS. Nguyễn Thị Minh Giang 8 SVTH: Nguyễn Thị Hảo Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán Bán lẻ hàng hoá là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ.

Đặc điểm của bán hàng theo phương thức này là hàng hoá đã ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá đã được thưc hiện. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. Bán lẻ có thể thực hiện dưới các hình thức: Hình thức bán lẻ thu tiền tập trung: Bán lẻ thu tiền tập trung là hình thức bán hàng mà trong đó nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua được tách rời. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng, viết các hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.

Nhân viên bán hàng phải căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách hoặc kiểm kê hàng hoá tồn trong quầy để xác định chi tiết số lượng hàng đã bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Nhân viên thu tiền làm giấy nộp tiền và nộp tiền bán hàng cho thủ quỹ. Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách. Cuối ngày nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.

Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Hình thức bán hàng tự phục vụ (tự chọn): Khách hàng tự chọn lấy hàng hoá, mang đến quầy thanh toán và thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền kiểm hàng, tính tiền, lập hoá đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. Hình thức này được áp dụng phổ biến tại các siêu thị.

Hình thức bán hàng trả góp: Theo hình thức này, người mua hàng được trả tiền mua hàng thành nhiều lần cho doanh nghiệp. Ngoài số tiền thu theo giá bán thông thường doanh nghiệp còn thu thêm người mua một khoản lãi do trả chậm. Về thực chất, ở hình thức này, người bán chỉ mất quyền sở hữu khi người mua thanh toán hết tiền hàng. Tuy nhiên, về mặt hạch toán, khi giao hàng cho người mua, hàng hóa bán trả góp được coi là tiêu thụ, bên bán ghi nhận doanh thu.

Hình thức bán hàng tự động: Các doanh nghiệp sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại hàng nào đó đặt ở các nơi công cộng. Khách hàng sau khi bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động đẩy hàng cho người mua. Nguyễn Thị Minh Giang 9 SVTH: Nguyễn Thị Hảo Luan van Khóa luận tốt nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán  Phương thức bán đại lý hay ký gửi hàng hóa Bán đại lý hay ký gửi hàng hóa là hình thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp thương mại giao hàng cho cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng.