Nâng cao hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng đối với quản lý ngân sách nhà nước

Khóa luận phân tích hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng đối với quản lý ngân sách nhà nước, nêu rõ hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Hoàng Diệu Quang
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Công Nghiệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Giám Sát Ngân Sách Nhà Nước Tại Cao Bằng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Khái quát chung về Hội đồng nhân dân tỉnh
• 1.2. Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân tỉnh
• 1.3. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh
• 1.4. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh
• 1.5. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân đối với ngân sách nhà nước tỉnh
• 1.6. Nhiệm vụ quyền hạn của Hội đồng nhân dân đối với ngân sách nhà nước tỉnh
• 1.7. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân đối với ngân sách địa phương tỉnh
• 1.8. Kinh nghiệm của một số địa phương về nâng cao năng lực giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố đối với việc quản lý ngân sách nhà nước
• 1.9. Kinh nghiệm nâng cao kỹ năng giám sát của đại biểu HĐND tỉnh Bắc Ninh
• 1.10. Kinh nghiệm nâng cao chất lượng, vai trò hoạt động của đại biểu chuyên trách HĐND Thành phố Hải Phòng
• 1.11. Các bài học rút ra có thể nghiên cứu, áp dụng ở tỉnh Cao Bằng
• 1.12. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH CAO BẰNG GIAI ĐOẠN 2016 - 2018
• 2.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng
• 2.2. Khái quát về tình hình ngân sách nhà nước tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2016 - 2018
• 2.3. Vài nét về Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng
• 2.4. Cơ cấu, số lượng, chất lượng đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng, nhiệm kỳ 2016 - 2021
• 2.5. Năng lực giám sát của đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng, nhiệm kỳ 2016 - 2021
• 2.6. Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh đối với quản lý ngân sách nhà nước tỉnh Cao Bằng
• 2.7. Giám sát tại kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh
• 2.8. Giám sát ngoài kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh
• 2.9. Đánh giá hoạt động giám sát của hội đồng nhân dân tỉnh đối với quản lý NSNN tỉnh Cao Bằng
• 2.9.1. Kết quả đạt được
• 2.9.2. Khó khăn, vướng mắc
• 2.9.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH CAO BẰNG
• 3.1. Quan điểm nâng cao hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh đối với quản lý NSNN tỉnh Cao Bằng
• 3.2. Một số giải pháp cơ bản nâng cao hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh đối với quản lý NSNN tỉnh Cao Bằng
• 3.3. Tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý đảm bảo nâng cao hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
• 3.4. Nâng cao hoạt động các chủ thể thực hiện chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh
• 3.5. Nâng cao chất lượng thực hiện các hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh
• 3.6. Một số kiến nghị
• 3.6.1. Đối với Quốc Hội
• 3.6.2. Đối với Chính phủ
• 3.6.3. Đối với Bộ Tài chính và các Bộ, ngành có liên quan
• 3.6.4. Đối với Hội đồng nhân dân
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giám sát ngân sách nhà nước tại Cao Bằng

Giám sát ngân sách nhà nước là một trong những chức năng quan trọng của Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng. Hoạt động này không chỉ đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài chính mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Tỉnh Cao Bằng, với đặc điểm là một tỉnh miền núi, cần có những biện pháp giám sát chặt chẽ để đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

1.1. Khái niệm giám sát ngân sách nhà nước

Giám sát ngân sách nhà nước là quá trình theo dõi, đánh giá việc thực hiện ngân sách của các cơ quan nhà nước. Điều này bao gồm việc kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý và hiệu quả trong việc chi tiêu ngân sách.

1.2. Vai trò của Hội đồng nhân dân trong giám sát ngân sách

Hội đồng nhân dân có vai trò quyết định trong việc giám sát ngân sách nhà nước. Họ thực hiện quyền giám sát để đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng đúng mục đích và đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

II. Thách thức trong giám sát ngân sách nhà nước tại Cao Bằng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc giám sát ngân sách nhà nước, nhưng tỉnh Cao Bằng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động giám sát và quản lý ngân sách.

2.1. Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu minh bạch trong việc công khai thông tin ngân sách. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

2.2. Năng lực giám sát còn hạn chế

Năng lực của các đại biểu Hội đồng nhân dân trong việc giám sát ngân sách còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và xử lý các vấn đề liên quan đến ngân sách.

III. Phương pháp nâng cao giám sát ngân sách nhà nước tại Cao Bằng

Để nâng cao hiệu quả giám sát ngân sách nhà nước, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện chất lượng giám sát và quản lý ngân sách.

3.1. Tăng cường đào tạo cho đại biểu Hội đồng nhân dân

Đào tạo và nâng cao năng lực cho các đại biểu Hội đồng nhân dân là cần thiết. Điều này giúp họ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện giám sát ngân sách hiệu quả hơn.

3.2. Cải cách quy trình giám sát ngân sách

Cần cải cách quy trình giám sát ngân sách để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát cũng là một giải pháp khả thi.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong giám sát ngân sách tại Cao Bằng

Việc áp dụng các phương pháp giám sát ngân sách đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại Cao Bằng. Những ứng dụng thực tiễn này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giám sát mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

4.1. Kết quả đạt được từ giám sát ngân sách

Các hoạt động giám sát ngân sách đã giúp phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm trong quản lý ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Cao Bằng có thể học hỏi từ kinh nghiệm của các tỉnh khác trong việc giám sát ngân sách. Những mô hình thành công có thể được áp dụng để cải thiện hoạt động giám sát tại địa phương.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho giám sát ngân sách tại Cao Bằng

Giám sát ngân sách nhà nước tại Cao Bằng cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Các giải pháp và phương pháp đã được đề xuất sẽ là cơ sở để cải thiện hoạt động giám sát trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của giám sát ngân sách

Giám sát ngân sách không chỉ là trách nhiệm của Hội đồng nhân dân mà còn là yêu cầu cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính nhà nước.

5.2. Định hướng phát triển giám sát ngân sách trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho hoạt động giám sát ngân sách trong tương lai, bao gồm việc áp dụng công nghệ và cải cách quy trình giám sát để nâng cao hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) ngày càng phức tạp và đòi hỏi sự minh bạch, hiệu quả, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Tỉnh Cao Bằng, với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới, có nguồn thu ngân sách hạn hẹp và tiềm lực kinh tế còn nhiều khó khăn, việc nâng cao hoạt động giám sát của HĐND tỉnh đối với quản lý NSNN càng trở nên cấp thiết. Giai đoạn nghiên cứu từ 2016 đến 2018 cho thấy, mặc dù HĐND tỉnh Cao Bằng đã đạt được một số kết quả tích cực trong giám sát ngân sách, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế như giám sát mang tính hình thức, chưa sâu sát về nghiệp vụ tài chính - ngân sách, hiệu lực sau giám sát chưa cao và chế tài chưa đủ mạnh.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Cao Bằng đối với quản lý NSNN, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát trong giai đoạn hiện tại và tương lai đến năm 2021. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại tỉnh Cao Bằng và thời gian từ 2016 đến 2018, với ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện cơ chế giám sát ngân sách địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết về quyền lực nhà nước và đại diện nhân dân: Khẳng định HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, theo Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.
• Lý thuyết về hoạt động giám sát: Định nghĩa giám sát là việc theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật và thực hiện nhiệm vụ đúng quyền hạn, theo Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015.
• Mô hình quản lý ngân sách nhà nước địa phương: Bao gồm các khái niệm về dự toán ngân sách, phân bổ ngân sách, quyết toán ngân sách, bội chi và dư nợ vay ngân sách địa phương, được quy định trong Luật NSNN năm 2015.
• Khái niệm về hiệu quả giám sát: Đánh giá kết quả giám sát dựa trên chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động giám sát, bao gồm các yếu tố như năng lực đại biểu, tổ chức bộ máy, chương trình giám sát và điều kiện vật chất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu sơ cấp từ các báo cáo, văn bản pháp luật, nghị quyết của HĐND tỉnh Cao Bằng, số liệu thống kê ngân sách giai đoạn 2016-2018; dữ liệu thứ cấp từ các công trình nghiên cứu, bài báo khoa học và các báo cáo ngành.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các kỳ họp HĐND tỉnh, các đại biểu HĐND và các cơ quan liên quan làm đối tượng nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hoạt động giám sát.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phân tích tài liệu, so sánh, đánh giá, tổng hợp số liệu thống kê và sử dụng các thuật toán xác suất thống kê để xử lý thông tin định lượng. Phân tích định tính được thực hiện qua đánh giá các báo cáo giám sát, chất vấn và kết quả thực hiện nghị quyết.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2016-2018, đồng thời đề xuất giải pháp định hướng đến năm 2021 nhằm nâng cao hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Cao Bằng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Cao Bằng còn hạn chế: Chất lượng giám sát chưa cao, chủ yếu dựa trên báo cáo gián tiếp, chưa đi sâu vào nghiệp vụ tài chính - ngân sách. Theo số liệu, chỉ khoảng 60% các cuộc giám sát được thực hiện theo kế hoạch, còn lại mang tính hình thức hoặc chưa đầy đủ.
2. Năng lực đại biểu HĐND chưa đồng đều: Khoảng 40% đại biểu chưa có đủ trình độ chuyên môn và kỹ năng giám sát chuyên sâu về tài chính - ngân sách, ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát và chất lượng các kiến nghị.
3. Chế tài và hiệu lực sau giám sát chưa mạnh: Các kiến nghị sau giám sát chưa được xử lý kịp thời, dẫn đến việc khắc phục sai phạm chậm, làm giảm hiệu quả quản lý ngân sách. Tỷ lệ kiến nghị được thực hiện chỉ đạt khoảng 55%.
4. Kinh nghiệm từ các địa phương khác như Bắc Ninh và Hải Phòng cho thấy vai trò quan trọng của đại biểu chuyên trách và sự phối hợp chặt chẽ giữa các Ban của HĐND trong nâng cao hiệu quả giám sát.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc thiếu cơ sở pháp lý đầy đủ, tổ chức bộ máy HĐND chưa mạnh, năng lực đại biểu chưa đồng đều và thiếu nguồn lực vật chất hỗ trợ. So sánh với các nghiên cứu trong ngành cho thấy, các địa phương có hoạt động giám sát hiệu quả thường có đại biểu chuyên trách được đào tạo bài bản, chương trình giám sát rõ ràng và chế tài xử lý nghiêm minh.

Việc sử dụng biểu đồ so sánh tỷ lệ giám sát theo kế hoạch và tỷ lệ kiến nghị được thực hiện giữa các tỉnh sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt về hiệu quả giám sát. Bảng tổng hợp số liệu thu - chi ngân sách địa phương cũng giúp đánh giá mức độ tuân thủ và hiệu quả quản lý ngân sách.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của HĐND trong việc giám sát quản lý NSNN, đồng thời chỉ ra các điểm cần cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cao Bằng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát: Đề nghị các cơ quan chức năng ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về giám sát ngân sách địa phương, quy định rõ chế tài xử lý vi phạm nhằm tăng cường hiệu lực giám sát. Thời gian thực hiện: trong vòng 1 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tài chính, UBND tỉnh.
2. Nâng cao năng lực và kỹ năng cho đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về tài chính - ngân sách, kỹ năng giám sát và chất vấn cho đại biểu, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Trường đào tạo cán bộ, HĐND tỉnh.
3. Tăng cường tổ chức bộ máy và phối hợp hoạt động của HĐND: Thành lập các Ban chuyên trách về tài chính - ngân sách, tăng cường phối hợp giữa Thường trực, các Ban và đại biểu để xây dựng chương trình giám sát trọng tâm, trọng điểm. Thời gian: 6 tháng đến 1 năm; Chủ thể: HĐND tỉnh.
4. Đầu tư điều kiện vật chất và kinh phí cho hoạt động giám sát: Cung cấp trang thiết bị, kinh phí đi thực địa, hỗ trợ công tác thu thập thông tin và xử lý số liệu nhằm nâng cao chất lượng giám sát. Thời gian: ngay trong năm tài chính tiếp theo; Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Tài chính.
5. Tăng cường chế tài và giám sát việc thực hiện kiến nghị sau giám sát: Thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện các kiến nghị, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đảm bảo hiệu quả giám sát được phát huy. Thời gian: triển khai ngay và duy trì thường xuyên; Chủ thể: HĐND tỉnh, UBND tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nâng cao hiểu biết về vai trò, nhiệm vụ và kỹ năng giám sát ngân sách, từ đó thực hiện chức năng đại diện nhân dân hiệu quả hơn.
2. Cán bộ, công chức làm công tác tài chính - ngân sách tại địa phương: Hiểu rõ quy trình, cơ chế quản lý ngân sách và các yêu cầu giám sát để phối hợp tốt với HĐND trong công tác quản lý tài chính.
3. Các nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động giám sát ngân sách địa phương, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.
4. Lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Tham khảo để nâng cao hiệu quả phối hợp với HĐND trong việc quản lý và sử dụng ngân sách, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong chi tiêu công.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh bao gồm những nội dung chính nào?
   Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh bao gồm giám sát việc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, thực hiện nghị quyết của HĐND, giám sát hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, TAND, VKSND cùng cấp và các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn.

2. Tại sao năng lực đại biểu HĐND lại ảnh hưởng lớn đến hiệu quả giám sát?
   Đại biểu HĐND là chủ thể thực hiện quyền giám sát, do đó trình độ chuyên môn, kỹ năng và trách nhiệm của đại biểu quyết định chất lượng phân tích, đánh giá và kiến nghị trong hoạt động giám sát, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giám sát.

3. Các hình thức giám sát ngân sách địa phương của HĐND gồm những gì?
   HĐND thực hiện giám sát qua các hình thức: xem xét báo cáo tại kỳ họp, chất vấn và trả lời chất vấn, tổ chức đoàn giám sát chuyên đề, giám sát ngoài kỳ họp và tiếp xúc cử tri để thu thập thông tin phản ánh thực tế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND tỉnh?
   Cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao năng lực đại biểu, tổ chức bộ máy hiệu quả, đầu tư điều kiện vật chất và tăng cường chế tài xử lý vi phạm, đồng thời xây dựng chương trình giám sát trọng tâm, trọng điểm.

5. Vai trò của HĐND trong quản lý ngân sách nhà nước địa phương là gì?
   HĐND có quyền quyết định dự toán, phân bổ, điều chỉnh và phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương, đồng thời giám sát việc thực hiện các quyết định này nhằm đảm bảo ngân sách được quản lý chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả.

Kết luận

• Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Cao Bằng đối với quản lý ngân sách nhà nước còn nhiều hạn chế về chất lượng, hiệu quả và chế tài xử lý.
• Năng lực đại biểu HĐND và tổ chức bộ máy là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả giám sát.
• Cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao kỹ năng đại biểu và đầu tư điều kiện vật chất để nâng cao hiệu quả giám sát.
• Kinh nghiệm từ các địa phương khác cho thấy vai trò quan trọng của đại biểu chuyên trách và sự phối hợp chặt chẽ giữa các Ban của HĐND.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hoạt động giám sát trong giai đoạn 2019-2021, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Cao Bằng.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng và HĐND tỉnh cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo hoạt động giám sát ngày càng hiệu quả và thiết thực hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN ĐỐI VỚI QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Khái quát chung về Hội đồng nhân dân tỉnh 1. Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân tỉnh Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Nhân dân là chủ thể, nguồn gốc tối cao của quyền lực Nhà nước.

Quyền lực Nhà nước được thực hiện theo chế độ tập quyền, theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Vì vậy Quốc hội và Hội đồng nhân dân có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong bộ máy Nhà nước. Khác với Quốc hội là cơ quan thay mặt toàn thể nhân dân cả nước, sử dụng quyền lực Nhà nước trên phạm vi toàn quốc. HĐND các cấp thay mặt nhân dân địa phương sử dụng quyền lực Nhà nuớc trong phạm vi địa phương.

Điều này quyết định phạm vi, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của HĐND. Điều 119 Hiến pháp 1992 quy định: “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên”. Cho đến nay mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về tính quyền lực của HĐND nhưng hiến pháp 2013 vẫn tiếp tục khẳng định Hội đồng nhân dân là cơ quan Nhà nước ở địa phương, có thẩm quyền quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương trên các lĩnh vực: kinh tế, văn hoá - xã hội, quốc phòng, an ninh… Hội đồng nhân dân cùng với Quốc hội hợp thành hệ thống cơ quan quyền lực Nhà nước.

Điều này hoàn toàn phù hợp với quan điểm của Chủ tịch Hồ chí Minh về tổ chức chính quyền địa phương. Khoản 2, Điều 6 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định"Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa 5 phương bầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên". Với thiết chế cơ quan chính quyền địa phương như hiện nay, quyền lực của nhân dân địa phương được thực hiện thông qua cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của nhân dân - đó là HĐND. Theo quy định pháp luật, chỉ HĐND mới có thẩm quyền thay mặt cho nhân dân địa phương quyết định những vấn đề cơ bản, quan trọng ở địa phương, giám sát việc tuân theo pháp luật và Nghị quyết của HĐND đối với các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và nhân dân ở địa phương.

Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh Khoản 8, Điều 19, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh như sau: Một là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh trong tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật. Hai là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh về xây dựng chính quyền: Ba là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh trong lĩnh vực kinh tế, tài nguyên, môi trường. Bốn là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao. Năm là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh trong lĩnh vực y tế, lao động và thực hiện chính sách xã hội.

Sáu là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh về công tác dân tộc, tôn giáo. Bảy là, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội: Tám là, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh; giám sát hoạt động của 6 Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp và văn bản của Hội đồng nhân dân cấp huyện. Chín là, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật. Như vậy, với 9 nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân tỉnh ở trên, HĐND thực hiện ba chức năng: - Quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương như quyết định chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, làm tròn nghĩa vụ của địa phương đối với cả nước.

- Đảm bảo thực hiện các quy định và quyết định của các cơ quan Nhà nước cấp trên. - Thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp; giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân; giám sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và của công dân địa phương. Thông qua các Nghị quyết tại kỳ họp, HĐND quyết định những nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, an ninh quốc phòng ở địa phương. Việc giám sát thực hiện các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên và Nghị quyết của HĐND nhằm đảm bảo cho Nghị quyết được thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả.

Do đó quá trình thực hiện chức năng quyết định những vấn đề quan trọng và giám sát của Hội đồng nhân dân có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Trước hết chức năng quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giám sát. Các quyết định của HĐND về các vấn đề kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng…được thể hiện dưới hình thức Nghị quyết. Nghị quyết của HĐND chính là căn cứ pháp lý để các cơ quan Nhà nước (đặc 7 biệt là Uỷ ban nhân dân) tổ chức triển khai thực hiện trong thực tế.

Để khẳng định các Nghị quyết của HĐND có sát với thực tế hay không? Có được các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, công dân chấp hành nghiêm chỉnh hay không? thì hoạt động giám sát đóng vai trò hết sức quan trọng. Thông qua giám sát, HĐND kịp thời phát hiện cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, Nghị quyết của HĐND…trên cơ sở đó có biện pháp xử lý kịp thời, nghiêm minh. Đồng thời thông qua giám sát HĐND kịp thời điều chỉnh Nghị quyết cho phù hợp với thực tiễn. Quá trình giám sát thuờng xuyên tình hình thực hiện các Nghị quyết của HĐND giúp HĐND đôn đốc, kiểm tra qua đó yêu cầu các chủ thể thực hiện đúng nội dung, yêu cầu đã được quy định trong Nghị quyết.

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh a) Khái niệm giám sát Theo khoản 1, Điều 2 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015: “Giám sát là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý”. Khái niệm giám sát phải bao hàm những nội dung sau: Một là, giám sát là hoạt động theo dõi, xem xét, kiểm tra và nhận định, đánh giá về một việc làm nào đó đúng hoặc sai với những điều đã quy định. Hai là, giám sát luôn gắn với một chủ thể nhất định (ai là người có quyền thực hiện việc theo dõi, xem xét, kiểm tra, đánh giá).

Ba là, giám sát luôn gắn với đối tượng cụ thể (giám sát ai và giám sát cái gì). Bốn là, giám sát phải được tiến hành trên cơ sở quy định cụ thể. Năm là, giám sát là hoạt động có mục đích của một chủ thể nhất định. 8 Vậy, có thể hiểu: Giám sát là sự theo dõi, quan sát, kiểm tra hoạt động của chủ thể có quyền đối với chủ thể khác để biết được đối tượng bị giám sát có thực thi đúng, đủ theo chức năng, nhiệm vụ được giao hay không và các quy định về hành vi mà đối tượng giám sát phải làm và được làm có phù hợp với điều kiện thực tiễn hay không và làm rõ được nguyên nhân của sự vi phạm, sự không phù hợp này.

b) Khái niệm hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Giám sát là một trong những chức năng cơ bản của HĐND bên cạnh chức năng quyết định. Theo Điều 19, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định Hội đồng nhân dân thực hiện quyền giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh; giám sát hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, Ban của Hội đồng nhân dân cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban nhân dân cùng cấp và văn bản của Hội đồng nhân dân cấp huyện. Ngày 20/11/2015, trên cơ sở Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Quốc hội khoá XIII đã ban hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND nhằm cụ thể hoá hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp mà trước đó chỉ có Luật giám sát của Quốc hội. Như vậy, hoạt động giám sát của HĐND sẽ được tiến hành thường xuyên, gắn liền với việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định.