CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm của nhân sự, nguồn nhân sự và tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp 1. Khái niệm của nhân sự và nguồn nhân sự Nhân sự là bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức xã hội hay doanh nghiệp (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp), tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp.
Nhân sự là một trong các nguồn lực quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của bất kỳ một doanh nghiệp nào. Vì vậy vấn đề nhân sự luôn được quan tâm hàng đầu. Nguồn nhân sự là một nguồn lực sống, nguồn lực con người là nguồn lực quý nhất của xã hội ngày nay, là nguồn lực mang tính chiến lược và quản lý Theo nghĩa rộng, nguồn nhân sự là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội, cung cấp nguồn lực con người cho sự phát triển. Do đó, nhân sự bao gồm toàn bộ dân cư có thể phát triển bình thường.
Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân sự là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế – xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là toàn bộ các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động vào quá trình lao động. Khái niệm của tuyển dụng nhân sự: Quản trị nhân sự là sự phối hợp một cách tổng thể các hoạt động hoạch định, tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tài nguyên nhân sự thông qua tổ chức, nhằm đạt được mục tiêu chiến lược và định hướng viễn cảnh của tổ chức. Nhân sự bao gồm tất cả mọi cá nhân tham gia bất cứ hoạt động nào của một tổ chức, bất kể vai trò của họ là gì. Cơ quan tổ chức có thể là một hãng sản xuất, một công ty bảo hiểm, một cơ quan nhà nước, một bệnh viện.
Tổ chức đó 4 có thể lớn hay nhỏ, đơn giản hay phức tạp. Như vậy, quản trị nhân sự gắn liền với một tổ chức bất kể cơ quan tổ chức đó có phòng hay bộ phận quản trị, và nó có gốc rễ và các nhánh trải rộng khắp nơi trong mọi tổ chức. Quản trị nhân sự hiện diện khắp các phòng ban. Bất cứ cấp quản trị nào cũng đều có nhân viên dưới quyền và vì thế đều phải quản trị nhân sự - nghĩa là phải hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra lực lượng nhân sự của mình.
Tuyển dụng nhân sự là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân sự gồm 2 khâu cơ bản, đó là: tìm kiếm và lựa chọn nhân sự Tuyển dụng nhân sự cần khoa học bài bản và cũng là một nghệ thuật Mục đích cuối cùng của tuyển dụng nhân sự là tuyển dụng được đúng người, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp Tuyển dụng nhân sự là hoạt động mang tính thường xuyên Tuyển dụng nhân sự là trách nhiệm của tất cả các nhà quản trị trong doanh nghiệp Tuyển dụng nhân sự là tiền đề cho công tác bố trí, sử dụng, đào tạo và phát triển nhân sự 1. Nguyên tắc và vai trò của tuyển dụng nhân sự 1. Nguyên tắc tuyển dụng nhân sự 1.
Nguyên tắc tuân thủ pháp luật Trong quá trình tuyển dụng, doanh nghiệp cần lưu ý chấp hành đúng mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và pháp luật của Nhà nước, pháp luật quốc tế như: Bộ luật lao động, pháp luật quốc tế về tuyển dụng, quy định pháp luật về tuyển dụng lao động nước ngoài. Nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn Nhu cầu thực tiễn được phản ánh trong chiến lược và chính sách nhân lực của doanh nghiệp và trong kế hoạch của mỗi bộ phận. Tuyển dụng phải dựa trên rất nhiều cơ sở khác nhau trong đó có các nhu cầu, đề xuất về tuyển dụng của 5 các đơn vị, bộ phận trực tiếp sử dụng người lao động đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi những bộ phận này sẽ hiểu rõ hơn ai hết nhu cầu về số lượng và chất lượng lo động cần bổ sung. Nguyên tắc phù hợp Tuyển dụng phải phù hợp với nhu cầu sản xuất kinh doanh, với kế hoạch phát triển của tổ chức, phù hợp với sự biến động của từng thời kỳ.
Một ứng viên phù hợp là người thuộc đối tượng đang tuyển dụng, phù hợp với văn hóa, triết lý dùng người và giá trị cơ bản của tổ chức. Đánh giá mức độ phù hợp của các ứng viên thông qua ba cấp độ: Phù hợp với tổ chức, phù hợp với đơn vị công tác và cuối cùng là phù hợp với vị trí việc làm. Nguyên tắc công khai, minh bạch và khách quan Để việc tuyển dụng được khách quan và minh bạch thì đầu tiên phải thực hiện nguyên tắc tuân thủ pháp luật. Truyền thông rộng rãi về các vấn đề liên quan đến tuyển dụng, công khai rõ ràng về vị trí việc làm, số lượng cần tuyển, lương (nếu có).
Bên cạnh đó tiêu chuẩn tuyển dụng phải rõ ràng, có thang đo đánh giá, có trọng số cho các tiêu chí và cũng cần công khai tiêu chuẩn. Xây dựng quy trình tuyển dụng một cách chặt chẽ, nên áp dụng các hình thức, phương pháp có tính khách quan cao trong đánh giá; chú trọng giải quyết khiếu nại, tố cáo, hậu kiểm. Nguyên tắc đảm bảo tính cạnh tranh Trong quá trình tuyển dụng, tổ chức phải đảm bảo thu hút đông đảo ứng viên, từ nhiều nguồn khác nhau, đáp ứng được các tiêu chuẩn về chất lượng. Vị trí chức danh cần tuyển, cung cầu của tổ chức và cung cầu của thị trường lao động là những yếu tố chi phối tỷ lệ và mức độ cạnh tranh.
Nguyên tắc linh hoạt Trong giai đoạn nền kinh tế không ngừng biến động thì nhà tuyển dụng cần có sự nhạy bén, linh hoạt thay đổi trong hoạt động tuyển dụng cho phù hợp với sự vận động của tổ chức, của ngành nghề, của vị trí chức danh cần tuyển. Vai trò của tuyển dụng nhân sự Mục tiêu cơ bản của bất cứ tổ chức nào đều là sử dụng hiệu quả nhất nguồn nhân sự của mình để đạt được nhiều thành quả nhất có thể được. Trong giai đoạn trở lại đây, con người luôn được coi là nhân tố quan trọng, là một nguồn lực có tiềm năng khai thác rất lớn. Thông qua hệ thống “quản trị nhân sự”, các nhà lãnh đạo của tổ chức có thể xây dựng được những hình thức, phương pháp tốt nhất để người lao động có thể phát triển không ngừng chính bản thân họ, đồng thời góp sức đóng góp cho mục tiêu của tổ chức.
Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, tuyển dụng nhân sự đóng vai trò quan trọng trong việc tạo yếu tố đầu vào cho doanh nghiệp - yếu tố nguồn nhân lực, giúp bổ sung lực lượng lao động cần thiết. Tuyển dụng được thực hiện tốt sẽ tạo tiền đề quan trọng cho thực hiện các nội dung khác của quản trị nhân sự. Thứ hai, Công tác tuyển dụng được thực hiện hiệu quả giúp doanh nghiệp hoàn thành tốt những kế hoạch kinh doanh đã định với hiệu quả tối đa thông qua việc tìm ra những người có đủ năng lực, phẩm chất để hoàn thành tốt công việc được giao từ đó nâng cao được hiệu quả sản xuất, kinh doanh của đơn vị. Thứ ba, tuyển dụng nhân sự giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vì con người được coi là yếu tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp.
Thứ tư, tuyển dụng nhân sự giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực khác của doanh nghiệp đồng thời tạo điều kiện nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Thứ năm, tuyển dụng nhân sự với trường hợp tuyển ứng viên đến từ nguồn bên trong sẽ giúp tạo bầu không khí thi đua, cạnh tranh lành mạnh giữa những người lao động. Thứ sáu, tuyển dụng nhân sự giúp cải thiện bầu không khí làm việc, môi trường làm việc góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa doanh nghiệp. Đối với người lao động Tuyển dụng nhân sự giúp người lao động có việc làm, có cơ hội thăng tiến, nâng cao thu nhập.
Tuyển dụng nhân sự giúp người lao động có cơ hội đánh giá về bản thân, từ đó có nhận thức đúng về năng lực cá nhân, phát triển năng lực cá nhân. Tuyển dụng nhân sự là động lực giúp người lao động tự đào tạo, nâng cao kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm. Đối với xã hội Tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp giúp nâng cao tỷ lệ dân cư có việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, nâng cao mức sống của một bộ phận dân cư, góp phần làm giảm các tệ nạn xã hội và sử dụng các nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Tuyển dụng nhân sự tạo điều kiện hình thành những ngành nghề mới, tạo cơ hội phát triển cho các Công ty môi giới việc làm, dạy nghề, hướng nghiệp,… Đồng thời thông qua Tuyển dụng nhân sự sẽ hình thành nên nhu cầu xã hội, giúp định hướng cho việc quy hoạch hệ thống đào tạo, hệ thống hướng nghiệp của xã hội.
Hoạt động tuyển chọn nhân sự 1. Quy trình tuyển chọn nhân sự Cơ sở của tuyển chọn là các yêu cầu của công việc đã được đề ra theo Bản mô tả công việc và Bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc. Bước 1: Hoạch định nhân sự Tuyển mộ nhân viên là một quá trình phức tạp. Khi hoạch định tài nguyên nhân sự, nhà quản trị thấy rằng cần phải thêm nhân lực, trước tiên nhà quản trị có thể tìm các giải pháp khác xem có đáp ứng nhu cầu về nhân sự không.
Các giải pháp thông thường: - Giờ phụ trôi: giải pháp này mặc dù tốn kém thêm tài khoản chi phí ngoài giờ, nhưng công ty không phải thuê thêm lao đông (và giải quyết cả những vấn đề đãi ngộ cho họ). Tuy nhiên, việc tiến hành cho nhân viên làm thêm giờ liên 8 tục sẽ khiến tinh thần và sức lực của nhân viên bị suy giảm, nhân viên sẽ thiếu nhiệt tình khi quay lại công việc ở mức độ bình thường.