Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức Chương 2: Thực trạng chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức tỉnh Chăm Pa Sắc, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức tỉnh Chăm Pa Sắc, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào 8 Luan van Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC 1. Quan niệm về cán bộ, công chức 1.Khái niệm cán bộ, công chức trong hệ thống pháp luật ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Cán bộ: Thuật ngữ “cán bộ” xuất hiện nhiều trong các văn bản chính trị, pháp luật và quản lý nhà nước. Tuy nhiên, do trải qua các thời kỳ khác nhau nên khái niệm cán bộ cũng không hoàn toàn đồng nhất. Dưới góc độ khoa học quản lý hành chính nhà nước, cán bộ được coi là những người có lương từ cán sự trở lên, để phân biệt với nhân viên có mức lương thấp hơn cán sự.
Do tính chất đặc thù của nền công vụ ở Lào, khái niệm cán bộ được dùng với nhiều nghĩa khác nhau: - Khái niệm cán bộ gắn liền với những người được bầu vào các cấp lãnh đạo, chỉ huy từ cơ sở đến trung ương (cán bộ lãnh đạo) để phân biệt với đảng viên thường, đoàn viên, hội viên hoặc cán bộ là những người công tác chuyên trách hưởng lương trong các tổ chức đảng, đoàn thể. - Cán bộ là những người giữ cương vị chỉ huy từ tiểu đội trưởng trở lên (cán bộ tiểu đội, đại đội, cán bộ tiểu đoàn, trung đoàn, sư đoàn…) hoặc là sỹ quan từ cấp úy trở lên trong quân đội nhân dân Lào. - Trong hệ thống bộ máy nhà nước, khái niệm cán bộ được hiểu với nghĩa trùng với khái niệm công chức, chỉ những người làm việc trong cơ quan nhà nước. Đồng thời, cán bộ cũng được hiểu là những người có chức trách, lãnh đạo.
Tuy cách dùng, cách thức biểu đạt khái niệm cán bộ có khác nhau nhưng về cơ bản thuật ngữ cán bộ bao hàm nghĩa chính của nó là bộ khung, là nòng cốt, là lãnh đạo, là chỉ huy. 9 Luan van Trong giai đoạn hiện nay, thuật ngữ “cán bộ” được dùng rất phổ biến ở các tài liệu của các cơ quan đảng - công tác đảng, nhà nước về công tác cán bộ, đoàn thể và những lời phát biểu, vận động nhân dân hay dùng gọi đối với những người của Đảng và Nhà nước xuống làm việc với người dân địa phương như: cán bộ tỉnh, cán bộ huyện, cán bộ thuế… Tại Việt Nam thì khái niệm cán bộ được quy định tại khoản 1 Điều 4 của Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2010. Theo đó có thể hiểu cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức: Công chức là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Do tính chất đặc thù của các quốc gia khác nhau nên khái niệm công chức cũng không hoàn toàn đồng nhất. Công chức là bộ phận quan trọng của nền hành chính, là nhân tố con người trong bộ máy nhà nước. Trên thế giới chế độ công chức ra đời hàng trăm năm nay và đang tiếp tục được bổ sung, đổi mới để hoàn chỉnh theo hướng xây dựng nền hành chính hiện đại. Theo Nghị định số 82/2003/NĐ-CP của Chính phủ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đã quy định: “Công chức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là người công dân Lào được biên chế và bổ nhiệm làm việc thường xuyên trong các cơ quan Trung ương, địa phương hoặc được ủy nhiệm làm việc ở các cơ quan đại diện nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào ở nước ngoài, được hưởng lương và tiền trợ cấp từ ngân sách nhà nước”.
Trên thực tế, thuật ngữ “cán bộ” và “công chức” thường hay gắn liền với nhau.Trong các văn bản của Đảng và Nhà nước Lào xuất hiện thuật ngữ 10 Luan van “cán bộ, công chức” để phân biệt chức năng, nhiệm vụ và vị trí công tác của từng loại. Quan niệm cán bộ và công chức không hoàn toàn đồng nghĩa với nhau, nhưng cũng khó phân biệt rạch ròi đâu là cán bộ, đâu là công chức. Vì vậy, trong các văn bản thường gọi là “cán bộ - công chức”. Cách hiểu quan niệm cán bộ, công chức khác nhau, nhưng về cơ bản, công chức chính là bộ khung, nòng cốt, là chỉ huy, có vai trò chỉ đạo, hướng dẫn các thành viên trong một tổ chức hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ được giao; đồng thời chịu trách nhiệm về mọi mặt hoạt động, mọi sự chỉ đạo đối với tổ chức cấp trên.
Dù cách dùng, cách hiểu trong nhiều trường hợp cụ thể khác nhau nhưng về cơ bản, theo cách hiểu tại Lào, có thể quan niệm cán bộ - công chức là: - Người làm công tác chuyên môn trong một cơ quan, một tổ chức của hệ thống chính trị. - Người làm công tác có chức vụ trong một tổ chức lãnh đạo, quản lý để tổ chức và phối hợp hành động của các thành viên trong một nhóm, một tập đoàn người nhằm giải quyết tốt các mối quan hệ công tác và đạt mục đích đề ra. Từ quan niệm như trên có thể phân loại cán bộ - công chức với 3 cách như sau: - Cách 1: phân loại theo lĩnh vực chuyên môn: cán bộ - công chức lãnh đạo; cán bộ - công chức quản lý; cán bộ - công chức kinh tế; cán bộ - công chức quân sự; cán bộ - công chức khoa học… - Cách 2: phân loại theo chức vụ, trình độ tổ chức xã hội và vị trí, vai trò của cán bộ - công chức: cán bộ - công chức cao cấp; cán bộ - công chức trung cấp; cán bộ - công chức sơ cấp… - Cách 3: phân loại theo loại hình tổ chức trong hệ thống chính trị: cán bộ - công chức Đảng; cán bộ - công chức chính quyền; cán bộ - công chức đoàn thể… 11 Luan van Ở Việt Nam, qua lịch sử phát triển của đội ngũ công chức có thể đưa ra khái niệm công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.Quan niệm về chất lượng, chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức, nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức 1. Quan niệm về chất lượng Chất lượng là đối tượng nghiên cứu của nhiều khoa học khác nhau, mỗi một khoa học có cách tiếp cận khác nhau và khi nghiên cứu vấn đề chất lượng.
Từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, một sự việc” [26, tr. Chất lượng của mỗi sự vật, hiện tượng là tổng thể thống nhất chất lượng của các bộ phận cấu thành sự vật, hiện tượng ấy, làm cho sự vật ấy là nó, khác với sự vật, hiện tượng khác. Xem xét chất lượng một con người, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phải có cái nhìn tổng thể, toàn diện các yêu tố, các bộ phận hợp thành chất lượng của con người, đội ngũ đó. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó các yếu tố chủ yếu là: số lượng cán bộ đủ, cơ cấu hợp lý của đội ngũ, chất 12 Luan van lượng của từng người cán bộ, công chức trong đội ngũ, có chức năng lãnh đạo, giám sát, quản lý và tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị trên địa bàn.
Tổng hợp các yếu tố trên trong chỉnh thể thống nhất sẽ tạo nên chất lượng của cả đội ngũ. Chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức Chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức là tổng hợp trong sự thống nhất biện chứng giữa chất lượng của từng cán bộ, công chức nữ và cơ cấu của cả đội ngũ được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với chất lượng của tập thể, của địa phương đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của tập thể, của địa phương trong mỗi thời kỳ, giai đoạn cụ thể. Chất lượng đội ngũ nữ cán bộ, công chức chính là khả năng và năng lực thực hiện một cách hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của từng chức danh, từng vị trí công tác được biểu hiện ở việc hoàn thành các công việc được giao một cách hiệu quả. Nói đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung, nữ cán bộ, công chức nói riêng phải thấy nó luôn luôn vận động phát triển theo yêu cầu nhiệm vụ cách mạng của từng thời kỳ và chức trách, nhiệm vụ của mỗi cán bộ, công chức.
Nhiệm vụ càng cao, càng nặng nề, phức tạp thì yêu cầu chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức cũng càng phải cao. Trong các yếu tố cấu thành chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức thì chất lượng của mỗi cán bộ, công chức giữ vai trò là hạt nhân có tính chất quyết định. Vì vậy, quan niệm về chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức là nam hay nữ không có sự khác biệt. Có chăng là sự khác biệt về giới đã ít nhiều ảnh hưởng và khó khăn hơn cho nữ.