CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC CẤP PHƯỜNG 1.1 Các khái niệm cơ bản.1 Khái niệm chất lượng Chất lượng hay đúng ra phẩm chất là một phạm trù phức tạp và có nhiều định nghĩa khác nhau. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan điểm về chất lượng khác nhau. Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế (1947) định nghĩa chất lượng là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có".
Hoàng Phê (2017, 44) định nghĩa chất lượng là: “cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, sự vật, sự việc”. Nói đến chất lượng là nói đến phẩm chất, giá trị của con người hay sự vật, sự việc nào đó, đó là những cái có ích, là tính chất tốt đẹp của con người hay sự vật. Chất lượng của cá nhân được hiểu là tổng hợp những phẩm chất nhất định về sức khỏe, trí tuệ, chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức, ý chí, năng lực… 1.2 Khái niệm công chức, công chức cấp xã, phường Để đưa ra khái niệm về công chức phường, trước hết cần phải tìm hiểu quan niệm về công chức nói chung. Luật cán bộ công chức (2008) quy định như sau: Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với 12 công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Khái niệm công chức trên đây được Luật cán bộ, công chức phân biệt với khái niệm công chức xã, phường, thị trấn. Khoản 3, điều 4 Luật cán bộ, công chức quy định: “Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. Như vậy, có thể hiểu công chức phường là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân phường, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức phường gồm có các chức danh: Chỉ huy trưởng Quân sự; Văn phòng – thống kê; Địa chính – xây dựng – đô thị và môi trường; Tài chính – kế toán; Tư pháp – hộ tịch; Văn hóa – xã hội.
Đối với 2 chức danh: Trưởng Công an phường và Chỉ huy trưởng Quân sự phường, luận văn không nghiên cứu. Vì đây là 02 chức danh thuộc lực lượng vũ trang, chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra, chấp hành mệnh lệnh của cơ quan ngành dọc cấp trên.3 Khái niệm chất lượng công chức Chất lượng công chức là tập hợp các yếu tố phản ánh chất lượng cá nhân mỗi công chức qua ba nhóm thể lực - trí lực - tâm lực với các yếu tố khác nhau như: Thể lực biểu hiện ở các chỉ tiêu về sức khỏe trên phương diện y tế như: chỉ số huyết áp, chỉ số đường huyết; nồng độ cholesterol trong máu, nồng độ triglycerid, chỉ số hormone do tuyến yên tiết ra, chỉ số khối cơ thể - BMI, chỉ số protein phản ứng C (CPR) có trong máu. Trí lực biểu hiện qua trình độ, năng lực và kỹ năng công tác. Trình độ bao gồm các khía cạnh: chuyên môn, nghiệp vụ (sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ); lý luận chính trị (sơ cấp, trung cấp, cao cấp); quản lý nhà nước (theo các chương trình chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính, chuyên viên, cán sự); tin 13 học (trung cấp trở lên, chứng chỉ A, B C); ngoại ngữ (trung cấp trở lên, chứng chỉ A, B C).
Năng lực gồm có năng lực tư duy và năng lực thực thi, thừa hành. Năng lực tư duy chia thành các cấp độ khác nhau như: biết, hiểu, phân tích, tổng hợp, đánh giá, phản biện, sáng tạo; năng lực thực thi, thừa hành theo yêu cầu, tiêu chuẩn của các ngạch cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính và chuyên viên cao cấp. Kỹ năng công tác gồm: giao tiếp, quản lý thời gian, phân tích công việc, lập kế hoạch, phân công và phối hợp, làm việc nhóm, điều hành hội họp… Tâm lực biểu hiện chủ yếu thông qua thái độ, trách nhiệm trong công tác. Thái độ và trách nhiệm đều là trạng thái tâm lý (bên trong, chủ quan) của công chức có thể tích cực hoặc không tích cực và được thể hiện ra bên ngoài (khách quan, bên ngoài) bằng các hành vi, hành động cụ thể như: lời nói, việc làm, cử chỉ… Không chỉ tương đồng trên các phương diện nêu trên, giữa thái độ và trách nhiệm còn có các yếu tố tác động chung, theo đó tạo nên trạng thái tích cực hay không tích cực trong lời nói, việc làm, cử chỉ của công chức.
Các yếu tố này chia thành hai nhóm vật chất (tiền lương, tiền thưởng, trang thiết bị làm việc…) và tinh thần (khen thưởng, sự quan tâm, động viên đúng lúc của đồng nghiệp, thủ trưởng…). Nếu như thái độ thiên về trạng thái tâm lý của chủ thể thì trách nhiệm thể hiện tính pháp lý. Công chức có thể có thái độ không tích cực nhưng vẫn phải thực hiện công việc được giao và nếu thực hiện sai, trái, không đạt kết quả sẽ phải chịu trách nhiệm. Đây là điểm khác giữa thái độ với trách nhiệm, cho thấy trong thực tế quản lý, sử dụng công chức việc tăng cường áp dụng các biện pháp để nâng cao trách nhiệm cần đi đôi với giáo dục, thuyết phục, động viên để nâng cao thái độ, tính tích cực nghề nghiệp của công chức.
Nếu như trách nhiệm thể hiện tính pháp lý, chịu sự chi phối nhiều về pháp lý thì thái độ chịu sự chi phối, ảnh hưởng của tâm lý, khí chất của mỗi người. Đây là nội dung cần quan tâm khi thực hiện đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao CLCCP. Các yếu tố cấu thành CLCCP bao gồm cả một hệ thống, được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện từ chất lượng của từng công chức phường cho đến cơ cấu số lượng nam nữ, độ tuổi, thành phần cùng với việc bồi dưỡng, giáo dục, phân công, 14 quản lý kiểm tra giám sát và thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền nhân dân. CLCCP còn bao hàm tình trạng sức khỏe của CCP trong thực thi công vụ.
Đồng thời để đánh giá CLCCP một cách toàn diện, cần xét đến sự đánh giá của xã hội, sự hài lòng của nhân dân trên địa bàn phường nơi công chức công tác. Tóm lại, CLCCP là tổng hợp các tiêu chí về phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức và trình độ văn hóa, chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, cũng như khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao.2 Đặc điểm, tiêu chuẩn và nhiệm vụ của CB, CC phường, tiêu chí đánh giá chất lượng công chức cấp phường.1 Đặc điểm công chức phường Công chức phường mang đầy đủ những đặc điểm của công chức nói chung đó là: Là công dân Việt Nam; Được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, giữ chức vụ, chức danh và làm việc liên tục trong cơ quan Nhà nước; Trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước và các chế độ có liên quan theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, do vị trí, vai trò của cấp cơ sở nên đội ngũ công chức phường có những đặc điểm mang tính đặc thù như sau: Đội ngũ CCP là những người thực thi hoạt động công vụ ở cơ sở, là người trực tiếp làm việc với người dân trên địa bàn phường. Mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều do đội ngũ CCP phổ biến, triển khai để nhân dân hiểu rõ và thi hành.
Đội ngũ CCP được nhà nước đảm bảo những điều kiện cần thiết, quyền lợi chính đáng để có khả năng và yên tâm thực thi công vụ. CCP được đảm bảo các quyền lợi vật chất và tinh thần như: hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước, được khen thưởng khi có thành tích, công lao xứng đáng, được nhận lương hưu khi đủ tuổi, đủ thời gian cống hiến cho nền công vụ. Hoạt động công vụ của CCP là một hoạt động đa dạng và phức tạp, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên và chuyên nghiệp. Phường là nơi giải quyết trực tiếp các vấn đề của người dân, các vấn đề phải giải quyết thường rất đa dạng, phức tạp 15 do mỗi người dân có nhu cầu, hoàn cảnh, lợi ích khác nhau.
Vì vậy CCP phải là những người có chuyên môn sâu, am hiểu thực tế và có kinh nghiệm giải quyết những tình huống khác nhau. Chất lượng của công chức phường sẽ góp phần quyết định đến hiệu lực, hiệu quả quản lý hành chính Nhà nước ở địa phương.2 Tiêu chuẩn, nhiệm vụ của công chức phường 1.1 Về tiêu chuẩn của CBCC Tiêu chuẩn công chức là cơ sở để tuyển dụng, bố trí sử dụng, đào tạo bồi dưỡng công chức. Tiêu chuẩn cũng là căn cứ để mỗi công chức yên tâm làm việc theo chức trách được giao, xác định hướng phấn đấu, nâng cao trình độ và khả năng làm việc, là căn cứ để các cấp quản lý tạo điều kiện cho công chức có cơ hội được học tập, bồi dưỡng.