Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng đội ngũ công chức. Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã của huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức cấp xã của huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị.
5 van PHẦN 2: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Cơ sở lý luận về chất lƣợng đội ngũ công chức 1. Khái niệm v công chức và công chức cấp xã Công chức: Ở Việt Nam, khái niệm công chức đƣợc hình thành và thƣờng gắn liền với sự hình thành và phát triển ngày càng hoàn thiện của nền hành chính nhà nƣớc.Khái niệm công chức lần đầu tiên đƣợc nêu ra trong Sắc lệnh 76/SL ngày 20/5/1950 của Chủ tịch nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa ban hành Quy chế công chức nhƣ sau: “Những công dân Việt Nam được chính quyền nhân dân tuyển dụng, giao giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan Chính phủ, ở trong hay ở ngoài nước, đều là công chức theo Quy chế này, trừ những trường hợp riêng biệt do Chính phủ định" (Trích Điều 1, Sắc lệnh số 76/SL ngày 20 tháng 5 năm 1950). Cùng với sự phát triển của đất nƣớc và nền hành chính nƣớc nhà, khái niệm công chức đã dần đƣợc quy định cụ thể hơn, chi tiết hơn.
Tuy nhiên, các khái niệm này vẫn chƣa phân định rõ ràng ai là cán bộ, ai là công chức. Đến năm 2008, Quốc hội nƣớc Cộng hoà XHCN Việt Nam đã thông qua Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12. Đây là bƣớc tiến mới, mang tính cách mạng về cải cách chế độ công vụ, công chức, thể chế hoá quan điểm, đƣờng lối của Đảng về công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Điều 4, Khoản 2 Luật Cán bộ, công chức 2008, xác định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, thuộc đơn vị Quân đội nhân dân mà không phải là sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản 6 van Việt Nam, Nhà nước, tổ chức Chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị công lập) trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”.
[16] Công chức cấp xã: Khái niệm công chức cấp xã đƣợc quy định tại Khoản 3, Điều 4, Luật cán bộ, công chức 2008: “Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. [16] Cụ thể, tại điều 61 chƣơng V của Luật Luật Cán bộ, công chức đƣợc Quốc hội thông qua ngày 13/11/2008 có quy định 7 chức danh là công chức cấp xã gồm: Trƣởng công an; Chỉ huy trƣởng quân sự; Văn phòng - Thống kê; Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trƣờng; Tài chính - kế toán; Tƣ pháp - hộ tịch; Văn hóa - xã hội. Ngoài ra, công chức cấp xã còn bao gồm cả cán bộ, công chức đƣợc luân chuyển, điều động, biệt phái về cấp xã. Vai trò ặc iểm của công chức cấp xã 1.
Vai trò của công chức cấp xã Cán bộ, công chức cấp xã là một bộ phận không thể thiếu trong đội ngũ cán bộ, công chức của nƣớc ta. Mọi hoạt động của chính quyền cơ sở đều do công chức cấp xã thực hiện. Vai trò của đội ngũ công chức cấp xã thể hiện: Là nguồn nhân lực quan trọng có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nƣớc, đƣa các chính sách và thực hiện đƣờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc trở thành thực tiễn và tiếp thu nguyện vọng của nhân dân, nắm bắt đƣợc những yêu cầu của thực tiễn của cuộc sống để phản ánh kịp thời với cấp trên, là một trong những nguồn lực quan trọng trong việc thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. [18] Đội ngũ công chức cấp xã có vị trí, vai trò quyết định trong việc triển khai tổ chức thực hiện thắng lợi các chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc tại cơ sở.
Thông qua họ mà ý Đảng, lòng dân tạo thành một khối thống nhất, làm cho Đảng, Nhà nƣớc “ăn sâu, bám rễ” trong quần chúng nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nƣớc. Nhƣ vậy, chủ trƣơng đƣờng 7 van lối của Đảng, chính sách pháp luật có đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực sinh động hay không, tùy thuộc phần lớn vào sự tuyên truyền và tổ chức vận động nhân dân của đội ngũ công chức cấp xã. Công chức cấp xã là một bộ phận trong đội ngũ cán bộ công chức nhà nƣớc có số lƣợng lớn và vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nƣớc nói chung và chính quyền cấp cơ sở nói riêng. Bởi vì họ là những ngƣời trực tiếp gắn bó với địa phƣơng, am hiểu tâm tƣ, nguyện vọng của ngƣời dân địa phƣơng, đồng thời là ngƣời đại diện cho nhân dân trong việc cung cấp thông tin cho các cán bộ lãnh đạo để đƣa ra quyết định quản lý khoa học, đúng đắn.
Công chức cấp xã cũng là những ngƣời trực tiếp hòa giải những xung đột, mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ nhân dân, hiện thực hóa quyền làm chủ cơ sở của nhân dân. Vì vậy, trình độ và phẩm chất của đội ngũ này có ảnh hƣởng rất lớn đến sự vận hành liên tục và hiệu quả của bộ máy nhà nƣớc. Và thực tế cũng chứng minh: Nơi nào quan tâm đầy đủ và làm tốt công tác cán bộ, có đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh thì nơi ấy tình hình chính trị xã hội ổn định, kinh tế văn hóa phát triển, quốc phòng, an ninh đƣợc giữ vững, mọi chủ trƣơng chính sách của Đảng đƣợc triển khai có hiệu quả. Ngƣợc lại, ở đâu đội ngũ công chức cấp xã không đƣợc quan tâm, để xảy ra tình trạng tham nhũng, của quyền, hách dịch thì nơi đó tình hình địa phƣơng gặp nhiều khó khăn, phức tạp, dễ bị kẻ xấu lợi dụng.
Đặc điểm của công chức cấp xã: Công chức cấp xã là một bộ phận của đội ngũ công chức đƣợc tạo nên từ tuyển dụng. Do các tổ chức hành chính nhà nƣớc có cấu trúc thứ bậc, thực hiện các chức năng đa dạng, phức tạp nên công chức cấp xã cũng có những đặc trƣng cơ bản giống các đối tƣợng công chức khác, đó là: Công chức là nhân tố chủ yếu, nhân tố hàng đầu đóng góp vào sự tồn tại, phát triển của cơ quan, tổ chức. Đồng thời họ chịu sự ràng buộc theo những nguyên tắc và khuôn khổ nhất định do tổ chức đặt ra; Công chức mang tính Đảng, tính giai cấp rõ rệt và sản phẩm của họ là các quyết định quản lý; Công chức là những ngƣời đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc; là chủ thể của nền công vụ, là những ngƣời thực thi công vụ và đƣợc Nhà 8 van nƣớc đảm bảo các điều kiện cần thiết, quyền lợi chính đáng để có khả năng và yên tâm thực thi công vụ; Đội ngũ công chức hoạt động mang tính chất ổn định, ít chịu biến động nhằm duy trì tính ổn định, liên tục của nền hành chính; họ đƣợc bảo hộ bằng quy định “biên chế nhà nƣớc”. Bên cạnh những đặc điểm chung giống nhƣ công chức khác, do đặc thù hoạt động của đội ngũ công chức cấp xã nên đội ngũ này có những đặc điểm đặc thù: + Hầu hết đội ngũ công chức xã, phƣờng, thị trấn đều là ngƣời địa phƣơng, sinh sống tại địa phƣơng, có quan hệ dòng tộc và gắn bó với ngƣời dân tại địa phƣơng đó.
Công chức chính quyền cấp xã là những ngƣời xuất phát từ cơ sở, họ vừa trực tiếp tham gia lao động sản xuất, vừa là ngƣời đại diện cho nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc, giải quyết các công việc của nhà nƣớc. Do vậy, xét ở khía cạnh nào đó, công chức cấp xã bị chi phối, ảnh hƣởng rất nhiều bởi những phong tục tập quán làng quê, những nét văn hóa bản sắc riêng đặc thù của địa phƣơng, của dòng họ. + Sản phẩm hoạt động của công chức cấp xã là các quyết định quản lý hành chính có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế, xã hội và cục diện địa phƣơng.Vì vậy đòi hỏi ngƣời công chức phải có trình độ hiểu biết sâu rộng, có kỹ năng làm việc thuần thục trên lĩnh vực mà họ đảm nhiệm. + Công chức cấp xã của cả nƣớc hiện nay rất đông, tuy nhiên về chất lƣợng lại rất yếu, độ tuổi tƣơng đối già.
Hơn nữa, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý của đội ngũ chủ chốt chính quyền cơ sở chƣa đồng đều, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu quản lý nhà nƣớc ở chính quyền cơ sở. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả giải quyết công việc của đội ngũ công chức cấp xã chƣa cao. Chức trách tiêu chuẩn của công chức cấp xã 1. Chức trách [2] Công chức xã, phƣờng, thị trấn (xã, phƣờng, thị trấn sau đây gọi chung là cấp xã) làm công tác chuyên môn thuộc biên chế của Ủy ban nhân dân cấp xã, có trách nhiệm tham mƣu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện chức năng quản lý nhà 9 van nƣớc về lĩnh vực công tác đƣợc phân công và thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã giao.
Tiêu chuẩn của công chức cấp xã 1. Tiêu chuẩn chung: [3] + Có tinh thần yêu nƣớc sâu sắc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có năng lực và tổ chức vận động nhân dân thực hiện có kết quả đƣờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nƣớc; + Cần kiệm liêm chính, chí công vô tƣ, công tâm, thạo việc, tận tuỵ với dân. Không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng.