Luận văn thạc sĩ ussh xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất để chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân vùng đồng tháp mười tỉnh long an

Luận văn thạc sĩ ussh trình bày mô hình tổ liên kết sản xuất, chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân Đồng Tháp Mười.

• Tác giả: Lê Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Huy Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Quản Lý Khoa Học Và Công Nghệ
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Tổ Liên Kết Sản Xuất Để Chuyển Giao Kết Quả Nghiên Cứu Nuôi Thủy Sản Cho Nông Dân Vùng Đồng Tháp Mười Tỉnh Long An
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỔ LIÊN KẾT SẢN XUẤT
• 1.1. Những khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Các khái niệm, thuật ngữ chung
• 1.1.2. Khái niệm tổ hợp tác
• 1.1.3. Khái niệm về Hợp tác xã
• 1.1.4. Xây dựng mô hình tổ hợp tác
• 1.1.5. Vai trò của tổ hợp tác trong sản xuất
• 1.1.6. Quan điểm và chính sách của Đảng và Nhà nước về mô hình tổ hợp tác, Hợp tác xã
• 1.1.7. Những kinh nghiệm của Quốc tế và trong nước trong việc xây dựng tổ hợp tác và Hợp tác xã
• 1.1.7.1. Kinh nghiệm của Cộng Hòa Liên bang Đức
• 1.1.7.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 1.1.7.3. Phát triển trong nước
• 1.1.7.4. Tình hình phát triển tổ hợp tác và hợp tác xã ở Long An
• 1.1.8. Chuyển giao kết quả nghiên cứu nuôi thủy sản cho nông dân
• 1.1.9. Một vài vấn đề lý luận về xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG TIẾN BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NUÔI THỦY SẢN Ở VÙNG ĐỒNG THÁP MƯỜI TỈNH LONG AN TỪ NĂM 2000 ĐẾN NAY
• 2.1. Thực trạng sản xuất nuôi trồng thủy sản ở tỉnh Long An từ năm 2000 đến nay
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Long An
• 2.1.3. Thực trạng sản xuất nuôi trồng thủy sản của tỉnh Long An từ năm 2000 đến nay
• 2.1.4. Thực trạng ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong lĩnh vực nuôi thủy sản ở vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An từ năm 2000 đến nay
• 2.1.5. Nguồn Ngân sách sự nghiệp KH&CN Long An
• 2.1.6. Nguồn kinh phí từ các phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn của các huyện vùng ĐTM
• 2.1.7. Bàn luận kết quả về thực trạng tình hình ứng dụng các tiến bộ KH&CN trong thời gian qua
• 2.2. Định hướng phát triển thủy sản vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Long An đến năm 2015
• 2.2.1. Định hướng phát triển thủy sản của địa phương
• 2.2.2. Giải pháp thực hiện mục tiêu phát triển thủy sản của địa phương đến năm 2015
• 2.3. Mô hình xây dựng tổ hợp tác nuôi cá rô đồng ở xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TỔ LIÊN KẾT SẢN XUẤT TRONG NUÔI THỦY SẢN
• 3.1. Giải pháp hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất trong nuôi thủy sản
• 3.2. Giải pháp về xây dựng mạng lưới cộng tác viên cơ sở
• 3.3. Giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý KH&CN địa phương
• 3.4. Giải pháp về vận động “4 nhà” liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm
• 3.5. Kiện toàn tổ hợp tác, Hợp tác xã theo mô hình tổ liên kết
• 3.6. Điều kiện hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất
• 3.6.1. Các chính sách về tài chính, thị trường, KH&CN
• 3.6.2. Trách nhiệm của chính quyền các cấp
• 3.6.3. Trách nhiệm của Liên minh Hợp tác xã
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tổ liên kết sản xuất nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười

Mô hình tổ liên kết sản xuất nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười đang trở thành một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững trong lĩnh vực nuôi thủy sản. Vùng Đồng Tháp Mười, với tiềm năng lớn về diện tích mặt nước, đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của ngành nuôi thủy sản trong những năm gần đây. Tuy nhiên, việc tổ chức sản xuất còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ. Mô hình tổ liên kết sản xuất không chỉ giúp nông dân tiếp cận nhanh chóng với các kỹ thuật mới mà còn tạo ra sự hợp tác chặt chẽ giữa các hộ nuôi trồng.

1.1. Khái niệm và vai trò của mô hình tổ liên kết sản xuất

Mô hình tổ liên kết sản xuất là hình thức tổ chức mà trong đó các hộ nuôi thủy sản hợp tác với nhau để chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và công nghệ. Vai trò của mô hình này rất quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

1.2. Lịch sử phát triển mô hình tổ liên kết tại Đồng Tháp Mười

Mô hình tổ liên kết sản xuất đã được triển khai tại Đồng Tháp Mười từ những năm 2000, với nhiều dự án thí điểm thành công. Những mô hình này đã giúp nông dân cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng sản phẩm nuôi trồng.

II. Thách thức trong phát triển nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng ngành nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Diện tích nuôi còn thấp so với khả năng, và nhiều mô hình sản xuất chưa được nhân rộng. Việc áp dụng công nghệ mới còn hạn chế, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không ổn định. Ngoài ra, việc quản lý ao nuôi còn lỏng lẻo, dễ dẫn đến dịch bệnh.

2.1. Những khó khăn trong việc áp dụng công nghệ mới

Nhiều nông dân chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc sản xuất vẫn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, không tận dụng được tiềm năng của công nghệ hiện đại.

2.2. Vấn đề quản lý và tổ chức sản xuất

Việc quản lý ao nuôi còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến tình trạng dịch bệnh phát sinh. Nhiều hộ nuôi vẫn hoạt động độc lập, không có sự liên kết chặt chẽ, gây khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm.

III. Phương pháp xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất hiệu quả

Để xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất hiệu quả, cần có những phương pháp cụ thể nhằm nâng cao sự hợp tác giữa các hộ nuôi. Việc thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã là một trong những giải pháp quan trọng. Các tổ này sẽ giúp nông dân chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và công nghệ, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Thành lập tổ hợp tác nuôi thủy sản

Việc thành lập tổ hợp tác là bước đầu tiên trong việc xây dựng mô hình tổ liên kết. Các hộ nuôi cần tự nguyện tham gia và cùng nhau xây dựng quy chế hoạt động, chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.

3.2. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nông dân

Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật nuôi thủy sản, quản lý ao nuôi và áp dụng công nghệ mới cho nông dân. Điều này sẽ giúp họ nâng cao kiến thức và kỹ năng, từ đó cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong nuôi thủy sản

Các mô hình tổ liên kết sản xuất đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc nâng cao hiệu quả nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười. Nhiều hộ nuôi đã cải thiện được thu nhập và chất lượng sản phẩm nhờ vào sự hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm. Các kết quả nghiên cứu cũng đã được áp dụng vào thực tiễn, giúp nông dân tiếp cận nhanh chóng với các tiến bộ khoa học và công nghệ.

4.1. Kết quả từ các mô hình tổ hợp tác

Nhiều mô hình tổ hợp tác đã cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt về năng suất và thu nhập. Các hộ nuôi trong tổ hợp tác thường có sản lượng cao hơn so với những hộ nuôi độc lập.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ những mô hình thành công cho thấy rằng sự hợp tác và chia sẻ thông tin là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất. Nông dân cần được khuyến khích tham gia vào các tổ hợp tác để cùng nhau phát triển.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình tổ liên kết sản xuất

Mô hình tổ liên kết sản xuất nuôi thủy sản tại Đồng Tháp Mười có tiềm năng lớn để phát triển bền vững. Việc áp dụng các giải pháp hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Tương lai của ngành nuôi thủy sản tại đây phụ thuộc vào sự phát triển của các mô hình tổ liên kết, giúp nông dân tiếp cận nhanh chóng với các tiến bộ khoa học và công nghệ.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình tổ liên kết

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức, mô hình tổ liên kết sản xuất có thể mở rộng ra nhiều địa phương khác, giúp nâng cao hiệu quả nuôi thủy sản trên toàn vùng Đồng Tháp Mười.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong nuôi thủy sản

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích nông dân tham gia vào các tổ hợp tác, từ đó tạo ra một hệ sinh thái nuôi thủy sản bền vững và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng Đồng Tháp Mười thuộc tỉnh Long An sở hữu tiềm năng mặt nước nuôi trồng thủy sản trên 60.000 ha, nhưng trong giai đoạn khảo sát mới chỉ khai thác được khoảng 12.000 ha. Ngành thủy sản toàn tỉnh đã ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng khi giá trị sản xuất tăng từ 241 tỷ đồng năm 2000 lên 626 tỷ đồng năm 2005, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 20,96%/năm. Tuy nhiên, tại 6 huyện vùng trũng ngập lũ gồm Mộc Hóa, Vĩnh Hưng, Tân Hưng, Tân Thạnh, Thạnh Hóa và Đức Huệ, tập quán canh tác của người dân vẫn phụ thuộc chủ yếu vào cây lúa truyền thống, việc nuôi thủy sản chủ yếu mang tính tự phát theo hình thức quảng canh với năng suất thấp.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt một cơ chế kết nối hiệu quả để đưa các tiến bộ kỹ thuật từ phòng thí nghiệm vào thực tiễn sản xuất của nông hộ. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng và hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất, tạo kênh dẫn vững chắc nhằm chuyển giao nhanh chóng các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ vào nuôi trồng thủy sản. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian địa lý 6 huyện vùng Đồng Tháp Mười tỉnh Long An với chuỗi số liệu thực chứng từ năm 2000 đến năm 2010. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng quy hoạch thủy sản đạt mục tiêu 13.447 ha và sản lượng trên 49.000 tấn, đồng thời nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế bền vững cho hàng nghìn hộ nông dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên nền tảng lý thuyết kinh tế tập thể và lý thuyết tổ chức sản xuất nông nghiệp hiện đại. Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã trong tác phẩm Đường kách mệnh năm 1927 cùng các nguyên tắc chuẩn mực của Liên minh Hợp tác xã Quốc tế ICA về tính tự nguyện, bình đẳng và tương trợ được lấy làm kim chỉ nam. Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng mô hình liên kết 4 nhà gồm Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nhà nông theo Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm thiết lập chuỗi giá trị khép kín từ khâu cung ứng giống, kỹ thuật nuôi đến chế biến và tiêu thụ.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm trung tâm:

• Tổ hợp tác: Tổ chức kinh tế tập thể hình thành trên cơ sở hợp đồng hợp tác có chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã theo Nghị định số 151/2007/NĐ-CP và Thông tư số 04/2008/TT-BKH của tối thiểu 3 thành viên, không có tư cách pháp nhân độc lập nhưng có tính linh hoạt cao.
• Hợp tác xã: Tổ chức kinh tế tập thể có tư cách pháp nhân hoạt động theo Luật Hợp tác xã năm 2003, hoạt động tự chủ và cung ứng dịch vụ trực tiếp cho xã viên.
• Chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ: Quá trình phổ biến các giải pháp kỹ thuật, con giống nhân tạo, thức ăn công nghiệp và quy trình quản lý môi trường nước từ các viện, trường, trung tâm nghiên cứu đến người sản xuất.
• Tổ liên kết sản xuất: Mô hình tập hợp các nông hộ nhỏ lẻ có cùng mục tiêu sản xuất, đóng vai trò như một hợp tác xã thu nhỏ nhằm tạo ra khối lượng hàng hóa tập trung đủ lớn, tiếp nhận công nghệ bài bản và nâng cao năng lực đàm phán thương mại.

Bài học kinh nghiệm quốc tế từ hệ thống 1.207 ngân hàng hợp tác xã Raiffeisen tại CHLB Đức phục vụ 16,2 triệu thành viên với dư nợ 998 tỷ Euro năm 2008 và mô hình hợp tác xã đa chức năng 3 cấp tại Nhật Bản được phân tích làm cơ sở tham chiếu giá trị cho điều kiện thực tế tại Long An.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa tầng, bao gồm số liệu thống kê chính thức từ Niên giám thống kê tỉnh Long An giai đoạn 2000 - 2009, các báo cáo tổng kết của Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Long An, cùng thực trạng hoạt động của 71 hợp tác xã và 6.712 tổ hợp tác trên địa bàn tỉnh.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp thực nghiệm khoa học thông qua việc tác giả trực tiếp chủ nhiệm dự án cấp tỉnh về xây dựng tổ hợp tác nuôi công nghiệp cá rô đồng thương phẩm tại xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa giai đoạn 2007 - 2009. Cỡ mẫu thực nghiệm gồm 10 hộ nông dân được lựa chọn có chủ đích trên tổng diện tích 2 ha mặt nước. Phương pháp chọn mẫu dựa trên các tiêu chí nghiêm ngặt: hộ tự nguyện tham gia, có kinh nghiệm thực tế, bảo đảm vốn đối ứng, có lao động và mặt bằng ao nuôi đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian so sánh tăng trưởng và tổng hợp các chỉ số kỹ thuật - tài chính bằng phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này là tính minh bạch, độ chính xác cao trong việc đo lường hiệu quả kinh tế thực địa, giúp lượng hóa rõ ràng sự chênh lệch giữa chỉ tiêu thiết kế lý thuyết và kết quả thực tế vận hành mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu nội bộ ngành thủy sản Long An có sự chuyển dịch mang tính bước ngoặt từ phương thức khai thác tự nhiên sang nuôi trồng thâm canh. Năm 2000, giá trị khai thác chiếm 48,8% (118 tỷ đồng) và nuôi trồng chiếm 51,2% (123 tỷ đồng). Đến năm 2004, tỷ trọng giá trị nuôi trồng đã vọt lên 87,0% (436 tỷ đồng) và đạt 545 tỷ đồng vào năm 2005, trong khi khai thác tụt xuống chỉ còn 13,0% (81 tỷ đồng). Điều này phản ánh nguồn lợi tự nhiên cạn kiệt và sự gia tăng mạnh mẽ của diện tích nuôi trồng đạt 12.034 ha vào năm 2008.

Thứ hai, mô hình tổ liên kết thực nghiệm chứng minh hiệu quả vượt trội về mặt kỹ thuật và năng suất. Tại xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa, tổ hợp tác 10 hộ nuôi cá rô đồng trên diện tích 2 ha đã cung ứng ra thị trường 163,3 tấn cá thương phẩm đạt kích cỡ tiêu chuẩn sau 2 năm. Năng suất bình quân đạt từ 21,0 đến 32,5 tấn/ha, vượt hơn 75% so với mức dự kiến ban đầu là 12,0 đến 14,0 tấn/ha, đồng thời giúp các tổ viên làm chủ hoàn toàn kỹ thuật sản xuất giống nhân tạo.

Thứ ba, tồn tại sự mất cân đối nghiêm trọng trong nguồn lực đầu tư khoa học và công nghệ tại cấp cơ sở. Giai đoạn 2001 - 2010, Sở Khoa học và Công nghệ đã triển khai 11 đề tài, dự án thủy sản trọng điểm trên vùng Đồng Tháp Mười, nhưng ngân sách sự nghiệp nông nghiệp hàng năm của mỗi huyện chỉ đạt từ 30 đến 50 triệu đồng, trong đó phần kinh phí dành riêng cho thủy sản chỉ từ 10 đến 12 triệu đồng/huyện, khiến việc mở rộng các lớp tập huấn kỹ thuật bị đình trệ.

Thứ tư, khung pháp lý và năng lực quản trị của các tổ chức kinh tế tập thể tại địa phương còn nhiều lỗ hổng. Toàn tỉnh có 6.712 tổ hợp tác năm 2008 với tốc độ tăng bình quân 3,2%/năm, nhưng chỉ có khoảng 20% số tổ được Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực hợp đồng. Đa số các tổ hoạt động theo thỏa thuận miệng, thiếu tài sản pháp nhân nên không thể tiếp cận các gói tín dụng trung và dài hạn từ hệ thống ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến các kết quả nghiên cứu trước đây khó nhân rộng bắt nguồn từ trình độ học vấn và nhận thức công nghệ còn hạn chế của người dân địa phương. Năm 2006, tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh Long An chỉ đạt 10,46%, đại đa số nông dân quen tập quán sản xuất lúa nước và e ngại rủi ro khi đầu tư công nghệ nuôi cá thâm canh. Thêm vào đó, tình trạng thiếu thông tin chính thống dẫn đến việc lạm dụng hóa chất xử lý nước tại một số địa phương, gây ô nhiễm môi trường và suy giảm chất lượng thành phẩm.

Khi đối chiếu với các mô hình nông nghiệp quốc tế tại Đức và Nhật Bản, nơi các hợp tác xã kiểm soát tới 65% thị phần sữa và 50% thị phần ngũ cốc nhờ nắm giữ hệ thống chế biến và kho lạnh, ta thấy các tổ hợp tác tại Đồng Tháp Mười hoàn toàn bị động ở khâu đầu ra. Nông sản địa phương phụ thuộc hoàn toàn vào các thương lái nhỏ lẻ, hoàn toàn vắng bóng các hợp đồng cung ứng dài hạn với các tập đoàn phân phối lớn như Co.opmart hay Metro Cash.

Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua bảng so sánh kinh tế kỹ thuật giữa phương thức nuôi đơn lẻ và nuôi theo tổ liên kết. Biểu đồ dòng chuyển giao công nghệ làm nổi bật lợi ích khi tham gia mô hình: chi phí thức ăn và con giống giảm từ 12% đến 15% nhờ mua sỉ khối lượng lớn, tỷ lệ cá sống tăng từ 65% lên trên 85%, và giá bán sản phẩm tăng ổn định thêm 2.000 đến 3.000 đồng/kg nhờ chất lượng đồng đều và kích cỡ đạt chuẩn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn thể chế và chuẩn hóa quy trình pháp lý cho hệ thống kinh tế tập thể. Ủy ban nhân dân các huyện Tân Thạnh, Thạnh Hóa, Mộc Hóa, Vĩnh Hưng, Tân Hưng và Đức Huệ phối hợp cùng Liên minh Hợp tác xã tỉnh hoàn thành việc rà soát và cấp chứng thực hợp đồng theo Nghị định số 151/2007/NĐ-CP cho tối thiểu 60% tổng số tổ hợp tác hiện hữu trước năm 2015. Biện pháp này tạo lập tư cách giao dịch dân sự hợp pháp, giúp các tổ đứng tên vay vốn ưu đãi tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

Thứ hai, thiết lập mạng lưới cộng tác viên khuyến ngư và chuyên trách khoa học công nghệ cơ sở. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tổ chức đào tạo chuyên môn sâu cho đội ngũ 50 cán bộ kỹ thuật và khuyến ngư viên tại 6 huyện vùng Đồng Tháp Mười trong giai đoạn 2011 - 2013. Mạng lưới này chịu trách nhiệm giám sát dịch bệnh, quan trắc định kỳ chất lượng nguồn nước và trực tiếp hướng dẫn nông dân quy trình sinh sản nhân tạo cá rô đồng, cá sặc rằn và tôm càng xanh.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới liên kết 4 nhà gắn với chuỗi cung ứng và tiêu thụ nông sản. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Sở Công Thương tỉnh Long An đứng ra làm cầu nối ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm giữa các tổ liên kết thủy sản với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu và hệ thống chợ đầu mối nông sản Bình Điền, Hóc Môn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ sản lượng thủy sản xuất bán qua hợp đồng bao tiêu từ mức dưới 10% lên tối thiểu 40% vào năm 2015 theo tinh thần Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg.

Thứ tư, nâng cao định mức ngân sách sự nghiệp khoa học công nghệ cấp huyện. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Long An cần điều chỉnh định mức phân bổ ngân sách sự nghiệp khoa học công nghệ hàng năm cho mỗi huyện vùng Đồng Tháp Mười lên tối thiểu 100 triệu đồng/huyện trong giai đoạn 2011 - 2015. Trong đó, yêu cầu trích ít nhất 40 triệu đồng/năm để duy trì các điểm trình diễn công nghệ mới và tổ chức hội thảo đầu bờ cho nông hộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tại Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Long An cũng như các tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Luận văn cung cấp phương pháp luận và cơ sở dữ liệu thực nghiệm để xây dựng quy hoạch phát triển thủy sản đến năm 2020, đồng thời hỗ trợ thiết kế các đề tài chuyển giao công nghệ có tính ứng dụng cao.

Thứ hai, ban quản trị các hợp tác xã, tổ trưởng tổ hợp tác và các câu lạc bộ khuyến nông tại nông thôn. Nhóm đối tượng này có thể áp dụng trực tiếp quy trình 7 bước thành lập tổ hợp tác, từ khâu viết đơn, lập danh sách góp vốn, xây dựng phương án sản xuất kinh doanh đến tổ chức hội nghị thành lập nhằm nâng cao năng lực quản trị tập thể.

Thứ three, kỹ sư nuôi trồng thủy sản, cán bộ khuyến nông, khuyến ngư tại các trạm huyện và cán bộ xã. Tài liệu mang lại bộ chỉ dẫn kỹ thuật chi tiết về quy trình nuôi cá rô đồng thâm canh đạt năng suất 21 đến 32,5 tấn/ha, cách thức quản lý ao nuôi và kỹ thuật xử lý môi trường nước mùa ngập lũ.

Thứ tư, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên các chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Quản lý Kinh tế, Phát triển Nông thôn. Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về cách kết hợp lý thuyết quản trị chuyển giao công nghệ với thực nghiệm mô hình kinh tế tập thể tại các vùng sinh thái đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nông dân vùng Đồng Tháp Mười cần tiếp nhận khoa học công nghệ qua tổ liên kết thay vì hình thức hộ cá thể?

Tiếp nhận công nghệ thông qua tổ liên kết giúp nông dân giảm từ 12% đến 15% chi phí con giống và vật tư nhờ mua sỉ khối lượng lớn. Tổ liên kết cũng giải quyết triệt để vấn đề phân tán sản lượng, tạo ra lượng hàng hóa tập trung hàng trăm tấn đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của doanh nghiệp thu mua lớn.

Kết quả thực nghiệm mô hình nuôi cá rô đồng tại huyện Mộc Hóa đạt các chỉ số cụ thể nào?

Dự án thực nghiệm với 10 hộ tham gia trên quy mô 2 ha tại xã Bình Hiệp đã đạt tổng sản lượng 163,3 tấn cá rô đồng thương phẩm sau 2 năm. Năng suất ao nuôi đạt từ 21,0 đến 32,5 tấn/ha, vượt xa mức dự tính kế hoạch ban đầu từ 12,0 đến 14,0 tấn/ha.

Hạn chế lớn nhất về nguồn vốn khoa học công nghệ cấp huyện tại Long An trong giai đoạn 2000 - 2010 là gì?

Ngân sách sự nghiệp nông nghiệp của mỗi huyện vùng Đồng Tháp Mười chỉ dao động từ 30 đến 50 triệu đồng/năm, trong đó phần kinh phí dành cho thủy sản chỉ đạt khoảng 10 đến 12 triệu đồng/năm. Nguồn lực hạn hẹp này chỉ đủ hỗ trợ con giống thử nghiệm ban đầu mà chưa thể mở rộng đào tạo diện rộng.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào từ CHLB Đức có giá trị ứng dụng cao nhất cho Long An?

Kinh nghiệm thành công của CHLB Đức với hơn 1.200 ngân hàng hợp tác xã nắm giữ 998 tỷ Euro dư nợ cho thấy việc liên kết nông dân phải đi kèm với hệ thống tín dụng nội bộ và cơ sở hạ tầng chế biến sâu, giúp hợp tác xã kiểm soát tới 65% thị phần sữa và 33% thị phần thịt.

Yếu tố then chốt nào giúp tổ hợp tác nuôi thủy sản duy trì hoạt động ổn định và tránh nguy cơ tan rã?

Tổ hợp tác bắt buộc phải có hợp đồng hợp tác bằng văn bản được Ủy ban nhân dân cấp xã chứng thực theo Nghị định số 151/2007/NĐ-CP. Quy chế hoạt động phải minh bạch về tỷ lệ góp vốn, phân chia lợi nhuận và ràng buộc trách nhiệm pháp lý trong việc tuân thủ quy trình kỹ thuật chung.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện tiềm năng mặt nước 60.000 ha của vùng Đồng Tháp Mười và khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng thâm canh đạt giá trị 545 tỷ đồng.
• Xây dựng thành công mô hình tổ hợp tác nuôi cá rô đồng thực nghiệm tại Mộc Hóa với sản lượng 163,3 tấn và năng suất vượt trội 21,0 đến 32,5 tấn/ha, chứng minh tính khả thi của mô hình chuyển giao công nghệ tập thể.
• Chỉ rõ những nút thắt thể chế khi 80% tổ hợp tác thiếu chứng thực pháp lý và ngân sách khoa học công nghệ cấp huyện chỉ đạt 10 đến 12 triệu đồng/năm.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về chuẩn hóa pháp lý, đào tạo 50 cán bộ khuyến ngư, kết nối hợp đồng bao tiêu 4 nhà và tăng ngân sách khoa học công nghệ lên 100 triệu đồng/huyện.
• Định hướng lộ trình triển khai cụ thể đến năm 2015 và tầm nhìn 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu 13.447 ha diện tích và trên 49.000 tấn sản lượng nuôi trồng toàn tỉnh.

Các cơ quan quản lý, ban điều hành hợp tác xã và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các luận cứ và quy trình kỹ thuật trong công trình này để đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp nông thôn phát triển thịnh vượng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Nội dung Chƣơng I. Cơ sở lý luận về xây dựng mô hình tổ liên kết sản xuất. Chƣơng II. Thực trạng tình hình ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ trong nuôi thủy sản ở vùng Đồng Tháp Mƣời tỉnh Long An từ năm 2000 - đến nay.

Chƣơng III. Giải pháp hoàn thiện mô hình tổ liên kết sản xuất trong nuôi thủy sản. Kết luận và khuyến nghị 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỒ LIÊN KẾT SẢN XUẤT 1.

Những khái niệm cơ bản : 1. Các khái niệm , thuật ngữ chung : Nghiên cứu khoa học là một họat động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm. Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức,… đạt đƣợc từ các thí nghiệm nghiên cứu khoa học để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo phƣơng pháp và phƣơng tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Con ngƣời muốn làm nghiên cứu khoa học phải có kiến thức nhất định về lãnh vực nghiên cứu và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có phƣơng pháp từ lúc ngồi trên ghế nhà trƣờng.

Khái niệm tổ chức : + „„ Theo ngôn ngữ thông thường, tổ chức được xem như tập hợp của nhiều người, nhiều nhóm người nhằm thực hiện một mục tiêu chung mà nếu chỉ một người hay một nhóm người không thực hiện được. + Theo ngôn ngữ khoa học thì tổ chức là một thực thể xã hội do các cá nhân hoặc các nhóm kết hợp để thực hiện mục tiêu chung có 3 đặc trưng cơ bản ngang nhau : 1. Tổ chức được tạo ra nhằm thực hiện các mục tiêu chung của cộng đồng ; 2. Có cấu trúc phân công lao động nghĩa là mọi người tham gia tổ chức không phải đều được nhận việc như nhau mà được giao những việc phù hợp với yêu cầu của tổ chức, trình độ và năng lực cá nhân.

Tổ chức càng phát triển thì phân công lao động càng triệt để ; 3. Có một ban quản lý. Ban quản lý có bổn phận đại diện cho công đồng với công việc điều phối và thực hiện mục tiêu của tổ chức ‟‟.[4 ;1] Khái niệm liên kết hay hoà nhập nói lên sự kết hợp thích ứng với nhau giữa các yếu tố cấu thành một hệ thống, cho phép các yếu tố đó tạo thành một chỉnh thể cân đối. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm tổ hợp tác Theo định nghĩa của FAO (1993) thì “nhóm sở thích (có nơi gọi là tổ hợp tác) trong nông nghiệp nông thôn” là tập hợp những ngƣời dân, hộ gia đình, hoặc bộ tộc sống chung trong cộng đồng địa phƣơng, có kiến thức, tâm huyết – say mê các hoạt động về kinh tế xã hội ở cơ sở; tình nguyện tham gia thực hiện vì mục tiêu lợi nhuận và phi lợi nhuận, sẵn sàng làm nòng cốt thúc đẩy các hoạt động đó vì sự tiến bộ an sinh xã hội, hoặc vì nâng cao hiệu quả sản xuất, hoặc vì hợp tác với nhau để tìm phƣơng pháp mƣu sinh bền vững bằng cách lồng ghép các hoạt động sản xuất nông nghiệp với các dịch vụ trong nông thôn để, trƣớc mắt đáp ứng nhu cầu thiết yếu của cộng đồng, sau đó nhằm tạo ra sự phát triển bền vững trên quê hƣơng mình. Tổ hợp tác là hình thức tổ chức của xã hội dân sự, ngƣời dân thành lập tổ giải quyết các nhu cầu sản xuất, đời sống theo hƣớng thoả thuận dân sự, là đầu mối liên kết với chính quyền cơ sở, đối tác của các chƣơng trình dự án cộng đồng, là khách hàng của các doanh nghiệp, nhà cung cấp hàng hoá, nơi thực hiện công tác vận động xã hội, xây dựng cụm, dân cƣ, làng bản văn hoá,… Tổ hợp tác hoạt động theo Điều 111 đến 120 của Bộ Luật Dân sự năm 2005: “Tổ hợp tác đƣợc hình thành trên cơ sở hợp đồng hợp tác có chứng thực của Ủy ban nhân dân xã, phƣờng, thị trấn của từ ba cá nhân trở lên, cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện những công việc nhất định, cùng hƣởng lợi và cùng chịu trách nhiệm là chủ thể trong các quan hệ dân sự” Nghị định 151/2007/NĐ-CP và Thông tƣ 04/2008/TT-BKH hƣớng dẫn tổ chức, hoạt động của tổ hợp tác với những đặc điểm cơ bản: Tổ hợp tác do các cá nhân tự nguyên thành lập, là một loại hình của kinh tế tập thể, của tổ chức xã hội dân sự số lƣợng thành viên tối thiểu là 3 ngƣời, UBND cấp xã chứng thực hợp đồng hợp tác; tổ hợp tác không phải là pháp nhân, hoạt động vì mục đích kinh tế, xã hội, sở thích nhóm không trái với pháp luật. Tổ hợp tác không phải là pháp nhân kinh doanh, “không là cấp dưới” của UBND xã, hay tổ trƣởng dân phố, trƣởng thôn, của Ban quản lý chƣơng trình dự 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] án do vậy mối quan hệ là hợp tác,hýớng dẫn ðúng ngýời ðúng việc; một số công việc nhiều tổ làm đƣợc có thể luân phiên giữa các tổ hoặc bỏ thầu chọn tổ làm tốt nhất. Các tổ hợp tác hoạt động với tinh thần tự nguyện, mỗi thành viên có trách nhiệm theo hợp đồng, theo thoả thuận cùng có lợi, do vậy các tranh chấp cần đƣợc ngăn chặn và xử lý kịp thời để giữ tình đoàn kết.

Hoạt động của tổ hợp tác ngoài các mục tiêu về kinh tế đối với tổ hợp tác làm kinh tế, các loại hình tổ hợp tác đều lấy tôn chỉ mục tiêu phát triển cộng đồng, hoạt động xã hội tƣơng trợ, giúp đỡ đời sống tinh thần đến từng cá nhân và gia đình với ý nghĩa nhân văn. Khái niệm về Hợp tác xã Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của Luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Hợp tác xã hoạt động nhƣ một loại hình doanh nghiệp, có tƣ cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật. HTX là phƣơng thức tất yếu trong lao động sản xuất và các hoạt động kinh tế, gắn liền với sự phát triển kinh tế và bị ràng buộc và qui định bởi sự tiến triển trong quá trình xã hội hoá của hoạt động kinh tế của con ngƣời và phải thích ứng với tiến trình phát triển kinh tế đó.

HTX phải tạo ra xung lực tăng năng suất lao động và đạt hiệu quả kinh tế cao. HTX là hình thức thực hiện các quá trình hợp tác trong hoạt động kinh tế. Mục tiêu của HTX là phát triển đƣợc sức sản xuất xã hội, tiết kiệm lao động, 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tăng hiệu quả kinh tế, phải thích hợp với các mối quan hệ kinh tế mới trong điều kiện mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất sớm, có thể là ngƣời Việt Nam đầu tiên, nghiên cứu lý luận và kinh nghiệm quốc tế về hợp tác xã và truyền bá vào nƣớc ta, trong tác phẩm "Đƣờng kách mệnh" viết vào năm 1927.

"Hợp tác xã" trong "Đƣờng kách mệnh" là tác phẩm lý luận điển hình, mẫu mực về HTX, là biểu hiện sinh động của sự gặp gỡ giữa văn minh phƣơng Đông nói chung và văn hoá Việt Nam nói riêng và phƣơng Tây, từ đó tạo ra Tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về HTX. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc rút lý luận và kinh nghiệm hợp tác xã của thế giới, điển hình là Anh, Pháp, Đức, Nga, Nhật. Quan niệm của Hồ Chí Minh về HTX lúc đó rất đúng với nhận thức của quốc tế, trƣớc hết là Liên minh HTX quốc tế, Tổ chức Lao động thế giới và các nƣớc hiện nay về HTX, về bản chất, giá trị và nguyên tắc, cách thức tổ chức HTX. Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày các quan niệm về HTX một cách hệ thống, với ngôn ngữ dung dị, dễ hiểu, và đặc biệt rất ngắn gọn, ai đọc cũng có thể hiểu đƣợc.

Giải thích về bản chất hợp tác xã, Ngƣời viết: Hạt nhân, trung tâm của HTX là xã viên; xã viên hợp tác với nhau để có lợi ích thiết thực và vẫn duy trì tính độc lập của mình; xã viên là chủ đích thực của hợp tác xã, là mục tiêu mà HTX phải phục vụ; HTX là phƣơng tiện để phục vụ xã viên, phải đảm bảo đem lại lợi ích cho xã viên- thực là "hợp tác xã là nhà, xã viên là chủ". Để trả lời câu hỏi "tại sao ngƣời ta cần phải tham gia hợp tác xã", Bác Hồ đã đƣa ra một ví dụ cụ thể chứng minh, theo đó: ngƣời sản xuất, nhất là nông dân đƣợc chia sẻ lợi ích phát sinh cả trong quá trình trao đổi, tiêu thụ sản phẩm, tạo tiết kiệm cho xã hội thông qua giảm chi phí trung gian, tạo lợi ích cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng thông qua giá rẻ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VII đã bƣớc đầu đề ra mô hình HTX tiêu dùng theo chuẩn mực quốc tế (Xã viên vừa là đồng sở hữu vừa đồng sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX). Cụ thể: ở nông thôn, trên cơ sở tăng cƣờng vai trò đơn vị kinh tế tự chủ của hộ xã viên, các HTX hƣớng hoạt động vào những khâu và lĩnh vực mà hộ xã· viên không có điều kiện tự làm hoặc làm kém hiệu quả hơn kinh doanh tập thể.

Trong nông nghiệp, trên cơ sở phát huy tính tự chủ của hộ gia đình, chú trọng phát triển các hình thức hợp tác và HTX cung cấp dịch vụ, vật tƣ và tiêu thụ sản phẩm cho kinh tế hộ gia đình và trang trại". Tuy nhiên, chủ trƣơng này chƣa đƣợc thể chế hoá trong Luật Hợp tác xã năm 1996 và Luật Hợp tác xã năm 2003. Ngày nay, ở một số nƣớc nhƣ: Đan Mạch, Hà Lan, Na uy- là những nƣớc có khu vực HTX mạnh và có phong trào HTX từ lâu và khá sớm trên thế giới, nhƣng vẫn chƣa có Luật về hợp tác xã. Ngay ở nƣớc ta, mặc dù khung pháp luật chƣa đầy đủ, tổ hợp tác mà bản chất là HTX, trong những năm gần đây, vẫn phát triển rất mạnh mẽ.