Mô Hình Chính Quyền Phường Trong Điều Kiện Không Tổ Chức Hội Đồng Nhân Dân

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls mô hình chính quyền phường trong điều kiện không tổ chức hội đồng nhân dân, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Trần Thị Yến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Xuân Đức
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Mô Hình Chính Quyền Phường Trong Điều Kiện Không Tổ Chức Hội Đồng Nhân Dân
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CHÍNH QUYỀN PHƯỜNG VÀ BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN PHƯỜNG - QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
• 1.1. Chính quyền phường và bộ máy chính quyền phường trong hệ thống chính quyền địa phương
• 1.2. Quá trình tổ chức chính quyền phường từ trước đến nay
• 1.2.1. Tổ chức quản lý "cấp phường" giai đoạn 1945 - 1980
• 1.2.2. Tổ chức chính quyền phường giai đoạn Hiến pháp 1980 - 1992
• 1.2.3. Tổ chức chính quyền phường theo pháp luật hiện hành
• 1.2.3.1. Hội đồng nhân dân phường
• 1.2.3.2. Ủy ban nhân dân phường
• 1.2.3.3. Những hạn chế trong mô hình chính quyền phường hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN PHƯỜNG TRONG ĐIỀU KIỆN KHÔNG TỔ CHỨC HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
• 2.1. Sự cần thiết khách quan của việc thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân phường
• 2.2. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân
• 2.3. Tổ chức chính quyền phường theo mô hình chính quyền đô thị
• 2.3.1. Tinh giản bộ máy, biên chế, giảm các chi phí cho hoạt động của chính quyền phường
• 2.3.2. Đảm bảo quyền đại diện, quyền dân chủ của nhân dân ở phường
• 2.3.3. Đảm bảo việc giám sát của các cơ quan nhà nước trên địa bàn phường
• 2.3.4. Đáp ứng yêu cầu xây dựng nền kinh tế thị trường
• 2.3.5. Đáp ứng các yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, phù hợp với thời đại khoa học công nghệ phát triển
• 2.3.6. Mô hình chính quyền phường theo những văn bản thí điểm không tổ chức hội đồng nhân dân huyện, quận, phường
• 2.3.6.1. Tổ chức bộ máy chính quyền phường
• 2.3.6.2. Cơ cấu tổ chức Ủy ban nhân dân phường
• 2.3.6.3. Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân phường
• 2.3.6.4. Hoạt động của Ủy ban nhân dân phường
• 2.3.6.5. Một số khó khăn cần khắc phục khi bộ máy chính quyền phường không tổ chức Hội đồng nhân dân
• 2.3.6.5.1. Hoạt động giám sát đối với Ủy ban nhân dân và cán bộ công chức phường
• 2.3.6.5.2. Việc thu thập ý kiến, nguyện vọng của nhân dân đối với chính quyền phường
• 2.3.6.5.3. Gia tăng áp lực lên Ủy ban nhân dân phường
• 2.3.6.6. Quy chế làm việc và phối hợp giữa Ủy ban nhân dân phường và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể ở phường
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ TIẾP TỤC HOÀN CHỈNH MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN PHƯỜNG TRONG ĐIỀU KIỆN KHÔNG TỔ CHỨC HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
• 3.1. Về tổ chức và cách thành lập Ủy ban nhân dân phường
• 3.2. Về tên gọi và chức danh
• 3.3. Về cách thành lập Ủy ban nhân dân phường
• 3.4. Về nhiệm vụ, quyền hạn
• 3.5. Về phương thức hoạt động
• 3.6. Chế độ hoạt động
• 3.7. Tăng cường sự phối hợp giữa Ủy ban nhân dân phường, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể ở phường
• 3.8. Nâng cao năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ công chức phường
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Chính Quyền Phường Không Có Hội Đồng Nhân Dân

Mô hình chính quyền phường không có Hội đồng nhân dân (HĐND) đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh cải cách hành chính tại Việt Nam. Việc không tổ chức HĐND tại phường nhằm mục đích tinh giản bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị. Mô hình này đã được thí điểm tại nhiều địa phương và đang thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu và quản lý.

1.1. Khái Niệm Chính Quyền Phường Trong Hệ Thống Chính Quyền Địa Phương

Chính quyền phường là một phần của hệ thống chính quyền địa phương, bao gồm các cơ quan do nhân dân bầu ra để quản lý các công việc tại địa phương. Mô hình này được thiết lập nhằm phục vụ nhu cầu quản lý nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Mô Hình Chính Quyền Phường

Mô hình chính quyền phường đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ thời kỳ trước đến nay. Sự thay đổi trong tổ chức và hoạt động của chính quyền phường phản ánh sự phát triển của xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh đô thị hóa.

II. Thực Trạng Chính Quyền Phường Không Có Hội Đồng Nhân Dân Hiện Nay

Thực trạng mô hình chính quyền phường không có HĐND hiện nay cho thấy nhiều thách thức và cơ hội. Mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền phường.

2.1. Những Hạn Chế Trong Mô Hình Chính Quyền Phường Hiện Tại

Mô hình chính quyền phường không có HĐND đang gặp phải một số hạn chế như thiếu sự giám sát của nhân dân, khó khăn trong việc thu thập ý kiến và nguyện vọng của người dân, dẫn đến việc quản lý chưa thực sự hiệu quả.

2.2. Những Thách Thức Đặt Ra Đối Với Chính Quyền Phường

Chính quyền phường không có HĐND phải đối mặt với nhiều thách thức như áp lực từ người dân về việc đảm bảo quyền lợi, cũng như yêu cầu từ các cơ quan nhà nước về việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Quyền Phường Không Có Hội Đồng Nhân Dân

Để nâng cao hiệu quả của mô hình chính quyền phường không có HĐND, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân phường.

3.1. Tinh Giản Bộ Máy Hành Chính Tại Phường

Việc tinh giản bộ máy hành chính tại phường sẽ giúp giảm chi phí hoạt động, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý. Cần xác định rõ nhiệm vụ và quyền hạn của từng cơ quan để tránh chồng chéo.

3.2. Tăng Cường Sự Giám Sát Của Nhân Dân

Để đảm bảo quyền đại diện của nhân dân, cần thiết lập các cơ chế giám sát hiệu quả đối với hoạt động của Ủy ban nhân dân phường, từ đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của chính quyền.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình Chính Quyền Phường Không Có Hội Đồng Nhân Dân

Mô hình chính quyền phường không có HĐND đã được áp dụng tại nhiều địa phương và đã đạt được một số kết quả tích cực trong việc cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý.

4.1. Kết Quả Thí Điểm Tại Một Số Địa Phương

Nhiều địa phương đã thực hiện thí điểm mô hình chính quyền phường không có HĐND và ghi nhận những kết quả tích cực trong việc cải cách hành chính, giảm bớt thủ tục hành chính và nâng cao sự hài lòng của người dân.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương

Các bài học kinh nghiệm từ những địa phương đã thực hiện mô hình này cho thấy sự cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và sự tham gia của người dân trong quá trình quản lý.

V. Kết Luận Về Mô Hình Chính Quyền Phường Không Có Hội Đồng Nhân Dân

Mô hình chính quyền phường không có HĐND là một bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính tại Việt Nam. Tuy nhiên, để mô hình này thực sự phát huy hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ và sự tham gia tích cực của người dân.

5.1. Tương Lai Của Mô Hình Chính Quyền Phường

Tương lai của mô hình chính quyền phường không có HĐND phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của chính quyền địa phương, cũng như sự tham gia của người dân trong quá trình quản lý.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Để Hoàn Thiện Mô Hình

Cần có các chính sách cụ thể nhằm hoàn thiện mô hình chính quyền phường không có HĐND, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CHÍNH QUYỀN PHƢỜNG VÀ BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN PHƢỜNG - QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN 1. CHÍNH QUYỀN PHƢỜNG VÀ BỘ MÁY CHÍNH QUYỀN PHƢỜNG TRONG HỆ THỐNG CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG Khác với chế độ tự quản địa phương của một số nước, chính quyền địa phương của Việt Nam là một bộ phận hợp thành của chính quyền nhà nước thống nhất, bao gồm các cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và các cơ quan, tổ chức khác được thành lập trên cơ sở các cơ quan quyền lực nhà nước này theo quy định của pháp luật nhằm quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ và kết hợp hài hòa giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước. Khái niệm chính quyền địa phương trong khoa học pháp lý cũng như các khoa học khác của Việt Nam vẫn chưa được thống nhất. Ở nghĩa rộng, tất cả các cơ quan nhà nước đóng trên lãnh thổ địa phương, mà hoạt động của chúng có tác động trong phạm vi lãnh thổ địa phương đều được gọi là bộ phận cấu thành chính quyền nhà nước ở địa phương.

Vì vậy, ngoài HĐND các cấp cùng các UBND, còn các cơ quan quản lý khác của trung ương, viện kiểm sát, tòa án địa phương đều được gọi là những bộ phận cấu thành của chính quyền địa phương. Nhưng ở nghĩa hẹp, chính quyền địa phương chỉ gồm có HĐND, UBND và các ban, ngành của UBND. Các tòa án, viện kiểm sát về nguyên tắc tổ chức hoạt động là độc lập, chỉ tuân theo pháp luật nên không trực thuộc địa phương mà trực thuộc trung ương, cho dù địa bàn hoạt động nằm trên lãnh thổ địa phương. Trong nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước Việt Nam, khái niệm chính quyền địa phương được sử dụng để chỉ tổ chức và hoạt động của hai cơ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quan là HĐND và UBND.

Nghị quyết lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) ngày 18 tháng 6 năm 1997 tại phần III, mục 4 về tiếp tục cải cách hành chính nhà nước đối với chính quyền địa phương chỉ đề cập tới việc kiện toàn củng cố HĐND và UBND các cấp và hướng cải cách tổ chức và hoạt động của hai cơ quan này mà không đề cập tới các cơ quan nhà nước khác trong hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương. Quan niệm về chính quyền địa phương trên đây cho đến nay vẫn là quan niệm được thừa nhận chung. Theo đó, HĐND và Ủy ban hành chính (UBHC) (hoặc UBND) là các cơ quan do nhân dân lập ra để thực hiện quản lý các công việc địa phương tạo thành khái niệm chính quyền địa phương. Các cơ quan khác như Tòa án, Viện kiểm sát…tuy có thực hiện các công việc của nhà nước trên lãnh thổ địa phương nhưng không do nhân dân địa phương lập ra không được xem là các cơ quan thuộc thuật ngữ "chính quyền địa phương".

Như vậy, chính quyền địa phương là chính quyền do nhân dân địa phương lập ra xuất phát từ nhu cầu quản lý nhà nước ở địa phương, phục vụ nhân dân địa phương. Cơ quan nhà nước nào có được đặc điểm đó thì được xem là cơ quan nhà nước địa phương. Thời Pháp thuộc, nước ta chia ra làm ba kỳ, kỳ chia ra tỉnh, tỉnh chia ra phủ, phủ chia ra huyện, huyện chia ra tổng và cuối cùng là xã. Việc tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính nhằm mục tiêu xóa bỏ hệ thống cai trị, xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương kiểu mới và vận dụng các nguyên tắc phân chia mới.

Có thể thấy những hoạt động phân chia lại như sáp nhập (tỉnh, huyện (những năm 1960), xã (sau 1945)), lập thêm đơn vị hành chính (thị trấn (1951), khu tự trị (1959), phường (1980)) chính là thể hiện sự vận dụng nguyên tắc kinh tế (làm to đơn vị hành chính), dân tộc (có khu tự trị) và gần dân (áp xuống khu phố). Như vậy, mô hình chính quyền phường được ghi nhận thông qua Hiến pháp năm 1980. Chính quyền phường cùng với chính quyền xã, thị trấn được gọi chung là chính quyền cấp xã. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuy nhiên, chính quyền phường được xác định là đơn vị hành chính ở đô thị.

Theo nghĩa thông thường, "đô thị được hiểu là nơi dân cư đông đúc, là trung tâm thương nghiệp, có thể cả nông nghiệp" [48, tr. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, dù diễn biến một cách chậm chạp, kéo dài trong điều kiện nền nông nghiệp tiểu nông, các đô thị ở Việt Nam được hình thành và phát triển. Lịch sử còn nhắc đến các đô thị lớn đương thời của đất nước như: thành Cổ Loa, Thăng Long, đô thị Phố Hiến, Hội An, cố đô Huế. Lần theo dấu vết lịch sử, cho thấy việc tổ chức đơn vị hành chính kiểu đô thị (thành phố, thị xã, thị trấn) xuất hiện khá muộn.

Cho đến nửa đầu thế kỷ XV, các thành (với nghĩa là pháo đài), phố (nơi tập trung làm ăn buôn bán) vẫn đang được đặt trực thuộc các huyện, lộ. Về sau này, từ những nơi tập trung dân cư (và là nơi đóng đô hay thủ phủ của bộ máy chính quyền Nhà nước các cấp) ban đầu đó, hình thành nên các đô thị lớn bé khác nhau và được Nhà nước đặt thành các đơn vị hành chính độc lập tách khỏi các huyện, lộ đương thời với một diện tích bao gồm khu pháo đài - hành chính, phố phường buôn bán, có thể bao quát cả vùng ngoại vi nhưng không quá nhiều. Số lượng, tên gọi các đơn vị hành chính đó khác nhau theo từng giai đoạn lịch sử. Đơn bị hành chính đô thị riêng biệt đầu tiên có lẽ chính là phủ Trung Đô được đặt ra vào thời Hậu Lê (đời Lê Thánh Tông, thế kỷ XV), (Lệnh tháng 4/1466 chia nước thành 12 đạo thừa tuyên và phủ Trung Đô).

Đây có thể là đơn vị hành chính kiểu thành phố trực thuộc trung ương đầu tiên tương đương với đạo, xứ. Phủ này được hình thành từ hai huyện ở kinh kỳ là Thọ Xương và Vĩnh Thuận (Quảng Đức). Cách tổ chức bộ máy cai quản cũng có những điểm khác: trong khi ở đạo (sau gọi là xứ) có cơ quan cai trị là Ty tuyên chính xứ do Tuyên chính xứ đứng đầu, tiếp đến là Tham chính xứ và Chủ sự, thì ở Phủ có Phủ Doãn, Thiếu Doãn và Thị trung. Về sau ở xứ đặt thêm 2 ty là Đô ty và Hiếu ty, tổng cộng có 3 ty: Thừa ty, Đô ty và Hiến ty do Thừa chính xứ, Tổng binh và Hiến sát ty đứng đầu thì ở phủ không thấy nói tới thay đổi như vậy.

16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đến thời các chúa Nguyễn, gọi Ái Tử (Quảng Trị) và sau đó là Phú Xuân, nơi đóng đô, là Chính dinh với bộ máy cai quản gồm Chúa, 4 viên quan đại thần (nội tả, hữu tả, nội hữu, ngoại hữu) và các ty. Sau đó lại đổi gọi là đô thành. Thời Pháp thuộc, các đô thị được mở mang và phát triển. Chúng được gọi chung là thành phố hay thành phố tự quản và phân theo các cấp khác nhau.

Từ sau Cách mạng tháng Tám, tên đô thị và cách tổ chức chính quyền có nhiều thay đổi. Về tên gọi, các đô thị (thời kỳ đầu gọi là các thị trấn) được đặt những tên gọi và với vị trí khác nhau. - Thành phố là tên gọi chỉ các thị trấn lớn như Hà Nội, Nam Định, Vinh - Bến Thủy, Huế, Đà Nẵng, Sài Gòn - Chợ Lớn. Thành phố nói chung, theo quy định, được chia ra các khu phố - đơn vị tương đương huyện (đối với Hà Nội) và tương đương xã (đối với các thành phố, thị xã khác).

- Thị xã là tên gọi các tỉnh lỵ và những nơi đô hội về mặt hành chính, là nơi tập trung công thương nghiệp, cửa hàng, giao thông vận tải được biệt lập và quan hệ trực tiếp với tỉnh. Thị xã được quy định có thể chia ra khu phố (cũng tên là khu phố nhưng tương đương như cấp xã - con dấu tạm theo khuôn khổ dấu của UBHC xã) nhưng nơi nào dân số còn ít (chưa tới 1 vạn) thì không nên chia. Dưới đơn vị hành chính này có các tổ chức nhân dân là "tiểu khu và tiếp đến là tổ nhân dân" [41]. Về sau, từ năm 1980 thì thị xã, thành phố thuộc tỉnh đều được chua ra phường và xã.

- Thị trấn là đơn vị hành chính được tổ chức sau này (từ năm 1952) trên địa bàn dân cư vốn trước đó được đặt dưới sự quản lý của xã, do dân cư tập trung làm ăn, giao thương buôn bán trở nên đông đúc, cần một sự quản lý độc lập mà thành. - Ngoài ra, còn một đơn vị dân cư có tính đô thị là xóm phố hay thị tứ. Theo quy định trước đây, xóm phố là một loại đơn vị dân cư có tính đô thị 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] như thị trấn nhưng số dân cư tập trung còn ít, chưa có tính chất ổn định đặt trực thuộc xã, mỗi xã có thể có nhiều xóm phố. Chúng không phải là đơn vị hành chính.

- Quận, phường: được phân định (tổ chức) bên trong đô thị. Quận được tổ chức tại thành phố trực thuộc trung ương (trước năm 1980 gọi là khu phố, đơn vị tương đương cấp huyện). Về địa vị pháp lý chúng được xếp tương đương theo cấp: quận tương đương huyện, thành phố thuộc tỉnh, thị xã; phường tương đương xã, thị trấn. QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN PHƯỜNG TỪ TRƯỚC ĐẾN NAY 1.

Tổ chức quản lý "cấp phƣờng" giai đoạn 1945 - 1980 1. Tổ chức chính quyền phường theo Sắc lệnh số 63, Sắc lệnh số 77 năm 1945 và Hiến pháp năm 1946 Ở nước ta, chính quyền địa phương của Nhà nước kiểu mới được thành lập trong cuộc đấu tranh cách mạng của quần chúng vũ trang giành chính quyền trong cuộc Cách mạng tháng Tám 1945. Các ủy ban giải phóng ra đời trong cuộc đấu tranh cách mạng, khởi nghĩa giành chính quyền ở các huyện, các làng là hình thức chính quyền "tiền Chính phủ" của nhân dân các địa phương khi ta chưa giành được chính quyền trong cả nước. Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, các ủy ban giải phóng đã trở thành các ủy ban nhân dân là tổ chức chính quyền tiền thân của các HĐND và UBND sau này.