Luận văn thạc sĩ: Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueb hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện bạch mai, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Thái
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
• 1.1. Tổng quan về Bệnh viện công lập
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm vai trò của Bệnh viện công lập
• 1.1.2. Đặc điểm, vai trò của các bệnh viện công lập
• 1.1.3. Phân loại các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế
• 1.1.4. Cơ chế tự chủ tài chính đối với các bệnh viện công lập
• 1.1.4.1. Khái niệm và vai trò của cơ chế tự chủ tài chính
• 1.1.4.2. Mục tiêu của cơ chế tự chủ tài chính
• 1.1.4.3. Nội dung cơ chế tự chủ tài chính
• 1.1.4.4. Những đổi mới trong cơ chế quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp công lập của nước ta hiện nay và trong thời gian tới
• 1.1.5. Vai trò của tự chủ tài chính đối với người thụ hưởng dịch vụ
• 1.1.6. Kinh nghiệm về quản lý tài chính tại một số nước trên Thế giới – Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.1.6.1. Hệ thống bệnh viện công lập thuộc các nước Đông Âu
• 1.1.6.2. Hệ thống bệnh viện của Mỹ
• 1.1.6.3. Bài học kinh nghiệm quốc tế đối với các bệnh viện công của Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 2.1. Khái quát đặc điểm hoạt động tại Bệnh viện Bạch Mai
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy
• 2.4. Chế độ chính sách của Nhà nước liên quan đến cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• 2.5. Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• 2.5.1. Cơ chế huy động, tạo nguồn lực tài chính
• 2.5.2. Cơ chế quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính
• 2.5.3. Cơ chế phân phối chênh lệch thu – chi
• 2.5.4. Cơ chế quản lý tài sản
• 2.5.5. Cơ chế kiểm tra, kiểm soát tài chính
• 2.5.6. Đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• 2.5.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.6.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
• 3.1. Định hướng phát triển của Bệnh viện Bạch Mai
• 3.1.1. Định hướng phát triển
• 3.1.2. Các mục tiêu, chỉ tiêu cơ bản Chiến lược phát triển của Bệnh viện Bạch Mai đến năm 2020
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai
• 3.2.1. Huy động các nguồn lực tài chính
• 3.2.2. Nâng cao hiệu quả quản lý chi
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản
• 3.2.4. Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, kiểm soát tài chính
• 3.2.5. Vị trí, vai trò của Thủ trưởng đơn vị và kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và ứng dụng CNTT vào công tác quản lý tài chính
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm thực hiện giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Bộ Y tế
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai

Cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Bệnh viện Bạch Mai, một trong những bệnh viện công lập hàng đầu tại Việt Nam, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tài chính. Việc hoàn thiện cơ chế này không chỉ giúp bệnh viện hoạt động hiệu quả hơn mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.

1.1. Khái niệm cơ chế tự chủ tài chính trong y tế

Cơ chế tự chủ tài chính trong y tế được hiểu là khả năng của các bệnh viện công lập trong việc tự quyết định về nguồn thu, chi tiêu và quản lý tài chính. Điều này giúp các bệnh viện có thể linh hoạt hơn trong việc sử dụng nguồn lực tài chính để phục vụ cho hoạt động khám chữa bệnh.

1.2. Vai trò của Bệnh viện Bạch Mai trong hệ thống y tế

Bệnh viện Bạch Mai không chỉ là một cơ sở y tế lớn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực y tế và nghiên cứu khoa học. Việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính sẽ giúp bệnh viện phát huy tối đa vai trò này.

II. Những thách thức trong cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai

Mặc dù đã có những bước tiến trong việc tự chủ tài chính, Bệnh viện Bạch Mai vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực tài chính, quản lý chi tiêu chưa hiệu quả và sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước vẫn tồn tại.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực tài chính

Nguồn lực tài chính của Bệnh viện Bạch Mai chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Điều này dẫn đến sự hạn chế trong việc đầu tư cho cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế.

2.2. Quản lý chi tiêu chưa hiệu quả

Việc quản lý chi tiêu tại Bệnh viện Bạch Mai vẫn còn nhiều bất cập. Nhiều khoản chi chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến lãng phí và không đạt hiệu quả cao trong sử dụng nguồn lực.

III. Phương pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai

Để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, Bệnh viện Bạch Mai cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

3.1. Tăng cường huy động nguồn lực tài chính

Bệnh viện cần tìm kiếm các nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước, bao gồm việc hợp tác với các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị.

3.2. Nâng cao hiệu quả quản lý tài chính

Cần áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý tài chính để theo dõi và kiểm soát chi tiêu một cách hiệu quả hơn. Việc này sẽ giúp giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai

Việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng bệnh viện đã cải thiện được chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng tự chủ tài chính.

4.1. Kết quả đạt được từ cơ chế tự chủ tài chính

Bệnh viện đã có thể tự quyết định về các khoản chi tiêu, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Sự hài lòng của bệnh nhân cũng đã tăng lên đáng kể.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai có thể được áp dụng cho các bệnh viện công lập khác trong cả nước, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

V. Kết luận và tương lai của cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai

Cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối ưu, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và sự quyết tâm từ ban lãnh đạo bệnh viện.

5.1. Tương lai của cơ chế tự chủ tài chính

Trong tương lai, Bệnh viện Bạch Mai cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân về dịch vụ y tế.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Cần có các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước để tạo điều kiện cho Bệnh viện Bạch Mai và các bệnh viện công lập khác có thể thực hiện tốt hơn cơ chế tự chủ tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại các bệnh viện công lập tuyến trung ương của Việt Nam, bài toán tự chủ tài chính đang đặt ra nhiều thách thức lớn giữa mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và yêu cầu cân đối thu chi bền vững. Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh hạng đặc biệt với quy mô được giao 1.900 giường bệnh nhưng thực tế phải vận hành 3.552 giường, đạt công suất sử dụng giường bệnh lên đến 186%. Mỗi năm, đơn vị tiếp nhận hơn 350.000 lượt người bệnh đến khám, điều trị nội trú cho khoảng 50.000 bệnh nhân với thời gian điều trị trung bình từ 10 đến 12 ngày, đồng thời thực hiện trên 2.000.000 lượt xét nghiệm kỹ thuật cao.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự chuyển dịch cơ chế quản lý tài chính từ bao cấp sang tự chủ theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Nghị định 85/2012/NĐ-CP. Việc cắt giảm mạnh nguồn hỗ trợ trực tiếp từ Ngân sách Nhà nước buộc đơn vị phải tự chủ động tạo lập nguồn thu dịch vụ khám chữa bệnh, tối ưu hóa cơ cấu chi thường xuyên và quản lý tài sản công. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về cơ chế tự chủ tài chính, đánh giá toàn diện thực trạng huy động, phân bổ và kiểm soát các dòng tiền tại Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2011-2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao tính tự chủ giai đoạn đến năm 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại Bệnh viện Bạch Mai và phạm vi thời gian phân tích chuyên sâu các dữ liệu báo cáo tài chính giai đoạn 2011-2014. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu thể hiện qua việc phân tích sự chuyển dịch dòng kinh phí Ngân sách Nhà nước cấp giảm mạnh từ 108,255 tỷ đồng năm 2011 xuống mức thấp hơn đáng kể trong năm 2014, giúp bệnh viện xây dựng mô hình tự bảo đảm kinh phí thường xuyên hiệu quả, minh bạch hóa việc phân phối thu nhập tăng thêm cho hơn 2.600 cán bộ viên chức và giảm thiểu tỷ lệ tử vong điều trị xuống mức 0,82%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa Lý thuyết Hàng hóa công cộng (Public Goods Theory) và Lý thuyết Quản lý công mới (New Public Management - NPM). Theo lý thuyết kinh tế công cộng, dịch vụ y tế khám chữa bệnh mang tính chất hàng hóa công cộng hỗn hợp, sở hữu tính ngoại ứng tích cực lan tỏa rộng rãi đến toàn xã hội. Nhà nước cần duy trì vai trò điều tiết nhằm bảo đảm công bằng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân. Đồng thời, lý thuyết Quản lý công mới định hướng trao quyền tự chủ, phân cấp trách nhiệm tài chính và áp dụng các công cụ quản trị hiện đại để nâng cao hiệu suất sử dụng nguồn lực công tại các đơn vị sự nghiệp.

Khung phân tích tập trung vào năm khái niệm cốt lõi:

• Đơn vị sự nghiệp y tế công lập: Cơ sở y tế do Nhà nước thành lập nhằm cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu phi lợi nhuận.
• Cơ chế tự chủ tài chính: Tập hợp các quy định pháp lý trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho bệnh viện trong tạo lập nguồn thu, bố trí các khoản chi, phân phối kết quả tài chính và quản lý tài sản công.
• Nguồn thu sự nghiệp và kinh phí hoạt động: Cơ cấu nguồn lực hình thành từ giá dịch vụ khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế, hoạt động xã hội hóa và ngân sách cấp nhiệm vụ đặc thù.
• Quy chế chi tiêu nội bộ: Công cụ quản trị điều hành định mức chi tiêu, tiền lương, tiền công và thu nhập tăng thêm theo hiệu suất lao động.
• Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp: Nguồn vốn trích lập tối thiểu 25% từ chênh lệch thu lớn hơn chi để tái đầu tư trang thiết bị y tế và nâng cấp cơ sở hạ tầng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra toàn bộ (census sampling) đối với toàn bộ dữ liệu kế toán và tài chính của Bệnh viện Bạch Mai. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 100% các đơn vị cấu thành bộ máy: 11 phòng chức năng, 23 khoa lâm sàng, 06 khoa cận lâm sàng, 03 viện chuyên ngành và 07 trung tâm trực thuộc. Lý do lựa chọn phương pháp mẫu toàn bộ xuất phát từ tính chất đặc thù của một bệnh viện đa khoa tuyến cuối hạng đặc biệt, nơi dữ liệu tài chính có tính tập trung cao và đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối theo các chuẩn mực quyết toán của Kho bạc Nhà nước và Bộ Y tế.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập trực tiếp từ các Báo cáo tài chính, Báo cáo quyết toán ngân sách, sổ sách theo dõi tài sản và các biểu mẫu thống kê hoạt động khám chữa bệnh tại Phòng Tài chính Kế toán và Phòng Kế hoạch Tổng hợp của Bệnh viện Bạch Mai liên tục từ năm 2011 đến năm 2014.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp giữa phân tích thống kê mô tả, phân tích tỷ trọng cơ cấu dòng tiền, phương pháp so sánh ngang - dọc và tổng hợp kinh nghiệm quốc tế từ hệ thống bệnh viện công các nước Đông Âu và Hoa Kỳ. Toàn bộ quy trình nghiên cứu, khảo sát thực tế và xử lý số liệu được triển khai hoàn tất trong giai đoạn 2014-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2011-2014 đã chỉ ra ba phát hiện bản chất:

Thứ nhất, cơ cấu nguồn thu chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng tự cân đối khi tỷ trọng nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp chiếm trên 97% tổng nguồn tài chính. Tổng kinh phí Ngân sách Nhà nước cấp giảm rõ rệt, trong đó kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên giảm mạnh 58,3% từ 24,375 tỷ đồng năm 2011 xuống chỉ còn 10,168 tỷ đồng vào năm 2014. Sự sụt giảm này được bù đắp hoàn toàn bởi nguồn thu viện phí, bảo hiểm y tế và các hoạt động dịch vụ y tế theo yêu cầu.

Thứ hai, hiệu suất cung ứng dịch vụ y tế vượt bậc đi kèm áp lực quá tải hạ tầng lâm sàng. Mặc dù chỉ tiêu kế hoạch được giao là 1.900 giường, bệnh viện đã chủ động cân đối thực kê 3.552 giường (tăng thêm 500 giường tự cân đối), duy trì công suất sử dụng giường đạt 186%. Chất lượng chuyên môn được nâng cao khi tỷ lệ tử vong giảm mạnh từ mức 2,0% - 3,0% của giai đoạn trước xuống chỉ còn 0,82%, đồng thời đào tạo chuyển giao kỹ thuật cho hàng trăm bác sĩ tuyến dưới theo Đề án 1816.

Thứ ba, sự thu hẹp của các dòng kinh phí không thường xuyên từ ngân sách. Kinh phí dành cho các chương trình mục tiêu quốc gia giảm sâu 72,9% từ 18,995 tỷ đồng năm 2011 xuống còn 5,154 tỷ đồng năm 2014; nguồn kinh phí nghiên cứu khoa học cũng giảm từ 6,151 tỷ đồng xuống 4,024 tỷ đồng. Điều này buộc bệnh viện phải chủ động tái cấu trúc chi tiêu và thiết lập kỷ luật tài chính nghiêm ngặt thông qua Quy chế chi tiêu nội bộ.

Thảo luận kết quả

Sự thay đổi căn bản trong cơ cấu thu chi của Bệnh viện Bạch Mai bắt nguồn từ tác động trực tiếp của Quyết định số 4224/QĐ-BYT phê duyệt phương án tự chủ tài chính giai đoạn 2012-2014. Cơ chế tự chủ mở ra quyền chủ động trong việc mua sắm trang thiết bị qua nguồn vốn xã hội hóa và liên doanh liên kết, giải tỏa thế bế tắc về vốn đầu tư công nghệ chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của PTS Trần Thu Hà (năm 1997) và TS Nguyễn Đăng Khoa (năm 1999), kết quả nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai đã giải quyết được điểm nghẽn về lý luận kinh tế thị trường trong y tế công lập. Nghiên cứu chứng minh rằng đơn vị sự nghiệp y tế hoàn toàn có thể vừa thực hiện nhiệm vụ an sinh vừa tự chủ tài chính nếu phân định rõ ranh giới giữa chi phí dịch vụ tính đúng tính đủ và phần ngân sách nhà nước hỗ trợ an sinh.

Đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, mô hình của Bệnh viện Bạch Mai đã tránh được bẫy ràng buộc ngân sách mềm của các bệnh viện công Đông Âu, nơi sự bao cấp kéo dài dẫn tới thâm hụt tài chính và tình trạng 75% đến 85% y bác sĩ nhận thu nhập không chính thức từ người bệnh. Bệnh viện cũng hạn chế được khuyết tật từ hệ thống thị trường tự do của Hoa Kỳ, nơi chi phí y tế leo thang quá mức khiến khoảng 15% dân số (tương đương 40 triệu người) không có bảo hiểm y tế.

Diễn biến tài chính của Bệnh viện Bạch Mai có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu nguồn thu qua các năm 2011-2014, làm nổi bật sự thu hẹp của phần ngân sách nhà nước dưới 3% và sự mở rộng của nguồn thu dịch vụ y tế. Đồng thời, bảng tổng hợp phân phối chênh lệch thu chi giúp minh chứng việc trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp luôn bảo đảm tỷ lệ trên 25%, tạo nguồn lực tích lũy vững chắc cho tái đầu tư kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai đến năm 2020, bốn nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

Thứ nhất, mở rộng và đa dạng hóa phương thức huy động các nguồn lực tài chính xã hội hóa. Ban Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cần chủ động ký kết các hợp đồng liên doanh, liên kết lắp đặt trang thiết bị y tế kỹ thuật cao theo hình thức thuê tài chính hoặc đặt máy theo đúng quy định pháp luật. Mục tiêu đặt ra là gia tăng tỷ trọng nguồn thu từ dịch vụ kỹ thuật y tế chất lượng cao lên mức 98% tổng nguồn thu trong giai đoạn 2015-2020, giảm thiểu mức độ phụ thuộc vào kinh phí cấp bổ sung từ Ngân sách Nhà nước.

Thứ hai, tái cấu trúc và tối ưu hóa hiệu quả quản lý chi tiêu nội bộ. Phòng Tài chính Kế toán chủ trì xây dựng phương án giao khoán định mức chi phí quản lý hành chính, điện nước và vật tư y tế tiêu hao đến từng khoa lâm sàng và cận lâm sàng. Bệnh viện đặt mục tiêu tiết kiệm từ 10% đến 15% chi phí vận hành thường xuyên không cần thiết mỗi năm, đồng thời áp dụng phần mềm quản lý bệnh viện tổng thể để số hóa 100% quy trình thanh toán viện phí và kiểm soát chi phí thuốc.

Thứ ba, chuẩn hóa cơ chế trích lập và sử dụng Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Hội đồng Quản lý bệnh viện thực hiện nghiêm quy định trích tối thiểu 25% nguồn chênh lệch thu lớn hơn chi hằng năm để tập trung nâng cấp hạ tầng phòng khám và phòng nội trú. Mục tiêu đến năm 2020 là từng bước mở rộng quy mô diện tích điều trị, giảm tải công suất sử dụng giường bệnh thực tế từ mức 186% hiện nay xuống dưới ngưỡng 120%, bảo đảm điều kiện chăm sóc toàn diện cho người bệnh.

Thứ tư, kiến nghị Chính phủ và Bộ Y tế hoàn thiện khung pháp lý về tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế. Cơ quan quản lý nhà nước cần ban hành lộ trình điều chỉnh giá viện phí kết cấu đủ 7 yếu tố chi phí (bao gồm chi phí trực tiếp, tiền lương, khấu hao tài sản cố định và chi phí đào tạo nghiên cứu) trong giai đoạn 2016-2018. Điều này giúp các bệnh viện công lập hạng đặc biệt có đầy đủ hành lang pháp lý để tái đầu tư tài sản mà không tạo gánh nặng bất hợp lý lên quỹ bảo hiểm y tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo ứng dụng và học thuật sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm 1 - Ban Giám đốc và Hội đồng quản lý các bệnh viện công lập tuyến Trung ương và tuyến Tỉnh: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về cách thức quản trị quá tải lâm sàng, xây dựng quy chế khoán chi nội bộ và phân phối thu nhập tăng thêm cho hơn 2.600 nhân viên y tế mà vẫn duy trì tỷ lệ tích lũy quỹ sự nghiệp đạt chuẩn.

Nhóm 2 - Chuyên viên hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam: Các số liệu thống kê chi tiết về sự sụt giảm nguồn kinh phí thường xuyên từ 24,375 tỷ đồng xuống 10,168 tỷ đồng là căn cứ thực chứng để cơ quan quản lý điều chỉnh các văn bản hướng dẫn thi hành tự chủ tài chính bệnh viện công lập.

Nhóm 3 - Trưởng phòng Tài chính Kế toán và Kế toán trưởng các đơn vị sự nghiệp y tế: Luận văn hệ thống hóa quy trình hạch toán kế toán, phương pháp quản lý dòng tiền khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, quy trình kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước và giải pháp trích lập các quỹ bảo toàn vốn nhà nước.

Nhóm 4 - Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Tài chính công và Quản trị bệnh viện: Cung cấp khung phương pháp luận điều tra mẫu toàn bộ, hệ thống chỉ số đánh giá mức độ tự đảm bảo kinh phí thường xuyên và nguồn tài liệu nghiên cứu phong phú về kinh tế y tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế tự chủ tài chính của Bệnh viện Bạch Mai giai đoạn 2011-2014 được xếp vào nhóm nào theo quy định pháp luật? Theo Quyết định số 4224/QĐ-BYT của Bộ Y tế, Bệnh viện Bạch Mai được phân loại là đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên giai đoạn 2012-2014. Tỷ trọng nguồn thu sự nghiệp của bệnh viện luôn chiếm trên 97% tổng nguồn lực tài chính thực tế.

Biến động nguồn kinh phí Ngân sách Nhà nước cấp cho Bệnh viện Bạch Mai diễn ra như thế nào trong giai đoạn khảo sát? Kinh phí Ngân sách Nhà nước cấp có xu hướng giảm rõ rệt từ mức 108,255 tỷ đồng năm 2011 xuống mức thấp hơn vào năm 2014. Trong đó, phần kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên giảm mạnh từ 24,375 tỷ đồng xuống còn 10,168 tỷ đồng do bệnh viện tự chủ nguồn thu.

Tỷ lệ trích lập các quỹ từ chênh lệch thu lớn hơn chi tại bệnh viện được thực hiện theo nguyên tắc nào? Bệnh viện trích tối thiểu 25% chênh lệch thu chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để tái đầu tư hạ tầng. Phần còn lại được chi trả thu nhập tăng thêm theo hiệu suất công tác và trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi (không quá 3 tháng lương bình quân thực hiện).

Giải pháp nào giúp Bệnh viện Bạch Mai nâng cao năng lực khám chữa bệnh khi giường bệnh luôn quá tải ở mức 186%? Bệnh viện đã chủ động thực kê 3.552 giường (vượt mức 1.900 giường được giao), ứng dụng kỹ thuật y khoa hiện đại, rút ngắn ngày điều trị trung bình còn 10 đến 12 ngày và mở rộng các dịch vụ khám bệnh theo yêu cầu nhằm phục vụ hơn 350.000 lượt khám mỗi năm.

Bài học kinh nghiệm quốc tế lớn nhất được luận văn đúc kết để áp dụng cho y tế công lập Việt Nam là gì? Luận văn chỉ ra Việt Nam cần kết hợp giữa bảo hiểm y tế toàn dân và chính sách giá viện phí tính đúng tính đủ. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng lãng phí và phong bì như mô hình Đông Âu cũ, đồng thời tránh việc chi phí y tế leo thang vượt kiểm soát như tại Hoa Kỳ.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cơ chế tự chủ tài chính tại bệnh viện công lập hạng đặc biệt dựa trên Lý thuyết Hàng hóa công và Quản lý công mới.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch cơ cấu nguồn thu khi ngân sách thường xuyên giảm 58,3% (từ 24,375 tỷ đồng xuống 10,168 tỷ đồng), thúc đẩy bệnh viện tự cân đối trên 97% nguồn lực.
• Đánh giá năng lực điều hành xuất sắc của Bệnh viện Bạch Mai khi đáp ứng công suất giường bệnh 186% (3.552 giường thực tế) và hạ tỷ lệ tử vong bệnh nhân xuống chỉ còn 0,82%.
• Đề xuất đồng bộ bốn giải pháp chiến lược bao gồm đa dạng hóa nguồn thu xã hội hóa, khoán chi phí quản lý hành chính, trích lập tối thiểu 25% Quỹ phát triển sự nghiệp và hoàn thiện khung giá viện phí giai đoạn 2015-2020.
• Các nhà quản lý bệnh viện và các nhà nghiên cứu tài chính công hãy khai thác ngay những dữ liệu thực chứng và giải pháp quản trị từ luận văn này để áp dụng vào lộ trình đổi mới tự chủ tài chính tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về cơ chế tự chủ tài chính đối với các bệnh viện công lập. Chƣơng 2: Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Bạch Mai. 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1.

Tổng quan về Bệnh viện công lập 1. Khái niệm, đặc điểm vai trò của Bệnh viện công lập Trong Chƣơng trình đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các cơ quan hành chính Nhà nƣớc và đơn vị sự nghiệp giai đoạn 2004- 2005 ban hành kèm theo Quyết định số 08/2004/QĐ-TTg ngày 15/01/2004 của Thủ tƣớng Chính phủ đã chỉ ra: đơn vị sự nghiệp là những đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp giáo dục; khoa học công nghệ; môi trƣờng; y tế; văn hóa nghệ thuật; thể dục thể thao; sự nghiệp kinh tế; dịch vụ việc làm. do cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền thành lập. Các đơn vị sự nghiệp đƣợc Nhà nƣớc đầu tƣ cơ sở vật chất, bảo đảm chi phí hoạt động thƣờng xuyên để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn đƣợc giao.

Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002 của Chính phủ về chế độ tài chính áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu, theo đó đơn vị sự nghiệp có thu là những đơn vị do Nhà nƣớc thành lập, hoạt động có thu nhằm thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thƣờng của các ngành kinh tế quốc dân. Các đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp giáo dục; khoa học công nghệ; môi trƣờng; y tế; văn hóa nghệ thuật; thể dục thể thao; sự nghiệp kinh tế; dịch vụ việc làm. Theo khái niệm này, các tiêu chí để xác định đơn vị sự nghiệp có thu đó là: có văn bản ra quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ƣơng hoặc địa phƣơng; đƣợc Nhà nƣớc cấp một phần kinh phí để hoạt động thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và đƣợc phép thực hiện một số khoản thu theo quy định của pháp luật; có tổ chức bộ máy, biên 8 chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ hiện hành; có mở tài khoản tại kho bạc Nhà nƣớc. Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ đƣa ra khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập.

Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơn vị do cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định thành lập (đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, có tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán), hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp giáo dục- đào tạo dạy nghề, sự nghiệp y tế, đảm bảo xã hội, sự nghiệp văn hóa thông tin, sự nghiệp thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác. Nhƣ vậy, khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập mới đƣa ra về cơ bản thống nhất với các khái niệm trƣớc đây. Tuy nhiên việc xóa bỏ khái niệm đơn vị sự nghiệp có thu theo Nghị định 10/2002/NĐ-CP cũng là một bƣớc chuyển quan trọng. Theo đó, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính không chỉ áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có nguồn thu mà còn đƣợc áp dụng đối với cả các đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu hoặc có nguồn thu ít.

Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là cơ sở y tế công lập thuộc hệ thống y tế quốc dân đƣợc Nhà nƣớc thành lập và đầu tƣ về kinh phí và cơ sở vật chất, hoạt động chủ yếu bằng nguồn NSNN hoặc các khoản đóng góp phi vụ lợi nhằm cung cấp các dịch vụ có chất lƣợng cao phục vụ cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe và nhu cầu phát triển của đất nƣớc. Bệnh viện công lập là đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế đƣợc xác định dựa vào các tiêu chuẩn sau: Có văn bản quyết định thành lập của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ƣơng hoặc địa phƣơng; đƣợc Nhà nƣớc cung cấp kinh phí và tài sản để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và đƣợc phép thực hiện một số khoản thu theo quy định của Nhà nƣớc; có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo 9 chế độ Nhà nƣớc quy định; là đơn vị độc lập, có tƣ cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng mở tại Kho bạc Nhà nƣớc để. Đặc điểm, vai trò của các bệnh viện công lập Các đơn vị bệnh viện công lập hoạt động trong ngành y tế, với quy mô hoạt động khác nhau, đều có một số đặc điểm, vai trò chung nhất định nhƣ: Thứ nhất, đơn vị bệnh viện công lập là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc cung cấp dịch vụ công chứ không vì mục tiêu lợi nhuận. Đây là những đơn vị do Nhà nƣớc thành lập, hoạt động mục tiêu chủ yếu giúp Nhà nƣớc thực hiện vai trò của mình trong việc điều hành các hoạt động kinh tế - văn hoá - xã hội theo hƣớng hiệu quả công bằng.

Nhà nƣớc tổ chức duy trì và tài trợ cho các hoạt động của các đơn vị sự nghiệp nhằm mục đích cung cấp cho xã hội những sản phẩm dịch vụ đặc biệt để hỗ trợ cho các ngành, các lĩnh vực kinh tế hoạt động bình thƣờng, nâng cao dân trí, bồi dƣỡng nhân tài, bảo đảm nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và đạt hiệu quả cao hơn, bảo đảm và không ngừng nâng cao đời sống, sức khoẻ, văn hoá, tinh thần của nhân dân. Vì vậy quá trình hoạt động của các đơn vị bệnh viện công lập chủ yếu là cung cấp dịch vụ công thực hiện chức năng và các nhiệm vụ do Nhà nƣớc giao là chính chứ không nhằm mục đích lợi nhuận nhƣ các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Thứ hai, sản phẩm của đơn vị bệnh viện công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung, có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất. Những sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp y tế tạo ra chủ yếu là những sản phẩm có giá trị về sức khoẻ, văn hoá, đạo đức và các giá trị xã hội… Những sản phẩm này là sản phẩm có thể ở dạng vật chất hoặc phi vật chất có thể dùng chung cho nhiều ngƣời.

Nhìn chung, đại bộ phận các sản 10 phẩm của đơn vị sự nghiệp y tế là những sản phẩm có tính phục vụ không chỉ bó hẹp trong một ngành một lĩnh vực mà những sản phẩm đó khi tiêu dùng thƣờng có tác dụng lan toả, truyền tiếp. Sản phẩm, dịch vụ của hoạt động sự nghiệp y tế cơ bản là những “hàng hoá công cộng”. Mà “hàng hoá công cộng” có hai đặc điểm cơ bản: “không loại trừ” và “không tranh giành”. Đó là những hàng hoá mà việc tiêu dùng của ngƣời này không loại trừ việc tiêu dùng của ngƣời khác và không có ai có thể can thiệp ngăn chặn việc ngƣời khác sử dụng sản phẩm dịch vụ đó.

Những “hàng hoá công cộng” từ hoạt động sự nghiệp không những có giá trị, giá trị sử dụng mà nó còn có giá trị xã hội rất cao. Việc sử dụng những loại sản phẩm này giúp cho quá trình sản xuất của cải vật chất đƣợc thuận lợi và có hiệu quả hơn. Đối với hoạt động sự nghiệp y tế mang lại sức khoẻ, tri thức, những hiểu biết cần thiết, giúp cho sự phát triển toàn diện của con ngƣời - nhân tố quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội đất nƣớc. Vì vậy, hoạt động sự nghiệp y tế luôn gắn bó hữu cơ và có tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội.

Thứ ba, hoạt động của đơn vị bệnh viện công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế xã hội. Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức duy trì và bảo đảm hoạt động sự nghiệp y tế để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội. Để thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội nhất định, Chính phủ thực hiện các chƣơng trình mục tiêu quốc gia nhƣ: Chƣơng trình chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, Chƣơng trình dân số kế hoạch hoá gia đình, Chƣơng trình phòng chống một số bệnh dịch nguy hiểm và HIV/AIDS, Chƣơng trình xoá đói giảm nghèo… Với những chƣơng trình mục tiêu quốc gia này chỉ có nhà nƣớc mà cụ thể ở đây là các đơn vị sự nghiệp, bệnh viện công lập mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả bởi nếu để tƣ nhân thực hiện họ sẽ vì mục 11 tiêu lợi nhuận là chính mà không quan tâm nhiều đến mục tiêu xã hội dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng và kìm hãm sự phát triển hiệu quả công bằng xã hội. Thứ tư, các đơn vị bệnh viện công lập có nguồn thu hợp pháp từ hoạt động sự nghiệp y tế Là tổ chức do Nhà nƣớc thành lập thực hiện nghiệp vụ chuyên môn, cung cấp những dịch vụ công nhằm thoả mãn nhu cầu thiết yếu của ngƣời dân.

Nhìn chung nguồn tài chính cơ bản phục vụ cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp này do ngân sách nhà nƣớc cấp. Tuy nhiên với sự đa dạng của hoạt động sự nghiệptrong lĩnh vực y tế cũng nhƣ những khó khăn của NSNN và với mục tiêu để đảm bảo tính hiệu quả trong các hoạt động của các đơn vị bệnh viện, Nhà nƣớc đã cho phép đơn vị sự nghiệp, bệnh viện công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính thông qua việc giao cho họ quyền đƣợc khai thác nguồn thu trong phạm vi chức năng và nhiệm vụ của đơn vị và đƣợc bố trí một số khoản chi một cách chủ động.