Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc thiết kế các tình huống dạy học trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1 sử dụng phần mềm Vyond. Chương 2: Thiết kế các tình huống dạy học trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1 sử dụng phần mềm Vyond. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm. 4 c Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ CÁC TÌNH HUỐNG DẠY HỌC TRONG TRONG MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 1 SỬ DỤNG PHẦN MỀM VYOND 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Một số nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở tiểu học trên thế giới Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học là một việc làm phổ biến tại các trường tiểu học trên thế giới bao gồm cả những quốc gia phát triển và kém phát triển. Có thể khẳng định rằng, ngày nay bất kì quốc gia nào cũng dành ưu tiên hàng đầu cho phát triển giáo dục. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở bậc tiểu học đã xuất hiện từ rất lâu và dần trở nên phổ biến từ nửa cuối thế kỉ XX, với bước đầu là việc giáo viên sử dụng máy tính và mạng lưới internet để tìm kiếm thông tin phục vụ cho quá trình giảng dạy.
Dần dần, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mọi mặt trong đời sống xã hội, việc ứng dụng công nghệ thông tin ở bậc tiểu học được đẩy lên một giai đoạn cao hơn, giáo viên trở thành chủ thể cùng với bộ óc sáng tạo của bản thân đã từng bước khai thác những tiện ích mà công nghệ thông tin mang lại để phục vụ vào quá trình giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học cũng như giúp người học dễ dàng tiếp thu tri thức. Theo nghiên cứu của Won Sug Shin tại Hàn Quốc - một trong những quốc gia phát triển hàng đầu châu Á, tỉ lệ giáo viên nói chung và giáo viên bậc tiểu học nói riêng sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy là rất lớn, bởi hầu hết giáo viên đều nhận thấy những lợi ích mà công nghệ thông tin đem lại cho người dạy cũng như cho nền giáo dục của đất nước này. Nghiên cứu còn cho thấy công nghệ thông tin là một trong các yếu tố quan trọng quyết định đến chất lượng giáo dục ở Hàn Quốc. [23] 5 c Tại Australia, Albert Sangrà và Mercedes González-Sanmamed đã áp dụng phương pháp nghiên cứu nhiều trường hợp để phân tích về việc tích hợp sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các trường học đồng thời kiểm tra nhận thức của giáo viên về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
Với việc so sánh 4 trường học khác nhau, nghiên cứu này đã khẳng định những ngôi trường có sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy sẽ có chất lượng giáo dục tốt hơn. Albert Sangrà và Mercedes González-Sanmamed cho rằng một trường học không chỉ phải hiện đại hóa các công cụ công nghệ mà còn phải thay đổi các mô hình giảng dạy: vai trò của giáo viên, các vấn đề liên quan đến tổ chức lớp học, quá trình dạy và học cùng các cơ chế tương tác. [22] Tại Singapore, đất nước có nền giáo dục hàng đầu khu vực Đông Nam Á cũng có rất nhiều những nghiên cứu về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Tiêu biểu như nghiên cứu của nhóm tác giả: Ng Wee Leng, Beng Chong Teo, Joseph BW Yeo, Weng Kin Ho và Kok Ming Teo về việc sử dụng công nghệ trong giáo dục toán học.
Nghiên cứu này thảo luận về việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục toán học từ cấp tiểu học đến đại học. Trọng tâm là đi sâu nghiên cứu về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học môn toán. Cụ thể các tác giả đã tìm hiểu và chỉ ra những tác động tích cực mà bốn công cụ công nghệ thông tin chính là: công nghệ cầm tay; phần mềm hình học động; công cụ điện toán; lập trình và học tập điện tử đã mang lại trong việc dạy học môn toán tại quốc gia này. [21] Gần đây, việc nghiên cứu để ứng dụng các phần mềm giáo dục vào trong quá trình dạy học dần được quan tâm nhiều hơn.
Nhiều phần mềm ra đời có khả năng cung cấp cho người dạy những tiện ích để đáp ứng được nhu cầu dạy và học tại các trường. Có thể kể tới nghiên cứu của David Squires và Anne McDougall (1994) về việc lựa chọn và ứng dụng các phần mềm trong dạy học. David Squires và Anne McDougall đã chỉ rõ quan điểm về phần mềm giáo dục, sự đa dạng của các phần mềm giáo dục trên thế giới, vai trò của máy tính và 6 c phần mềm giáo dục tại các trường học, đồng thời đưa ra một số tiêu chí để lựa chọn các phần mềm giáo dục trong quá trình dạy học. Vào năm 2007, Adam Catherine cùng các cộng sự của mình đã đi sâu nghiên cứu về vai trò của phần mềm Powerpoint đối với việc dạy học.
Theo nghiên cứu này phần mềm Powerpoint được coi là công cụ trợ giúp giáo viên trong quá trình giảng dạy. Phần mềm này giúp cho ngôn ngữ, hình ảnh vượt ra khỏi những khuôn khổ cơ bản, giúp người học có nhiều hứng thú và người dạy có cơ hội thể hiện sự sáng tạo của bản thân. [15] [24] Ngày nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã và đang “phủ sóng” trên toàn thế giới. Cách thức và hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin ở mỗi quốc gia là hoàn toàn khác nhau nhưng nhìn chung không một quốc gia nào phủ nhận những tác động tích cực mà công nghệ thông tin mang lại cho ngành giáo dục.
Những nghiên cứu của lớp người đi trước đã và đang là nền tảng, là cơ hội để những lớp người đi sau tiếp tục đi sâu tìm hiểu và phát huy những mặt tích cực của công nghệ thông tin trong dạy học. Công nghệ thông tin đang là cầu nối vững chắc giữa nền giáo dục của các quốc gia trên thế giới từ đó trở thành đòn bẩy, công cụ hữu ích trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền giáo dục toàn cầu. Một số nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tiểu học ở Việt Nam Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học các cấp nói chung và dạy học ở bậc tiểu học nói riêng tại Việt Nam không phải là vấn đề mới, tuy nhiên không một ai có thể phủ nhận tầm quan trọng của nó đối với nền giáo dục nước nhà. Chính vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học luôn nhận được sự quan tâm từ phía các nhà giáo dục, đặc biệt trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay nó lại càng nhận được sự quan tâm đặc biệt.
Để thực hiện chủ trương đổi mới về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; Nâng cao chất lượng giáo dục; Tạo điều kiện để người học chủ động, tích 7 c cực, sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức… Tại các trường tiểu học trên cả nước luôn khuyến khích và đề cao việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy. Trong những năm gần đây, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học là một trong những vấn đề được nhiều tác giả nghiên cứu có thể kể đến như đề tài: “Ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy hiện nay” của ThS. Bùi Tá Toàn - Trường Đại học Phạm Văn Đồng. Nội dung chính của đề tài này là đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, lấy người học làm trung tâm, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện cho người học khả năng tư duy sáng tạo, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học.
Bài viết nêu rõ cơ sở, cách thức và phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đổi mới giảng dạy theo hướng tích cực. Khi nói về những thuận lợi và khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học các môn học ở tiểu học chúng ta có đề tài nghiên cứu: “Tác dụng của ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở bậc tiểu học” của tác giả Nguyễn Khả Thanh. Ngoài ra đề tài này còn chỉ rõ những hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin đem lại trong dạy học. Đề tài: “Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở tiểu học” của tác giả Pham Văn Quang đã chỉ ra những mặt thuận lợi và khó khăn của việc ứng dụng công nghệ thông tin và những điều cần cân nhắc khi chọn phương tiện ứng dụng công nghệ thông tin - trình chiếu PowerPoint trong giảng dạy.
Đề tài: “Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong trường tiểu học hiện nay” của tác giả Nông Văn Sinh đã cho thấy thực trạng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở các trường tiểu học trên một số địa bàn. Đồng thời nêu ra biện pháp ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin vào dạy học các môn học ở trường tiểu học. Đề tài: “Một số ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Khoa học” của tác giả Nguyễn Thị Bảo San đã nghiên cứu về việc ứng dụng 8 c công nghệ thông tin trong việc soạn giáo án và đổi mới phương pháp dạy học môn Khoa học nhằm nâng cao khả năng nhận thức cho học sinh. Gần đây, nhóm tác giả Quỳnh Lê và Thao Lê đã đưa ra những đánh giá của mình về một số phần mềm giáo dục, từ đó khẳng định vai trò của phần mềm giáo dục đối với nền giáo dục nói chung cũng như việc dạy học nói riêng.
[20] Nhìn chung các đề tài, công trình nghiên cứu trên đã đi sâu vào nghiên cứu nhiều khía cạnh khác nhau trong việc dạy học như phân tích nội dung chương trình để đề xuất và xây dựng quy trình dạy học theo phương pháp giải quyết vấn đề, sử dụng các kĩ thuật dạy học theo hướng giúp học sinh chủ động phát hiện, lĩnh hội kiến thức, ứng dụng công nghệ thông tin vào trong dạy học các môn học khác nhau như Toán, Mĩ thuật, Đạo đức ở trường tiểu học. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đi sâu, khai thác đến các phần mềm có tính sáng tạo và chuyên nghiệp mang lại hiệu quả cao như phần mềm làm video, đặc biệt là phần mềm chuyên nghiệp như phần mềm Vyond… Do vậy, việc xây dựng và đưa ra quy trình hợp lí để thiết kế một số tình huống dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin là rất thiết thực.