Quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp từ thực tiễn Học viện Tư pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích thực tiễn đào tạo chức danh tư pháp tại học viện tư pháp, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

• Tác giả: Chu Thành Công
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thuận
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đào Tạo Các Chức Danh Tư Pháp: Thực Tiễn Từ Học Viện Tư Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP
• 1.1. Một số khái niệm về quản lý nhà nước
• 1.2. Nội dung, hình thức, biện pháp quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP TƯ PHÁP TẠI HỌC VIỆN TƯ PHÁP
• 2.1. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Học viện Tư pháp
• 2.2. Thực trạng đào tạo các chức danh tư pháp
• 2.3. Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp

Quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp là một lĩnh vực quan trọng trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Đào tạo các chức danh tư pháp không chỉ đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống pháp luật. Học viện Tư pháp đóng vai trò chủ chốt trong việc thực hiện nhiệm vụ này, với mục tiêu nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước là hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm điều hành và giám sát các hoạt động xã hội. Vai trò của quản lý nhà nước trong đào tạo chức danh tư pháp là rất quan trọng, giúp đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong công tác đào tạo.

1.2. Đặc điểm của đào tạo chức danh tư pháp

Đào tạo chức danh tư pháp có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chuyên môn cao và yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp. Điều này đòi hỏi các chương trình đào tạo phải được thiết kế phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của xã hội.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp hiện nay

Thực trạng quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp tại Học viện Tư pháp cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Việc áp dụng các chính sách đào tạo chưa đồng bộ và còn nhiều hạn chế trong quy trình quản lý.

2.1. Kết quả đạt được trong đào tạo

Học viện Tư pháp đã đạt được nhiều thành tựu trong việc đào tạo các chức danh tư pháp, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cho hệ thống tư pháp. Tuy nhiên, cần có sự cải cách để nâng cao hơn nữa hiệu quả đào tạo.

2.2. Những thách thức trong quản lý đào tạo

Một số thách thức hiện nay bao gồm sự thiếu hụt về tài liệu, chương trình đào tạo chưa cập nhật và sự phân hóa trong quản lý giữa các cơ sở đào tạo. Điều này cần được khắc phục để nâng cao chất lượng đào tạo.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và cải cách quy trình đào tạo. Việc này sẽ giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn của xã hội.

3.1. Cải cách chương trình đào tạo

Cần thiết phải cải cách chương trình đào tạo để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của xã hội. Điều này bao gồm việc cập nhật kiến thức mới và kỹ năng thực hành cho học viên.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo

Hợp tác quốc tế trong đào tạo chức danh tư pháp sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm và tài liệu từ các nước phát triển. Điều này cũng tạo cơ hội cho học viên tiếp cận với các phương pháp đào tạo tiên tiến.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ Học viện Tư pháp

Học viện Tư pháp đã áp dụng nhiều phương pháp đào tạo mới, mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tư pháp. Các nghiên cứu cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong năng lực của học viên sau khi tốt nghiệp.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo tại Học viện Tư pháp đã giúp học viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực tư pháp. Nhiều học viên đã có những đóng góp quan trọng cho hệ thống tư pháp sau khi ra trường.

4.2. Đánh giá chất lượng đào tạo

Đánh giá chất lượng đào tạo là một phần quan trọng trong quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp. Cần có các tiêu chí rõ ràng để đánh giá hiệu quả của các chương trình đào tạo và cải tiến liên tục.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong quản lý đào tạo chức danh tư pháp

Kết luận cho thấy việc quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp cần được cải cách và nâng cao hiệu quả. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo, đáp ứng yêu cầu của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và cải cách quy trình quản lý. Điều này sẽ giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu của hệ thống tư pháp.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đào tạo

Nâng cao chất lượng đào tạo không chỉ giúp cải thiện năng lực của đội ngũ cán bộ tư pháp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống pháp luật Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới hệ thống chính trị tại Việt Nam, cải cách tư pháp được xác định là một trong những trọng tâm then chốt nhằm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn 20 năm từ năm 1998 đến năm 2018 cho thấy công tác đào tạo nguồn nhân lực tư pháp đã đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng xét xử và thực thi pháp luật, với hơn 51.049 học viên được đào tạo và tốt nghiệp tại Học viện Tư pháp. Tuy nhiên, trước yêu cầu của Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và Quyết định số 2083/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đào tạo các chức danh tư pháp đang đứng trước nhiều thách thức lớn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự phân tán đầu mối quản lý và đào tạo khi các ngành Tòa án và Kiểm sát thành lập các cơ sở đào tạo riêng biệt, dẫn đến nguy cơ thiếu đồng bộ trong chuẩn hóa trình độ chức danh. Mục tiêu của công trình là làm rõ cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh vực đào tạo nghề tư pháp, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý và tổ chức đào tạo tại Học viện Tư pháp giai đoạn 1998–2018, từ đó xác định các điểm nghẽn về thể chế, chương trình và đội ngũ.

Nghiên cứu có phạm vi thực hiện tại Học viện Tư pháp (trụ sở chính tại Hà Nội và cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh) trong mối tương quan với các cơ quan tư pháp trung ương. Ý nghĩa của nghiên cứu được lượng hóa qua việc cung cấp hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị công, bảo đảm 100% chương trình đào tạo bám sát chuẩn đầu ra nghề nghiệp và đáp ứng nhu cầu bổ nhiệm cán bộ tư pháp chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của ba nền tảng lý thuyết chủ đạo:

• Học thuyết Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật: Đóng vai trò kim chỉ nam lý luận, khẳng định quản lý là chức năng tất yếu phát sinh từ quá trình phân công lao động xã hội và quyền lực nhà nước phải được tổ chức khoa học nhằm phục vụ nhân dân.
• Lý thuyết phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước: Làm sáng tỏ cơ chế tương tác giữa cơ quan hành pháp (Bộ Tư pháp) và cơ quan tư pháp (Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao) trong việc tạo nguồn và bổ nhiệm chức danh.
• Lý thuyết quản lý hành chính công và phát triển nguồn nhân lực: Cung cấp khung phân tích về các chức năng quản lý bao gồm ban hành thể chế, tổ chức bộ máy, hoạch định kế hoạch và kiểm soát chất lượng đào tạo.

Khung khái niệm cốt lõi của đề tài bao gồm 4 thuật ngữ nền tảng:

1. Quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp: Sự tác động có tổ chức bằng quyền lực nhà nước nhằm chuẩn hóa nguồn nhân lực bổ nhiệm vào các vị trí tư pháp.
2. Chức danh tư pháp: Nhóm nhân sự thực thi quyền lực tư pháp hoặc bổ trợ tư pháp đặc thù như Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư, Chấp hành viên, Công chứng viên.
3. Đào tạo nghề tư pháp: Quá trình trang bị kỹ năng thực hành nghề nghiệp, chuẩn mực đạo đức trên nền tảng kiến thức cử nhân luật.
4. Chuẩn hóa chức danh: Việc thiết lập hệ thống tiêu chuẩn năng lực đồng bộ phục vụ bổ nhiệm và giám sát hoạt động tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập toàn diện từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Cán bộ, công chức năm 2008, Luật Giáo dục năm 2009, Quyết định số 23/2004/QĐ-TTg, Quyết định số 2229/QĐ-BTP), báo cáo tổng kết 20 năm của Học viện Tư pháp và dữ liệu thực tế từ 11 chương trình đào tạo chuyên ngành.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu thống kê của 51.049 học viên qua các thời kỳ, cùng 1.500 bộ hồ sơ tình huống thực tế phục vụ công tác giảng dạy. Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp thống kê toàn bộ đối với 15 khóa đào tạo Thẩm phán và 7 khóa đào tạo Kiểm sát viên nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối cho tiến trình chuyển dịch mô hình đào tạo.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa phân tích logic - lịch sử, quy nạp, diễn dịch và so sánh luật học với mô hình đào tạo tư pháp của 6 quốc gia tiên tiến như Đức, Pháp, Nhật Bản. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác tính hiệu quả của các quyết định hành chính trong từng giai đoạn lịch sử, từ đó bảo đảm các đề xuất có căn cứ khoa học vững chắc và khả thi trong thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chứng minh và làm rõ 4 kết quả then chốt trong thực tiễn 20 năm quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp:

• Sự tăng trưởng vượt bậc về năng lực bộ máy và đội ngũ: Từ quy mô ban đầu chỉ 16 cán bộ, giảng viên vào năm 1998 (gồm 5 giảng viên và 11 cán bộ), Học viện đã phát triển lên 147 nhân sự cơ hữu vào năm 2018 (tăng hơn 800%), bao gồm 57 giảng viên cơ hữu và 90 chuyên viên quản lý. Đơn vị đã thiết lập mạng lưới hơn 600 giảng viên thỉnh giảng là các chuyên gia đầu ngành đang công tác tại Tòa án, Viện kiểm sát và các tổ chức hành nghề luật sư.
• Quy mô đào tạo mở rộng toàn diện: Từ chỗ chỉ đào tạo 2 chức danh xét xử và kiểm sát, Học viện đã hoàn thiện và vận hành 11 chương trình đào tạo chuyên sâu. Tổng số học viên được tuyển sinh và tốt nghiệp đạt hơn 51.049 người, trong đó đào tạo nghiệp vụ xét xử đạt trên 5.500 học viên qua 15 khóa, nghiệp vụ kiểm sát đạt trên 1.200 học viên qua 7 khóa.
• Sự chuyển dịch cơ cấu học viên và thách thức phân tán đầu mối: Từ năm 2008 đến 2013, Viện kiểm sát nhân dân tối cao tạm ngừng gửi cán bộ đào tạo; từ năm 2015, Tòa án nhân dân tối cao chuyển việc đào tạo về Học viện Tòa án. Điều này dẫn đến sự sụt giảm nguồn học viên chỉ tiêu công quyền và thúc đẩy Học viện chuyển đổi mạnh mẽ sang đào tạo theo nhu cầu xã hội (Luật sư, Công chứng viên, Đấu giá viên) với tỷ trọng chiếm trên 75% quy mô tuyển sinh.
• Đột phá về phương pháp và chuẩn hóa chương trình: Thời gian đào tạo nghề luật sư và công chứng được nâng từ 6 tháng lên 12 tháng (tăng 100% thời lượng) nhằm tiệm cận chuẩn quốc tế. Hệ thống giáo trình được chuẩn hóa với hơn 1.500 bộ hồ sơ tình huống thực tế và mô hình đào tạo chung nguồn Thẩm phán - Kiểm sát viên - Luật sư đầu tiên được triển khai với 32 học viên theo Quyết định số 2543/QĐ-BTP.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét tiến trình phát triển và những khúc quanh thể chế trong quản trị công lĩnh vực tư pháp. Biến động quy mô đào tạo qua 3 giai đoạn (1998–2004, 2005–2013 và 2014–2018) có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng, thể hiện sự thu hẹp của các lớp nghiệp vụ xét xử/kiểm sát và sự tăng trưởng vượt bậc của khối học viên luật sư, công chứng. Đồng thời, bảng ma trận phân tích so sánh giữa chương trình 6 tháng trước đây và chương trình 12 tháng hiện hành cho thấy thời lượng thực hành diễn án và xử lý hồ sơ tình huống đã tăng từ 40% lên 70% tổng thời lượng môn học.

Mô hình diễn tiến quy mô đào tạo qua các thời kỳ:
Giai đoạn 1998 - 2004: Tập trung đào tạo chức danh công quyền (Thẩm phán, Kiểm sát viên)
Giai đoạn 2005 - 2013: Mở rộng đào tạo bổ trợ tư pháp (Luật sư, Công chứng viên, Chấp hành viên)
Giai đoạn 2014 - 2018: Chuyển dịch đào tạo xã hội hóa và đào tạo tích hợp chung nguồn

Nguyên nhân chính dẫn đến những hạn chế trong công tác quản lý bắt nguồn từ việc thiếu một đạo luật thống nhất điều chỉnh hoạt động đào tạo nghề tư pháp, khiến cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao chưa đạt được sự gắn kết bền vững. Kết quả này tương đồng với nhận định của nhiều chuyên gia luật học trong nước khi đánh giá về cải cách tư pháp, đồng thời khẳng định rằng mô hình đào tạo nghề tư pháp cần gắn chặt với tiêu chuẩn bổ nhiệm chức danh để tối ưu hóa nguồn lực công của quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong thời gian tới:

1. Hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý quản lý đào tạo:

   • Hành động: Xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định về đào tạo, bồi dưỡng các chức danh tư pháp và bổ trợ tư pháp nhằm phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, TANDTC và VKSNDTC.
   • Mục tiêu và Thời hạn: Hoàn thành trước năm 2021, bảo đảm 100% các cơ sở đào tạo nghề luật hoạt động theo khung tiêu chuẩn thống nhất của quốc gia.

2. Mở rộng và chuẩn hóa mô hình đào tạo chung nguồn:

   • Hành động: Tiếp tục thể chế hóa và nhân rộng chương trình đào tạo chung nguồn Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư theo Quyết định số 2543/QĐ-BTP, tạo tiếng nói chung và mặt bằng văn hóa pháp lý thống nhất giữa các chủ thể tố tụng.
   • Chủ thể thực hiện: Học viện Tư pháp phối hợp cùng các cơ quan tư pháp trung ương.
   • Mục tiêu và Thời hạn: Đạt chỉ tiêu đào tạo tối thiểu 300–500 học viên chung nguồn mỗi năm trong giai đoạn 2020–2025.

3. Hiện đại hóa chương trình, giáo trình và phát triển giảng viên:

   • Hành động: Chuẩn hóa 100% bộ giáo trình 11 chương trình đào tạo; số hóa và bổ sung định kỳ 200 bộ hồ sơ tình huống thực tế mỗi năm; nâng cao tỷ lệ giảng viên có học vị Tiến sĩ lên trên 45%.
   • Chủ thể thực hiện: Học viện Tư pháp.
   • Mục tiêu và Thời hạn: Triển khai liên tục từ năm 2019 đến năm 2023.

4. Tăng cường kiểm định chất lượng và giám sát chuẩn đầu ra:

   • Hành động: Thiết lập hệ thống khảo thí độc lập, chuẩn hóa ngân hàng đề thi tình huống, định kỳ thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động giảng dạy và quản lý học viên.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp và Trung tâm Khảo thí và Đảm bảo chất lượng đào tạo.
   • Mục tiêu và Thời hạn: Bảo đảm 100% học viên tốt nghiệp đạt chuẩn kỹ năng hành nghề thực tế từ năm 2020 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Tư pháp, Ban Nội chính, Bộ Nội vụ): Sử dụng các số liệu thực chứng và đề xuất thể chế trong luận văn làm căn cứ xây dựng chính sách quy hoạch phát triển nguồn nhân lực tư pháp quốc gia tầm nhìn 2030.
• Lãnh đạo và cán bộ quản lý tại các cơ sở đào tạo luật (Học viện Tư pháp, Học viện Tòa án, Đại học Kiểm sát): Tham khảo mô hình quản lý chương trình, quy trình xây dựng ngân hàng 1.500 hồ sơ tình huống và phương thức vận hành đội ngũ 600 giảng viên thỉnh giảng để tối ưu hóa công tác quản trị đào tạo.
• Giảng viên, nhà khoa học chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Tiếp cận nguồn tư liệu toàn diện về lịch sử 20 năm phát triển mô hình đào tạo tư pháp tại Việt Nam, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về bộ máy nhà nước.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Luật học: Vận dụng khung phương pháp luận kết hợp phân tích thể chế và số liệu thống kê thực tế để triển khai các đề tài nghiên cứu liên quan đến cải cách hành chính công và tư pháp.

Câu hỏi thường gặp

• Quản lý nhà nước về đào tạo chức danh tư pháp bao gồm những nội dung chính nào? Quản lý nhà nước bao gồm ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật, kiện toàn tổ chức bộ máy, lập quy hoạch và kế hoạch đào tạo, quản lý nội dung chương trình giáo trình, xây dựng đội ngũ giảng viên, và thanh tra, kiểm định chất lượng đào tạo theo chuẩn đầu ra của ngành.

• Tại sao thời gian đào tạo nghề Luật sư và Công chứng lại được nâng từ 6 tháng lên 12 tháng? Việc nâng thời lượng lên 12 tháng (quy định áp dụng cho luật sư từ năm 2013 và công chứng viên từ năm 2016) nhằm tăng thời lượng rèn luyện kỹ năng thực hành nghề, đạo đức nghề nghiệp và giải quyết hồ sơ tình huống thực tế, đáp ứng yêu cầu tranh tụng và hội nhập kinh tế quốc tế.

• Việc Tòa án và Viện kiểm sát tự tổ chức đào tạo ảnh hưởng như thế nào đến công tác quản lý chung? Thực tế này dẫn đến việc phân tán nguồn lực công và làm gián đoạn định hướng tập trung đầu mối đào tạo nghề tư pháp về Học viện Tư pháp theo Quyết định số 23/2004/QĐ-TTg, đòi hỏi Nhà nước phải sớm ban hành cơ chế phối hợp liên ngành để bảo đảm tính thống nhất về chuẩn chất lượng.

• Mô hình đào tạo chung nguồn Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư có ưu điểm gì vượt trội? Mô hình giúp các học viên hiểu rõ vị trí, vai trò, phương pháp tư duy và giới hạn quyền hạn của từng chủ thể tố tụng trên cùng một vụ án, từ đó xây dựng văn hóa tranh tụng bình đẳng, dân chủ và giảm thiểu các xung đột không đáng có trong hoạt động xét xử thực tiễn.

• Phương pháp giảng dạy dựa trên hồ sơ tình huống thực tế mang lại giá trị gì cho học viên? Với hơn 1.500 bộ hồ sơ án thực tế được biên tập thành tài liệu giảng dạy, học viên được trực tiếp nhập vai tham gia các phiên tòa giả định, diễn án và rèn luyện kỹ năng xử lý áp lực nghề nghiệp, giúp rút ngắn thời gian làm quen với công việc sau khi được bổ nhiệm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với đào tạo các chức danh tư pháp trong mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá toàn diện bức tranh 20 năm phát triển của Học viện Tư pháp (1998–2018), ghi nhận thành tựu đào tạo hơn 51.049 học viên và bước trưởng thành của đội ngũ 147 cán bộ, giảng viên.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn thể chế khi mô hình đào tạo tập trung bị phân tán và đề xuất giải pháp ban hành Nghị định quản lý thống nhất trước năm 2021.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuẩn hóa chương trình 12 tháng và phát triển mô hình đào tạo chung nguồn Thẩm phán - Kiểm sát viên - Luật sư theo Quyết định số 2543/QĐ-BTP.
• Cung cấp hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, chương trình, nhân sự và kiểm định chất lượng làm cơ sở hoạch định chính sách giai đoạn 2020–2025.

Để hiện thực hóa các mục tiêu cải cách tư pháp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật, các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu có thể khai thác sâu các luận cứ trong công trình này nhằm xây dựng chương trình hành động cụ thể cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐÀO TẠO CÁC CHỨC DANH TƯ PHÁP 1. Một số khái niệm quản lý nhà nước Quản lý là yếu tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội. Xã hội phát triển càng cao thì vai trò của quản lý càng lớn, phạm vi càng rộng và nội dung càng phức tạp. Mác “quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất của quá trình lao động” C.

Mác đã coi “quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lào động”, đăc biệt ông cong nhấn mạnh thêm và khẳng định “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít hay nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [Mác – Ăng ghen toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1993, Tập 23, tr. 480] Luận điểm trên của C.

Mác có thể áp dụng với mọi hoạt động chung của con người trong xã hội. Lê Nin cũng đã từng viết và khẳng định vấn đề này “Muốn quản lý tốt mà chỉ biết thuyết phục không thôi thì chưa đủ, mà còn phải biết tổ chức về mặt thực tiễn nữa” [Lê Nin tuyển tập, Nxb. Tiến bộ Matxcơva, tr.473] Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi 8 của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan nhất. Có thể nói một một cách tổng quát, quản lý được xem là quá trình “tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”, đó là sự kết hợp giữa tri thức và lao động trên phương diện điều hành.

Ở góc độ chính trị, quản lý đượcc hiểu là hành chính, là cai trị; Ở góc độ xã hội học, quản lý là điều hành, điều khiển, chỉ huy. Tuy nhiên dù có tiếp cận ở góc độ nào đi chăng nữa thì quản lý vẫn phải dựa trên cơ sở, nguyên tắc đã được định sẵn và nhằm đạt được hiệu quả của việc quản lý, đó là mục đích cuối cùng của quản lý. Quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước ra đời cùng với sự xuất hiện của nhà nước, là sự quản lý của nhà nước đối với xã hội và công dân. Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước được hiểu là phần quản lý nhà nước do nhà nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước, trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực tiện các nhiệm vụ và chức năng của nhà nước.

Theo cách hiểu trên, quản lý nhà nước gồm 4 (bốn) hoạt động: Hoạt động lập pháp và giám sát sự thi hành pháp luật, hoạt động này thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Hoạt động chấp hành luật và tổ chức thực hiện quản lý hành chính. Hoạt động này do Chính phủ và hệ thống cơ quan quản lý hành chính nhà nước từ trung ương tới địa phương thực hiện theo quy định của pháp luật. Hoạt động kiểm soát do Viện kiểm sát thực hiện.

Hoạt động xét xử, hoạt động này do hệ thống Tòa án nhân nhân thực hiện. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước được hiểu đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước. 9 Quản lý nhà nước do ba hệ thống cơ quan quyền lực phối hợp tiến hành “cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp”. Có thể nói, quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước, chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước.

Như vậy tất cả các cơ quan nhà nước đều thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Chủ thể của quản lý nhà nước là các tổ chức hay cá nhân mang quyền lực nhà nước trong quá trình tác động tới đối tượng quản lý. Chủ thể quản lý nhà nước bao gồm: Nhà nước, cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân được nhà nước ủy quyền thực hiện việc quản lý nhà nước. Khách thể của quản lý nhà nước là trật tự quản lý nhà nước.

Trật tự quản lý nhà nước do pháp luật quy định. Quản lý nhà nước là sự tác động lên một hệ thống nào đó với mục tiêu đưa hệ thống đó đến trạng thái đạt được. Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà nước với tính chất là một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực hiện ở quy mô lớn. Quản lý được phát sinh từ lao động, không tách rời với lao động và bản thân quản lý cũng là một loại hoạt động lao động.

Như vậy, quản lý xã hội không phải là sản phẩm của sự phân chia quyền lực mà là sản phẩm của sự phân công lao động nhằm liên kết và phối hợp hoạt động chung của con người. Là một phạm trù gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước, quản lý nhà nước ra đời với tính chất là hoạt động quản lý xã hội. Quản lý nhà nước, hiểu theo nghĩa rộng, được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành được đặc trưng bởi các yếu tố có tính tổ chức; được thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật; được bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ 10 thống các cơ quan hành chính nhà nước hoặc một số tổ chức xã hội trong trường hợp được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Quản lý nhà nước cũng là sản phẩm của việc phân công lao động nhằm liên kết và phối hợp các đối tượng bị quản lý. Quản lý nhà nước về đào tạo các chức danh tư pháp Đào tạo các chức danh tư pháp là quá trình trang bị một cách có hệ thống về kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và rèn luyện đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ làm nguồn để bổ nhiệm vào vị trí các chức danh tư pháp. Đào tạo các chức danh tư pháp có mục đích nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, kỹ năng giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của hệ thống các cơ quan tư pháp từ đó làm nguồn để bổ nhiệm vị trí các chức danh đáp ứng yêu cầu phát triển của hệ của hệ thống cơ quan tư pháp. Xuất phát từ hệ thống giáo dục, theo từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, Trung tâm từ điển học “Giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra” [88, tr.

Từ định nghĩa giáo dục trên cho thấy, về bản chất, giáo dục là quá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người. Về hoạt động, giáo dục là quá trình tác động đến đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất, nhân cách. Khác với giáo dục, đào tạo là “làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định” [88, tr. Đào tạo được xem là quá trình tác động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo.

một cách hệ thống, nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định. Như vậy, khái niệm đào tạo có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một 11 người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định. Từ phân tích quan niệm khác nhau về đào tạo trên cho thấy, đào tạo có các đặc điểm sau: Đào tạo được xác định như là quá trình làm biến đổi hành vi con người một cách có hệ thống, thông qua việc học tập, việc học tập này có được là kết quả của việc giáo dục, hướng dẫn, phát triển và lĩnh hội kinh nghiệm một cách có kế hoạch. Đào tạo là một quá trình dạy và học có hệ thống, được tổ chức theo một quy trình cụ thể, với những bước đi thích hợp, có nội dung chương trình và yêu cầu đặt ra đối với giảng viên, học viên theo từng giai đoạn, được đánh giá qua các bài giảng, sự tiếp thu, các bài kiểm tra, thi tốt nghiệp.

Đào tạo là quá trình làm cho người học trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định đã đề ra. Như vậy, đào tạo chính là việc tổ chức và thực hiện một quá trình cho người học, làm tăng giá trị của nguồn lực con người. Đào tạo tác động đến con người trong tổ chức làm cho họ có thể làm việc tốt hơn, cho phép họ sử dụng các khả năng, tiềm năng vốn có, phát huy tối đa năng lực trong hoạt động nghề nghiệp. Mục tiêu của đào tạo nhằm phát triển năng lực và nâng cao năng lực công tác của người được đào tạo; giúp cho họ tiếp nhận được tri thức, kỹ năng để họ có thể đáp ứng được nhu cầu nhân lực trong tương lai của cơ quan, đơn vị; giảm thiểu được thời gian học tập, tiếp cận với công việc mới do yêu cầu mới về nhiệm vụ sẽ được giao (thuyên chuyển, đề bạt, thay đổi nhiệm vụ), đảm bảo cho người được đào tạo có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu công việc được giao.

Các yếu tố của quá trình đào tạo tác động qua lại với nhau tạo nên một chỉnh thể thống nhất, trên cơ sở đó làm biến đổi về chất sau quá trình học tập 12 của người học, làm cho người học nâng cao trình độ, năng lực, đáp ứng được yêu cầu đặt ra, trang bị những phương pháp, kỹ năng tạo nền móng để tiếp tục tiếp thu và vận dụng những kiến thức mới. Như vậy, đào tạo có thể được xác định như là quá trình biến đổi hành vi của con người một cách có hệ thống thông qua hành vi học tập và nghiên cứu lĩnh hội tri thức, kỹ năng.