MỞ ĐẦU” 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong“những năm trở lại đây, ngành Du lịch đã và đang trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam, đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Để phát huy hơn nữa tiềm năng phát triển to lớn của ngành du lịch, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, công cụ hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển du lịch.”Một trong những định hướng phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 của Chính phủ được phê duyệt tại “Quyết định 201/QĐ- TTg ngày 22 tháng 01 năm 2013 về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030” là việc hình thành 47“khu du lịch có tiềm năng về tài nguyên du lịch, được tập trung đầu tư và khai thác phát triển, trong đó có khu du lịch Sa Pa, tỉnh Lào Cai.” Khu“du lịch quốc gia Sa Pa thuộc huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai nằm ở vùng núi Tây Bắc Việt Nam có độ cao 1.600 mét so với mực nước”biển, cách thành phố Hà Nội 285 km. Sa Pa với phong cảnh hùng vỹ và những đặc trưng độc đáo không phải địa phương nào cũng có được như đỉnh Fansipan - được mệnh danh là “Nóc nhà Đông Dương”, tuyết - băng giá rơi vào mùa đông, những nét văn hóa độc đáo của dân tộc thiểu số và nền khí hậu đặc trưng đang trở thành một điểm đến du lịch không chỉ là niềm tự hào của du lịch Lào Cai mà còn của Việt Nam.
Phát huy“lợi thế vốn có về tài nguyên, trong những năm qua du lịch Sa Pa đã và đang có những bước phát triển”vượt bậc, thương hiệu du lịch Sa Pa đã được định vị trên bản đồ du lịch khu vực và thế giới; nhiều địa danh du lịch của Sa Pa đã“được bình chọn với những danh hiệu ấn tượng, như: Một trong bẩy ruộng bậc thang đẹp - kỳ vĩ nhất châu Á và thế giới; một trong mười điểm du lịch hấp dẫn nhất Đông Nam Á và một trong năm điểm đến hấp dẫn nhất của Việt Nam; Sa Pa cũng được trang du lịch nổi tiếng của nước Anh (Roughguides) lựa chọn là một trong chín điểm đến lý tưởng được chờ đợi khám phá trong năm 2015…” 2 Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, Sa Pa cũng bộc lộ một số hạn chế và thách thức cụ thể về du lịch như: - Sự“quá tải của đô thị Sa Pa: Lượng khách tăng đột biến (năm 2015, Sa Pa đón 1.000 lượt khách, tăng 41,43% so với năm 2014), hàng loạt các cơ sở lưu trú, dịch vụ phục vụ khách du lịch tăng theo. Trong khi đó diện tích thị trấn Sa Pa chỉ có 24,02 km2, dân số gần 10.000 người, gây nên tình trạng”quá tải,“tạo áp lực lên cơ sở hạ tầng, làm mất cân bằng sinh thái, cảnh quan bị xâm hại, suy thoái.” - Sự phát triển của cơ sở hạ tầng, nhất là khi“đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai khai thông năm 2014”dẫn đến những thay đổi cơ bản thị trường khách du lịch đến Sa Pa:“Khách du lịch nội địa tăng trưởng nhanh chóng,”trở thành thị trường quan trọng, chủ chốt, trong khi đó khách du lịch quốc tế giảm đáng kể (năm 2014 khách nội địa chiếm khoảng 70% khách đến Sa Pa; năm 2015, khách nội địa đến Sa Pa đã chiếm tới 88% tổng khách đến Sa Pa). Sa Pa có xu hướng chuyển thành điểm du lịch đại chúng và là nguyên nhân nảy sinh các vấn đề về văn minh thương mại. - Quá trình đô thị hóa nhanh tạo ra tác động xấu: Bản sắc văn hóa bị mai một, nguy cơ làm biến đổi và suy thoái môi trường.
- Hệ thống cơ sở lưu trú thiếu về số lượng và chất lượng còn chưa đáp ứng được nhu cầu của khách; các sản phẩm về du lịch thiếu đa dạng; du lịch chậm đổi mới, chậm thay đổi… - Phát triển du lịch cộng đồng vẫn mang tính tự phát; cộng đồng người dân tộc thiểu số được hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động du lịch còn hạn chế. Sự thay đổi nhanh chóng trong của Sa Pa thời gian qua đã làm cho công tác quản lý nhà nước của chính quyền tỉnh Lào Cai (cụ thể là Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan chức năng của tỉnh) đối với khu du lịch này gặp nhiều khó khăn và hạn chế trong tính hiệu quả. Vì vậy, việc nghiên cứu một cách khoa học và có hệ thống những giải pháp quản lý nhà nước để khắc phục những hạn chế trong phát triển du lịch, đồng thời thúc đẩy sự phát triển khu du lịch quốc gia Sa 3 Pa là hết sức cần thiết để khai thác có hiệu quả những tiềm năng du lịch đặc sắc của khu vực, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai, vừa đồng thời chú trọng việc bảo tồn các giá trị cảnh quan, sinh thái, bảo vệ môi trường tài nguyên du lịch. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý của chính quyền tỉnh Lào Cai đối với phát triển khu du lịch quốc gia Sa Pa, tỉnh Lào Cai” để nghiên cứu là cần thiết, có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn.
Tổng quan nghiên cứu Để thực hiện đề tài luận văn này, tác giả đã nghiên cứu một số những tài liệu và công trình nghiên cứu khoa học như: - Đề tài “Xây dựng định hướng các loại hình du lịch sinh thái tại Sa Pa đối với khách du lịch quốc tế” - Tác giả: Nguyễn Minh Long - Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Khoa Du lịch - Trường Đại học Huế. Trong“đề tài luận văn này, tác giả Nguyễn Minh Long đã xây dựng được hệ thống định hướng các loại hình du lịch sinh thái phong phú và mang tính đặc trưng của Sa Pa, đồng thời phân tích được nhu cầu, sở thích du lịch sinh thái, khám phá của đối tượng khách du lịch quốc tế.”Tuy nhiên, đề tài còn hạn chế trong tính thực tiễn vì đối tượng nghiên cứu của đề tài chỉ hướng đến“khách du lịch quốc tế mà không định hướng đối với khách du lịch nội”địa - là đối tượng khách chiểm tỉ lệ cao đến khu du lịch Sa Pa. - Đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường khu du lịch Sa Pa - tỉnh Lào Cai” - Tác giả: Trần Ngọc Linh - Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Khoa Du lịch học- Trường Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội. Tác giả Trần Ngọc Linh trong đề tài nghiên cứu của mình đã nghiên cứu và chỉ ra được sự ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch Sa Pa - tỉnh Lào cai, từ đó tác giả xây dựng được hệ thống các giải pháp để giảm thiểu các ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.Tuy nhiên, do việc 4 nghiên cứu đề tài có hạn về thời gian và sự biến đổi của môi trường luôn diễn ra không ngừng nên hệ thống giải pháp vẫn còn mang tính lý thuyết và khó áp dụng vào thực tiễn.
- Đề tài “Hoàn thiện quản lý nhà nước về Du lịch trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng” - Tác giả Nguyễn Tấn Vinh - Luận án Tiến sĩ trường Đại học kinh tế quốc dân. Đề tài đã xây dựng được hệ thống lý luận đầy đủ về quản lý nhà nước đối với du lịch, đồng thời phân tích rõ về thực trạng quản lý nhà nước đối với lĩnh vực trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, để từ đó đưa ra hệ thống các giải pháp hoàn thiện mang tính thực tiễn cao. Tuy nhiên do đề tài nghiên cứu là luận án tiến sĩ có phạm vi nghiên cứu rộng, đồng thời đối tượng nghiên cứu không phải một khu du lịch cụ thể mà là một Tỉnh nên chỉ tham khảo được hệ thống lý luận về quản lý nhà nước nói chung. Qua nghiên cứu một số tài liệu liên quan, tác giả đã đặt ra vấn đề cơ bản làm cơ sở cho nghiên cứu đề tài của mình: Việc“nghiên cứu các đề tài nêu trên đã giúp tác giả hệ thống được một số lý luận cơ bản về quản lý nhà nước phát triển du lịch, đồng thời tìm hiểu được một số thực trạng trong phát triển khu du lịch Sa Pa thời gian qua.”Tuy nhiên, các đề tài nêu trên chỉ đi sâu nghiên cứu một lĩnh vực cụ thể của du lịch Sa Pa như: sản phẩm du lịch; hoạt động du lịch chứ chưa nghiên cứu một cách tổng quát các vấn đề về du lịch để đưa ra các định hướng và giải pháp chung trong quản lý nhà nước Vì vậy từ việc nghiên cứu các đề tài nêu trên, tác giả muốn kế thừa, chọn lọc và hệ thống tất cả các vấn đề, nội dung liên quan để từ đó xây dựng một đề tài nghiên cứu tổng hợp về“quản lý nhà nước đối với khu du lịch quốc gia Sa Pa, tỉnh Lào Cai.
Đích đến của đề tài luận văn là đưa ra các phương hướng, giải pháp phù hợp nhất trong công tác quản lý nhà nước về phát triển khu du lịch Sa Pa,”tỉnh Lào Cai. Đây là đề tài nghiên cứu mới và được tổng hợp từ nhiều công trình nghiên cứu khác nhau liên quan đến du lịch Sa Pa. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của Luận văn bao gồm: - Xác“định khung lý thuyết nghiên cứu quản lý nhà nước của chính quyền cấp tỉnh đối với phát triển khu du lịch quốc gia;” - Đánh giá“thực trạng quản lý của chính quyền tỉnh Lào Cai đối với phát triển khu du lịch quốc gia Sa Pa giai đoạn 2011-2015; từ đó đánh giá những điểm mạnh, điểm hạn chế và nguyên nhân trong quản lý;” - Nghiên cứu“đề xuất các phương hướng, giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý của chính quyền tỉnh Lào Cai đối với phát triển khu du lịch quốc gia Sa Pa với mục tiêu đẩy mạnh sự phát triển du lịch Sa Pa gắn kết bảo vệ tài nguyên và môi trường, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai. Phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu:“Quản lý nhà nước về phát triển khu du lịch quốc gia Sa Pa của chính quyền tỉnh Lào Cai.” - Nội dung nghiên cứu:“Quản lý của chính quyền tỉnh Lào Cai được xem xét theo các nội dung quản lý nhà nước”về phát triển khu du lịch; đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản“lý phát triển khu du lịch quốc gia Sa Pa của chính quyền tỉnh Lào Cai đến năm 2020.