ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Tính cấp thiết của đề tài Đất đai giữ một vị trí vô cùng quan trọng đối với đời sống vật chất, tinh thần và sự tồn tại của con người. Đất đai là thành phần của môi trường sống, từ đất đai mà các yếu tố của sự sống được hình thành và phát triển. Vì vậy, đất đai được coi là tài nguyên quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trường, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, an ninh, quốc phòng. Đất đai là sản phẩm của tự nhiên có trước lao động và cùng quá trình lịch sử phát triển kinh tế xã hội, là điều kiện chung của lao động.
Đất đai đóng vai trò quan trọng trọng quyết định sự tồn tại, phát triển của loài người. Đất đai có những tính chất đặc trưng là nguồn tài nguyên có giới hạn về số lượng, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển được theo ý muốn của con người. Là tư liệu sản xuất không gì có thể thay thế được đặc biệt là ngành nông nghiệp. Nhờ có vai trò to lớn của đất đai mà giá trị của đất đai ngày càng được đông đảo con người trú trọng, xã hội quan tâm,nhu cầu về đất đai con người ngày càng tăng lên.
Đặc biệt hơn khi luật đất đai 1993 ra đời có quy định quyền sở hữu đất đai được tính bằng tiền, đất đai trở thành hàng hóa, là căn cứ để tính thuế thì giá trị của đất đai càng tăng, các quan hệ xã hội về đất đai ngày càng đa dạng và phức tạp. Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng của đất đai Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm và đưa ra nhiều chủ trương, chính sách pháp luật để quản lý chặt chẽ, khai thác có hiệu quả quỹ đất đai, đồng thời tổ chức chỉ đạo thực hiện để đưa pháp luật đất đai đi vào thực tiễntrong quá trình quản lý và sử dụng đất đai. Thông qua đó đã thu được nhiều thành tựu quan trọng như: khai thác và sử dụng có hiệu quả quỹ đất, phục vụ phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện sở hữu toàn dân về đất đai, từng bước xây dựng và hoàn e 2 thiện hệ thống pháp luật về đất đai, điều chỉnh các mối quan hệ trong quản lí và sử dụng đất. Tuy nhiên, thực tiễn việc quản lý nhà nước về đất đai hiện nay khi chuyển sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng phức tạp các mối quan hệ về đất đai phát triển đa dạng và phong phú.
Đặc biệt khi đất đai được xác định có giá làm căn cứ tính các loại thuế thì giá trị của đất đai ngày càng tăng lên, phát sinh nhiều mâu thuẫn, tranh chấp đất đai xảy ra thường xuyên hơn gây mất đoàn kết trong nội bộ nhân dân, làm ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự. Ngày nay đất đai vẫn là đề tài nóng bỏng của các đối tượng tranh chấp nhất là những năm gần đây, việc tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai diễn ra phức tạp, đa dạng, gay gắt trên diện rộng như giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với tổ chức. Nguyên nhân là do yêu cầu thực tế của xã hội, kinh tế ngày càng phát triển, giá trị của đất đai ngày càng tăng. Tranh chấp đất đai gây ra những hậu quả nặng nề, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, gây tác động không tốt đến tâm lý, tinh thần trong nội bộ nhân dân và làm cho những quy định pháp luật về đất đai cũng như đường lối, chính sách của Nhà nước không thực hiện một cách triệt để.
Vì vậy công tác giải quyết tranh chấp đất đai có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết: Đảm bảo cho người dân yên tâm sản xuất; đầu tư về vốn và công sức để phát triển sản xuất; bảo vệ cải tạo bồi bổ tài nguyên quốc gia; bảo vệ môi trường sống. Góp phần hoàn thiện và ổn định quan hệ đất đai về lâu dài và việc sử dụng đất có hiệu quả. Xã HợpTiến là một xã miền núi thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Trong những năm gần đây công tác quản lý nhà nước về đất đai được các cấp chính quyền đặc biệt quan tâm và chú trọng.
Vì vậy đã đạt được một số kết quả nhất định góp phần vào việc phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Song bên cạnh đó cũng tồn tại nhiều khó khăn vướng mắc trong quá e 3 trình quản lý và sử dụng đất đai. Đặc biệt là việc giải quyết các tranh chấp về đất đai luôn là vấn đề nổi cộm, bức xúc. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác giải quyết tranh chấp đất đai, từ yêu cầu thực tiễn, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm Khoa Quản Lý Tài Nguyên – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011-2014” để tìm hiểu sâu hơn về công tác giải quyết cũng như tìm ra phương án giúp công tác giải quyết tranh chấp đất đai của địa phương đạt hiệu quả cao.
Mục tiêu của đề tài - Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai trong quản lý trên địa bàn xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011- 2014. Từ đó rút ra kết luận, bài học kinh nghiệm, đề xuất ý kiến về công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật nhà nước và công tác quản lý nhà nước về đất đai. - Mục tiêu cụ thể +Tìm hiểu và đánh giá tình hình giải quyết tranh chấp về đất đai trong quá trình quản lý và sử dụng đất ở xã Hợp Tiến. +Tìn hiểu và phân tích những nguyên nhân dẫn đến tranh chấp đất đai trên địa bàn xã.
+ Đề xuất một số giải pháp phù hợp với tình trạng địa phương góp phần nâng cao hiệu quả công tác giải quyết các vụ tranh chấp về đất đai của xã Hợp Tiến trong thời gian tới. Yêu cầu của đề tài - Nắm được tình hình các vụ tranh chấp đất đai trên địa bàn xã Hợp Tiến giai đoạn 2011-2014. e 4 - Đảm bảo số liệu, tài liệu đầy đủ chính xác và khách quan. - Phản ánh đúng thực trạng giải quyết tranh chấp đất đai của địa phương.
- Tổng hợp và phân tích được những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện công tác đưa ra những kiến nghị, đề xuất mang tính khả thi và phù hợp với thực tế của địa phương. Ý nghĩa của đề tài -Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu: + Củng cố kiến thức những môn đã được học trong nhà trường bằng việc áp dụng trực tiếp và gián tiếp kiến thức và điều kiện thực tiễn của địa phương. + Nắm được trình tự thủ tục trong công tác giải quyết tranh chấp đất đai. + Học hỏi những kinh nghiệm, cách giao tiếp trong quá trình thực tập tại địa phương.
+ Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai. -Ý nghĩa thực tiễn: + Đánh giá được nhưng kết quả trong công tác giải quyết tranh chấp đất đai trên địa bàn xã Hợp Tiến giai đoạn 2011-2014. + Góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tranh chấp đất đai phục vụ việc quản lý và sử dụng đất của xã Hợp Tiến ngày càng hiệu quả hơn. e 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.Cơ sở khoa học 2.
Cơ sở lý luận của đề tài Luật đất đai của nước ta được ra đời từ những năm đầu của tiến trình đổi mới đất nước 1986. Chỉ vài năm sau khi triển khai sự nghiệp đổi mới đòi hỏi phải xây dựng Luật Đất đai mới nhằm tạo hành lang pháp lý cho quan hệ đất đai phục vụ phát triển nền kinh tế. Cho đến nay luật đất đai đã có nhiều lần sửa đổi bổ xung cho phù hợp với sự phát triển của đất nước. Từ nhiều năm nay, tình hình tranh chấp đất đai luôn là vấn đề bức bách được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm.
Sự ra đời của Luật Đất đai 1988, Luật Đất đai 1993 và nay là Luật Đất đai 2003 cùng với nhiều Nghị định, Chỉthị nhằm sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các chính sách về đất đai cũng như các chính sách khác để phát triển, đổi mới Đất nước để phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế, xã hội, chính trị đã và đang phát sinh nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai. Và các mâu thuẫn đó được thể hiện chủ yếu thông qua các vụ tranh chấp về đất đai. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các mâu thuẫn có thể do lịch sử, các chính sách, chế độ từ trước để lại…. Bên cạnh đó, Luật Đất đai 2003 ban hành, kèm theo nhiều văn bản pháp lý bổ sung, hướng dẫn thi hành đây là những văn kiện có tính chất pháp lý rất quan trọng nhằm quy định chế độ quản lý và sử dụng đất hợp lý, hiệu quả; đảm bảo quyền và nghĩa vụ cho người sử dụng đất, cho những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lý và sử dụng đất diễn ra phù hợp hơn với quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, góp phần ổn định xã hội, tăng cường quan hệ sản xuất.
Đồng thời tạo hành lang pháp lý điều chỉnh các quan hệ về đất đai trong thời kỳ CNH - HĐH, hội nhập nền kinh tế thế giới của đất nước (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)“ Giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định trong Luật Đất đai e 6 2003.