Đặt vấn đề Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, là điều kiện để tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên Trái đất. Nói về tầm quan trọng của đất đai, Các Mác viết: “Đất là tài sản mãi mãi với loài người, là điều kiện cần để sinh tồn, là điều kiện không thể thiếu được để sản xuất, là tư liệu sản xuất cơ bản trong nông - lâm nghiệp. Đất đai có đặc tính cố định không di chuyển được, số lượng có hạn trên phạm vi toàn cầu và phạm vi từng quốc gia bởi đất đai được tạo ra từ quá trình phong hóa hàng triệu năm của đá mẹ. Việc sử dụng đất đai sao cho vừa phải đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, phát triển các ngành kinh tế vừa phải bảo vệ môi trường đất, môi trường sinh thái do đó công tác quản lý đất đai phải thật hợp lý và hiệu quả.
Hiện nay quá trình sử dụng đất còn xảy ra nhiều hiện tượng vi phạm như: lấn chiếm đất, sử dụng đất sai mục đích, chuyển nhượng sử dụng đất trái phép, giao đất trái thẩm quyền, không thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất… Chính vì vậy đã xảy ra quá trình khiếu nại, tố cáo về đất đai giữa các chủ sử hữu đất. Do đó, để quản lý nhà nước về đất đai cho chặt chẽ hơn, tuân thủ quy định của pháp luật tạo điều kiện ổn định tình hình chính trị, kinh tế - xã hội thì công tác giải quyết các đơn thư khiếu nại, tố cáo đất là việc làm hết sức cần thiết. Giải quyết khiếu nại và tố cáo đất đai là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước và việc giải quyết khiếu,nại tố cáo đất đai hiện nay trở thành vấn đề bức xúc của toàn xã hội, được nhiều ngành, nhiều cấp quan tâm. Cao Lộc là một đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Lạng Sơn, trong những năm gần đây công tác quản lý nhà nước về đất đai đạt được một số kết n 2 quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong quá trình quản lý và sử dụng đất đai, việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo đất đai luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Xuất phát từ những yêu cầu trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2013 - 2015 1.Mục đích nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá thực trạng công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2013- 2015. - Đề xuất những giải pháp phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và nâng cao hiệu quả giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc trong thời gian tới.2 Mục tiêu cụ thể - Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn.
- Tình hình quản lý và sử dụng đất đai. - Công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc giai đoạn 2013 – 2015. - Đánh giá công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc giai đoạn 2013 – 2015. Yêu cầu của đề tài - Điều tra, thu thập và hệ thống các số liệu, tài liệu liên quan đến công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo đất đai trên địa bàn huyện Cao Lộc.
- Tổng hợp và phân tích được những thuận lợi khó khăn, ưu điểm, khuyết điểm trong quá trình thực hiện công tác n 3 - Đồng thời đề xuất và kiến nghị một số giải pháp để giải quyết các đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai đảm bảo tuân thủ theo quy định của pháp luật. Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập: - Củng cố kiến thức những môn học đã được học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc. - Học hỏi được những kinh nghiệm, cách giao tiếp làm việc trong quá trình thực tập tại địa phương. - Cơ hội tìm hiểu thêm những vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai nói chung và công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo đất đai nói riêng.2 Ý nghĩa trong thực tiễn: - Đánh giá thực trạng công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai nói riêng.
- Rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai. - Góp phần đề xuất các giải pháp thực hiện công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai để công tác quản lý nhà nước về đất đai ngày càng có hiệu quả hơn. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.
Cơ sở lí luận của đề tài Từ năm 1945, ngay sau khi đất nước giành độc lập, Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến việc sử dụng đất. Với sự ra đời của các Luật Đất Đai 1987, Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003[2], Luật Đất đai 2013[3] cùng với sự thay đổi liên tục nhằm hoàn thiện các chính sách về đất đai, cũng như những chính sách để phát triển, đổi mới đất nước và phù hợp với tình hình thực tế về kinh tế - văn hóa- xã hội- chính trị nên đã phát sinh nhiều mâu thuẫn trong quan hệ đất đai (Nguyễn Thị Lợi, 2013)[10] Những mâu thuẫn này được thể hiện thông qua các vụ khiếu nại, tố cáo về đất đai. Giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai là một trong những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định trong Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003, Luật 2013. Giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của công tác quản lý nhà nước đối với đất đai, là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn trong nội bộ các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân tham gia quan hệ đất đai để tìm ra các giải pháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm phục hồi lại các quyền lợi bị xâm phạm, đồng thời truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm Luật Đất đai (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)[11].
Cơ sở thực tiễn của đề tài. Trong những năm gần đây tình trạng khiếu nại, tố cáo về đất đai diễn ra thường xuyên có nơi tạo thành điểm nóng, đặc biệt là khiếu kiện đông người, vượt cấp. Tình trạng khiếu kiện vượt cấp lên Trung ương về lĩnh vực đất đai có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, tập trung vào nhiều các nội dung về n 5 thu hồi đất; đòi lại đất; thực hiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, tái định cư, tố cáo cán bộ vi phạm pháp luật, mất dân chủ, tham nhũng, cố ý làm trái chính sách pháp luật…Nhiều vụ việc mang tính chất nghiêm trọng do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan nhưng chủ yếu là do việc giải quyết vụ việc của một số địa phương chưa tốt trái với quy định của Pháp luật khiến người dân bất bình. Những vụ việc này được sự quan tâm đặc biệt của các cấp các ngành cũng như người dân đối với kết quả giải quyết các vụ việc như trên.
Do số vụ ngày càng nhiều và tính chất của các vụ việc ngày càng phức tạp nên công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai của các cấp, các ngành gặp rất nhiều khó khăn. Do vậy đánh giá công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai để tìm ra những giải pháp hiệu quả, nâng cao chất lượng quản lý, cũng như nhận thức của người dân là một việc cần thực hiện hiện nay. Cơ sơ pháp lí của công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai. - Luật Đất Đai năm 2003; - Luật Đất Đai năm 2013; - Luật Khiếu Nại.
Luật số 02/2013/QH13 ngày 11/11/2011; - Luật Tố Cáo. Luật số 03/2013/QH13 ngày 11/11/2011; - Nghị định số 75/2012/NĐ- CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khiếu nại; - Nghị định số 76/2012/NĐ- CP ngày 03/10/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Tố cáo; - Nghị định 102/2014/NĐ- CP ngày 10/11/2014 của chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai; - Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại tố cáo số 58/2005/QH11 ngày 29/11/2005; n 6 - Nghị định 43/2014/NĐ- CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều luật đất đai; -Thông tư liên tịch số 10/2011/TTLT-BTP-TTCP của Bộ Tư pháp và Thanh tra chính phủ ngày 6/6/2011 về hướng dẫn thực hiện trợ giúp pháp lý trong việc khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính; - Thông tư số 07/2014/TT- TCP của Thanh tra Chính phủ ngày 31/10/2014 Quy định xử lí đơn khiếu nại, tố cáo, đơn khiếu nại, phản ánh; - Thông tư số 07/2011/TT- TTCP ngày 28/7/2011 của Thanh tra chính phủ về hướng dẫn quy trình tiếp công dân; -Thông tư liên tịch số 18/2011/TTLT- BTP- BNV ngày 19/10/2011 của Bộ Tư pháp và Bộ Nội vụ về hướng dẫn nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức và biên chế của Sở tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện về bồi thường Nhà nước; - Thông tư số 06/2013/TT-TTCP của Thanh tra Chính phủ ngày 30/09/2013 quy định quy trình giải quyết tố cáo; 2. Một số quy định trong văn bản quy phạm pháp luật về công tác giải quyết đơn thƣ khiếu nại, tố cáo về đất đai. Khiếu nại về đất đai Khái niệm về khiếu nại Khái niệm về khiếu nại Theo Khoản 1 - Điều 2 - Luật Khiếu nại tố cáo năm 1998 [4] quy định: Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.