PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Công cuộc đổi mới của nước ta hơn hai mươi năm qua đã và đang thu được những thành tựu hết sức to lớn và quan trọng. Đóng góp vào những thành tựu đó là sự phát triển của các tổ chức kinh tế nói chung và hệ thống ngân hàng thương mại nói riêng trong nền kinh tế quốc dân. Các ngân hàng thương mại nước ta trong những năm qua đã khẳng định được vị thế trên thị trường quốc tế, sau khi Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) và trở thành thành viên chính thức của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), sự đóng góp của hệ thống các ngân hàng thương mại càng có ý nghĩa quan trọng làm thay đổi diện mạo kinh tế nước ta trong vấn đề cung ứng đủ nguồn vốn cho nền kinh tế vận hành và tăng trưởng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, hệ thống các ngân hàng thương mại nước ta cũng phải đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường bên trong cũng như môi trường bên ngoài, mà thách thức lớn nhất chính là nguồn nhân lực tại ngân hàng còn nhiều yếu kém. Trong các ngân hàng thương mại, với đặc thù là loại hình doanh nghiệp dịch vụ, nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự khác biệt của các loại dịch vụ ngân hàng. Vì vậy, đào tạo nguồn nhân lực luôn được các ngân hàng thương mại tiến hành song song với định hướng phát triển của tổ chức. Là một bộ phận của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam nói chung và Chi nhánh Yên Bái nói riêng cũng không nằm ngoài xu hướng trên.
Với quan điểm “Con người là của cải quý nhất, là nền tảng của sự phát triển” ban lãnh đạo BIDV chi nhánh Yên Bái đặc biệt quan tâm, chú trọng đến hoạt động đào tạo nguồn nhân lực tại Chi nhánh. Nhờ vậy, sau nhiều năm hình thành và phát triển, đội ngũ nguồn nhân lực tại Chi nhánh không ngừng phát triển cả về số lượng và chất lượng, 85% nhân lực tại Chi nhánh có trình độ đại học và sau đại học. Tuy nhiên, trình độ ngoại ngữ, trình độ công nghệ thông tin của đội ngũ nhân viên chi nhánh còn nhiều yếu kém (31,2% nhân lực không có khả năng giao tiếp tiếng anh; 54,6% nhân lực gặp khó khăn trong xử lý 2 các lỗi công nghệ phát sinh trong giao dịch); chất lượng phục vụ không được khách hàng đánh giá cao (43,5% khách hàng không hài lòng về chất lượng phục vụ của Chi nhánh, số lượt phàn nàn của khách hàng liên tục gia tăng với 54 lượt năm 2017, tăng 4,5% so với năm 2016). Trước thực trạng này, để hoạt động sản xuất kinh doanh của Chi nhánh đạt kết quả cao hơn, tạo nên bước đột phá mới trên thị trường, Chi nhánh cần hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác đào tạo nguồn nhân lực, tận dụng tối đa lực lượng lao động để nâng cao khả năng cạnh tranh của Chi nhánh.
Xuất phát từ những hạn chế trong chất lượng nguồn nhân lực tại BIDV chi nhánh Yên Bái như trên tôi lựa chọn đề tài:"Đào tạo nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Yên Bái" làm đề tài luận văn thạc sỹ với mong muốn giúp BIDV chi nhánh Yên Bái hoàn thiện công tác đào tạo, nhằm nâng cao trình độ nguồn nhân lực, tăng khả năng cạnh tranh của Chi nhánh trên địa bàn và trong hệ thống. Tổng quan tình hình nghiên cứu Các đề tài nghiên cứu và bài tạp trí liên quan đến đề tài tác giả tìm được trong quá trình nghiên cứu gồm: Đỗ Việt Phương (2015) với đề tài nghiên cứu là: “Đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại Cổ phần Đại chúng Việt Nam”, tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức nói chung và trong lĩnh vực Ngân hàng nói riêng. Trên cơ sở lý thuyết tổng hợp được, tác giả tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng đào tạo phát triển nguồn nhân lực của Ngân hàng thương mại Cổ phần Đại chúng Việt Nam (PVcomBank) trong giai đoạn 2012 - 2014. Từ kết quả phân tích, Đỗ Việt Phương đã đưa ra quan điểm, phương hướng và một số giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực của PVcomBank.
Nhận thấy, các nội dung nghiên cứu của đề tài khá cụ thể rõ ràng và đạt được mục tiêu nghiên cứu nhất định. Tuy nhiên, nghiên cứu lại không đánh giá được mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo phát triển của Pvcombank. Trần Viết Đông (2012) thực hiện đề tài: “Phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng Phương Đông – Chi nhánh Trung Việt” cũng vận dụng kết hợp nhiều phương 3 pháp nghiên cứu như: Duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp thực chứng, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh số liệu và phương pháp phỏng vấn và phương pháp chuyên gia. Nghiên cứu đã đạt được các mục tiêu nghiên cứu đề ra gồm: Hệ thống những lý luận cơ bản về phát triển nguồn nhân lực, phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông - Chi nhánh Trung Việt.
Kết quả nghiên cứu có đóng góp quan trọng giúp Chi nhánh nâng cao năng lực cạnh tranh trên địa bàn nhờ việc tạo ra sự khác biệt trong chất lượng sản phẩm, dịch vụ cung cấp. Tuy nhiên, vấn đề nghiên cứu của đề tại thực hiện khá chung chung, không làm nổi bật được hoạt động đào tạo phát triển nhân lực tại ngân hàng thương mại. Lê Quốc Tự (2012) với đề tài nghiên cứu: “Giải pháp hoàn thiện quản trị nhân lực tại Hội sở Vinh - Ngân hàng TMCP Bắc Á”. Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng các nội dung quản trị nhân lực tại ngân hàng Bắc Á – Hội sở Vinh gồm: Phân tích và thiết kế công việc; kế hoạch hóa nhân lực; tuyển dụng nhân lực; đào tạo nhân lực; đánh giá năng lực thực hiện công việc; lương bổng và đãi ngộ.
Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp giúp hoàn thiện công tác quản trị nhân lực tại ngân hàng Bắc Á – Hội sở Vinh trong giai đoạn tiếp theo. Nhận thấy, mặc dù kết quả nghiên cứu đảm bảo độ tin cậy khá lớn song vấn đề nghiên cứu được thực hiện chung chung đối với công tác quản trị nhân lực nên hoạt động đào tạo, phát triển nhân lực chưa được làm rõ. Tô Ngọc Hưng, Nguyễn Đức Trung (2011) đã có bài viết: “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2010- 2020” đăng trên tạp chi ngân hàng số 35. Bài viết triển khai tiếp cận toàn diện công tác xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Ngân hàng Việt Nam theo các nhóm vấn đề sau: Quan điểm, mục tiêu về nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng thương mại; Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng thương mại Việt Nam về quy mô, cơ cấu nguồn nhân lực, về trình độ đào tạo, về trình độ ngoại ngữ, về chuyên ngành đào tạo, về quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng…; Giải pháp thực hiện chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.
4 Nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, tuy nhiên vấn đề nghiên cứu mang tầm vĩ mô nên kết quả nghiên cứu rất khó để áp dụng vào một ngân hàng cụ thể. Như vậy, sau khi nghiên cứu, xem xét các đề tài nghiên cứu và bài viết liên quan nhận thấy các nghiên cứu đã có những đóng góp quan trọng giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các ngân hàng thương mại, bổ sung thêm các tài liệu tham khảo về nguồn nhân lực tại ngân hàng. Cụ thể: - Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức, đưa ra quan điểm, phương hướng và một số giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại tổ chức. - Kết hợp các phương pháp nghiên cứu: Duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp thực chứng, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh số liệu và phương pháp phỏng vấn và phương pháp chuyên gia và hệ thống những lý luận cơ bản về phát triển nguồn nhân lực, phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phát triển nguồn nhân lực.
- Đưa ra quan điểm, mục tiêu về nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng thương mại; Thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng thương mại Việt Nam về quy mô, cơ cấu nguồn nhân lực, về trình độ đào tạo, về trình độ ngoại ngữ, về chuyên ngành đào tạo, về quản lý nguồn nhân lực chất lượng cao tại ngân hàng…; Giải pháp thực hiện chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào thực hiện toàn diện, chi tiết về công tác đào tạo nguồn nhân lực, cũng như đánh giá được mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến công tác này. Do đó, đề tài nghiên cứu của tác giả về Đào tạo nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Yên Bái là một nghiên cứu mới, không bị trùng lắp với các nghiên cứu đi trước. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung Tìm hiểu, phân tích các tài liệu, số liệu đã được tổng hợp về đào tạo, đánh giá hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực tại BIDV Yên Bái trong thời điểm hiện tại.
5 Khai thác điểm mạnh, điểm yếu và tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến tồn tại trong đào tạo nguồn nhân lực tại BIDV Yên Bái, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp nâng cao hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực tại BIDV Yên Bái. Mục tiêu cụ thể Làm rõ cơ sở lý luận về đào tạo nguồn nhân lực tại ngân hàng thương mại cổ phần. Xác định được khung lý thuyết về đào tạo nguồn nhân lực tại hệ thống BIDV. Phân tích, đánh giá thực trạng đào tạo nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Yên Bái.
Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Yên Bái.