BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA PHẠM HUỲNH CÔNG THẨM QUYỀN THANH TRA TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA PHẠM HUỲNH CÔNG THẨM QUYỀN THANH TRA TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Chuyên ngành: Quản lý hành chính công Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC - GS. Đinh Văn Mậu - PGS. Nguyễn Ngọc Đào HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng cá nhân tôi. Các số liệu, trích dẫn trong Luận án này bảo đảm độ chính xác và trung thực. Những kết luận khoa học trong Luận án là kết quả nghiên cứu của tác giả, chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Tác giả Luận án Phạm Huỳnh Công MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học . Những điểm mới của Luận án . Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án . Cấu trúc của Luận án . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU . Những công trình nghiên cứu trong nước đã công bố liên quan đến luận án. Những công trình nghiên cứu của nước ngoài đã công bố liên quan đến luận án. Đánh giá những thành công, hạn chế của các công trình nghiên cứu trong nước và nước ngoài liên quan đến Luận án đã được công bố, giải quyết . Những nội dung Luận án tiếp tục giải quyết . 26 Kết luận chương 1 . LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN THANH TRA TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC . Khái quát chung về thẩm quyền thanh tra . Nội dung, mối quan hệ giữa thẩm quyền thanh tra với hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Các yếu tố tác động đến thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. 49 Kết luận Chương 2 . THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH VÀ THỰC HIỆN THẨM QUYỀN THANH TRA TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY . Thực trạng những quy định về thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở Việt nam . Thực trạng thực hiện thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước từ khi có Luật Thanh tra năm 2010 đến nay .3 Đánh giá chung về thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý nhà nước . 92 Kết luận Chương 3 . QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI THẨM QUYỀN THANH TRA TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY . Quan điểm đổi mới thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay . Giải pháp đổi mới thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay .122 Kết luận chương 4 . 146 KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT CHO NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO . 148 PHỤ LỤC: Các bảng biểu DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ . 1 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 1 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Viết đầy đủ BMNN Bộ máy nhà nước CB,CC Cán bộ, công chức CCHC Cải cách hành chính CQTTNN Cơ quan thanh tra nhà nước KNTC Khiếu nại, tố cáo KT-XH Kinh tế - Xã hội NCS Nghiên cứu sinh PCTN Phòng chống tham nhũng QLNN Quản lý nhà nước QLHCNN Quản lý hành chính nhà nước XHCN Xã hội chủ nghĩa Chiến lược quốc gia PCTN Nghị quyết số 21/2009/NQ-CP ngày 12/5/2009 đến năm 2020 của Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về Phòng, chống tham nhũng đến năm 2020 Nghị định số 86/2011/NĐ-CP Nghị định số 86/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra Nghị định số 83/2012/NĐ-CP Nghị định số 83/2012/NĐ-CP của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ Nghị định 75/2012/NĐ-CP Nghị định 75/2012/NĐ-CP ngày 3/10/2012 quy định chi tiết một số điều của Luật Khiếu nại Nghị định 76/2012/NĐ-CP Nghị định 76/2012/NĐ-CP ngày 3/10/2012 quy định chi tiết một số điều của Luật Tố cáo DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Khái quát kết quả thực hiện thực hiện thẩm quyền thanh tra việc thực hiện chính sách pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn giai đoạn 2010 – 2016 Bảng 3. Xử lý trách nhiệm tham nhũng qua thực hiện thẩm quyền thanh tra trong giai đoạn 2010 - 2016 Bảng 3. Phát hiện sai phạm và kiến nghị xử lý trong phạm vi thẩm quyền thanh tra giai đoạn 2010 - 2016 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức là một trong những nội dung luôn được đặt lên hàng đầu khi bàn về bộ máy QLNN. Theo đó, các cơ quan, tổ chức được trao thẩm quyền thực thi trách nhiệm của mình nhằm đạt mục tiêu Nhà nước đã định. Thanh tra là một cơ quan trong thiết chế BMNN, việc xác định thẩm quyền, trao cho thẩm quyền có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần tạo nên hiệu lực, hiệu quả hoạt động theo ý chí, mong muốn của Nhà nước. Hiểu sâu sắc về vai trò, vị trí của Thanh tra, sau hơn một tháng thành lập nước, ngày 23/11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt, đánh dấu sự ra đời của ngành Thanh tra Việt Nam. Trải qua hơn 70 năm hình thành và phát triển, ngành Thanh tra đã đạt được nhiều thành tựu lớn, khẳng định được vị trí, vai trò quan trọng của mình trong xây dựng BMNN trong sạch vững mạnh, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Đồng hành với những khó khăn, thăng trầm của đất nước, xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp cách mạng và đặc điểm tình hình chính trị, KT-XH trong từng giai đoạn, tổ chức, hoạt động cũng như thẩm quyền của thanh tra cũng luôn thay đổỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, đáp ứng mong mỏi của nhân dân. Thứ nhất: Xuất phát từ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Thanh tra trong thiết chế BMNN: “Thanh tra là tai mắt của trên, là bạn của dưới” như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, thì việc duy trì, phát huy mạnh mẽ hơn nữa hoạt động của Thanh tra là hết sức quan trọng trong vận hành của BMNN, trong hoạt động QLHCNH và hoạt động kiểm soát quyền lực nhà nước. Ở nước ta hiện nay hoạt động của Thanh tra còn bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế trước đòi hỏi của thực tiễn. Do vậy, cần phải nghiên cứu để tìm ra nguyên nhân, giải pháp tháo gỡ nhằm phát huy vị trí, vai trò đặc biệt của tổ chức này. Đây chính là lý do đầu tiên NCS đã chọn nội dung này để nghiên cứu. Thứ hai: Từ thực tiễn phát triển, hội nhập nhanh chóng, mạnh mẽ, toàn diện trên các lĩnh vực đổi mới của đất nước, đòi hỏi tất yếu phải thay đổi phương thức hoạt động quản lý công – QLHCNN cho phù hợp. Đảng và nhà nước ta đã thay đổi mạnh mẽ chủ trương, đường lối: “Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN”; “Xây dựng Chính phủ kiến tạo”; thực hiện CCHC, cải cách pháp luật, cải cách tư pháp… Hiến pháp năm 2013 với nhiều nội dung mới liên quan trực tiếp đến hoạt động QLHCNN. Từ đó, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu toàn diện về tổ chức, hoạt động của cả hệ thống các cơ quan nhà nước, trong đó có Thanh tra nhà nước. Trong tổ chức, hoạt động của thanh tra nhà nước có nhiều nội dung cần nghiên cứu, trong đó có một nội dung nổi cộm đang tồn tại, vướng mắc, đó là thẩm quyền thanh tra. Thẩm quyền thanh tra có ý nghĩa là yếu tố trung tâm chi phối đến vị trí, vai trò, tổ chức bộ máy, đến chức năng, nhiệm vụ, hiệu quả 6 và hiệu lực của hoạt động thanh tra nói riêng và hiệu lực QLHCNN nói chung. Do đó, NCS thấy cần thiết phải nghiên cứu vấn đề này. Thứ ba: Trong các lĩnh vực KT- XH, giải quyết KNTC và PCTN… Thanh tra nhà nước đều được xác định vai trò, vị trí rất quan trọng, trách nhiệm rất lớn lao. Thực tiễn trong nhiều năm qua, với những quy định của luật pháp trong từng lĩnh vực, Thanh tra đã giải quyết được một khối lượng công việc khổng lồ, làm được rất nhiều việc quan trọng, nhưng chưa giải quyết được tình hình. Thanh tra có hiệu quả, nhưng chưa thực sự có hiệu lực. Công cụ Pháp luật về KT – XH, về KNTC, PCTN đã được sửa đổi, bổ sung nhằm điều chỉnh tình hình. Nhưng tình trạng khiếu kiện đông người, phức tạp, tồn đọng, kéo dài. Tình trạng tham nhũng, vi phạm trong công vụ vẫn đã và đang diễn ra, là nỗi bức xúc xã hội. Thực tế trên, đòi hỏi cần phải nghiên cứu để tháo gỡ. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ nội hàm từng khâu, từng lĩnh vực công tác của Thanh tra với thẩm quyền được trao đã bộc lộ những khiếm khuyết. Khi tiến hành thực hiện nhiệm vụ, Thanh tra chưa có thẩm quyền quyết định giải quyết các vụ việc. Do vậy, NCS đã chọn nội dung này nghiên cứu với mong muốn góp phần cùng ngành Thanh tra tháo gỡ những rào cản trong từng lĩnh vực, từ đó phát huy sức mạnh, hoạt động thực sự có hiệu lực, hiệu quả. Thứ tư: Nhìn tổng quan các hoạt động nghiên cứu khoa học về thanh tra từ nhiều năm qua, cho thấy đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học trên hầu hết các lĩnh vực, nhưng chủ đề “ Thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước” còn khá mới mẻ. Liên quan đến chủ đề này, còn nhiều vấn đề chưa được đề cập hoặc nhiều câu hỏi nghiên cứu chưa được giải mã thấu đáo, cần phải cấp thiết nghiên cứu. Do vậy, NCS đã chọn để nghiên cứu chủ đề này. Từ những lý do đã nêu trên, nội dung “Thẩm quyền thanh tra trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước” đã được NCS lựa chọn nghiên cứu với cấp độ Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công.
