Luận án tiến sĩ tài chính ngân hàng bảo hiểm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng việt nam

Luận án tiến sĩ phân tích quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam, tập trung vào tài chính, ngân hàng và bảo hiểm.

• Tác giả: Lê Minh Thu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Thu Hà
• Trường học: Học viện Hậu cần
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng - Bảo hiểm
• Đề tài: Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục đích, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu
• 1.4.2. Phương pháp xử lý thông tin, dữ liệu
• 2. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 2.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 2.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước
• 2.3. Nhận xét và khoảng trống nghiên cứu
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. LÝ LUẬN CƠ BẢN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG
• 3.1. Thị trường liên ngân hàng. Khái niệm và đặc điểm của thị trường liên ngân hàng
• 3.2. Vai trò của thị trường liên ngân hàng. Công cụ giao dịch trên thị trường liên ngân hàng
• 3.3. Các tổ chức tham gia trên thị trường liên ngân hàng
• 3.4. Các hoạt động cơ bản trên thị trường liên ngân hàng
• 3.5. Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.1. Khái niệm về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.2. Mục tiêu quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.3. Phương pháp quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.4. Nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.5. Các tiêu chí đánh giá kết quả quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 3.5.6.1. Nhóm nhân tố khách quan
• 3.5.6.2. Nhóm nhân tố chủ quan
• 3.5.7. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại một số nước và bài học rút ra cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.5.7.1. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Trung Quốc
• 3.5.7.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Thái Lan
• 3.5.7.3. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng tại Singapore
• 3.5.7.4. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 3.6. Kết luận Chương 3
• 4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM
• 4.1. Khái quát về thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 4.2. Quá trình hình thành và phát triển thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 4.3. Các loại thị trường liên ngân hàng tại Việt Nam
• 4.4. Các tổ chức tham gia hoạt động trên thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 4.5. Các công cụ giao dịch trên thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 4.6. Kết quả hoạt động trên thị trường liên ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019
• 4.7. Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019
• 4.7.1. Thực trạng nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 4.7.2. Thực trạng kết quả quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 4.8. Đánh giá về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 4.8.1. Kết quả đạt được
• 4.8.2. Nguyên nhân những hạn chế
• 4.9. Kết luận Chương 4
• 5. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG LIÊN NGÂN HÀNG VIỆT NAM
• 5.1. Dự báo bối cảnh kinh tế - xã hội thế giới và Việt Nam
• 5.2. Quan điểm tăng cường quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam đến năm 2025
• 5.3. Giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam
• 5.3.1. Hoàn thiện khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 5.3.2. Tăng cường hoạt động điều hành của Ngân hàng Nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng
• 5.3.3. Tăng cường, đổi mới mô hình tổ chức thanh tra, giám sát ngân hàng
• 5.3.4. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho hoạt động trên thị trường liên ngân hàng
• 5.3.5. Các giải pháp khác
• 5.3.5.1. Đối với Quốc hội, Chính phủ
• 5.3.5.2. Đối với Bộ Tài chính và các cơ quan ngang bộ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thị trường liên ngân hàng Việt Nam

Thị trường liên ngân hàng (TTLNH) tại Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia. Quản lý nhà nước đối với TTLNH không chỉ đảm bảo tính thanh khoản cho các tổ chức tín dụng mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của nền kinh tế. TTLNH là nơi diễn ra các giao dịch mua bán vốn giữa các ngân hàng thương mại (NHTM) và các tổ chức tài chính khác. Theo thống kê, từ năm 2015 đến 2019, quy mô giao dịch trên TTLNH đã tăng trưởng mạnh mẽ, với khối lượng giao dịch năm 2019 đạt hơn 8,1 triệu tỷ đồng, tương ứng với mức tăng 158,76% so với năm 2015. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của TTLNH trong việc truyền tải chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đến nền kinh tế.

1.1. Đặc điểm của thị trường liên ngân hàng

TTLNH có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính thanh khoản cao và sự đa dạng trong các hình thức giao dịch. Các tổ chức tham gia trên thị trường này bao gồm NHTM, tổ chức tài chính phi ngân hàng và NHNN. Các công cụ giao dịch chủ yếu là tiền gửi qua đêm, cho vay ngắn hạn và các sản phẩm tài chính khác. Sự phát triển của TTLNH không chỉ giúp các tổ chức tín dụng duy trì khả năng thanh khoản mà còn tạo điều kiện cho việc điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả hơn.

II. Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng

Quản lý nhà nước đối với TTLNH bao gồm việc xây dựng khung pháp lý, điều hành và giám sát hoạt động của thị trường. Chính sách tài chính và quản lý tài chính là những yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của TTLNH. NHNN đã ban hành nhiều văn bản quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện giao dịch trên TTLNH. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong công tác quản lý, đặc biệt là trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, khi mà các công nghệ mới đang thay đổi nhanh chóng cách thức hoạt động của các NHTM.

2.1. Mục tiêu và phương pháp quản lý

Mục tiêu của quản lý nhà nước đối với TTLNH là đảm bảo tính thanh khoản, ổn định lãi suất và giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng. Các phương pháp quản lý bao gồm việc thiết lập các quy định pháp lý, thực hiện thanh tra, giám sát và hỗ trợ các tổ chức tín dụng trong hoạt động của họ. NHNN cần phải cải thiện khả năng giám sát và điều hành để đáp ứng nhanh chóng với các biến động trên thị trường.

III. Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam

Thực trạng quản lý nhà nước đối với TTLNH Việt Nam giai đoạn 2015 - 2019 cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Quản lý rủi ro và tín dụng ngân hàng là những vấn đề cần được chú trọng hơn nữa. Các chính sách hiện tại chưa hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế, dẫn đến việc NHNN gặp khó khăn trong việc điều hành và giám sát. Năng lực giám sát của NHNN chưa theo kịp tốc độ phát triển của TTLNH, và việc xử lý thông tin trên thị trường còn chậm.

3.1. Đánh giá kết quả quản lý

Kết quả đạt được trong quản lý nhà nước đối với TTLNH bao gồm sự gia tăng đáng kể về quy mô giao dịch và sự phát triển của các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý bao gồm sự thiếu hụt công cụ giám sát hiệu quả và sự chậm trễ trong việc điều chỉnh chính sách. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với TTLNH.

IV. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng

Để tăng cường quản lý nhà nước đối với TTLNH, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Việc hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường hoạt động điều hành của NHNN là rất cần thiết. Cần thiết phải đổi mới mô hình tổ chức thanh tra, giám sát ngân hàng để phù hợp với thực tiễn phát triển của TTLNH. Ngoài ra, việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho hoạt động trên thị trường cũng là một yếu tố quan trọng.

4.1. Đề xuất giải pháp

Các giải pháp đề xuất bao gồm việc xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ hơn, tăng cường hoạt động giám sát và thanh tra, cũng như cải thiện khả năng xử lý thông tin trên thị trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN và các tổ chức tín dụng để đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý và điều hành TTLNH. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần ổn định và phát triển thị trường tài chính Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Thị trường liên ngân hàng (TTLNH) giữ vai trò là "huyết mạch" điều hòa thanh khoản ngắn hạn cho hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) và là kênh truyền dẫn trọng yếu của chính sách tiền tệ (CSTT) quốc gia. Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 9.01) với đề tài "Quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Việt Nam" do nghiên cứu sinh Lê Minh Thu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Phan Thị Thu Hà tại Học viện Hậu cần (2021) là công trình nghiên cứu hệ thống, toàn diện đầu tiên về vai trò quản lý nhà nước (QLNN) của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam trên thị trường nội tệ liên ngân hàng giai đoạn 2015 – 2019.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) trọng tâm được xác định xuất phát từ thực tiễn: phần lớn các nghiên cứu quốc tế (như Freixas et al., 2011; Jonathan Chiu et al., 2020) tiếp cận TTLNH dưới góc độ vi mô về cấu trúc mạng lưới giao dịch và quản trị rủi ro thanh khoản của ngân hàng thương mại (NHTM), hoặc xem NHTW thuần túy là chủ thể tham gia can thiệp qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO); trong khi đó, các công trình trong nước giai đoạn trước (Đỗ Văn Độ, 2012; Vũ Thị Lợi, 2003) chủ yếu phân tích hoạt động tác nghiệp kỹ thuật mà chưa chuẩn hóa một khung lý thuyết QLNN đa tầng tích hợp bốn trụ cột can thiệp: pháp lý, điều hành, thanh tra - giám sát và hỗ trợ thanh khoản.

Luận án thiết lập 04 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Khung lý luận chuẩn tắc về QLNN đối với TTLNH bao gồm những nội dung và tiêu chí đánh giá nào, chịu sự chi phối bởi các nhân tố nào?
2. Thực trạng QLNN đối với TTLNH Việt Nam giai đoạn 2015 – 2019 trên 04 khía cạnh (môi trường pháp lý; tổ chức điều hành; thanh tra, giám sát; hỗ trợ thị trường) đã đạt được những kết quả cụ thể nào?
3. Đâu là những điểm nghẽn, hạn chế căn bản và nguyên nhân gốc rễ của những bất cập trong quản lý TTLNH tại Việt Nam?
4. Hệ thống giải pháp và lộ trình chiến lược nào cần được thực thi nhằm nâng cao hiệu lực QLNN đối với TTLNH Việt Nam tầm nhìn đến năm 2025?

Khung lý thuyết của công trình được định vị trên nền tảng Lý thuyết Trung gian Tài chính (Financial Intermediation Theory), Lý thuyết Kỷ luật Thị trường (Market Discipline Theory), và Lý thuyết Điều tiết Rủi ro Hệ thống (Systemic Risk Regulation). Về quy mô khảo sát, luận án nghiên cứu hệ thống ngân hàng Việt Nam gồm 35 NHTM trong nước, 9 ngân hàng 100% vốn nước ngoài và 49 chi nhánh ngân hàng nước ngoài tính đến 31/12/2019. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh sự bùng nổ của thị trường khi "khối lượng giao dịch năm 2019 tăng hơn 8,1 triệu tỷ đồng so với năm 2015, tương ứng với mức tăng 158,76%", trong đó "kỳ hạn qua đêm tăng trưởng mạnh nhất, từ 1,9 triệu tỷ đồng năm 2015 đã tăng lên hơn 6,8 triệu tỷ đồng năm 2019 (gần 3,8 lần)".

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế cho thấy các học giả tập trung vào cấu trúc vi mô và cơ chế tự điều tiết của thị trường. James Chen (2019) xác lập bản chất TTLNH là mạng lưới toàn cầu quản trị rủi ro lãi suất và tỷ giá với các giao dịch quy mô lớn. Jonathan Chiu, Jens Eisenschmidt, Cyril Monet (2020) phát triển mô hình cho vay không bảo đảm trên TTLNH, chứng minh các mối quan hệ song phương (relationship lending) đóng vai trò quyết định đến khả năng tiếp cận thanh khoản: các ngân hàng mất cân đối dự trữ có xu hướng vay từ các đối tác quen thuộc với chi phí thấp hơn, trong khi các ngân hàng nhỏ và nợ xấu cao bị phân biệt đối xử và phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới khép kín.

Ngược lại, trường phái kỷ luật thị trường dẫn dắt bởi Masahiro Inoguchi (2013) khi kiểm định dữ liệu Đông Á lại khẳng định giao dịch liên ngân hàng phản ứng nhạy bén với mức độ rủi ro và hiệu quả hoạt động của NHTM, tạo ra cơ chế giám sát chéo hữu hiệu. Valla et al. (2006) cùng Lucchetta Marcella (2007) chỉ ra mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa thanh khoản NHTM và mặt bằng lãi suất liên ngân hàng, đồng thời nhấn mạnh vai trò người cho vay cuối cùng (Lender of Last Resort) của NHTW. Miguel Samiento, Jorge Cely, Carlos Leosn (2017) đã lượng hóa hành vi trả giá cao bất thường cho thanh khoản qua đêm để thiết lập hệ thống cảnh báo sớm (EWS) qua chỉ số Z-score.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Thị Thành (2013), Đỗ Văn Độ (2012), Đoàn Phương Thảo (2011), Nguyễn Trí Hiếu (2017), và Lê Hải Mơ & Lê Thị Thùy Vân (2016) đã phân tích các công cụ OMO, tỷ giá và mô hình thanh tra giám sát ngân hàng (TTGSNH) theo khung CAMELS và Basel. Tuy nhiên, các tranh biện học thuật bộc lộ hai quan điểm đối lập sâu sắc:

• Quan điểm thứ nhất: Ủng hộ tự do hóa thị trường, cho phép lãi suất TTLNH hoàn toàn vận động theo cung - cầu vốn khả dụng để phản ánh chính xác rủi ro tín dụng đối tác.
• Quan điểm thứ hai: Yêu cầu NHTW kiểm soát chặt chẽ biên độ trần - sàn lãi suất liên ngân hàng nhằm ngăn chặn hiện tượng đầu cơ, thâu tóm thanh khoản và rủi ro đổ vỡ dây chuyền.

Luận án định vị khoảng trống học thuật bằng việc phân tích cơ chế quản lý của NHNN trong bối cảnh phân mảnh thị trường sâu sắc. Tác giả đối chiếu thực tiễn Việt Nam với hai mô hình quốc tế điển hình:

• Trung Quốc (PBOC): Xây dựng Trung tâm Giao dịch Ngoại hối Quốc gia (CFETS), chuẩn hóa hệ thống lãi suất chào bình quân liên ngân hàng Thượng Hải (SHIBOR) làm lãi suất chuẩn (benchmark) điều hành CSTT.
• Singapore (MAS): Phát triển hệ thống môi giới tiền tệ độc lập kết hợp cơ sở hạ tầng thanh toán tổng tức thời MEPS+, tách biệt hoàn toàn giữa giám sát an toàn vĩ mô và vi mô.

So sánh này làm nổi bật sự thiếu vắng các định chế trung gian chuyên nghiệp và sự gián đoạn trong cơ chế truyền dẫn lãi suất giữa Thị trường 1 (thị trường dân cư - doanh nghiệp) và Thị trường 2 (thị trường liên ngân hàng) tại Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quản lý kinh tế của Nhà nước và Lý thuyết Điều tiết Tài chính (Financial Regulation Theory) trong bối cảnh các nền kinh tế thị trường mới nổi thông qua các luận điểm khoa học có tính hệ thống:

[Chủ thể QLNN: Ngân hàng Nhà nước]
[Khách thể: Thị trường Nội tệ Liên ngân hàng] 
[Mục tiêu: Ổn định hệ thống NHTM & Kiểm soát rủi ro thanh khoản]

• Mệnh đề P1: Hoàn thiện môi trường pháp lý chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế là điều kiện tiên quyết giảm thiểu chi phí giao dịch và loại bỏ rủi ro đạo đức (moral hazard) trên thị trường tiền tệ bán buôn.
• Mệnh đề P2: Cơ chế điều hành lãi suất chỉ phát huy hiệu lực tối đa khi NHTW thiết lập được lãi suất mục tiêu trung tâm (central policy rate) kết nối đồng bộ giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp.
• Mệnh đề P3: Chuyển đổi mô hình giám sát từ tuân thủ hình thức sang giám sát dựa trên rủi ro (Risk-based supervision) là nhân tố cốt lõi ngăn ngừa hiệu ứng lây truyền rủi ro hệ thống.
• Mệnh đề P4: Cơ sở hạ tầng thanh toán bù trừ thời gian thực và mạng lưới định chế môi giới độc lập quyết định mức độ minh bạch và thanh khoản thị trường.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành ba cấu trúc lý thuyết: Lý thuyết Người cho vay cuối cùng (Bagehot, 1873; Diamond & Dybvig, 1983), Lý thuyết Mạng lưới tài chính (Allen & Babus, 2009), và Khung đánh giá an toàn CAMELS (NCUA/Basel Committee). Khung phân tích xác lập mối quan hệ tương tác giữa Chủ thể quản lý (NHNN) và Khách thể quản lý (hoạt động mua bán, vay mượn vốn khả dụng ngắn hạn giữa các NHTM, TCTD phi ngân hàng) thông qua bốn nội dung tác động:

1. Xác lập hành lang pháp lý: Ban hành các thông tư, quy chế vận hành thị trường vay mượn nội tệ (như Thông tư 23/2010/TT-NHNN, Thông tư 13/2013/TT-NHNN, Thông tư 37/2016/TT-NHNN).
2. Cơ chế tổ chức điều hành: Điều tiết cung cầu tiền tệ qua OMO, lãi suất tái chiết khấu, tái cấp vốn và hạn ngạch tín dụng.
3. Mô hình thanh tra - giám sát: Kết hợp giám sát từ xa (Off-site surveillance) và thanh tra tại chỗ (On-site inspection) nhằm kiểm soát tỷ lệ an toàn vốn, giới hạn cấp tín dụng và thanh khoản.
4. Hạ tầng hỗ trợ: Quản lý hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng quốc gia và bảo đảm vai trò tái cấp vốn khẩn cấp.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác định rõ: áp dụng cho thị trường tiền tệ nội tệ của quốc gia đang phát triển, tồn tại sự phân hóa lớn về năng lực tài chính giữa nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big4) và nhóm NHTM cổ phần quy mô nhỏ, trong bối cảnh hệ thống tài chính dựa chủ yếu vào ngân hàng (bank-based financial system).

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan thực chứng kết hợp thực dụng (Pragmatism / Post-positivism), triển khai thiết kế nghiên cứu phương pháp hỗn hợp (Mixed Methods Research Design) với quy trình định tính làm nền tảng lý thuyết và quy trình khảo sát định lượng mô tả làm công cụ kiểm chứng thực tiễn:

[Khảo sát chuyên gia thử nghiệm]
  (10 NHTM + 2 NHNN + 2 Chuyên gia độc lập)
[Hiệu chỉnh Bảng hỏi Likert 5 mức độ]
[Phát phiếu điều tra thực tế (N=120)]
  (27 phiếu giấy trực tiếp + 78 phiếu phần mềm trực tuyến)
[Mẫu hợp lệ thu về: N=105 (100%)]
  (NHNN: 8 | NHTM: 61 | Chuyên gia: 36)
[Xử lý dữ liệu Excel: Mean, Tần số, Phân tích phương sai]
  (Ngưỡng đánh giá hiệu quả: Điểm trung bình Mean ≥ 3.5)

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược chọn mẫu phân tầng có chủ đích (Purposive Stratified Sampling) được thực hiện với các tiêu chuẩn chọn lọc nghiêm ngặt:

• Tiêu chuẩn lựa chọn: Thành viên ban lãnh đạo, cán bộ chuyên trách phòng TTLNH/Kinh doanh vốn (Treasury/ALM) tại các NHTM; chuyên viên cao cấp thuộc các Vụ, Cục chức năng của NHNN (Vụ CSTT, Cơ quan TTGSNH, Cục Công nghệ thông tin); và các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về tài chính - ngân hàng.
• Quy trình thử nghiệm (Pilot test): Bảng hỏi được gửi thử nghiệm đến 10 cán bộ phòng TTLNH của NHTM, 2 cán bộ NHNN và 2 chuyên gia độc lập để hiệu chỉnh tính rõ ràng của biến số, loại bỏ sai lệch trước khi triển khai diện rộng.
• Thu thập dữ liệu: Phát ra 120 phiếu khảo sát, thu về 105 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi 87,5%), gồm 8 đại diện NHNN, 61 đại diện NHTM và 36 nhà nghiên cứu khoa học. Dữ liệu thứ cấp được đối soát chéo từ hệ thống thống kê chính thức của NHNN, báo cáo tài chính kiểm toán của các NHTM giai đoạn 2015 – 2019.

Data và phân tích

Dữ liệu sơ cấp được mã hóa và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel theo thang đo Likert 5 mức độ: $$\text{Mức 1: Hoàn toàn không đồng ý} \leftrightarrow \text{Mức 5: Hoàn toàn đồng ý}$$ $$\text{Ngưỡng đánh giá tích cực/tác động mạnh: } \text{Điểm trung bình (Mean)} \ge 3{,}50$$

(Nguồn: Tổng hợp từ kết quả khảo sát luận án - Bảng 3.14)

Bên cạnh dữ liệu định lượng khảo sát, dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015 – 2019 được phân tích đa chiều qua biến động chỉ số lãi suất qua đêm, kỳ hạn 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng và tổng doanh số thanh toán liên ngân hàng qua các đợt điều chỉnh lãi suất ngày 10/7/2017 và 12/9/2019 theo Quyết định 1870/QĐ-NHNN.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Thứ nhất, tồn tại hiện tượng "Nhóm liên minh" và sự phân khúc thanh khoản trầm trọng: Hoạt động giao dịch vốn trên TTLNH Việt Nam không phân bổ đồng đều mà "chủ yếu tập trung giữa những NHTM có uy tín và quan hệ thường xuyên với nhau trong nhóm liên minh". Các ngân hàng nhóm Big4 và NHTM cổ phần quy mô lớn đóng vai trò chi phối nguồn cung vốn, trong khi các ngân hàng nhỏ chịu chi phí vay mượn cao và khó tiếp cận vốn tín chấp khi thị trường biến động, làm sai lệch bản chất bình thông nhau của thị trường tiền tệ.

Thứ hai, cơ chế truyền dẫn lãi suất bị đứt gãy giữa Thị trường 1 và Thị trường 2: Không có một mức lãi suất trung tâm duy nhất đóng vai trò neo kỳ vọng (như Federal Funds Rate của Mỹ). Sự phân tách giữa lãi suất liên ngân hàng (Thị trường 2) và lãi suất huy động/cho vay doanh nghiệp - dân cư (Thị trường 1) khiến các tín hiệu điều chỉnh CSTT của NHNN gặp độ trễ lớn và suy giảm hiệu lực thực tế.

Thứ ba, sự thiếu vắng định chế môi giới tiền tệ chuyên nghiệp: Khác với các trung tâm tài chính quốc tế nơi phần lớn giao dịch thực hiện nặc danh qua nhà môi giới, TTLNH Việt Nam phụ thuộc hoàn toàn vào đàm phán song phương trực tiếp, làm giảm tính minh bạch, hạn chế tốc độ khớp lệnh và gia tăng rủi ro đạo đức.

Thứ tư, phương thức giám sát còn mang tính hành chính tuân thủ: Luận án chỉ rõ "hoạt động giám sát chủ yếu thiên về giám sát tuân thủ, còn thiếu các công cụ hữu hiệu phục vụ cho giám sát dựa trên rủi ro; các mô hình phân tích định lượng, cảnh báo, kiểm định rủi ro (như mô hình cảnh báo sớm - EWS, mô hình kiểm tra sức chịu đựng - ST và mô hình xác định giá trị rủi ro bị tổn thất - VAR) ít được phát triển và ứng dụng".

        THỰC TRẠNG GIÁM SÁT HIỆN TẠI (2015-2019)
          MÔ HÌNH GIÁM SÁT DỰA TRÊN RỦI RO (MỤC TIÊU 2025)

Implications đa chiều

• Đóng góp lý thuyết: Bổ sung cơ sở khoa học về QLNN đối với thị trường tiền tệ bán buôn trong nền kinh tế chuyển đổi, định lượng hóa thứ bậc các nhân tố chi phối hiệu lực quản lý của NHTW.
• Đổi mới phương pháp: Cung cấp khung tiêu chí đánh giá kết quả QLNN toàn diện (gồm 4 nhóm nội dung và hệ thống chỉ báo khảo sát thực nghiệm) có thể nhân rộng để đánh giá các thị trường tài chính chuyên biệt khác.
• Hàm ý thực tiễn cho NHTM: Thúc đẩy các NHTM nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản nội bộ, áp dụng chuẩn mực Basel II về tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản (LCR) và tỷ lệ tạo vốn khả dụng ròng ổn định (NSFR).
• Khuyến nghị chính sách cho NHNN và Chính phủ:
  1. Khung pháp lý: Sửa đổi Luật NHNN và Luật các TCTD, ban hành quy chế chính thức cho phép thành lập và vận hành các Công ty môi giới tiền tệ độc lập.
  2. Điều hành lãi suất: Xây dựng cơ chế điều hành lãi suất mục tiêu liên ngân hàng làm lãi suất định hướng cho toàn bộ nền kinh tế.
  3. Tái cấu trúc TTGSNH: Chuyển đổi căn bản mô hình Cơ quan TTGSNH từ giám sát tuân thủ sang giám sát rủi ro tích hợp, triển khai hệ thống cảnh báo sớm EWS và kiểm tra sức chịu đựng (Stress Testing) định kỳ toàn hệ thống.
  4. Hạ tầng kỹ thuật: Nâng cấp hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (IBPS) vận hành liên tục 24/7, chuẩn hóa các giao dịch repo và công cụ phái sinh lãi suất/tiền tệ.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu:

• Giới hạn thời gian và không gian: Dữ liệu tập trung trong giai đoạn 2015 – 2019, chưa bao quát biến động thanh khoản phức tạp trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và các cú sốc địa chính trị toàn cầu giai đoạn 2020 – 2024.
• Giới hạn nội dung: Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào thị trường nội tệ liên ngân hàng, chưa phân tích chuyên sâu mối liên thông hữu cơ giữa thị trường nội tệ và thị trường ngoại tệ liên ngân hàng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả và phân tích định tính từ bảng hỏi; chưa ứng dụng các mô hình kinh tế lượng chuỗi thời gian phi tuyến (như SVAR, TVP-VAR) hoặc mô hình mạng lưới phức tạp (Complex Network Analysis) để mô phỏng sự lan truyền rủi ro thanh khoản vĩ mô.

Hướng nghiên cứu tương lai được gợi mở gồm:

1. Mô hình hóa tác động lây lan rủi ro hệ thống (Systemic Contagion Modeling) trên TTLNH Việt Nam bằng dữ liệu giao dịch thời gian thực (Granular Transaction Data).
2. Đánh giá tác động của tiền kỹ thuật số của NHTW (CBDC) và công nghệ sổ cái phân tán (DLT/Blockchain) đối với hạ tầng thanh toán bù trừ liên ngân hàng.
3. Nghiên cứu cơ chế truyền dẫn của các công cụ an toàn vĩ mô (Macroprudential Instruments) đến hành vi tích trữ thanh khoản của các NHTM.
4. Kiểm định tác động của tiêu chuẩn Basel III về thanh khoản (LCR, NSFR) đến cấu trúc giao dịch trên TTLNH Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

Về mặt học thuật, công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản lý kinh tế, cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc cho các công trình nghiên cứu tiếp nối về điều hành CSTT và an toàn hệ thống ngân hàng.

Về mặt chính sách và thực tiễn ngành, các đề xuất của luận án có giá trị ứng dụng trực tiếp đối với NHNN Việt Nam trong việc xây dựng Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Các luận điểm về xây dựng mô hình thanh tra giám sát dựa trên rủi ro, thành lập công ty môi giới tiền tệ và nâng cấp hạ tầng thanh toán điện tử quốc gia đã và đang hỗ trợ đắc lực cho các nhà hoạch định chính sách tại Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính trong việc hoàn thiện thể chế thị trường tài chính, giảm thiểu rủi ro đổ vỡ hệ thống và nâng cao hệ số tín nhiệm quốc gia.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết hoàn chỉnh về QLNN đối với TTLNH, bộ câu hỏi khảo sát thực nghiệm chuẩn hóa và các khoảng trống nghiên cứu kinh tế lượng tiềm năng.
• Ngân hàng Nhà nước và Cơ quan quản lý chính sách: Nhận diện toàn diện các điểm nghẽn thể chế, khoảng trống giám sát và tiếp nhận lộ trình giải pháp khả thi để tái cấu trúc mô hình điều hành thị trường tiền tệ.
• Lãnh đạo NHTM và Giám đốc Khối Nguồn vốn (Treasury): Nắm bắt xu hướng vận động chính sách, cấu trúc rủi ro đối tác và tối ưu hóa chiến lược quản trị thanh khoản, giao dịch liên ngân hàng.
• Các tổ chức tài chính quốc tế (IMF, WB, ADB): Sở hữu tài liệu phân tích thực chứng sâu sắc về thực trạng và thể chế thị trường tài chính tiền tệ Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm Lý thuyết Quản lý kinh tế của Nhà nước đối với thị trường tiền tệ bán buôn trong nền kinh tế chuyển đổi. Công trình đã mở rộng mô hình điều tiết của Bagehot và Freixas bằng việc chuẩn hóa khung 04 trụ cột QLNN (Pháp lý – Điều hành – Giám sát – Hỗ trợ), chứng minh rằng trong điều kiện hệ thống tài chính phân mảnh, kỷ luật thị trường không thể tự phát huy hiệu lực nếu thiếu sự can thiệp định chế của NHTW.

2. Đổi mới phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây?

So với các nghiên cứu định tính thuần túy trước đây (như Đỗ Văn Độ, 2012; Vũ Thị Lợi, 2003), luận án kết hợp phương pháp hỗn hợp: đối soát dữ liệu thứ cấp vĩ mô giai đoạn 2015 – 2019 với điều tra thực nghiệm quy mô $N=105$ phân tầng trên 03 nhóm chủ thể (NHNN, NHTM, Chuyên gia), chuẩn hóa thang đo Likert 5 mức độ và kiểm định độ nhạy chính sách qua các mốc can thiệp lãi suất thực tế.

3. Phát hiện bất ngờ và nghịch lý lớn nhất được chỉ ra từ dữ liệu?

Đó là nghịch lý: quy mô giao dịch TTLNH tăng trưởng phi mã 158,76% (đạt mức tăng ròng hơn 8,1 triệu tỷ đồng), nhưng chiều sâu thị trường không tăng tương ứng do hiện tượng "co cụm thanh khoản" trong các nhóm liên minh NHTM lớn. Thị trường vận hành dựa trên tín nhiệm quan hệ thay vì định giá rủi ro khách quan, dẫn đến sự đứt gãy truyền dẫn giữa lãi suất liên ngân hàng và lãi suất cho vay nền kinh tế.

4. Luận án có cung cấp quy trình nhân rộng (Replication Protocol) không?

Có. Luận án công khai toàn bộ cấu trúc phiếu điều tra khảo sát thực nghiệm (Phụ lục 1), hệ thống câu hỏi phỏng vấn sâu chuyên gia (Phụ lục 2), các tiêu chí mã hóa dữ liệu trên thang đo Likert và phương pháp tính toán ngưỡng đánh giá điểm trung bình (Mean cutoff $\ge 3{,}50$), cho phép các nhà nghiên cứu tái lập quy trình khảo sát cho các giai đoạn tiếp theo.

5. Lộ trình chiến lược 10 năm được phác thảo như thế nào?

Luận án thiết lập lộ trình 3 giai đoạn: (i) Hoàn thiện thể chế pháp lý và chuẩn hóa các chỉ số an toàn ổn định thị trường; (ii) Thành lập các công ty môi giới tiền tệ độc lập và chuyển đổi toàn diện sang mô hình giám sát rủi ro ứng dụng CAMELS/EWS; (iii) Thiết lập lãi suất trung tâm điều hành chính sách tiền tệ và liên thông hoàn toàn hệ thống tài chính quốc gia với thị trường tài chính khu vực ASEAN+.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của NCS Lê Minh Thu đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với các đóng góp cốt lõi:

1. Xác lập hệ thống cơ sở lý luận chuẩn mực và toàn diện về QLNN đối với TTLNH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN.
2. Cung cấp bức tranh thực chứng sâu sắc về thực trạng vận hành và quản lý TTLNH Việt Nam giai đoạn 2015 – 2019 với các minh chứng số liệu chuẩn xác.
3. Chỉ rõ các điểm nghẽn thể chế: sự phân khúc nhóm liên minh, thiếu vắng nhà môi giới tiền tệ và hạn chế của mô hình giám sát tuân thủ.
4. Đo lường định lượng thứ bậc các nhân tố chi phối hiệu quả quản lý của NHNN qua khảo sát thực nghiệm $N=105$.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, có tính thực tiễn cao đối với NHNN, Quốc hội và Chính phủ nhằm nâng cao tính minh bạch, an toàn và hiệu quả truyền dẫn của chính sách tiền tệ quốc gia đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài - Nhóm công trình nghiên cứu về thị trường liên ngân hàng James Chen (2019), nghiên cứu về khái niệm, đặc điểm TTLNH: (i). TTLNH là mạng lưới toàn cầu, được các tổ chức tài chính sử dụng để giao dịch tiền tệ; (ii). Các tổ chức tài chính sử dụng TTLNH để quản lý rủi ro tỷ giá và lãi suất; (iii).

Hầu hết các giao dịch trên TTLNH đều có giá trị lớn [8]. Jonathan Chiu, Jens Eisenschmidt, Cyril Monet (2020), nghiên cứu các mối quan hệ trên TTLNH thông qua mô hình cho vay trên TTLNH không có bảo đảm và chỉ ra rằng: các mối quan hệ là yếu tố quan trọng quyết định đến khả năng tiếp cận thanh khoản trên TTLNH. Các NHTM bị mất cân đối dự trữ có nhiều khả năng vay vốn từ các ngân hàng mà họ có quan hệ và phải trả lãi suất thấp hơn so với các NHTM khác. Các ngân hàng nhỏ hơn và các ngân hàng có nhiều khoản nợ xấu có xu hướng hạn chế tiếp cận thị trường quốc tế và dựa nhiều hơn vào các mối quan hệ.

Các mối quan hệ cho phép các NHTM hạn chế rủi ro thanh khoản và tiết kiệm chi phí giao dịch trên TTLNH, mô hình nghiên cứu cũng chỉ ra CSTT ảnh hưởng tới cấu trúc mạng lưới cũng như hoạt động của TTLNH [9]. Masahiro Inoguchi (2013) nghiên cứu vai trò của TTLNH trong việc đo lường hiệu quả hoạt động của NHTM ở Đông Á. Tác giả cho rằng, hoạt động cho vay trên TTLNH đặc biệt quan trọng trong việc duy trì và củng cố thanh khoản các khu vực ngân hàng trong nước và đối với hệ thống tài chính ở Đông Á. Bài báo sử dụng kỹ thuật hồi quy bảng và kiểm tra xem các giao dịch liên ngân hàng của các NHTM có phản ứng với rủi ro và hiệu quả hoạt động của các NHTM ở các quốc gia Châu Á đó hay không.

Bài báo chỉ ra rằng, cải thiện 11 TTLNH có thể đóng một vai trò trong việc thiết lập một hệ thống ngân hàng lành mạnh thông qua các hiệu ứng kỷ luật thị trường [12]. Hong và cộng sự (2014) cũng cho rằng, TTLNH góp phần đảm bảo thanh khoản cho các NHTM. Nghiên cứu cho thấy thanh khoản của NHTM có thể quyết định đến sự tồn tại của NHTM đó. Tác giả đã chỉ ra rằng, những rủi ro thanh khoản hệ thống có thể là nguyên nhân dẫn đến sự phá sản của NHTM trong giai đoạn 2009 - 2010 [10].

Thậm chí, theo Munteanua Ionica sự thiếu hụt thanh khoản của các NHTM là một phần nguyên nhân gây ra khủng hoảng toàn cầu [15]. Thị trường liên ngân hàng có vai trò vô cùng quan trọng đối với thanh khoản của hệ thống NHTM (Valla và cộng sự, 2006) [16]. Nhờ có thanh khoản của thị trường này mà thanh khoản hệ thống NHTM được luân chuyển liên tục giữa các NHTM. Chính vì vậy, thanh khoản trên TTLNH tác động đến thanh khoản của từng NHTM trong hệ thống.

- Nhóm công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với thị trường liên ngân hàng Miguel Samiento, Jorge Cely, Carlos Leosn (2017), nghiên cứu hệ thống cảnh báo sớm để giám sát TTLNH. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu cấp vĩ mô từ các khoản vay tín chấp qua đêm song phương được thực hiện trên TTLNH, mô hình xác định những NHTM tham gia trả giá cao cho thanh khoản trên TTLNH một cách có hệ thống cho thấy những NHTM đó đang phải đối mặt với nhu cầu thanh khoản thường xuyên. Các NHTM này cũng cho thấy khả năng mất khả năng thanh toán cao hơn khi đo bằng chỉ số Z - score. Nghiên cứu ủng hộ sự tồn tại của kỷ luật thị trường dựa trên hệ thống giám sát của NHTW [14].

Theo nghiên cứu của Lucchetta Marcella (2007) [11] thì thanh khoản của NHTM tỷ lệ thuận với lãi suất trên TTLNH, tức là lãi suất trên TTLNH càng cao thì càng tạo động lực cho các NHTM nắm giữ nhiều thanh khoản hay có 12 khả năng thanh khoản càng cao. Với hệ thống NHTM châu Âu, các NHTM cho vay nhiều trên TTLNH là những ngân hàng có thanh khoản tốt hơn. Đồng thời, vai trò của NHNN với thị trường này là hết sức quan trọng, với việc giảm mức lãi suất tái chiết khấu (một công cụ gia tăng cung tiền - M2) thì NHNN sẽ đóng vai trò giúp cho thanh khoản TTLNH không xuống quá thấp, và gây ảnh hưởng không tốt cho các NHTM. Đồng thời, nghiên cứu cũng quan sát thấy các NHTM chịu tác động khác nhau của TTLNH.

Các NHTM được đánh giá cao về mức độ uy tín thì có thể được hưởng lợi từ việc có thể huy động thêm các nguồn vốn dịch chuyển sang từ các NHTM được đánh giá thấp hơn (Freixas và cộng sự, 2011) [6]. Ngoài ra còn có một số bài báo theo dõi và đưa ra một số nhận định về thị trường tiền tệ, TTLNH Việt Nam như: trên tạp chí Asia Pulse (2010) cho rằng: NHNN Việt Nam cần có những hành động cụ thể để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của TTLNH [1]. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước - Nhóm công trình nghiên cứu QLNN đối với thị trường tài chính: Thị trường liên ngân hàng là một bộ phận của thị trường tiền tệ (TTTT), thị trường tài chính (TTTC). Do đó, QLNN đối với TTLNH cũng có những điểm tương đồng với QLNN đối với TTTT, TTTC.

Các nghiên cứu về nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán Nguyễn Thị Thanh Hiếu (2011) [12], Bùi Thị Thùy Nhi (2012) [23], Trần Minh Tuấn, Bùi Kim Thanh (2019) [63] đều cho rằng: QLNN cần được xem xét, nhìn nhận toàn diện, hệ thống trên cả ba mặt: quản lý theo chức năng: về hoạch định chính sách, về chức năng tổ chức, chỉ huy, giám sát; theo hoạt động nghiệp vụ của thị trường: phát hành, niêm yết, lưu ký, đăng ký, giao dịch, thanh 13 toán bù trừ…; theo các yếu tố của TTCK: quản lý cung, cầu, giá cả và sự cạnh tranh trên thị trường. Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán Nguyễn Thị Thanh Hiếu (2011) [12], Bùi Thị Thùy Nhi (2012) [23], Trần Minh Tuấn, Bùi Kim Thanh (2019) [63] chỉ ra, các nhóm nhân tố khách quan như: thể chế quản lý kinh tế, xu hướng tự do hóa tài chính và liên kết mang tính toàn cầu của thị trường tài chính, các quy định của Ủy Ban Chứng khoán quốc tế, tiến bộ công nghệ trong lĩnh vực chứng khoán; các nhân tố chủ quan như: đặc điểm và trình độ phát triển của TTCK, khung pháp lý trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK, năng lực nhận thức, trình độ quản lý và sự phối kết hợp của các cơ quan QLNN đối với TTCK. Các nghiên cứu về tiêu chí đánh giá QLNN đối với thị trường chứng khoán Nguyễn Thị Thanh Hiếu (2011) [12], Bùi Thị Thùy Nhi (2012), [23] xây dựng tiêu chí đánh giá về: mục tiêu quản lý TTCK, đánh giá tổ chức bộ máy quản lý TTCK, đánh giá phương thức quản lý, nội dung quản lý TTCK, tiêu chí điều hành và giám sát TTCK, đánh giá hoạt động hợp tác quốc tế, đánh giá các hoạt động hỗ trợ khác, năng lực của cơ quan quản lý TTCK, đánh giá kết quả đầu ra của quản lý TTCK. - Nhóm công trình nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Các nghiên cứu về khái niệm, đặc điểm của TTLNH: khái niệm về TTLNH được đề cập khá đầy đủ trong nhiều nghiên cứu: Đỗ Văn Độ (2012) [5], Vũ Thị Lợi (2003) [18], Nguyễn Thị Thành (2013) [55], …Các nghiên cứu đều cho rằng: (i) TTLNH là thị trường tiền tệ bán buôn, (ii) TTLNH giao dịch nguồn vốn ngắn hạn giữa các TCTD với nhau và với NHTW, (iii) TTLNH nhằm đáp ứng khả năng thanh khoản của các TCTD, (iv) TTLNH nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn của các TCTD.

Đặc điểm của TTLNH cũng 14 được hệ thống trong nghiên cứu của: Đỗ Văn Độ (2012) [5], Vũ Thị Lợi (2003) [18], Nguyễn Thị Thành (2013) [55]….Các nghiên cứu đều cho thấy, TTLNH có những đặc điểm như: (i) là thị trường bán buôn, (ii) là thị trường có thời hạn rất ngắn, (iii) là thị trường cập nhật và nhạy cảm, (iv) là thị trường có độ tin cậy rất cao, (v) là thị trường mang tính liên kết toàn cầu, (vi) công cụ giao dịch trên thị trường có thời hạn ngắn, tính thanh khoản cao, (vii) đồng tiền giao dịch trên thị trường là nội tệ và ngoại tệ. Các nghiên cứu về các thành viên tham gia, công cụ giao dịch trên TTLNH Đỗ Văn Độ (2012) [5], Vũ Thị Lợi (2003) [18] đều thống nhất thành viên tham gia TTLNH bao gồm: (i) các NHTM, (ii) các tổ chức nhận tiền gửi khác, (iii) công ty môi giới và (iv) NHTW. Các công cụ giao dịch chủ yếu trên TTLNH là: (i) tín phiếu kho bạc, (ii) thương phiếu, (iii) chứng chỉ tiền gửi, (iv) hợp đồng mua lại (repo). Các nghiên cứu về hoạt động điều hành trên thị trường liên ngân hàng Về điều hành lãi suất: Tại hội thảo do Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Ngân hàng nhà nước tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Trí Hiếu (2017) [10], đề nghị NHNN Việt Nam nên xây dựng cơ chế điều hành lãi suất cơ bản tương tự Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED).

Ngân hàng Nhà nước thiết lập lãi suất trung tâm cho TTLNH, từ đó làm cơ sở cho lãi suất huy động, cho vay hình thành từ cung - cầu thị trường. Cơ chế này đòi hỏi sự liên thông giữa các thị trường tài chính. Vì tại Việt Nam hiện nay, có 02 loại lãi suất: lãi suất liên ngân hàng (lãi suất thị trường 2) và lãi suất cho vay cá nhân, doanh nghiệp (lãi suất thị trường 1), hai loại lãi suất này không kết nối với nhau. Việt Nam không có lãi suất trung tâm để điều hành lãi suất thị trường.

Đoàn Phương Thảo (2011) [53] nghiên cứu về OMO, cho thấy hoạt động can thiệp của NHNN trên thị trường tiền tệ, thông qua việc mua bán giấy tờ có giá, tác động lên lượng tiền cung ứng, đồng thời tác động lên thanh khoản của hệ 15 thống. Các nhân tố ảnh hưởng tới OMO như mục tiêu chính sách tiền tệ (tỷ lệ lạm phát kỳ vọng), nhu cầu thanh khoản của các tổ chức tín dụng .được nghiên cứu, cung cấp khuyến nghị chính sách có cơ sở cho NHNN Việt Nam.