Chương 1 THỰC CHẤT VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CÓ TÍNH QUY LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC VIÊN CHỈ HUY – THAM MƯU HẬU CẦN CẤP TRUNG, SƯ ĐOÀN Ở HỌC VIỆN HẬU CẦN 1. Thực chất phát triển năng lực tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn 1. Quan niệm về năng lực tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn * Quan niệm về tự học Tự học là một trong những hoạt động của con người, đã được nhiều ngành khoa học nghiên cứu và luận giải ở nhiều góc độ khác nhau. Từ điển giáo dục viết: “Tự học là quá trình tự mình hoạt động lĩnh hội tri thức khoa học và rèn luyện kỹ năng thực hành, không có sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên và sự quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục đào tạo”.
Với nghĩa này, tự học là một hình thức học tập của người học, mang đậm sắc thái cá nhân, diễn ra trước và sau hình thức bài giảng, nhằm củng cố, mở rộng những tri thức được trang bị ở hình thức bài giảng. Theo Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn: “Tự học là tự mình động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp.) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình” [40, tr. Thực chất hoạt động tự học là quá trình sử dụng các thao tác tư duy, để tiến hành hoạt động nhận thức một cách độc lập, chủ động của chủ thể, nhằm nắm bắt bản chất tri thức khoa học, thoả mãn nhu cầu nhận thức, định hướng cho hoạt động cải tạo thực tiễn. 11 Dưới góc độ triết học, tự học có thể được xem là một phạm trù triết học, phản ánh hoạt động nhận thức của con người, nhằm thoả mãn nhu cầu chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của thực tiễn.
Nghiên cứu tự học với ý nghĩa là hoạt động nhận thức của người học, gắn với quá trình dạy học, có thể hiểu: Tự học là quá trình sử dụng các thao tác tư duy, để tiến hành hoạt động nhận thức một cách độc lập, tích cực, chủ động của người học, biến những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo được trang bị thành cái của riêng mình - chuyển hoá quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, hoàn thiện phẩm chất nhân cách theo định hướng nghề nghiệp nhất định trong xã hội. Đặc điểm nổi bật nhất của tự học là người học phải vận dụng các thao tác tư duy một cách độc lập, tích cực, chủ động để tiến hành hoạt động nhận thức. Đó là quá trình vận dụng hết khả năng, sức lực của mình và tận dụng mọi thời gian, điều kiện có thể, để tự tìm tòi, nghiên cứu nâng cao trình độ nhận thức về lĩnh vực học tập; chuyển hoá những tri thức, kỹ năng nghề nghiệp theo yêu cầu của xã hội thành vốn hiểu biết của mình, làm cơ sở vận dụng vào quá trình hoạt động thực tiễn trên lĩnh vực nghề nghiệp sau khi ra trường. Thiếu tính độc lập, tích cực, chủ động hoặc thiếu khả năng sử dụng các thao tác tư duy, thì người học không thể tiến hành hoạt động tự học được; nếu có tiến hành thì chất lượng, hiệu quả của hoạt tự học đó cũng không cao.
* Đặc điểm của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần Học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần là những cán bộ quân đội, đã được đào tạo sĩ quan hậu cần cấp phân đội, có thời gian công tác nhất định ở các đơn vị, được các đơn vị bố trí cho đi học để phát triển lên sĩ quan chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn. Ngoài những đặc điểm chung của người học viên trong quân đội, học viên chỉ 12 huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần còn có những điểm riêng biệt cơ bản sau. Về trình độ học vấn, họ là những sĩ quan đã được công nhận trình độ cử nhân, có đầy đủ kiến thức cơ bản của người sĩ quan quân đội nói chung và chuyên sâu về khoa học chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp phân đội trong quân đội; có thời gian trải nghiệm thực tiễn trên các cương vị công tác ở các đơn vị và đủ điều kiện trúng tuyển trong thi tuyển đầu vào. Vì thế, họ có đủ điều kiện và khả năng về mọi mặt để học tập, rèn luyện trở thành sĩ quan chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn trong quân đội.
Về mô hình hướng tới trong quá trình học tập tại Học viện, là hoàn thiện hệ thống phẩm chất nhân cách người sĩ quan hậu cần cấp trung, sư đoàn; có phẩm chất chính trị, kiến thức cơ bản, năng lực hoàn thành tốt chức danh đào tạo và mọi nhiệm vụ được giao. Quá trình công tác có thể phát triển, đảm nhiệm những chức vụ cao hơn và có thể tiếp tục học tập nghiên cứu theo chương trình sau đại học. Về nhiệm vụ học tập, trong quá trình học tập tại Học viện, mỗi học viên vừa phải hoàn thành nhiệm vụ từng môn học, từng giai đoạn học tập, tiến tới hoàn thành toàn bộ nội dung trong chương trình đào tạo; vừa phải rèn luyện hệ thống phẩm chất, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp của người sĩ quan chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn trong quân đội để có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân. Quyết tâm phấn đấu theo con đường xã hội chủ nghĩa, yên tâm gắn bó với sự nghiệp xây dựng quân đội, có ý thức tổ chức kỷ luật, nếp sống chính quy, tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.
Có đạo đức cách mạng của người cán bộ hậu cần, người đảng viên trong quân đội. Nắm được đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước. Làm được công tác đảng, công tác chính trị ở cơ quan, phân đội hậu cần 13 cấp chiến thuật, làm được bí thư chi bộ cơ quan và tham gia đảng uỷ cơ sở. Nắm được các kiến thức cơ bản về khoa học xã hội, khoa học nhân văn, toán và khoa học tự nhiên bậc đại học thuộc chuyên ngành đào tạo để vận dụng vào công tác chuyên môn nghiệp vụ; nắm được những nội dung cơ bản về đường lối quân sự, nắm vững những nguyên tắc cơ bản của các hình thức chiến thuật cấp trung, sư đoàn và hiểu biết một phần ở cấp chiến dịch.
Biết các bước công tác của người chỉ huy binh chủng hợp thành làm cơ sở cho việc tổ chức bảo đảm hậu cần; nắm được những nội dung cơ bản về công tác hậu cần trong chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc, công tác hậu cần quân sự địa phương. Nắm vững những nguyên tắc cơ bản của công tác tổ chức, chỉ huy bảo đảm thường xuyên và chiến đấu cấp trung, sư đoàn; hiểu biết một phần cách bảo đảm cấp chiến dịch. Làm tốt chức trách, nhiệm vụ, phương pháp công tác của Chủ nhiệm hậu cần cấp trung đoàn, làm được một số nội dung công tác của Chủ nhiệm hậu cần sư đoàn; nắm được những nội dung chính về chuyên môn, nghiệp vụ kỹ thuật của các ngành hậu cần trung đoàn, sư đoàn. Biết được tính năng, tác dụng, nguyên tắc cơ bản bảo quản, quản lý, sử dụng các loại trang bị hậu cần có trong biên chế của đơn vị.
* Quan niệm về tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần Từ quan niệm chung về tự học và tự học gắn với quá trình dạy học, có thể quan niệm: Tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần là quá trình sử dụng các thao tác tư duy, khả năng nhận thức, để chiếm lĩnh những tri thức, kỹ năng, nghệ thuật chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn một cách tự giác, tích cực, chủ động và độc lập, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, chuyển hoá những tri thức, kinh nghiệm chung thành vốn hiểu biết của riêng mình, hoàn thiện nhân cách theo mô hình mục tiêu đào tạo và yêu cầu của thực tiễn công tác. 14 Thực chất hoạt động tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần là hoạt động nhận thức gắn với quá trình giáo dục đào tạo ở Học viện. Sự khác biệt nhất định so với tự học của học viên cấp phân đội là, tính tương đối độc lập, tự giác, tích cực và chủ động rất cao. Bởi, đây là sự tiếp nối của bậc học cấp phân đội, nhưng ở trình độ cao hơn; tính chất nghiên cứu và thời gian tự học nhiều hơn; quá trình học tập trên lớp, giảng viên chỉ gợi mở, định hướng những vấn đề cơ bản; sự phụ thuộc vào giảng viên và các biện pháp quản lý hành chính của cán bộ quản lý trong tự học giảm dần.
Vì thế, mỗi học viên phải huy động cao độ khả năng, sức lực của mình, tự lựa chọn nội dung, phương pháp tự học, tự nghiên cứu phù hợp và tận dụng mọi thời gian, điều kiện học tập của Học viện, để tự tìm tòi, nghiên cứu học tập, nắm bắt bản chất khoa học các nội dung cụ thể, cách vận dụng vào giải quyết vấn đề đặt ra, phát triển tri thức, phương pháp tư duy quản lý kinh tế kỹ thuật, kỹ năng, nghệ thuật chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn một cách tương đối độc lập, đáp ứng mục tiêu yêu cầu đào tạo. Mục đích tự học của học viên chỉ huy - tham mưu hậu cần cấp trung, sư đoàn ở Học viện Hậu cần là, nhằm đạt được kết quả học tập tốt nhất, tích luỹ tri thức liên ngành và chuyên ngành, trau dồi phẩm chất, năng lực của người học viên theo mô hình, yêu cầu mục tiêu đào tạo, để trở thành người cán bộ hậu cần của quân đội cách mạng. Có tư duy quản lý kinh tế - kỹ thuật, có năng lực tham mưu, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác hậu cần ở các đơn vị trung, sư đoàn, có khả năng phát triển trong thực tiễn công tác.