Các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức giai đoạn hiện nay

Luận án tiến sĩ về lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức vùng Cửu Long 2026 – HCM

• Tác giả: Trần Văn Cường
• Trường học: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước
• Đề tài: Các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về xây dựng đội ngũ trí thức vùng Cửu Long

Luận án tiến sĩ năm 2026 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nghiên cứu toàn diện công tác lãnh đạo của các cấp ủy. Địa bàn nghiên cứu tập trung vào vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đây là khu vực giữ vị trí chiến lược đặc biệt về kinh tế, chính trị và môi trường sinh thái. Giai đoạn hiện nay đặt ra nhiều thách thức mới đối với sự phát triển địa phương. Quá trình tái cấu trúc địa giới hành chính thành năm đơn vị cấp tỉnh mở ra cơ hội liên kết vùng mạnh mẽ. Cấp ủy các địa phương cần xác định rõ vai trò tiên phong của nhân tài. Công tác lãnh đạo xây dựng lực lượng chất xám đòi hỏi tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn. Nhiều công trình nghiên cứu trước đây đã tiếp cận vấn đề từ góc độ quản lý nhà nước hoặc phát triển kinh tế ngành. Luận án chọn hướng tiếp cận chuyên sâu dưới góc độ xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước. Cách tiếp cận này làm rõ cơ sở lý luận, phương thức lãnh đạo và thẩm quyền của cấp ủy. Đội ngũ trí thức không chỉ là nguồn lực lao động bậc cao. Họ chính là lực lượng nòng cốt thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh.

1.1. Cơ sở lý luận về vai trò lãnh đạo của cấp ủy

Cấp ủy Đảng giữ vai trò lãnh đạo trực tiếp và toàn diện đối với công tác trí thức. Vai trò này thể hiện qua việc ban hành nghị quyết, định hướng chiến lược và kiểm tra giám sát. Đảng định hình hệ giá trị và môi trường công tác cho nhân tài. Trí thức đóng vai trò tham mưu chính sách và trực tiếp nghiên cứu chuyển giao công nghệ. Mối quan hệ giữa sự lãnh đạo của Đảng và đội ngũ trí thức có tính chất biện chứng. Cấp ủy định hướng chính trị, tạo hành lang pháp lý và trao quyền tự chủ học thuật. Ngược lại, trí thức cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện đường lối của Đảng. Sự đồng thuận tư tưởng giữa hai chủ thể quyết định sức mạnh phát triển của toàn vùng.

1.2. Bối cảnh không gian mới của vùng đồng bằng sông Cửu Long

Sau thời điểm sắp xếp địa giới năm 2025, miền Tây Nam Bộ hình thành cấu trúc năm đơn vị hành chính cấp tỉnh. Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò đô thị trung tâm kinh tế và giáo dục. Các tỉnh Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cà Mau và An Giang tái lập không gian liên kết rộng mở. Quy mô địa bàn tăng lên đòi hỏi tư duy quản trị vùng sâu sắc hơn. Cấp ủy địa phương phải giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực chuyên gia đầu ngành. Biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sạt lở bờ sông đe dọa sinh kế truyền thống. Khu vực cần chuyển dịch mô hình từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp công nghệ cao. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu cấp bách phải sở hữu lực lượng khoa học đủ mạnh.

II. Phân tích thực trạng xây dựng đội ngũ trí thức vùng Cửu Long

Thực tiễn giai đoạn từ năm 2020 đến giữa năm 2026 cho thấy nhiều chuyển biến tích cực trong công tác cán bộ. Tỷ lệ trí thức có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ tại Tây Nam Bộ đã tăng đều qua các năm. Các tỉnh, thành ủy đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật. Tuy nhiên, chất lượng và cơ cấu đội ngũ vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Trí thức tinh hoa tập trung phần lớn tại các viện nghiên cứu và trường đại học lớn ở đô thị trung tâm. Các vùng nông thôn sâu và duyên hải vẫn thiếu chuyên gia kỹ thuật trầm trọng. Năng lực công bố quốc tế và đăng ký sáng chế của đội ngũ còn thấp so với mặt bằng chung cả nước. Phương thức lãnh đạo của một số cấp ủy còn mang tính hành chính hóa. Công tác đánh giá, quy hoạch và bổ nhiệm nhân sự khoa học đôi lúc chưa sát thực tiễn. Tình trạng chảy máu chất xám sang khu vực Đông Nam Bộ vẫn tiếp diễn phức tạp. Chế độ đãi ngộ hiện hành chưa tạo đủ sức hút đối với chuyên gia đầu ngành trở về cống hiến cho quê hương.

2.1. Hạn chế về quy mô chất lượng và phân bổ nhân lực

Quy mô nhân lực khoa học của vùng còn mỏng so với dân số gần mười tám triệu người. Tỷ lệ nhân lực trình độ tiến sĩ trên một vạn dân thấp hơn mức bình quân quốc gia. Cơ cấu ngành nghề đào tạo tồn tại nhiều bất cập lớn. Lĩnh vực khoa học xã hội và kinh tế có số lượng lớn nhưng thiếu chuyên gia thực nghiệm. Các ngành then chốt như công nghệ sinh học, tự động hóa và khí tượng thủy văn lại rất khan hiếm nhân sự. Nhân lực trình độ cao phân bổ không đồng đều giữa các tiểu vùng sinh thái. Khu vực bán đảo Cà Mau và biên giới An Giang gặp khó khăn lớn khi tuyển dụng kỹ sư giỏi. Sự chênh lệch này cản trở năng lực đổi mới toàn diện.

2.2. Điểm nghẽn trong phương thức lãnh đạo của cấp ủy

Một số cấp ủy địa phương chậm đổi mới tư duy lãnh đạo đối với trí thức. Nhận thức về vai trò của kinh tế tri thức đôi nơi vẫn mang tính hình thức. Việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành các chính sách khả thi còn chậm chạp. Môi trường nghiên cứu học thuật chưa thật sự tự do và thông thoáng. Kinh phí đầu tư cho các đề tài nghiên cứu khoa học cơ bản còn eo hẹp. Thủ tục thanh quyết toán tài chính rườm rà làm nản lòng các nhà khoa học trẻ. Cơ chế phối hợp liên tỉnh trong công tác đào tạo nhân sự chất lượng cao chưa phát huy hiệu quả. Sự thiếu kết nối giữa nhà khoa học và doanh nghiệp khiến nhiều đề tài nghiên cứu bị xếp ngăn kéo.

III. Giải pháp nâng cao xây dựng đội ngũ trí thức vùng Cửu Long

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030, cấp ủy các tỉnh và thành phố cần thực hiện đồng bộ hệ thống giải pháp đột phá. Trước hết, tổ chức đảng phải đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng dân chủ và linh hoạt. Việc quy hoạch đào tạo cán bộ cần bám sát yêu cầu tái cơ cấu kinh tế địa phương. Cấp ủy cần xây dựng môi trường học thuật giàu tính sáng tạo và tự chủ học thuật. Các địa phương phải ưu tiên nguồn vốn ngân sách thích đáng cho nghiên cứu chuyển giao công nghệ. Cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học trực tiếp gắn với các vấn đề bức thiết của đồng bằng. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện chính sách đãi ngộ vật chất và tinh thần giữ vai trò then chốt. Cán bộ khoa học xuất sắc cần được hưởng mức thu nhập tương xứng và cơ hội thăng tiến minh bạch. Mạng lưới liên kết vùng giữa năm đơn vị hành chính mới sẽ tạo sức mạnh tổng hợp. Sự phối hợp chặt chẽ này giúp tập hợp nguồn lực chất xám giải quyết hiệu quả các thách thức thiên tai và sạt lở.

3.1. Đổi mới công tác tuyển dụng và trọng dụng nhân tài

Cấp ủy cần chỉ đạo xây dựng cơ chế tuyển dụng cạnh tranh và minh bạch. Các tiêu chí xét duyệt học vị phải gắn liền với kết quả công trình thực tế. Địa phương cần chủ động thu hút các nhà khoa học trẻ tu nghiệp ở nước ngoài. Chính quyền địa phương cần cấp kinh phí ban đầu để nhân tài thiết lập phòng thí nghiệm. Việc bổ nhiệm cán bộ quản lý khoa học phải căn cứ trên năng lực thực chất. Cơ chế tiền lương và phụ cấp cần tạo đột phá so với bảng lương hành chính công. Doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quỹ khuyến tài để nâng cao đãi ngộ. Việc bảo vệ uy tín danh dự nghề nghiệp sẽ tạo niềm tin vững chắc cho nhà nghiên cứu.

3.2. Đẩy mạnh liên kết đào tạo vùng và hợp tác quốc tế

Năm địa phương mới cần thiết lập hội đồng điều phối nhân lực cấp vùng. Cần Thơ tiếp tục là hạt nhân liên kết các viện nghiên cứu và trường đại học. Các chương trình đào tạo sau đại học cần tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ chế biến nông sản và logistics xanh. Cấp ủy cần thúc đẩy chương trình trao đổi học thuật với các viện nghiên cứu quốc tế thuộc lưu vực sông Mekong. Việc tranh thủ nguồn tài trợ từ các tổ chức toàn cầu giúp nâng cấp trang thiết bị phòng thí nghiệm. Doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao đóng vai trò vườn ươm sáng kiến khởi nghiệp. Mạng lưới tri thức mở sẽ giúp đồng bằng hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.

IV. Giá trị ứng dụng từ xây dựng đội ngũ trí thức vùng Cửu Long

Luận án tiến sĩ năm 2026 mang lại giá trị lý luận và giá trị thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng Đảng. Các đề xuất trong công trình cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho các tỉnh, thành ủy tham khảo. Khi áp dụng vào thực tế, hệ thống giải pháp sẽ nâng cao rõ rệt hiệu lực quản trị nguồn nhân lực tại địa phương. Việc kiện toàn đội ngũ trí thức tạo tiền đề vững chắc để phát triển kinh tế tuần hoàn và ứng phó thiên tai hiệu quả. Kết quả nghiên cứu còn gợi mở nhiều định hướng xây dựng chính quyền điện tử và kinh tế số cho miền Tây Nam Bộ. Các trường chính trị và viện nghiên cứu có thể sử dụng tài liệu này làm giáo trình giảng dạy chuyên đề lãnh đạo. Từng cấp ủy có thể cụ thể hóa các giải pháp thành chương trình hành động thiết thực. Đầu tư bài bản cho nhân tài chính là con đường ngắn nhất để thu hẹp khoảng cách phát triển. Miền đất chín rồng sẽ vươn mình mạnh mẽ khi tiềm năng trí tuệ được khơi thông đúng hướng.

4.1. Đóng góp lý luận về phương thức lãnh đạo của Đảng

Công trình nghiên cứu làm sáng tỏ các nguyên tắc cơ bản trong công tác cán bộ trí thức. Luận án bổ sung góc nhìn khoa học về quản trị nhân lực trong bối cảnh sắp xếp địa giới hành chính. Hệ thống khái niệm và tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo được xác lập rõ ràng và chuẩn xác. Đây là tài liệu quý giá giúp hoàn thiện lý luận về xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn và hiện đại. Các kết luận khoa học khẳng định sự cần thiết phải gắn quyền lợi vật chất với cống hiến thực tiễn của giới nghiên cứu. Tư duy lãnh đạo mới tôn trọng tính sáng tạo cá nhân và khuyến khích phản biện xây dựng.

4.2. Khả năng ứng dụng vào chính sách phát triển vùng

Những giải pháp nêu trong luận án cung cấp gợi ý thiết thực cho các đề án nhân sự cấp tỉnh. Cấp ủy có thể vận dụng mô hình liên kết đào tạo để giải quyết tình trạng thiếu hụt chuyên gia. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp cho chương trình thích ứng biến đổi khí hậu giai đoạn 2026-2030. Các ngành nông nghiệp, logistics và năng lượng tái tạo sẽ hưởng lợi từ nguồn nhân lực chất lượng cao này. Chính quyền địa phương có thêm luận cứ để ban hành gói hỗ trợ nhà ở và kinh phí khởi nghiệp sáng tạo. Đề tài mở đường cho nhiều chính sách trọng dụng nhân tài mang tính đột phá và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ "Các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức giai đoạn hiện nay" do nghiên cứu sinh Trần Văn Cường thực hiện tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, thuộc chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước (mã số đào tạo tại Hà Nội, năm 2026). Luận án được triển khai nhằm giải quyết yêu cầu khách quan về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh kinh tế tri thức, chuyển đổi số và phát triển trí tuệ nhân tạo.

Về tính cấp thiết, tác giả khẳng định tri thức là nền tảng của tiến bộ xã hội và đội ngũ trí thức là lực lượng nòng cốt trong sáng tạo, truyền bá tri thức. Tại Việt Nam, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam qua Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 06/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, Kết luận số 52-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư, Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII và Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV đều xác định xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh toàn diện là đầu tư bồi đắp "nguyên khí quốc gia", gắn liền với nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị.

Tại vùng đồng bằng sông Cửu Long, địa bàn có diện tích khoảng 40,6 nghìn km² và dân số khoảng 17,5 triệu người (chiếm gần 18% dân số cả nước), giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về địa chính trị, địa kinh tế và địa quân sự. Vùng đóng góp khoảng 50% sản lượng lúa, 95% lượng gạo xuất khẩu, gần 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, 60% lượng cá xuất khẩu và gần 70% các loại trái cây của cả nước. Tuy nhiên, vùng đang đối mặt với nhiều thách thức liên ngành, liên vùng nghiêm trọng như biến đổi khí hậu, sụt lún, xâm nhập mặn, yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh, phát triển logistics, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng. Đặc biệt, từ ngày 01/7/2025, việc thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh làm thay đổi cấu trúc không gian từ 13 tỉnh, thành phố xuống còn 5 địa phương mới, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc mạng lưới chuyên gia, tích hợp dữ liệu và chính sách.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và có hệ thống về sự lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức, đặc biệt là mối quan hệ giữa chủ thể, nội dung, phương thức lãnh đạo với kết quả phát triển đội ngũ trong điều kiện sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về sự lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức, luận án đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức đến năm 2030.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định theo 4 nhiệm vụ cụ thể:

• Một là, luận án tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, qua đó xác định những vấn đề trọng tâm luận án cần tập trung giải quyết.
• Hai là, luận án phân tích, luận giải và làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức giai đoạn hiện nay.
• Ba là, luận án tiến hành khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ trí thức ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và thực trạng các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức trong thời gian qua, trên cơ sở đó chỉ ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và đúc kết kinh nghiệm từ thực tiễn.
• Bốn là, luận án dự báo các yếu tố thuận lợi, khó khăn; đồng thời đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu tăng cường lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức của các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

Đối tượng nghiên cứu: Sự lãnh đạo của các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu sự lãnh đạo của các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức, không bao gồm đội ngũ trí thức trong lực lượng vũ trang.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2020 đến ngày 30/6/2026, phân định thành ba lớp phân tích gồm: thực trạng trước sắp xếp đến ngày 30/6/2025; quá trình chuyển tiếp, kiện toàn tổ chức, chính sách và dữ liệu từ ngày 01/7/2025; kết quả bước đầu sau một năm vận hành các đơn vị mới đến ngày 30/6/2026.
• Phạm vi không gian: Giai đoạn 2020 đến 30/6/2025 nghiên cứu trên địa bàn 13 tỉnh, thành phố trước sắp xếp (An Giang, Bạc Liêu, Bến Tre, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long). Giai đoạn từ 01/7/2025 đến 30/6/2026 nghiên cứu trên địa bàn 5 đơn vị hành chính mới sau sắp xếp (An Giang, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long). Tỉnh Long An hợp nhất với Tây Ninh và chuyển thuộc vùng Đông Nam Bộ nên không thuộc phạm vi so sánh kéo dài đến năm 2026.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan nghiên cứu của luận án được cấu trúc thành các nhóm công trình trong nước và quốc tế theo từng hướng tiếp cận chuyên đề:

Về các công trình nghiên cứu ở nước ngoài:

• Nhóm nghiên cứu về chính đảng và đảng cầm quyền: Lưu Chấn Hoa (2010) với công trình "Bàn về công tác xây dựng năng lực cầm quyền của Đảng", phân tích việc đổi mới phương thức lãnh đạo khoa học, dân chủ, theo pháp luật của Đảng Cộng sản Trung Quốc; Đường Hoàng Phượng (2024) với "Khám phá của Trung Quốc về xây dựng đảng mácxít cầm quyền trong thời đại mới"; Âu Dương Tùng chủ biên (2026) với "Lịch sử xây dựng Đảng Cộng sản Trung Quốc". Các công trình này cung cấp cơ sở lý luận về năng lực thể chế hóa, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện của đảng cầm quyền.
• Nhóm nghiên cứu về trí thức và phát triển nguồn nhân lực: Jennifer Lewington (2011) với công trình nghiên cứu chính sách thu hút nhân tài và Quỹ Đổi mới Canada; nghiên cứu về mô hình giáo dục toàn diện của Thụy Điển; báo cáo "Talent-driven economic development: A new vision and agenda for regional and state economies" (2019) tiếp cận phát triển kinh tế vùng lấy nhân tài làm động lực trung tâm; cuốn sách của nhóm phóng viên Hãng thông tấn Kyodo News (2022) do Nxb Nihon Hyoronsha ấn hành, cảnh báo về sự suy giảm năng lực nghiên cứu cơ bản và những bất cập trong đánh giá trí thức tại Nhật Bản; Philip Yeo (2026) với "Neither Civil Nor Servant: Singapore's Disruptive Economic Playbook", phân tích kinh nghiệm kiến tạo thể chế và đầu tư khoa học công nghệ của Singapore.

Về các công trình nghiên cứu ở trong nước:

• Nhóm về sự lãnh đạo của Đảng và cấp ủy địa phương: Bùi Đình Bôn (2017) nghiên cứu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị; Nguyễn Trung Thanh (2018) về nội dung và phương thức cầm quyền; Nguyễn Văn Thạo và Nguyễn Viết Thông (2021) về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước; Trần Thị Minh và Nguyễn Thị Tố Uyên (2023) về nâng cao năng lực cầm quyền. Ở cấp độ vùng đồng bằng sông Cửu Long, các công trình của Trần Hoàng Khải (2022) về xây dựng đội ngũ cán bộ người Khmer; Đoàn Trung Dũng (2025) về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Lê Thị Diễm Trinh (2025) về vận động đồng bào Khmer; Phan Thị Minh Hiền (2026) về lãnh đạo phát triển nông nghiệp bền vững.
• Nhóm về quan điểm, chính sách và thực trạng đội ngũ trí thức: Nguyễn Văn Khánh (2016), Nguyễn Viết Thông và Lê Thị Sự (2019), Vũ Trọng Lâm (2023), Đoàn Nam Chung (2024), Phạm Văn Dự (2025), Vũ Đình Quyền, Nguyễn Thắng Lợi (2017), Phan Mạnh Toàn và Thạch Trần Thị Cầm (2025). Về cơ chế chính sách có đề tài cấp nhà nước KX.06-10 của Đức Vượng (2010), Lê Văn Hùng (2022), Ngô Hương Giang (2022), Vũ Thế Tùng và Đỗ Thị Thạch (2022), đề tài cấp quốc gia của Bùi Nhật Quang (2023), Phạm Đình Khuê (2024), Phạm Anh Tuấn và Bùi Nhật Huy (2023). Về bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có Nguyễn Thị Hương (2020), Nguyễn Chí Hiếu (2023), Lê Thị Thu Huyền (2024), Lê Văn Thắng và Nguyễn Văn Tuân (2024), Hoàng Thị Ngân và Nguyễn Duy Niên (2025), Nguyễn Văn Điều (2026).
• Nhóm nghiên cứu trí thức theo vùng, địa phương: Lương Hữu Nam (2017), Nguyễn Duy Thụy (2024), Dương Thị Hậu (2025) nghiên cứu vùng Tây Nguyên; Nguyễn Thế Nghĩa (2017) và Biền Quốc Thắng (2019) nghiên cứu Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Thế Hùng (2019) nghiên cứu vùng Tây Bắc; Nguyễn Huyền Trang (2021) nghiên cứu Hà Nội, Đà Nẵng, Lào Cai; Nguyễn Thị Thu Phương (2026) nghiên cứu Hà Nội. Trực tiếp tại đồng bằng sông Cửu Long có Phan Thị Thanh Hoa (2024) nghiên cứu tỉnh Kiên Giang và Lâm Thị Kho (2024) nghiên cứu trí thức người dân tộc thiểu số Tây Nam Bộ.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án lựa chọn giải quyết:

• Thứ nhất, các công trình hiện có chủ yếu nghiên cứu ở cấp độ toàn quốc hoặc tại các vùng khác, chưa hình thành hệ thống lý luận hoàn chỉnh về các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức gắn với tính đặc thù của vùng.
• Thứ hai, các nghiên cứu về trí thức tại vùng đồng bằng sông Cửu Long còn phân tán theo từng địa phương đơn lẻ hoặc từng nhóm đối tượng hẹp, chưa khảo sát toàn diện trên quy mô toàn vùng theo chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước.
• Thứ ba, chưa có công trình nào đánh giá trực tiếp và đồng bộ cả 5 nội dung và 5 phương thức lãnh đạo của cấp ủy, làm rõ quá trình chuyển hóa từ nghị quyết sang chính sách cụ thể và kết quả thực tế trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.
• Thứ tư, thiếu hệ thống giải pháp đồng bộ gắn trực tiếp với đặc thù thích ứng biến đổi khí hậu, kinh tế nông nghiệp giá trị cao và liên kết 5 tỉnh, thành phố mới đến năm 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án dựa trên chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò của trí thức và phương thức lãnh đạo của Đảng. Khung phân tích lý thuyết của đề tài được xác lập gồm 5 nội dung lãnh đạo và 5 phương thức lãnh đạo:

• 5 nội dung lãnh đạo: Lãnh đạo nâng cao nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị và xã hội về vị trí, vai trò của đội ngũ trí thức; Lãnh đạo định hướng quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng trí thức; Lãnh đạo xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút, sử dụng, đãi ngộ và tôn vinh; Lãnh đạo tạo lập môi trường dân chủ, tôn trọng hoạt động học thuật và nghiên cứu sáng tạo; Lãnh đạo phát huy vai trò tư vấn, phản biện, giám định xã hội và chuyển giao tri thức của trí thức.
• 5 phương thức lãnh đạo: Lãnh đạo bằng việc ban hành nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động, đề án, kế hoạch; Lãnh đạo thông qua công tác tổ chức, cán bộ; Lãnh đạo chính quyền thể chế hóa chủ trương và tổ chức thực hiện; Lãnh đạo thông qua Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật và các hội chuyên ngành; Lãnh đạo bằng công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và phát huy tính nêu gương của cán bộ, đảng viên.

Phương pháp nghiên cứu thực tế kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp lịch sử kết hợp lôgíc được áp dụng xuyên suốt để phân tích các văn kiện chính trị, báo cáo tổng kết thực tiễn của 13 cấp ủy trước sáp nhập và 5 cấp ủy sau sáp nhập.
• Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: Được thực hiện từ tháng 01/2025 đến tháng 3/2025 tại 13 tỉnh, thành phố thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long (theo địa giới trước sắp xếp). Khung đánh giá gồm 31 chỉ báo đo lường 5 nội dung và 5 phương thức lãnh đạo theo thang đo Likert 5 mức độ.
• Mẫu khảo sát: Sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất, có chủ đích kết hợp hạn ngạch theo địa phương và nhóm đối tượng. Tổng số phiếu phát ra là 920 phiếu (vượt 15% dự phòng so với mục tiêu 800 mẫu), gồm 230 Phiếu số 1 (dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ tham mưu, người đứng đầu cơ quan) và 690 Phiếu số 2 (dành cho đội ngũ trí thức). Số phiếu thu về là 870 phiếu (đạt 94,57%). Sau khi làm sạch dữ liệu và loại bỏ 70 phiếu không hợp lệ (11 Phiếu số 1 và 59 Phiếu số 2), số phiếu hợp lệ đưa vào phân tích là 800 phiếu (200 Phiếu số 1 và 600 Phiếu số 2), đạt tỷ lệ 86,96% số phiếu phát ra.
• Kỹ thuật xử lý số liệu: Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và Microsoft Excel. Các kỹ thuật thống kê mô tả bao gồm: tính tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình, độ lệch chuẩn, xếp hạng chỉ báo và xử lý câu hỏi nhiều lựa chọn.

Nguồn tư liệu và dữ liệu:

• Văn bản, nghị quyết của Trung ương (Nghị quyết số 27-NQ/TW, Kết luận số 52-KL/TW, Nghị quyết số 45-NQ/TW, Văn kiện Đại hội XIII, XIV).
• Văn kiện, nghị quyết, chương trình hành động, báo cáo sơ kết, tổng kết của 13 tỉnh ủy, thành ủy (giai đoạn đến 30/6/2025) và 5 tỉnh ủy, thành ủy mới (giai đoạn từ 01/7/2025 đến 30/6/2026).
• Số liệu thống kê chính thức, niên giám thống kê, báo cáo từ Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, viện nghiên cứu, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật trong vùng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 hệ thống hóa và phân loại các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến chủ thể lãnh đạo và đối tượng xây dựng đội ngũ trí thức. Tác giả chỉ ra rằng các công trình quốc tế cung cấp góc nhìn về năng lực cầm quyền khoa học (Lưu Chấn Hoa, 2010), xây dựng đảng mácxít hiện đại (Đường Hoàng Phượng, 2024), cũng như vai trò quyết định của kinh tế dựa trên nhân tài (Talent-driven economic development, 2019) và các kinh nghiệm thu hút chuyên gia từ Singapore, Canada, Nhật Bản. Ở trong nước, các nghiên cứu làm rõ các bước phát triển nhận thức của Đảng về trí thức qua các kỳ đại hội và nghị quyết chuyên đề, đồng thời phân tích những bất cập về thể chế đãi ngộ, môi trường nghiên cứu và cơ chế sử dụng nhân lực trình độ cao. Điểm luận chứng trung tâm của chương là xác lập 4 khoảng trống nghiên cứu cơ bản, khẳng định sự cần thiết phải nghiên cứu có hệ thống năng lực lãnh đạo của các cấp ủy vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với đội ngũ trí thức trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính cấp tỉnh.

Chương 2: Các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức - Những vấn đề lý luận và thực tiễn

Chương 2 làm rõ cơ sở lý luận về vị trí, thẩm quyền của các tỉnh ủy, thành ủy với tư cách là cơ quan lãnh đạo cao nhất của đảng bộ địa phương giữa hai kỳ đại hội; làm rõ khái niệm đội ngũ trí thức vùng đồng bằng sông Cửu Long là lực lượng lao động trí óc chất lượng cao, có chuyên môn sâu, hoạt động trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học, giáo dục, y tế, quản lý nhà nước, văn hóa - văn nghệ và sản xuất kinh doanh phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của vùng. Tác giả phân tích tính đặc thù tự nhiên - xã hội của vùng đồng bằng sông Cửu Long và quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh từ ngày 01/7/2025.

Tên gọi trước sáp nhập (13 tỉnh, thành phố)	Tên gọi hiện tại (5 tỉnh, thành phố)	Ghi chú địa giới
Tỉnh An Giang, Tỉnh Kiên Giang	Tỉnh An Giang	Sáp nhập thành tỉnh An Giang mới
Tỉnh Bạc Liêu, Tỉnh Cà Mau	Tỉnh Cà Mau	Sáp nhập thành tỉnh Cà Mau mới
Thành phố Cần Thơ, Tỉnh Hậu Giang, Tỉnh Sóc Trăng	Thành phố Cần Thơ	Sáp nhập thành Thành phố Cần Thơ mới
Tỉnh Đồng Tháp, Tỉnh Tiền Giang	Tỉnh Đồng Tháp	Sáp nhập thành tỉnh Đồng Tháp mới
Tỉnh Bến Tre, Tỉnh Trà Vinh, Tỉnh Vĩnh Long	Tỉnh Vĩnh Long	Sáp nhập thành tỉnh Vĩnh Long mới
Tỉnh Long An, Tỉnh Tây Ninh	Tỉnh Tây Ninh	Chuyển thuộc vùng Đông Nam Bộ

Nội dung chương 2 phân định rõ 5 nội dung và 5 phương thức lãnh đạo của cấp ủy, chỉ rõ vai trò của cấp ủy trong việc chuyển hóa đường lối của Đảng thành các chương trình, đề án địa phương, bảo đảm tính pháp lý thông qua chính quyền và phát huy dân chủ trong nghiên cứu khoa học.

Chương 3: Các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo xây dựng đội ngũ trí thức - Thực trạng, nguyên nhân và một số kinh nghiệm

Chương 3 trình bày các kết quả khảo sát thực nghiệm và phân tích dữ liệu thực tế về thực trạng phát triển đội ngũ trí thức và sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng từ năm 2020 đến ngày 30/6/2026. Số liệu điều tra xã hội học từ 800 mẫu hợp lệ được phân tích chi tiết nhằm đối sánh giữa đánh giá của nhóm cán bộ lãnh đạo, quản lý (Phiếu số 1) và nhóm trí thức trực tiếp (Phiếu số 2).

Nhóm đối tượng khảo sát	Số phiếu phát ra	Số phiếu thu về	Tỷ lệ thu hồi (%)	Số phiếu bị loại	Số phiếu hợp lệ	Tỷ lệ hợp lệ / phát ra (%)
Phiếu số 1 (Cán bộ lãnh đạo, quản lý, tham mưu)	230	211	91,74%	11	200	86,96%
Phiếu số 2 (Đội ngũ trí thức)	690	659	95,51%	59	600	86,96%
Tổng cộng	920	870	94,57%	70	800	86,96%

Kết quả xử lý 31 chỉ báo đánh giá cho thấy các ưu điểm: Các cấp ủy đã kịp thời ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 45-NQ/TW; tỷ lệ trí thức có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ có xu hướng gia tăng qua các năm; các chính sách đào tạo, bồi dưỡng được duy trì. Tuy nhiên, luận án chỉ rõ các hạn chế căn bản:

• Có khoảng cách đáng kể giữa điểm đánh giá của nhóm cán bộ lãnh đạo với trải nghiệm thực tế của trí thức;
• Cơ chế thu hút và đãi ngộ chưa đủ sức giữ chân các chuyên gia đầu ngành, dẫn đến tình trạng mất cân đối nhân lực giữa các lĩnh vực (y tế chuyên sâu, công nghệ sinh học nông nghiệp và chuyển đổi số còn thiếu hụt);
• Hoạt động tư vấn, phản biện xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật còn hình thức, chưa được cấp ủy tiếp thu thực chất;
• Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện nghị quyết về trí thức còn nặng về kiểm tra thủ tục đầu vào, chưa đánh giá dựa trên hiệu quả sản phẩm đầu ra.
• Trong năm đầu vận hành sau ngày 01/7/2025, các cấp ủy mới gặp khó khăn trong việc tích hợp dữ liệu quản lý, đồng bộ hóa các chính sách đãi ngộ cũ của các địa phương trước khi hợp nhất.

Từ thực tiễn, tác giả đúc kết các bài học kinh nghiệm về: đổi mới tư duy lãnh đạo; gắn kết chặt chẽ quy hoạch trí thức với chiến lược kinh tế vùng; nâng cao hiệu lực thể chế hóa của chính quyền và xác lập trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cấp ủy.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh, thành ủy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với xây dựng đội ngũ trí thức đến năm 2030

Chương 4 dự báo 5 nhóm yếu tố tác động đến năm 2030 gồm: tác động từ các nghị quyết mới của Trung ương và Đại hội XIV; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số; cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao giữa các vùng; thách thức biến đổi khí hậu tại đồng bằng sông Cửu Long; và yêu cầu hoàn thiện tổ chức sau sắp xếp đơn vị hành chính. Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp chủ yếu cho 5 tỉnh, thành ủy mới trong vùng:

• Đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy theo hướng quản trị dựa trên kết quả đầu ra, lượng hóa mục tiêu phát triển trí thức thành các chỉ tiêu kiểm tra cụ thể;
• Lãnh đạo chính quyền rà soát, tích hợp và ban hành chính sách đồng bộ sau sáp nhập tỉnh, khắc phục tình trạng phân tán chính sách và thiếu thống nhất về chế độ đãi ngộ chuyên gia;
• Xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, bảo đảm tự chủ học thuật và khuyến khích sáng tạo khoa học công nghệ, ưu tiên các đề tài thích ứng xâm nhập mặn, logistics và chế biến nông thủy sản giá trị cao;
• Đổi mới cơ chế tiếp nhận, xử lý ý kiến tư vấn, phản biện và giám định xã hội của đội ngũ trí thức, ràng buộc trách nhiệm giải trình của các cơ quan tham mưu khi không tiếp thu ý kiến chuyên gia;
• Thiết lập cơ chế phối hợp liên tỉnh giữa 5 tỉnh ủy, thành ủy trong vùng nhằm chia sẻ cơ sở dữ liệu chuyên gia dùng chung, phối hợp đặt hàng đào tạo và luân chuyển chuyên gia đầu ngành trong toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

• Một là, luận án xây dựng và vận dụng khung phân tích gồm 5 nội dung lãnh đạo, 5 phương thức lãnh đạo kết hợp với hệ thống 31 chỉ báo đánh giá định lượng; phân tích đối tượng nghiên cứu trong hai không gian hành chính: 13 tỉnh, thành phố trước sắp xếp và 5 tỉnh, thành phố sau sắp xếp, bảo đảm tính liên tục và giải quyết bài toán so sánh dữ liệu khi thay đổi địa giới và quy mô quản lý.
• Hai là, làm sâu sắc thêm lý luận về nội dung, phương thức lãnh đạo của đảng cầm quyền ở cấp địa phương đối với một bộ phận lao động đặc thù là trí thức trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh và chuyển đổi số.

Về mặt thực tiễn:

• Một là, nhận diện chính xác các điểm nghẽn thực tế: khoảng cách giữa việc ban hành chủ trương với kết quả thực hiện; sự mất cân đối giữa chỉ tiêu số lượng và cơ cấu chuyên gia chuyên sâu; cơ chế tiếp nhận và phản hồi ý kiến chuyên môn chưa thực chất; công tác kiểm tra còn mang tính thủ tục hành chính.
• Hai là, cung cấp bộ cơ sở dữ liệu thực nghiệm gồm 800 mẫu khảo sát hợp lệ tại 13 địa phương trước sáp nhập, phản ánh chân thực nhận thức của cán bộ lãnh đạo và tiếng nói của trí thức tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.
• Ba là, đề xuất hệ thống các giải pháp có tính khả thi đến năm 2030 cho 5 tỉnh ủy, thành ủy hiện nay (An Giang, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long), trọng tâm là phương thức lãnh đạo dựa trên kết quả, tích hợp chính sách sau sáp nhập và liên kết mạng lưới chuyên gia liên tỉnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế:

• Về phạm vi đối tượng: Luận án không nghiên cứu đội ngũ trí thức công tác trong các đơn vị lực lượng vũ trang đóng trên địa bàn vùng đồng bằng sông Cửu Long.
• Về phương pháp mẫu: Phương pháp chọn mẫu khảo sát xã hội học là phi xác suất, có chủ đích kết hợp phân bổ hạn ngạch, do đó số liệu chỉ phản ánh xu hướng, mô tả thực trạng và dùng để đối chiếu so sánh giữa hai nhóm người trả lời, không dùng để suy rộng thống kê ước lượng tham số cho toàn thể đội ngũ trí thức của vùng.
• Về tính thời điểm dữ liệu sau sáp nhập: Giai đoạn vận hành của 5 tỉnh, thành phố mới chỉ được ghi nhận trong thời gian một năm (từ 01/7/2025 đến 30/6/2026), do đó các kết quả đánh giá mới dừng ở mức nhận diện bước chuyển tiếp ban đầu, chưa đo lường được toàn diện tác động dài hạn của việc sắp xếp tổ chức bộ máy.
• Về địa giới so sánh: Số liệu của tỉnh Long An đã bị loại trừ trong các phân tích chuỗi thời gian so sánh kéo dài đến năm 2026 do địa phương này đã sáp nhập với Tây Ninh và chuyển thuộc vùng Đông Nam Bộ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Cần tiếp tục theo dõi, đánh giá tác động trung hạn và dài hạn của mô hình quản trị 5 tỉnh, thành phố đối với sự dịch chuyển và phát triển của đội ngũ trí thức sau năm 2026.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang đội ngũ trí thức khu vực doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và trí thức kiều bào gốc đồng bằng sông Cửu Long tham gia đóng góp cho vùng.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các đối tượng:

• Đối với cấp ủy và cơ quan tham mưu: Là tài liệu tham khảo trực tiếp cho Ban Tổ chức, Ban Tuyên giáo, Văn phòng các tỉnh ủy, thành ủy tại 5 địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long trong việc tham mưu ban hành chỉ thị, nghị quyết chuyên đề và tích hợp các chính sách đào tạo, sử dụng nhân tài sau sáp nhập địa giới hành chính.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở thực tiễn cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các Sở Nội vụ, Sở Khoa học và Công nghệ trong việc thiết kế cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, quy chế chi tiêu tài chính và chính sách đãi ngộ chuyên gia đầu ngành.
• Đối với công tác giảng dạy, nghiên cứu: Phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị khu vực IV và hệ thống các trường chính trị tỉnh, thành phố ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.
• Phần đáng tham khảo nhất là khung 31 chỉ báo đánh giá phương thức lãnh đạo của cấp ủy và hệ thống giải pháp liên kết mạng lưới chuyên gia liên tỉnh cho 5 tỉnh, thành phố giai đoạn đến năm 2030.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án phân định phạm vi thời gian nghiên cứu và ba lớp phân tích như thế nào? Luận án tập trung nghiên cứu giai đoạn từ năm 2020 đến ngày 30/6/2026, được cấu trúc thành ba lớp phân tích cụ thể: lớp thứ nhất là đánh giá thực trạng trước khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh kéo dài đến ngày 30/6/2025 (trên 13 địa phương); lớp thứ hai là phân tích quá trình chuyển tiếp, kiện toàn tổ chức, chính sách và cơ sở dữ liệu từ ngày 01/7/2025; lớp thứ ba là đánh giá kết quả bước đầu sau đúng một năm vận hành các đơn vị hành chính mới đến ngày 30/6/2026 (trên phạm vi 5 địa phương).

2. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh từ ngày 01/7/2025 làm thay đổi không gian nghiên cứu của đề tài ra sao? Trước ngày 01/7/2025, không gian nghiên cứu gồm 13 tỉnh, thành phố cũ. Sau khi sắp xếp, không gian nghiên cứu thu gọn thành 5 tỉnh, thành phố mới: An Giang (hợp nhất An Giang và Kiên Giang), Cà Mau (hợp nhất Cà Mau và Bạc Liêu), Cần Thơ (hợp nhất Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng), Đồng Tháp (hợp nhất Đồng Tháp và Tiền Giang), Vĩnh Long (hợp nhất Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh). Địa bàn Long An sáp nhập vào Tây Ninh thuộc vùng Đông Nam Bộ nên hoàn toàn bị loại khỏi phạm vi so sánh số liệu kéo dài đến năm 2026.

3. Mẫu điều tra xã hội học bằng bảng hỏi của luận án được ti

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án được tổng quan theo hai phạm vi: nghiên cứu ở nước ngoài và nghiên cứu ở trong nước. Trong mỗi phạm vi, các công trình được phân nhóm theo vấn đề nghiên cứu, từ lý luận về chính đảng, đảng cầm quyền và sự lãnh đạo của Đảng đến trí thức và xây dựng ĐNTT. Việc sắp xếp trong từng nhóm chú trọng quan hệ giữa các cách tiếp cận và mức độ liên quan đến đề tài, kết hợp trình tự công bố; qua đó làm rõ kết quả có thể kế thừa, giới hạn tham chiếu và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến chính đảng, đảng cầm quyền Lưu Chấn Hoa (2010), Bàn về công tác xây dựng năng lực cầm quyền của Đảng [58]. Công trình khẳng định xây dựng năng lực cầm quyền của Đảng là nhiệm vụ lâu dài, hệ thống và nhiều thách thức, đòi hỏi nâng cao ý thức lãnh đạo, củng cố nền tảng cầm quyền. Tác giả nhấn mạnh vai trò hạt nhân của tổ chức đảng và đảng viên trong cơ quan nhà nước, đoàn thể quần chúng; đồng thời yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền theo hướng “khoa học, dân chủ, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, phù hợp quy luật cầm quyền của đảng cộng sản” [58, tr. Những luận điểm này có giá trị tham khảo đối với luận án trong xây dựng cơ sở lý luận để phân tích sự lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng ĐBSCL đối với xây dựng ĐNTT, nhất là vai trò của tổ chức đảng, đảng viên và yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo trong thực tiễn.

Công trình làm rõ bản chất, ý nghĩa của cầm quyền khoa học, quan hệ với cầm quyền dân chủ, theo pháp luật và kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tác giả đề xuất nâng cao 14 năng lực cầm quyền khoa học bằng tăng cường lý luận, hoàn thiện cơ chế tuyển chọn, bổ nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Công trình gợi mở cho luận án đánh giá sự lãnh đạo của các tỉnh ủy, thành ủy đối với xây dựng ĐNTT không chỉ qua triển khai chủ trương của Trung ương mà còn ở năng lực thể chế hóa, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện. Các luận điểm về công tác cán bộ bổ sung cơ sở tham chiếu để nhận diện phương thức lãnh đạo phù hợp, góp phần xây dựng và phát huy vai trò của ĐNTT ở vùng ĐBSCL.

Công trình làm rõ nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đối với xây dựng nông thôn mới; nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng nghị quyết, hoàn thiện và thực hiện nghiêm nguyên tắc, quy trình lãnh đạo, đồng thời đổi mới công tác cán bộ. Điểm nổi bật là xem xét sự lãnh đạo của Đảng trong mối quan hệ thống nhất giữa xác định nội dung, lựa chọn phương thức và bảo đảm hiệu quả tổ chức thực hiện ở cơ sở. Những luận điểm này là cơ sở tham chiếu hữu ích để luận án phân tích cơ chế các tỉnh ủy, thành ủy ở vùng ĐBSCL lãnh đạo xây dựng ĐNTT phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và phát triển bền vững của vùng. Tác giả đã nhận diện các yếu tố cấu thành năng lực cầm quyền, bao gồm: khái niệm cầm quyền, thể chế, phương thức cầm quyền, cơ sở xã hội, nguồn lực và môi trường cầm quyền.