Luận án tiến sĩ lịch sử đảng bộ tỉnh quảng ninh lãnh đạo phát triển kinh tế biển từ năm 1991 đến năm 2010

Luận án tiến sĩ lịch sử về lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 1991-2010. Nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử Đảng.

• Tác giả: Ngô Bá Khiêm
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Kim Đỉnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (1991-2010)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những công trình nghiên cứu về kinh tế biển nói chung
• 1.2. Những công trình nghiên cứu có liên quan đến kinh tế biển và sự lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 1.3. Khái quát kết quả nghiên cứu và những vấn đề luận án cần giải quyết
• 1.4. Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000
• 2.1. Những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thực trạng phát triển kinh tế biển tỉnh Quảng Ninh trước năm 2000
• 2.3. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế biển từ năm 1991 đến năm 2000
• 2.4. Chủ trương phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1991 đến năm 2000
• 2.4.1. Phát triển kinh tế thủy sản
• 2.4.2. Phát triển du lịch biển
• 2.4.3. Phát triển kinh tế hàng hải
• 2.4.4. Phát triển khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển và kinh tế đảo
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Những nhân tố mới tác động tới sự phát triển kinh tế biển tỉnh Quảng Ninh
• 3.2. Bối cảnh lịch sử
• 3.3. Quan điểm phát triển kinh tế biển của Đảng Cộng sản Việt Nam trong tỉnh
• 3.4. Chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 2001 đến năm 2010
• 3.4.1. Đẩy mạnh phát triển kinh tế hàng hải
• 3.4.2. Đẩy mạnh xây dựng các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển và kinh tế đảo
• 3.4.3. Đẩy mạnh phát triển du lịch biển
• 3.4.4. Đẩy mạnh phát triển kinh tế thủy sản
• 3.4.5. Kết hợp phát triển kinh tế biển với bảo vệ môi trường sinh thái biển, giữ vững an ninh chủ quyền biển, đảo
• 3.5. Quá trình chỉ đạo và kết quả
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Nhận xét về quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1991 đến năm 2010
• 4.2. Ưu điểm và nguyên nhân
• 4.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 4.4. Một số kinh nghiệm lịch sử
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

Luận án Tiến sĩ này tập trung vào việc phân tích quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh từ năm 1991 đến năm 2010. Kinh tế biển đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đảng bộ tỉnh đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát triển kinh tế biển, từ đó đưa ra các chủ trương và chính sách phù hợp nhằm khai thác tiềm năng biển. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về quá trình lãnh đạo mà còn cung cấp những bài học kinh nghiệm cho các địa phương khác trong việc phát triển kinh tế biển.

1.1. Khái quát tình hình kinh tế biển Quảng Ninh trước năm 1991

Trước năm 1991, kinh tế biển của tỉnh Quảng Ninh chủ yếu phát triển tự phát, với các hoạt động như khai thác thủy hải sản và vận tải ven biển. Tuy nhiên, sự quan tâm đầu tư cho lĩnh vực này còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao. Các chính sách phát triển kinh tế biển chưa được Đảng bộ tỉnh chú trọng, gây khó khăn cho sự phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của kinh tế biển trong phát triển kinh tế xã hội

Kinh tế biển không chỉ mang lại nguồn lợi kinh tế mà còn góp phần quan trọng trong việc tạo việc làm và nâng cao đời sống nhân dân. Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã nhận thức rõ vai trò này và xác định phát triển kinh tế biển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

II. Những thách thức trong lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

Trong quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế biển, Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã gặp phải nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố nội tại mà còn từ bối cảnh kinh tế, xã hội và môi trường toàn cầu. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho kinh tế biển.

2.1. Thách thức từ điều kiện tự nhiên và môi trường

Điều kiện tự nhiên và môi trường biển có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh tế biển. Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường biển và thiên tai là những yếu tố gây khó khăn cho sự phát triển bền vững của kinh tế biển Quảng Ninh.

2.2. Thách thức từ chính sách và quản lý

Chính sách phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh còn thiếu đồng bộ và chưa thực sự hiệu quả. Việc quản lý các hoạt động kinh tế biển chưa được chặt chẽ, dẫn đến tình trạng khai thác tài nguyên không bền vững và ảnh hưởng đến môi trường.

III. Phương pháp lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh

Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp lãnh đạo khác nhau để phát triển kinh tế biển. Những phương pháp này không chỉ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng biển mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho các ngành kinh tế liên quan.

3.1. Định hướng chiến lược phát triển kinh tế biển

Đảng bộ tỉnh đã xây dựng các chiến lược phát triển kinh tế biển rõ ràng, xác định các lĩnh vực ưu tiên như thủy sản, du lịch biển và hàng hải. Những chiến lược này giúp định hình hướng đi cho sự phát triển kinh tế biển trong tương lai.

3.2. Tăng cường hợp tác và liên kết vùng

Đảng bộ tỉnh đã chú trọng đến việc tăng cường hợp tác với các tỉnh, thành phố khác trong khu vực để phát triển kinh tế biển. Việc liên kết này không chỉ giúp chia sẻ kinh nghiệm mà còn tạo ra sức mạnh tổng hợp trong phát triển kinh tế biển.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển kinh tế biển

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã mang lại nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế biển. Những thành tựu này không chỉ thể hiện qua các chỉ số kinh tế mà còn qua sự cải thiện đời sống của người dân và bảo vệ môi trường biển.

4.1. Thành tựu trong phát triển kinh tế biển

Trong giai đoạn từ 1991 đến 2010, kinh tế biển Quảng Ninh đã có những bước phát triển đáng kể. Các lĩnh vực như thủy sản, du lịch biển và hàng hải đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, đóng góp vào sự phát triển chung của tỉnh.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế biển của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Những bài học này có thể áp dụng cho các địa phương khác trong việc phát triển kinh tế biển bền vững.

V. Kết luận và tương lai của phát triển kinh tế biển tại Quảng Ninh

Kết luận của luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục phát triển kinh tế biển tại Quảng Ninh. Đảng bộ tỉnh cần tiếp tục đổi mới phương pháp lãnh đạo, tăng cường quản lý và bảo vệ môi trường biển để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển kinh tế biển trong tương lai

Đảng bộ tỉnh cần xác định rõ các mục tiêu phát triển kinh tế biển trong giai đoạn tới, tập trung vào việc khai thác hiệu quả tiềm năng biển và bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế biển. Sự tham gia này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra sự đồng thuận trong việc bảo vệ tài nguyên biển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU Biển và kinh tế biển là đề tài được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Những công trình nghiên cứu về kinh tế biển nói chung Kinh tế biển là lĩnh vực được nhiều người quan tâm nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau, từ vi trí vai trò của kinh tế biển đến tư duy làm kinh tế biển, thực trạng phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Nhiều tác giả đã nghiên cứu và cho xuất bản các công trình sách có liên quan đến kinh tế biển Việt Nam như: Tác giả Nguyễn Khắc Duật, Nguyễn An Bình với công trình: “Vận tải biển va các cảng biển trong sự thay đổi của hệ thống vận tải” năm 1986 [25]. Trương Toàn Thuyên có công trình: “Kinh tế vận tại biển” năm 1997 [119].

Các công trình trên đều đi vào phân tích thực trạng phát triển ngành hàng hải Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải biển, từ đó chỉ ra thách thức ma ngành này phải đối mặt và đưa ra một số gợi ý về mặt giải pháp cho sự phát triển kinh tế cảng biển của Việt Nam. Lê Cao Đoàn với công trình: “Đổi mới và phát triển kinh tế vùng ven biển” năm 1999 [45], trong công trình này tác giả nghiên cứu trường hợp đổi mới phát triển kinh tế vùng nước lợ của tỉnh Thái Bình như một thực tiễn sinh động cho quá trình phát triển kinh tế ven biển của các địa phương khác trong cả nước từ đó đưa ra những cách tiếp cận mới đối với việc khai thác tiềm năng, phát triển kinh tế vùng ven biển đối với các địa phương có biển trong quá trình phát triển KT-XH. Tác giả Đào Mạnh Sơn với công trình: “Nghiên cứu, thăm dò nguồn lợi hải sản và lựa chọn công nghệ khai thác phù hợp phục vụ phát triển nghề cá xa bờ ở Việt Nam” năm 2005 [96]. Công trình đã phân tích các kết quả nghiên cứu, thăm dò nguồn lợi thủy sản, đưa ra các hướng chọn lựa giải pháp công nghệ cho việc khai thác hải sản xa bờ hiệu quả, ôn định gan khai thác với bao vệ nguồn lợi và phát triển bền vững nghề cá.

Tác giả Nguyễn Văn Dé với công trình: “Kinh tế biển Việt Nam: Tiềm năng, cơ hội và thách thức” năm 2008 [46]. Công trình đã tập trung nghiên cứu những 12 tiềm năng trong phát triển kinh tế biển Việt Nam, thực trạng khai thác phát triển kinh tế biển. Phân tích những thách thức đặt ra đối với sự phát triển kinh tế biển Việt Nam, từ đó đưa ra những định hướng, giải pháp phát triển kinh tế biến theo Chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam đến năm 2020. Tác giả Thế Đạt có công trình: “Nền kinh tế các vùng ven biển của Việt Nam” năm 2008 [44], công trình nghiên cứu hệ thống môi trường sinh thái biển và kinh tế ven biển các địa phương ở Việt Nam từ các tỉnh phía bắc như: Thái Bình, Nam Định, Hải Phòng, Quảng Ninh đến các tỉnh ven biển khu vực Nam bộ như Thành phố Hồ Chí Minh, Vũng Tàu, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu.

từ đó khái quát đặc điểm phát triển kinh tế vùng ven biển từ việc khai thác tiềm năng biển cho đến sự phát triển đến đặc điểm kinh tế - văn hóa vùng biên. Chu Đức Dũng với đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ: “Chiến lược phát triển kinh tế biển Đông của một số nước Đông Á - tác động và những vấn đề đặt ra cho Việt Nam”, năm 2011 [26]. Công trình đã làm rõ chiến lược phát triển kinh tế Biển Đông của một số nước Đông Á trong đó đi sâu phân tích, so sánh các chiến lược của các nước và đánh giá tác động của việc thực hiện các chiến lược đó đối với khu vực và Việt Nam. Trên cơ sở phân tích những vấn đề đặt ra cho Việt Nam và đề xuất các giải pháp chính sách thực hiện và điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam đến năm 2020.

Phạm Nguyên Trường dịch công trình: “Sức mạnh biển đối với lịch sử thời kỳ 1660 — 1783” năm 2012 [156]. Trên cơ sở nghiên cứu quá trình phát triển trở thành các cường quốc của Anh, Hà Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, tác giả đã khẳng định vai trò quan trọng của biển đối với sự phát triển của các cường quốc nói trên. Trong đó tác giả viết: Sự ham muốn của loài người đối với biển là sự ham muốn vận chuyền, tức là buôn bán. Buôn bán trong bất kỳ thời đại nào cũng đều có thể trở nên giàu có, của cải là sự thể hiện sức mạnh của quốc gia, của cải có mối quan hệ chặt chẽ với biển ca và chinh phục biển cả trở thành điểm xung đột của tất cả những cuốc gia muốn trở nên giàu có, hùng mạnh.

Các quốc gia muốn giàu mạnh thì phải giành lay sự kiểm soát biển, phải giành lấy và giữ được quyền kiểm soát các tuyến giao thông biển huyết mạch liên quan đến ngoại thương và các lợi 13 ích khác của quốc gia mình. Muốn thế các nước phải xây dựng lực lượng hải quân và đội thương thuyền mạnh, cùng một mạng lưới các căn cứ địa vững chắc trên biển. Lịch sử phát triển của thế giới đã chứng minh, các cường quốc phát triển trên thé giới hầu hết đều hướng biên va khang định sức mạnh trên biển, sự mở rộng và phát trên lực lượng hải quân và các căn cứ quân sự trên biển hiện nay của các quốc gia ngày một gia tăng. Tác giả Lê Minh Thông với công trình: “Chính sách phát triển kinh tế ven biển Thanh Hóa” năm 2012 [103], công trình trình bày một cách có hệ thống những van dé lý luận chung về biển và kinh tế biển, kinh tế ven biển cũng như thực trang phát triển kinh tế ven biển tỉnh Thanh Hoá, từ đó đưa ra những khuyến nghị quan trọng nhằm phát triển kinh tế ven biển Thanh Hóa cũng như kinh nghiệm hoạch định chính sách phát triển kinh tế ven biển ở các địa phương khác có điều kiện phát triển tương đồng.

Tác giả Ngô Lực Tải có công trình: “Kinh tế biển Việt Nam trên đường phát triển và hội nhập” năm 2012 [94], công trình đã tập trung phân tích những vấn đề thuộc lĩnh vực kinh tế biển Việt Nam dưới nhiều chiều cạnh khác nhau đặc biệt trong lĩnh vực cảng biển, vận tải biển trong đó chỉ ra thực trạng phát triển một số ngành kinh tế thuộc kinh tế biển, phân tích làm rõ những thách thức mà kinh tế biển Việt Nam phải đối mặt trong thời kỳ hội nhập, từ đó tác giải cũng đưa ra một số kiến nghị nhằm phát triển kinh tế biển tương xứng với tiềm năng của đất nước, góp phần vào sự nghiệp phát triển KT-XH đất nước. Nguyễn Ngọc Trường có công trình: “Vấn đề biển Đông” năm 2014 [157], trong đó tác giả khẳng định thế kỷ XXI là thế kỷ của đại dương, sự xuất hiện các cường quốc biên khiến cho van dé tự do và an toàn hàng hải được coi trọng. Khu vực Châu Á Thái Bình Dương trong xu thế hợp tác luôn tiềm ân nguy cơ cạnh tranh, xung đột diễn ra gay gắt. Nước nhỏ có biến ra sức bảo vệ đường biên giới biển như là không gian sinh tồn của quốc gia.

Nước lớn tìm cách mở rộng ranh giới biển thông qua tranh chấp và xung đột dé tối đa hóa vùng lãnh hải phục vụ chiến lược cường quốc biển. Điều đó cho thấy, biển Đông là vùng biển giàu tiềm năng nhưng cũng là khu vực chứa đựng nhiều biến động và tiềm ân nguy cơ xung đột. 14 Những nghiên cứu trên là cơ sở quan trọng cho Việt Nam hoạch định chính sách phát triển kinh tế biển và ứng phó với những nguy cơ trong quá trình phát triển kinh tế biển. Tác giả Nguyễn Văn Kim, Nguyễn Mạnh Dũng đồng chủ biên công trình: “Việt Nam truyền thống kinh tế - văn hóa biển” năm 2014 [64].

Trong công trình các tác giả đã đi sâu nghiên cứu, phân tích lịch sử, truyền thống văn hóa, khai thác kinh tế biển của Việt Nam trong quá trình hình thành dân tộc, từ truyền thống khai thác biến, thích nghi với môi trường biển đến việc ban hành, thực thi chính sách quan lý biển đảo, bảo vệ các vùng đặc quyên kinh tế. tất cả đều cho thấy một truyền thống sông nước, truyền thống biển và hải thương của người Việt. Văn hóa biển là nét đặc trưng trong quá trình hình thành, phát triển và thích nghi với tự nhiên của người Việt, các triều đại phong kiến Việt Nam đã sớm có tư duy hướng biển, khai thác tiềm năng biến dé phục vụ mục đích phát triển. Đặng Thị Huyền Trang sưu tầm, biên soạn công trình: “Các khu dich vụ du lịch biển, đảo vùng ven biển nước ta và chiến lược phát triển bền vững đến năm 2020” năm 2014 [151].

Trong công trình, tác giả giới thiệu khái quát các khu dich vụ du lịch vùng ven biển Việt Nam, những kết quả phát triển dịch vụ du lịch vùng ven biển và những hạn chế, yếu kém của các khu dịch vụ du lịch ven biển Việt Nam. Từ đó tác giả đưa ra gợi ý về giải pháp phát triển các khu dịch vụ du lịch ven biển theo hướng bền vững. Nhóm tác giả Vũ Lực, Tuỳ Phúc Dân, Trịnh Lỗi có công trình “Kinh tế Trung Quốc” năm 2010 [52], bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Thị Thu Hằng. Trong công trình nhóm tác giả đã khái quát quá trình phát triển kinh tế Trung Quốc từ khi thực hiện công cuộc cải cách mở cửa đến năm 2010, trong đó có phân tích chính sách phát triển kinh tế Trung Quốc, thực trạng phát triển kinh tế cũng như vị trí của kinh tế Trung Quốc trong khu vực và thế giới.

Trong quá trình xây dựng chính sách phát triển kinh tế, Trung Quốc quan tâm phát triển kinh tế khu vực ven biển, kinh tế đại dương, điều đó tác dộng nhất định đến sự phát triển của các nước trong khu vực trong đó có Việt Nam. Nhóm tác giả Bành Quang Khiêm, Triệu Trí Ấn, La Vĩnh có công trình 15 “Quốc Phòng Trung Quốc” năm 2010, bản dịch tiếng Việt của Trương Gia Quyên, Trương Lệ Mai. Trong công trình, nhóm tác giả phân tích chiến lược quân sự phòng vệ tích cực trên nên tảng chiến tranh nhân dân của Trung Quốc, quá trình cải cách, đổi mới quân sự mang đặc trưng Trung Quốc, trong đó có quá trình hiện đại hoá hải quân nhằm phục vụ mục đích phát triển của Trung Quốc, “hải quân là lực lượng chủ chốt tác chiến trên biển, nhiệm vụ chính là bảo vệ an ninh các tuyến đường trên biển của quốc gia, bảo vệ chủ quyền và lợi ích vùng biển” [87, tr.