đặt vấn đề rất nghiêm túc và hàm chứa những nội dung mới về tư tưởng Hồ Chí Minh, GS. Mạch Quang Thắng cho rằng: Tư tưởng Hồ Chí Minh không đơn thuần là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cu thé của Việt Nam, cũng không phải chỉ là hệ thống quan điểm toàn điện và sâu sắc về những van dé co bản của cách mạng Việt Nam, không han là kết quả cộng lại từ sự vận dụng và phát triển sang tạo chủ nghĩa Mác - Lénin vào điều kiện cụ thé của Việt Nam, kế thừa và phát triển các gia tri truyén thong tot dep cua dan tộc Việt Nam, tiép thu tinh hoa van hóa cua nhân loại. Tu tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng Việt Nam hiện đại [108, tr. Chính vì thế, trong chương hai của cuốn sách, tác giả đã dành nhiều trang viết để làm rõ sự ra đời của Đảng Cộng sản theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, đó là: chủ nghĩa xã hội khoa học + phong trào công nhân = sự ra đời của Đảng Cộng sản.
Trên cơ sở quan điểm đó của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh 14 đã tông kết sự hình thành của Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn là kết quả của quá trình kết hợp 3 yếu tố: Chủ nghĩa Mác - Lênin; phong trào công nhân; phong trào yêu nước. Mạch Quang Thắng luận giải vì sao Hồ Chí Minh lại đưa yếu tố thứ ba — phong trào yêu nước vào tổ hợp các yếu tố cho sự ra đời và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam, đã ghi một mốc son đẹp, không phai mờ vào việc phát triển chủ nghĩa Mac - Lénin, đồng thời trở thành một người có cống hiến xuất sắc vào kho tàng lý luận xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp công nhân. Bên cạnh đó, tác giả Mạch Quang Thắng còn phân tích và đưa ra quan điểm của riêng mình, rằng sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam gắn liền với vai trò đặc biệt của Nguyễn Ái Quốc, và còn có thêm yếu tố mới trong tổ hợp các yếu tố cấu thành Đảng Cộng sản Việt Nam. Theo tác giả, xét cả quá trình hoạt động của Hồ Chí Minh kê từ khi ra đi tìm đường cứu nước và đã tìm thay con đường cứu nước đúng đắn với mốc Đại hội lần thứ XVIII Đảng Xã hội Pháp ở Thành phố Tua tháng 12 năm 1920 - con đường giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản, theo chủ nghĩa Mác - Lênin; xét cả quá trình Hồ Chí Minh truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, chuẩn bị cả về tư tưởng chính tri và tô chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam; xét cả hoạt động của Người khi trực tiếp đứng ra chủ trì thống nhất các tô chức cộng sản dé cho ra đời một Dang Cộng sản Việt Nam duy nhất, đưa giai cap công nhân bước lên vũ đài chính trị và nam chắc vai trò lãnh đạo cách mạng, thì tư tưởng Hồ Chí Minh rất xứng đáng trở thành một yếu tố không thé tách rời trong một tô hợp các yếu tố cho sự ra đời và phát triển của Đảng Cộng san Việt Nam.
Việc đưa thêm yếu tố tư tưởng Hồ Chí Minh vào thành một tổ hop dé biểu đạt quy luật hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam là bởi hai lý do: Một là, Hồ Chí Minh có công lao to lớn đối với toàn bộ quá trình ra đời và phát triển của Dang Cộng sản Việt Nam. Hồ Chí Minh là người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng Cộng sản Việt Nam. Hai /à, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua năm 1991 đã ghi: Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam 15 cho hành động. Với ý nghĩa đó, tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành yếu tố tat yếu - yêu tố thứ tư - của quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tác giả đã khái quát hóa nhận định đó bằng một sơ đồ: Chủ nghĩa Mắc - Lênin + Phong trào công nhân + Phong trào yêu nước + Tư tưởng Hồ Chí Minh = Sự hình thành và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong tác phâm Lich sử giai cấp công nhân Việt Nam, xuất bản lần đầu năm 1957, lần 2 năm 1958 (xem: Trần Văn Giàu Tổng tập, tập 2, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội 2007), Giáo sư Sử học Trần Văn Giàu đã dành 1 chương (chương 7) dé viết về “Phong trào công nhân trong năm 1929 bước qua năm 1930. Từ sự thành lập ba Đảng Cộng sản đến sự thông nhất tất cả các lực lượng cộng sản thành Đảng Cộng sản Việt Nam” [84, tr.
Trong tác phẩm lớn này, Giáo sư Trần Văn Giàu cho biết: Ngay từ số 61 của báo Thanh niên, vào đầu năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã viết rằng chỉ có một Đảng Cộng sản thì mới có thể đem lại sự tự do và hạnh phúc cho dân tộc Việt Nam. Trong thực tế thì sự thành lập và hoạt động của Thanh niên cũng như Tân Việt là cả một quá trình chuẩn bị điều kiện để có một Đảng Cộng san, đảng của giai cấp vô sản. Trong mục Nguyễn Ai Quốc với sự thống nhất các lực lượng cộng sản, Giáo sư Trần Văn Giàu nhận định: chiếu theo tình hình Việt Nam cuối năm 1929, đầu năm 1930, thì sự thống nhất các lực lượng cộng sản, sự chấm dứt trạng thái chia rẽ giữa những tô chức cộng sản , sự thành lập một đảng duy nhất của giai cap công nhân, là một tất yêu, một nhu cầu cấp bách của lịch sử. Vấn đề thực tế lúc bấy giờ là trong cả ba Đảng Cộng sản , Đông Dương, An Nam và Liên đoàn, những người lãnh đạo đều là “một lứa” với nhau, chưa ai “chịu” ai, chưa có thì giờ dé một số người xuất hiện trong công tác và lý luận như là người lãnh dao ma ai nay đều thừa nhận.
Lịch sử lúc đó cần tiếng nói của một lãnh tụ có uy tín của bản thân, lại có thêm uy tín của Quốc tế Cộng sản: người ấy là Nguyễn Ái Quốc, người đã thành lập Việt Nam Cách mạng Thanh niên, người đã huấn luyện chính trị cho hầu hết các cán bộ cao cấp của Thanh niên, bấy giờ là cán bộ cao cấp của Đông Dương Cộng sản Dang, An Nam Cộng sản Dang; được sự tin nhiệm hoan toàn của mọi người, mọi nhóm; mọi người, mọi nhóm xem Nguyên như 16 là người anh cả, người thày học. Cho nên, vào cuối năm 1929, Nguyễn Ái Quốc lại xuất hiện rất đúng lúc, sau một thời gian văng mặt, thì hy vọng và kha năng thống nhất nhất định sớm biến thành thực tế lịch sử vĩ đại. Trong một phạm vi hẹp hơn, Nguyễn Ái Quốc đối với Đảng Cộng sản ở nước ta đóng vai trò quyết định tựa Lênin trong Đảng Bôn sê vích. Giáo sư Trần Văn Giàu một lần nữa khăng định: Ngày 6-1, rõ ràng là điểm chuyên hướng quyết định của lịch sử Việt Nam hiện đại.
Và nếu càng ngó thấy rang sự hợp nhất này là một điểm chuyên hướng quyết định của lịch sử hiện đại Việt Nam, càng ngó thấy vai trò cá nhân vĩ đại của Nguyễn Ái Quốc, Người đã nhận thức sâu sắc cái tất yếu và điều kiện lịch sử mà đem tài năng, uy tín của mình để cải biến điều kiện lich sử, day lịch sử tới trước, Người đã tiêu biểu cho nguyện vọng thiết tha của hàng triệu quần chúng và hàng nghìn đảng viên cộng sản, biến cái nguyện vọng thiết tha ay thành sự thật vi dai: lập một đảng công nhân duy nhất dé lãnh đạo cách mạng, lãnh đạo dân tộc [84, tr. Trong tác phẩm Đảng Cộng sản Việt Nam 80 năm xây dựng và phát triển, Nxb. Chính trị quốc gia, Ha Nội 2010, gồm 3 phan với gần 80 chuyên khảo, trong đó, ở Phan thứ nhất: Dang ra đời, lãnh dao đấu tranh giành chính quyển và tiễn hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, dang chủ y có chuyên khảo của PGS. Lê Mậu Hãn: Học thuyết cách mạng và sự chủ động, sáng tạo của Hà Chí Minh với sự ra đời của Dang Cộng sản Việt Nam.
Tác giả đã tom tắt học thuyết cách mạng của Hồ Chí Minh thành 5 nội dung cốt lõi, trong đó ở nội dung thứ 5, tác giả đã viết: cuộc cách mạng giải phóng dân tộc đó phải do một đảng tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động, của dân tộc, “được vũ trang băng một hệ tư tưởng cách mạng sáng tạo, có đường lối chính trị đúng đắn, và tổ chức chặt chẽ, có đội ngũ đảng viên tiên phong, gương mẫu, Nguyễn phấn đấu vì nhân dân, vì Tổ quốc” [69, tr. Trong công trình này, PGS. Lê Mậu Hãn nhận định, Hồ Chí Minh đã xuất hiện đúng lúc, với những quyết định lịch sử trong việc thúc day và thực hiện việc thống nhất các tô chức cộng sản Việt Nam thành một chính đảng duy nhất - Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930, với tên gọi Đảng Cộng sản Việt 17 Nam, đáp ứng nhu cầu bức thiết của lịch sử. Tác giả rất có lý trong sắp xếp các thành tố dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, khi khăng định: Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động, của dân tộc, sản phẩm của sự kết hợp học thuyết cách mạng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác - Lénin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam trong những năm 20 của thế kỷ XX.
Đây là một đặc trưng về sự hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam - Đảng Hồ Chi Minh. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời trên cơ sở học thuyết cách mạng sáng tạo, với một quyết định lịch sử của Hồ Chí Minh, thông qua sự thử thách, sàng lọc chọn lựa của lịch sử, là sự hiện thực hóa cuộc dau tranh của dân tộc Việt Nam theo “con đường cách mạng của Hồ Chí Minh” [69, tr. Trong tác phâm May van dé lịch sử Việt Nam tái hiện và suy ngẫm — , Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, hợp tuyển 42 công trình nghiên cứu tiêu biểu của GS.
Trịnh Nhu, được chia làm 4 phần, trong đó tập trung phản ánh những bước chuyền của lịch sử dân tộc Việt Nam, như: sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, cách mạng Thang Tám 1945, công cuộc đổi mới ngày nay.