Luận văn thạc sĩ về lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại huyện Thạch Thất, Hà Nội (2008-2014)

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích đảng bộ huyện thạch thất hà nội lãnh đạo xây dựng nông thôn mới từ năm 2008 đến 2014, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Vân
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Kim Oanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Thạch Thất, Hà Nội (2008-2014)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƢƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN THẠCH THẤT (HÀ NỘI) TỪ NĂM 2008 ĐẾN NĂM 2010
• 1.1. Những yếu tố tác động đến xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Các quan điểm của Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn
• 1.3. Chủ trƣơng của Đảng bộ huyện Thạch Thất về xây dựng nông thôn mới từ năm 2008 đến cuối năm 2010
• 1.4. Quá trình chỉ đạo thực hiện xây dựng nông thôn mới từ năm 2008 đến năm 2010
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN THẠCH THẤT (HÀ NỘI) LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2014
• 2.1. Chủ trƣơng của Đảng bộ Thành phố Hà Nội
• 2.2. Chủ trƣơng xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Thạch Thất từ năm 2011 đến năm 2014
• 2.3. Đảng bộ huyện Thạch Thất chỉ đạo xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Kết quả xây dựng nông thôn mới của huyện Thạch Thất từ năm 2011 đến năm 2014
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ. Những kinh nghiệm chủ yếu
• DANH MỤC TÀI LIỆU

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất

Lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất, Hà Nội từ năm 2008 đến 2014 là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Lãnh đạo của Đảng bộ huyện đã xác định rõ vai trò của nông thôn mới trong việc nâng cao đời sống nhân dân và phát triển bền vững. Trong giai đoạn này, huyện Thạch Thất đã thực hiện nhiều chính sách nhằm cải thiện hạ tầng nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn, và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Đặc biệt, các chương trình phát triển nông thôn đã được triển khai đồng bộ, tạo ra những chuyển biến tích cực trong sản xuất và đời sống của người dân.

1.1. Tầm quan trọng của xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới không chỉ là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước mà còn là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Đảng bộ huyện Thạch Thất đã nhận thức rõ rằng việc phát triển nông thôn mới sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững. Các chính sách nông thôn được triển khai nhằm cải thiện hạ tầng, nâng cao kinh tế nông thôn, và tạo ra môi trường sống tốt hơn cho người dân. Điều này không chỉ giúp giảm nghèo mà còn tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

II. Quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới từ 2008 đến 2010

Giai đoạn từ 2008 đến 2010 là thời kỳ khởi đầu cho quá trình xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất. Đảng bộ huyện đã ban hành nhiều chính sách nông thôn nhằm thúc đẩy phát triển nông thôn. Các chương trình đầu tư nông thôn được triển khai mạnh mẽ, tập trung vào việc cải thiện hạ tầng nông thôn và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Đặc biệt, việc xây dựng các mô hình hợp tác xã nông nghiệp đã tạo ra sự liên kết giữa các hộ nông dân, giúp họ nâng cao năng lực sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Kết quả là, đời sống của người dân đã được cải thiện đáng kể, góp phần vào sự phát triển chung của huyện.

2.1. Các chính sách và chương trình triển khai

Trong giai đoạn này, Đảng bộ huyện Thạch Thất đã triển khai nhiều chương trình nông thôn mới với các mục tiêu cụ thể. Các chính sách tập trung vào việc cải thiện hạ tầng nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn, và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Đặc biệt, các chương trình đầu tư nông thôn đã được thực hiện đồng bộ, tạo ra những chuyển biến tích cực trong sản xuất và đời sống của người dân. Việc xây dựng các mô hình hợp tác xã nông nghiệp đã giúp tăng cường sự liên kết giữa các hộ nông dân, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

III. Kết quả và đánh giá quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới

Kết quả của quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất từ 2008 đến 2014 đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Huyện đã hoàn thành nhiều tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết, như sự chênh lệch giữa các xã trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới. Đảng bộ huyện cần tiếp tục đẩy mạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo để đảm bảo sự phát triển đồng bộ và bền vững.

3.1. Đánh giá kết quả đạt được

Quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Huyện đã hoàn thành nhiều tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chương trình đầu tư nông thôn đã giúp cải thiện hạ tầng nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn, và tạo ra môi trường sống tốt hơn cho người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết, như sự chênh lệch giữa các xã trong việc thực hiện các tiêu chí nông thôn mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam hiện vẫn là một quốc gia nông nghiệp với khoảng 70% dân số sống ở nông thôn, trong khi nông nghiệp đóng góp hơn 20% GDP và trên 25% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, nền nông nghiệp nước ta vẫn chưa đạt được bước nhảy vọt đáng kể trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH). Huyện Thạch Thất, cách trung tâm Hà Nội 40 km về phía Tây, với diện tích tự nhiên 18.459,05 ha và dân số khoảng 196 nghìn người năm 2014, là một địa phương có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông thôn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức như giảm diện tích đất nông nghiệp do đô thị hóa, lao động nông nghiệp già hóa, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ.

Nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ huyện Thạch Thất lãnh đạo xây dựng nông thôn mới (NTM) từ năm 2008 đến năm 2014, nhằm đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng NTM trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 22 xã thuộc huyện Thạch Thất, trong bối cảnh huyện sát nhập vào thành phố Hà Nội từ năm 2008 và chuẩn bị cho Đại hội Đảng bộ huyện khóa XXIII (2015-2020). Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, đồng thời góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nông nghiệp, nông dân, nông thôn: Nhấn mạnh vai trò chiến lược của nông nghiệp trong phát triển kinh tế quốc gia, coi nông dân là chủ thể phát triển nông thôn, và CNH-HĐH nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm.
• Lý thuyết phát triển nông thôn mới: Xây dựng NTM là quá trình đồng bộ, tổng hợp nhiều lĩnh vực, bao gồm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường, nhằm nâng cao đời sống người dân.
• Mô hình quản lý và lãnh đạo của Đảng bộ địa phương: Tập trung vào vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện trong việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách phát triển nông nghiệp và xây dựng NTM.

Các khái niệm chính bao gồm: nông nghiệp công nghệ cao, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phát triển hợp tác xã, xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, và phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử - logic làm chủ đạo, kết hợp với các phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê, so sánh và khảo sát thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các nghị quyết của Thành ủy Hà Nội, các báo cáo tổng kết của Đảng bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các phòng ban huyện Thạch Thất. Ngoài ra, dữ liệu thực tiễn được thu thập từ Văn phòng Huyện ủy Thạch Thất và các đơn vị liên quan.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung toàn bộ 22 xã thuộc huyện Thạch Thất, không bao gồm thị trấn Liên Quan, nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác trong đánh giá.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích định tính để làm rõ quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện xây dựng NTM; phân tích định lượng dựa trên số liệu thống kê về tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động, đầu tư hạ tầng, thu nhập bình quân và các tiêu chí NTM.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung vào giai đoạn 2008-2014, trong đó chia làm hai giai đoạn chính: 2008-2010 (giai đoạn khởi đầu xây dựng NTM) và 2011-2014 (giai đoạn đẩy mạnh và nâng cao chất lượng xây dựng NTM).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Tổng giá trị sản xuất của huyện Thạch Thất đến năm 2015 đạt khoảng 4.528 tỷ đồng (giá cố định 1994), tăng trưởng bình quân 14,3%/năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chiếm 70,4%, thương mại - dịch vụ 19,3%, nông nghiệp giảm còn 10,3%. Giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân đạt 45-50 triệu đồng/ha, thu nhập bình quân đầu người đạt 30 triệu đồng/năm.

2. Phát triển hạ tầng nông thôn: Tỷ lệ đường giao thông nông thôn được bê tông hóa đạt 87%, trạm y tế kiên cố hóa đạt 98%, 100% xã đạt chuẩn quốc gia về y tế. Tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia từ 50-55%. Hệ thống điện, kênh mương, trường học, trạm y tế và nhà văn hóa được đầu tư nâng cấp đáng kể, góp phần cải thiện điều kiện sống và sản xuất.

3. Chuyển dịch lao động và nâng cao đời sống: Lao động nông nghiệp giảm dưới 20%, lao động qua đào tạo đạt 55%. Mỗi năm giải quyết việc làm cho khoảng 70.000 lao động nông thôn, giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1,5-1,8%/năm. Thu nhập nông dân tăng rõ rệt, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.

4. Hoạt động hợp tác xã và phát triển sản xuất: 37 hợp tác xã nông nghiệp chuyển đổi hoạt động theo luật HTX, nâng cao hiệu quả dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Các mô hình sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng công nghệ cao được đẩy mạnh, diện tích trồng rau an toàn đạt 5.500 ha, diện tích cây ăn quả chất lượng cao đạt 750 ha.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự lãnh đạo quyết liệt và đồng bộ của Đảng bộ huyện Thạch Thất đã tạo ra bước chuyển biến tích cực trong xây dựng NTM. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng công nghiệp và dịch vụ phù hợp với xu thế phát triển chung của thành phố Hà Nội và cả nước. Đầu tư hạ tầng đồng bộ đã cải thiện điều kiện sản xuất và sinh hoạt, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

So với các nghiên cứu về xây dựng NTM ở các địa phương khác, Thạch Thất có lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nhân lực và tiềm năng phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, tuy nhiên cũng đối mặt với thách thức từ quá trình đô thị hóa nhanh và sự già hóa lao động nông nghiệp. Việc phát triển hợp tác xã và ứng dụng khoa học kỹ thuật là điểm sáng, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất, bảng so sánh tỷ lệ bê tông hóa đường giao thông, tỷ lệ trường học đạt chuẩn, và biểu đồ chuyển dịch cơ cấu lao động để minh họa rõ nét các thành tựu và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn: Tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật, quản lý sản xuất cho nông dân và cán bộ cơ sở nhằm nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Mục tiêu đạt 70% lao động qua đào tạo vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề.

2. Đẩy mạnh phát triển hợp tác xã và liên kết sản xuất: Hỗ trợ thành lập và củng cố các hợp tác xã chuyên ngành, phát triển chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp, tăng cường xúc tiến thương mại và tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho nông dân. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp, Hội Nông dân huyện.

3. Hoàn thiện và nâng cấp hạ tầng nông thôn đồng bộ, hiện đại: Ưu tiên đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông nội đồng, thủy lợi, điện, nước sạch và các công trình công cộng tại các xã miền núi và vùng khó khăn. Mục tiêu đạt 95% đường giao thông nông thôn bê tông hóa vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý dự án huyện, UBND các xã.

4. Phát triển kinh tế đa dạng, gắn kết nông nghiệp với du lịch sinh thái và dịch vụ: Khai thác tiềm năng du lịch sinh thái, làng nghề truyền thống để tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân. Mục tiêu tăng tỷ trọng dịch vụ trong cơ cấu kinh tế nông thôn lên 25% vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Văn hóa - Thông tin, Trung tâm xúc tiến du lịch huyện.

5. Tăng cường công tác quản lý, giám sát và tuyên truyền nâng cao nhận thức: Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách xây dựng NTM, đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò của NTM. Chủ thể thực hiện: Ban Tuyên giáo Huyện ủy, Mặt trận Tổ quốc huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, lãnh đạo địa phương: Giúp hiểu rõ quá trình lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng NTM, từ đó vận dụng hiệu quả các chính sách và giải pháp phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lịch sử Đảng, kinh tế nông thôn: Cung cấp tư liệu thực tiễn phong phú về vai trò của Đảng bộ huyện trong phát triển nông nghiệp và xây dựng NTM, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo kinh nghiệm phát triển hợp tác xã, tổ chức sản xuất và vận động nhân dân tham gia xây dựng NTM.

4. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả các chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn, từ đó điều chỉnh, bổ sung các chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Xây dựng nông thôn mới tại Thạch Thất có những thành tựu nổi bật nào?
   Đã đạt tăng trưởng kinh tế bình quân 14,3%/năm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ chiếm trên 89%, tỷ lệ đường giao thông nông thôn bê tông hóa đạt 87%, thu nhập bình quân đầu người đạt 30 triệu đồng/năm.

2. Những khó khăn chính trong xây dựng NTM ở Thạch Thất là gì?
   Bao gồm quá trình đô thị hóa nhanh làm giảm đất nông nghiệp, lao động nông nghiệp già hóa, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ ở một số xã miền núi, và nhận thức của một số cán bộ, người dân còn hạn chế.

3. Vai trò của Đảng bộ huyện trong xây dựng NTM được thể hiện như thế nào?
   Đảng bộ huyện đã lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ các cấp, ban hành nhiều nghị quyết, chương trình hành động, tổ chức tuyên truyền, đào tạo và huy động nguồn lực để thực hiện mục tiêu xây dựng NTM.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương?
   Cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển hợp tác xã, liên kết sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp với thị trường và điều kiện tự nhiên.

5. Các giải pháp phát triển kinh tế nông thôn đa dạng là gì?
   Phát triển du lịch sinh thái, làng nghề truyền thống, dịch vụ nông thôn, kết hợp với phát triển công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp để tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Kết luận

• Đảng bộ huyện Thạch Thất đã lãnh đạo xây dựng NTM đạt nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn 2008-2014, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân.
• Hạ tầng nông thôn được cải thiện rõ rệt với tỷ lệ đường bê tông hóa đạt 87%, trạm y tế và trường học đạt chuẩn quốc gia.
• Lao động nông nghiệp giảm dưới 20%, thu nhập bình quân đầu người tăng lên 30 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể.
• Các hợp tác xã nông nghiệp được củng cố, phát triển, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất được đẩy mạnh.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm về đào tạo nguồn nhân lực, phát triển hợp tác xã, hoàn thiện hạ tầng, đa dạng hóa kinh tế và tăng cường quản lý nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng NTM trong giai đoạn tiếp theo.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các cấp lãnh đạo, nhà nghiên cứu và các tổ chức liên quan trong việc hoạch định và thực hiện chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn tại huyện Thạch Thất và các địa phương tương tự. Đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục triển khai các giải pháp đề xuất để xây dựng nông thôn mới bền vững, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của huyện và thành phố Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và phần kết luận, nội dung của đề tài đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Chủ trƣơng và quá trình chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Thạch Thất (Hà Nội) từ năm 2008 đến năm 2010 Chƣơng 2: Đảng bộ huyện Thạch Thất (Hà Nội) lãnh đạo đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới từ năm 2011 đến 2014 Chƣơng 3: Nhận xét và kinh nghiệm. 10 z Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN THẠCH THẤT (HÀ NỘI) TỪ NĂM 2008 ĐẾN NĂM 2010 1.1 Những yếu tố tác động đến xây dựng nông thôn mới 1.1 Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và nguồn nhân lực * Địa giới hành chính Thạch Thất vốn là vùng đất cổ, là vùng chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng nên có lịch sử dân cƣ và tổ chức hành chính từ rất sớm. Trải qua hàng ngàn năm, cùng với sự biến đổi địa giới hành chính, tên huyện cũng nhiều lần thay đổi. Cách đây hàng nghìn năm, địa phận phía Tây huyện là nơi cƣ trú của các cộng đồng bộ lạc ngƣời Việt cổ.

Theo sách "Đất nƣớc Việt Nam qua các đời" của Đào Duy Anh, vào thời kỳ Hùng Vƣơng, địa phận phía Tây huyện thuộc về bộ lạc Hùng Vƣơng (Bộ lạc Hùng Vƣơng là bộ lạc lớn bao trùm cả một phần tỉnh Yên Bái, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Tuyên Quang, Phúc Thọ, Sơn Tây và các huyện Bất Bạt, Tùng Thiện, Thạch Thất, Quốc Oai) là di duệ của ngƣời Lạc Việt). Thời Hán, địa phận huyện Thạch Thất thuộc 2 huyện Mê Linh (sau là Phong Khê) và huyện Câu Lậu đều thuộc quận Giao Chỉ. Đến đời nhà Lý, địa phận huyện Thạch Thất thuộc lộ Quốc Oai, phủ Đại Thông. Đời nhà Trần năm Quang Thái thứ 10 (1397) sửa lại lộ làm trấn, lộ Quốc Oai thành trấn Quảng Oai.

Nhà Hồ với cải cách của Hồ Quý Ly, tên nhiều huyện, trấn thay đổi… lần đầu tiên xuất hiện tên huyện Thạch Thất. Sách "Đại Việt địa dƣ toàn biên" chép lại sử Trung Quốc viết: "Phủ Giao Châu tức Đông Đô của An Nam. Năm Vĩnh Lạc thứ 2 đổi đặt làm phủ Giao Châu, thống trị 5 châu là Từ Liêm, Phúc An, Uy Man, Lợi Nhân, Tam Đới và 13 huyện là Đông Quan, Từ Liêm, Thạch Thất, Phù Lƣu, Thanh 11 z Đàm…. Châu Từ Liêm lĩnh 2 huyện Đan Sơn và Thạch Thất và tên huyện Thạch Thất có nhiều nghĩa khác nhau.

Năm 1428 vua Lê Thái Tổ chia nƣớc ta làm 5 đạo, Thạch Thất thuộc vào Tây Đạo, đến năm Quang Thuận thứ 7 (1466) gọi là Quốc Oai thừa tuyên. Năm Quang Thuận thứ 10 (1469) định lại bản đồ cả nƣớc, chia nƣớc ta thành 12 thừa tuyên. Thừa tuyên Sơn Tây (gồm 24 huyện, 6 phủ), Thạch Thất thuộc phủ Quốc Oai, thừa tuyên Sơn Tây. Năm Hồng Đức 21 (1490) Thừa tuyên Sơn Tây đổi thành xứ Sơn Tây.

Năm 1509 gọi là trấn Sơn Tây. Năm Minh Mạng thứ 12 (năm 1831), tỉnh Sơn Tây đƣợc thành lập. Khi đó, huyện Thạch Thất thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây. Năm 1948, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa, ra sắc lệnh số 48/1948 bãi bỏ các danh từ phủ, châu, quận… huyện Thạch Thất thuộc tỉnh Sơn Tây.

Ngày 21-4-1965, tỉnh Hà Tây đƣợc thành lập theo Nghị quyết của Ủy ban Thƣờng vụ Quốc hội, trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh Sơn Tây và Hà Đông. Theo đó, huyện Thạch Thất thuộc tỉnh Hà Tây. Ngày 27-12-1975, kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa V thông qua Nghị quyết hợp nhất 2 tỉnh Hà Tây và Hòa Bình thành tỉnh Hà Sơn Bình. Theo đó, huyện Thạch Thất thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.

Ngày 29-12-1978, kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa VI thông qua Nghị quyết phê chuẩn việc sáp nhập một số huyện, thị xã và thị trấn của tỉnh Hà Sơn Bình vào thành phố Hà Nội. Theo đó, huyện Thạch Thất đƣợc sáp nhập vào thành phố Hà Nội. Huyện Thạch Thất khi đó có 19 đơn vị hành chính trực thuộc gồm Bình Yên, Tân Xã, Hạ Bằng, Cẩm Yên, Lại Thƣợng, Đại Đồng, Phú Kim, Đồng Trúc, Kim Quan, Cần Kiệm, Hƣơng Ngải, Thạch Xá, Bình Phú, Canh Nậu, Hữu Bằng, Phùng Xá, Dị Nậu, Chàng Sơn, Liên Quan. Ngày 12-8-1991, kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa VIII thông qua Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực 12 z thuộc Trung ƣơng, chuyển huyện Thạch Thất của Hà Nội về tỉnh Hà Tây.

Ngày 23-6-1994, Chính phủ ra Nghị định số 52/CP về việc điều chỉnh địa giới huyện và thành lập thị trấn, phƣờng thuộc các huyện tỉnh Hà Tây. Thành lập thị trấn Liên Quan thuộc huyện Thạch Thất trên cơ sở diện tích tự nhiên và nhân khẩu của xã Liên Quan. Sau khi điều chỉnh địa giới, huyện Thạch Thất có 19 đơn vị hành chính gồm: thị trấn Liên Quan và 18 xã Bình Yên, Tân Xã, Hạ Bằng, Cẩm Yên, Lại Thƣợng, Đại Đồng, Phú Kim, Đồng Trúc, Kim Quan, Cần Kiệm, Hƣơng Ngải, Thạch Xá, Bình Phú, Canh Nậu, Hữu Bằng, Phùng Xá, Dị Nậu, Chàng Sơn. Ngày 28-8-1994, Chính phủ ra Nghị định số 107/CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập xã Thạch Hòa trên cơ sở một phần diện tích và nhân khẩu của các xã Bình Yên, Tân Xã, Hạ Bằng và Đồng Trúc.

Sau khi điều chỉnh, huyện Thạch Thất có 20 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Liên Quan và 19 xã gồm Bình Yên, Tân Xã, Hạ Bằng, Cẩm Yên, Lại Thƣợng, Đại Đồng, Phú Kim, Đồng Trúc, Kim Quan, Cần Kiệm, Hƣơng Ngải, Thạch Xá, Bình Phú, Canh Nậu, Hữu Bằng, Phùng Xá, Dị Nậu, Chàng Sơn, Thạch Hoà. Theo Nghị quyết của kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XII ngày 29-5- 2008, từ ngày 1-8-2008, toàn bộ tỉnh Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội. Huyện Thạch Thất là một huyện thuộc thành phố Hà Nội. Ngày 1-8-2008, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ký quyết định số 19-QĐ/UBND về việc tạm giao toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số ba xã Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung (trƣớc đây thuộc huyện Lƣơng Sơn, tỉnh Hòa Bình) về huyện Thạch Thất quản lý.

Ngày 8-5-2009, Chính phủ ra Nghị quyết số 19- NQ/CP về việc xác lập địa giới hành chính các xã: Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Thạch Thất. Sau khi xác lập địa giới hành chính huyện Thạch Thất có 23 đơn vị hành chính trực thuộc gồm thị trấn Liên Quan và 22 xã.6] 13 z * Điều kiện tự nhiên Thạch Thất là huyện ngoại thành nằm ở phía Tây Bắc trung tâm thành phố Hà Nội, phía Bắc và Đông Bắc giáp huyện Phúc Thọ và huyện Ba Vì, phía Đông Nam giáp huyện Quốc Oai, phía Tây Nam và Nam giáp tỉnh Hòa Bình, phía Tây giáp thị xã Sơn Tây. Huyện có 22 xã và 01Thị trấn. Hệ thống giao thông chính có quốc lộ 32 ở phía bắc, quốc lộ 21 ở phía Tây, đƣờng cao tốc Láng- Hòa Lạc ở phía Nam, tỉnh lộ 419, 420, 446 chạy qua Huyện đã tạo ra mạng lƣới giao thông thuận lợi cho sự phát triển kinh tế- xã hội của Huyện.

Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện Thạch Thất là 18.459,05 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 9.016,17 ha tƣơng đƣơng với 48,8%; đất phi nông nghiệp chiếm 8.473,35ha tƣơng đƣơng với 45,9%; đất chƣa sử dụng chiếm 969,53ha tƣơng đƣơng với 5,25%. Huyện Thạch Thất có ba dạng địa hình: địa hình đồi núi, địa hình đồi gò bán sơn địa và địa hình đồng bằng.6] Huyện Thạch Thất mang đặc điểm chung của khí hậu, thời tiết vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, một năm chia làm bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông rõ rệt. Nhiệt độ trung bình năm là 23,5o; lƣợng mƣa trung bình đạt 1400- 1600 mm/năm, mƣa tập trung từ tháng 5 đến tháng 9 hàng năm; hƣớng gió thịnh là gió Đông Nam và gió Đông Bắc. * Tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên đất, tổng diện tích tự nhiên toàn huyện là 18.459, 05ha chủ yếu là vùng bán sơn địa và đồng bằng, tính chất đất cũng đƣợc phân chia vùng rõ rệt, vùng đồng bằng chủ yếu là đất phù sa không bồi đắp hàng năm chiếm 36, 92% diện tích đất tự nhiên.17] Tuy nhiên đất có độ phì khá cao, địa hình tƣơng đối bằng phẳng phù hợp với việc trồng lúa, hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày.

Vùng bán sơn địa chủ yếu là đất hình thành trên nền đá phong hóa xen lẫn lớp sỏi ong, gồm các loại đất: Đất đỏ 14 z vàng trên đá phiến sét, đất đỏ vàng trên đá trung tính, đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, tầng đất canh tác mỏng nên đƣợc sử dụng trồng luân canh lúa và hoa màu, cây công nghiệp ngắn ngày, những nơi ở đồi cao sử dụng đất trồng cây lâm nghiệp. Tài nguyên nước, ở Thạch Thất khá phong phú, đƣợc chia làm ba loại: Nƣớc mặt, nƣớc ngầm và nƣớc mƣa. Nƣớc mặt chủ yếu đƣợc cung cấp bởi sông Tích, kênh dẫn nƣớc Đồng Mô- Ngải Sơn, Phù Sa, bên cạnh đó còn có các nguồn từ vùng núi Lƣơng Sơn- Hòa Bình nhƣ Suối Linh Kiêu, suối quan, suối Trắng, nguồn nƣớc này ngắn chủ yếu cung cấp nƣớc vào mùa mƣa, đƣợc lƣu trữ trong các ao hồ vừa và nhỏ. Nƣớc ngầm khá dồi dào, độ sâu trung bình các giếng khoan từ 5 m đến 25 m.

Nƣớc mƣa, có lƣợng nƣớc mƣa trung bình 1.628mm trong năm, đây là nguồn nƣớc bổ sung cho các ao hồ, đầm và trong sinh hoạt của nhân dân. Tài nguyên khoáng sản, Thạch Thất có nguồn tài nguyên khoáng sản không nhiều, đặc biệt là các tài nguyên khoáng sản quý hiếm, chủ yếu các khoáng sản làm vật liệu xây dựng nhƣ đá Bazan ở các xã Yên Trung, Yên Bình, Tiến Xuân, ngoài ra còn có đá ong là sản phẩm phong hóa tại chỗ của cuội, dăm và dung nham núi lửa hình thành, nhƣng cũng đang dần cạn kiệt do ngƣời dân khai thác sử dụng vào các công trình dân dụng. Ngoài ra, trên địa bàn huyện có nhiều đƣờng giao thông quan trọng, đƣờng 11A Sơn Tây - Hà Nội chạy qua phía Bắc huyện. Đƣờng 21B từ ngã ba Trò đi Quốc Oai chạy qua huyện lỵ.

Đƣờng 84 từ ngã ba phố huyện nối với đƣờng 21A đi xuyên qua Hòa Lạc, Mó Chén. Phía Tây của huyện là đƣờng 21A, một con đƣờng chiến lƣợc quan trọng nối liền thị xã Sơn Tây với Xuân Mai. Những con đƣờng lớn đó giữ vai trò quan trọng cả về kinh tế và quân sự, cả trong thời chiến cũng nhƣ trong thời bình, trƣớc đây con sông Tích cũng giữ vị trí quan trọng về mặt vận tải đƣờng thủy.