Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học Về Nội Dung Giảng Dạy Pháp Luật Thương Mại Hàng Hóa và Dịch Vụ

Kỷ yếu hội thảo khoa học trình bày nội dung giảng dạy pháp luật về thương mại hàng hoá và thương mại dịch vụ, cập nhật kiến thức mới.

• Tác giả: Nguyễn Thi Dung
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật thương mại
• Đề tài: Kỷ yếu Hội Thảo Khoa Học Về Giảng Dạy Pháp Luật Thương Mại
• Loại tài liệu: kỷ yếu

Mục lục chi tiết

• 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI HÀNG HOÁ VÀ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ
• 1.1. Quan niệm về thương mại, thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ
• 1.1.1. Về khái niệm thương mại
• 1.1.2. Về khái niệm thương mại hàng hoá
• 1.1.3. Về khái niệm thương mại dịch vụ
• 1.1.4. Các hình thức của TMDV
• 1.1.5. Về sự tương đồng và khác biệt giữa TMHH và TMDV
• 1.2. Đặc điểm của thương mại hàng hoá và thương mại dịch vụ
• 1.2.1. Chủ thể
• 1.2.2. Mục đích
• 1.2.3. Hình thức pháp lý
• 1.3. Cơ sở pháp lý của hoạt động thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ
• 2. CÁC GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA
• 2.1. Khái niệm thương mại và phạm vi thương mại hàng hóa theo pháp luật quốc tế
• 2.2. Khái niệm thương mại hàng hóa trong khoa học pháp lý và luật thực định Việt Nam
• 2.3. Khái niệm hàng hóa trong pháp luật thương mại
• 2.4. Xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và sự thích ứng của hệ thống pháp luật

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Hội Thảo Khoa Học

Hội thảo khoa học về giảng dạy pháp luật thương mại đã được tổ chức với mục đích nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực pháp luật thương mại. Tại hội thảo, các chuyên gia, giảng viên và sinh viên đã cùng nhau trao đổi, thảo luận về những vấn đề cốt lõi liên quan đến giảng dạy pháp luật, pháp luật thương mại, và các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Hội thảo cũng đã chỉ ra những thách thức trong việc áp dụng pháp luật thương mại trong thực tiễn và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng giảng dạy. Đặc biệt, các diễn giả đã nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu pháp luật trong việc xây dựng chương trình giảng dạy phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

1.1. Mục đích và ý nghĩa của hội thảo

Mục đích của hội thảo không chỉ là chia sẻ kiến thức mà còn là tạo ra một diễn đàn để các giảng viên và nhà nghiên cứu có thể thảo luận về những vấn đề pháp lý hiện nay trong lĩnh vực thương mại. Hội thảo cũng nhằm mục đích phát triển giáo dục pháp luật thông qua việc cập nhật những kiến thức mới nhất và chia sẻ những kinh nghiệm giảng dạy thành công. Ý nghĩa của hội thảo còn nằm ở việc tạo ra sự kết nối giữa các giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành luật thương mại tại Việt Nam.

II. Nội dung chính của hội thảo

Nội dung của hội thảo tập trung vào các khía cạnh cơ bản của pháp luật thương mại, bao gồm các khái niệm như thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, và sự khác biệt giữa hai loại hình này. Các diễn giả đã trình bày các vấn đề liên quan đến chương trình giảng dạy, cách thức tiếp cận và phương pháp giảng dạy hiệu quả. Đặc biệt, những nội dung này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức lý thuyết mà còn có khả năng áp dụng vào thực tiễn. Hội thảo cũng đã chỉ ra những thách thức trong việc giảng dạy các nội dung này và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.

2.1. Khái niệm thương mại hàng hóa và thương mại dịch vụ

Thương mại hàng hóa và thương mại dịch vụ là hai khái niệm cơ bản trong pháp luật thương mại. Thương mại hàng hóa được hiểu là các hoạt động mua bán hàng hóa, trong khi thương mại dịch vụ liên quan đến việc cung cấp các dịch vụ không hữu hình. Việc phân biệt rõ ràng giữa hai loại hình này là rất quan trọng trong việc xây dựng chương trình giảng dạy, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý liên quan. Các diễn giả đã nhấn mạnh rằng việc giảng dạy cần phải kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn để sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.

III. Đánh giá và ứng dụng thực tiễn

Hội thảo đã nhận được sự quan tâm lớn từ các giảng viên và sinh viên, cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc cải thiện chất lượng giảng dạy pháp luật thương mại. Những ý kiến đóng góp và thảo luận tại hội thảo không chỉ giúp nâng cao nhận thức về ngành luật mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới cho các nhà khoa học. Việc áp dụng các kiến thức và phương pháp giảng dạy mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp sinh viên có được những kỹ năng cần thiết để làm việc trong lĩnh vực thương mại. Điều này cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận giáo dục pháp luật tại Việt Nam.

3.1. Tác động của hội thảo đến giáo dục pháp luật

Hội thảo không chỉ là một diễn đàn để chia sẻ kiến thức mà còn là cơ hội để các giảng viên và nhà nghiên cứu tìm hiểu về những xu hướng mới trong giảng dạy pháp luật thương mại. Từ những thảo luận tại hội thảo, có thể thấy rằng việc cải tiến nội dung giảng dạy và phương pháp học tập là rất cần thiết. Các giảng viên cần phải thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng để đáp ứng nhu cầu của sinh viên và thị trường lao động. Điều này sẽ giúp tạo ra một thế hệ sinh viên có năng lực và tự tin hơn khi bước vào nghề nghiệp.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Khung Lý Luận Và Phương Pháp Giảng Dạy Pháp Luật Về Thương Mại Hàng Hóa Và Dịch Vụ Trong Bối Cảnh Hội Nhập Quốc Tế

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học tổng hợp từ Kỷ yếu Hội thảo Khoa học của Khoa Pháp luật Kinh tế – Trường Đại học Luật Hà Nội tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để tái định hình khung lý luận, cấu trúc môn học và phương pháp giảng dạy Pháp luật Thương mại hàng hóa (TMHH) và Thương mại dịch vụ (TMDV) đáp ứng yêu cầu tương thích với các chuẩn mực thương mại quốc tế?

Về phương pháp luận, nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu chuẩn tắc (normative legal research), kết hợp phương pháp luật học so sánh (comparative law) và phương pháp sư phạm tương tác (interactive pedagogy). Nghiên cứu tiến hành rà soát, đối chiếu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thực định của Việt Nam (tiêu biểu là Luật Thương mại 1997, Bộ luật Dân sự 1995) với các định chế và thông lệ quốc tế như WTO/GATS, Hiệp định Thương mại Việt – Mỹ (BTA), Luật mẫu UNCITRAL và Incoterms 2000.

Kết quả nghiên cứu chỉ rõ khoảng cách lớn giữa phạm vi hẹp của luật thực định Việt Nam thời kỳ đầu đổi mới so với chuẩn mực thương mại quốc tế; đồng thời phân định bản chất pháp lý của các chế định cốt lõi: mua bán hàng hóa, đấu thầu, đấu giá, trung gian thương mại, dịch vụ logistics, giám định và xúc tiến thương mại. Nghiên cứu mang lại hàm ý sâu sắc trong việc định hướng xây dựng khung chương trình đào tạo cử nhân luật hiện đại, đồng thời đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho tiến trình cải cách pháp luật thương mại quốc gia trong lộ trình gia nhập WTO.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng tri thức và bối cảnh lịch sử

Đầu thập niên 2000, Việt Nam bước vào giai đoạn then chốt của tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc thực thi Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam – Hoa Kỳ (BTA 2001), tham gia Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC) và đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải hài hòa hóa hệ thống pháp luật kinh tế nội địa với các nghĩa vụ quốc tế.

Tại thời điểm này, nền tảng luật thực định của Việt Nam – trọng tâm là Luật Thương mại 1997 – bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Khái niệm "thương mại" và "hàng hóa" trong luật thực định được hiểu theo nghĩa rất hẹp, chủ yếu giới hạn ở hoạt động mua bán động sản hữu hình và 13 hành vi thương mại cụ thể, tách rời phần lớn các hoạt động thương mại dịch vụ, sở hữu trí tuệ và thương mại đầu tư.

  - Khái niệm thương mại hẹp                                  - Khái niệm mở rộng (Goods, Services, IP, Investment)
  - Tập trung mua bán hàng hóa hữu hình                       - 12 ngành, 155 phân ngành dịch vụ (GATS)
  - Luật chuyên ngành phân tán                                - Quy tắc thống nhất, thông lệ toàn cầu (Incoterms, CISG)

Khoảng trống lý luận và tính cấp thiết

Khoảng trống nghiên cứu lớn nhất nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa lý luận pháp lý kinh tế thị trường với hệ thống luật thực định đang trong quá trình chuyển đổi. Trong công tác đào tạo học thuật, cấu trúc bài giảng pháp luật thương mại truyền thống mang nặng tính diễn giải cơ học các điều luật hiện hành, thiếu tư duy dự liệu và chưa tích hợp đầy đủ các nguồn luật quốc tế như Công ước Viên 1980 (CISG) hay tập quán quốc tế (Incoterms).

Nghiên cứu mang tính thời sự đặc biệt quan trọng: vừa cung cấp cơ sở lý luận nhằm chuẩn hóa chương trình giảng dạy cử nhân luật có tư duy hội nhập, vừa cung cấp các luận cứ khoa học thực tiễn trực tiếp phục vụ việc sửa đổi toàn diện Luật Thương mại Việt Nam (tiền đề cho Luật Thương mại 2005).

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên mô hình nghiên cứu lý luận pháp lý kết hợp với nghiên cứu ứng dụng phương pháp sư phạm đại học. Cách tiếp cận đa chiều này nhằm bảo đảm vừa xử lý được các vấn đề học thuật chuyên sâu về bản chất giao dịch thương mại, vừa giải quyết bài toán phân bổ thời lượng và tối ưu hóa hiệu quả tiếp thu của người học trong khung đào tạo chuẩn.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

1. Thu thập dữ liệu văn bản (Documentary Data Collection):
   • Nguồn luật quốc gia: Bộ luật Dân sự 1995, Luật Thương mại 1997, Luật Doanh nghiệp 1999, Luật Xây dựng, các nghị định chuyên ngành (NĐ 57/1998/NĐ-CP về xuất nhập khẩu, NĐ 20/1999/NĐ-CP về giám định thương mại, NĐ 88/1999/NĐ-CP về đấu thầu, NĐ 86/CP về bán đấu giá).
   • Nguồn luật và tập quán quốc tế: Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS), Hiệp định GATT, Hiệp định BTA, Luật mẫu Trọng tài Thương mại Quốc tế của UNCITRAL 1985, Công ước Viên 1980 (CISG), Incoterms 2000 và UCP do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành.
2. Kỹ thuật phân tích:
   • Phân tích logic pháp lý và phân loại học (Legal Taxonomy): Phân tích nội hàm và ngoại diên của các khái niệm "thương mại hàng hóa", "thương mại dịch vụ", "trung gian thương mại", "xúc tiến thương mại".
   • Phương pháp phân tích tình huống (Case Analysis): Đánh giá các tranh chấp hợp đồng vận chuyển, giao nhận, vi phạm quảng cáo, khuyến mại để làm rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý.

Tính hợp lệ và độ tin cậy khoa học

Nghiên cứu tập hợp trí tuệ tập thể của đội ngũ chuyên gia đầu ngành từ Tổ bộ môn Luật Thương mại – Khoa Pháp luật Kinh tế (Đại học Luật Hà Nội), Vụ Pháp luật Dân sự – Kinh tế (Bộ Tư pháp) và Học viện Đào tạo các Chức danh Tư pháp. Các luận điểm được phản biện chặt chẽ qua các phiên tham luận học thuật chuyên đề, đảm bảo tính khách quan, cơ sở pháp lý vững chắc và giá trị ứng dụng cao.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã đưa ra các kết luận học thuật đột phá, làm sáng tỏ 5 vấn đề trọng tâm:

1. Sự cần thiết phải mở rộng nội hàm khái niệm TMHH và TMDV

Theo chuẩn mực của WTO và UNCITRAL, thương mại bao gồm 4 trụ cột: Hàng hóa, Dịch vụ, Đầu tư và Sở hữu trí tuệ. Luật Thương mại 1997 đồng nhất "thương mại" với "thương mại hàng hóa hữu hình", tạo ra sự xung đột với xu thế quốc tế. Nghiên cứu khẳng định: Trong khi hàng hóa là sản phẩm vật chất hữu hình có sự tách bạch giữa sản xuất và tiêu dùng, thì dịch vụ là sản phẩm vô hình mà quá trình tạo ra và tiêu dùng diễn ra đồng thời. Do đó, việc xây dựng môn học cần tiếp cận TMHH theo nghĩa rộng (bao gồm cả mua bán doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ) và TMDV theo phân ngành quốc tế nhưng có sự chọn lọc phù hợp với phân công đào tạo.

2. Định danh chính xác bản chất pháp lý của Đấu thầu và Đấu giá hàng hóa

Trái với một số quan điểm xem đấu thầu và đấu giá thuần túy là "dịch vụ thương mại", nghiên cứu khẳng định:

• Đấu thầu thực chất là phương thức mua hàng đặc biệt thông qua mời thầu cạnh tranh để lựa chọn nhà thầu tối ưu về giá và kỹ thuật.
• Đấu giá bản chất là phương thức bán hàng đặc thù nhằm tìm kiếm người mua trả giá cao nhất. Dù có sự tham gia của tổ chức dịch vụ bán đấu giá trung gian, mục tiêu cốt lõi của quan hệ pháp luật này vẫn là xác lập hợp đồng mua bán hàng hóa.

3. Bản chất kép và tính dịch vụ của các hành vi trung gian thương mại

Nghiên cứu giải quyết tranh luận lý luận về 4 hành vi trung gian: Đại diện thương nhân, Môi giới thương mại, Ủy thác mua bán hàng hóa và Đại lý thương mại. Xét từ góc độ người bán, đây là phương thức tiêu thụ hàng hóa; nhưng xét về bản chất quan hệ pháp lý, thương nhân trung gian cung cấp dịch vụ thương mại có thù lao (thực hiện công việc mua hộ, bán hộ, chắp nối giao dịch). Do đó, việc xếp toàn bộ nhóm hành vi này vào học phần Thương mại dịch vụ là hoàn toàn chuẩn xác về mặt khoa học pháp lý.

4. Xử lý mối quan hệ giao thoa giữa Luật Thương mại và Luật chuyên ngành

Nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt động thương mại hàng hóa và dịch vụ không thể điều chỉnh khép kín trong Luật Thương mại. Các lĩnh vực dịch vụ vận tải, giao nhận, bảo hiểm, ngân hàng, chuyển giao công nghệ chịu sự chi phối mạnh mẽ của Bộ luật Hàng hải, Luật Hàng không dân dụng, Luật Doanh nghiệp và Bộ luật Dân sự. Do đó, nguồn luật giảng dạy và áp dụng bắt buộc phải là hệ thống nguồn luật đa tầng.

5. Tính tất yếu của việc tích hợp Tập quán thương mại quốc tế

Nghiên cứu khẳng định sinh viên luật không thể chỉ học luật thực định trong nước. Việc đưa Incoterms 2000 (với 13 điều kiện từ EXW đến DDP), Công ước Viên 1980 (CISG) và các tập quán tín dụng chứng từ (UCP) vào giảng dạy là yêu cầu bắt buộc nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực pháp lý cho các tranh chấp ngoại thương.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý luận pháp lý (Theoretical Contributions)

• Hệ thống hóa phân loại học thương mại: Thiết lập hệ quy chiếu phân loại các quan hệ thương mại dựa trên tính chất đối tượng (hữu hình vs vô hình), chủ thể (thương nhân) và mục đích sinh lợi.
• Phát triển lý luận về hành vi xúc tiến thương mại: Phân định rạch ròi ranh giới giữa Khuyến mại (tác động trực tiếp vào lợi ích vật chất/tinh thần kèm theo giao dịch), Quảng cáo (truyền tải thông điệp gián tiếp) và Trưng bày, giới thiệu hàng hóa (hiện diện vật chất trực tiếp của sản phẩm).

Đổi mới phương pháp luận giảng dạy (Methodological Innovations)

• Chuyển dịch mô hình sư phạm: Chuyển từ phương pháp thuyết giảng thụ động sang kết hợp giữa lý thuyết nền tảng với thực hành giải quyết tình huống (Case-based Learning) và bài tập soạn thảo hợp đồng thương mại (Hợp đồng đại lý, ủy thác, vận chuyển, giao nhận).

Ứng dụng thực tiễn và chính sách (Policy & Practical Applications)

• Cơ sở cho cải cách lập pháp: Các luận điểm phân tích về bất cập của Luật Thương mại 1997 đã trực tiếp đóng góp vào việc soạn thảo Luật Thương mại năm 2005 của Việt Nam, đặc biệt trong việc mở rộng định nghĩa hành vi thương mại và tương thích hóa các quy định xúc tiến, trung gian thương mại với chuẩn mực WTO.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho nhiều nhóm đối tượng:

• Giảng viên và Nhà nghiên cứu Luật học: Khung tham chiếu chuẩn để thiết kế đề cương bài giảng, phân định nội dung giữa các môn học Luật Thương mại, Luật Dân sự, Luật Đầu tư và Luật Thương mại Quốc tế.
• Sinh viên và Học viên chuyên ngành Luật: Nguồn tài liệu chuyên sâu giúp nắm vững bản chất giao dịch thương mại, phương pháp tư duy bản chất quan hệ pháp luật thay vì học thuộc lòng điều luật.
• Luật sư và Chuyên viên pháp lý doanh nghiệp (In-house Counsel): Cẩm nang phân tích rủi ro khi soạn thảo các hợp đồng mua bán, hợp đồng dịch vụ logistics, hợp đồng đại lý, cũng như việc tuân thủ pháp luật khi triển khai các chiến dịch khuyến mại, quảng cáo thương mại.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Nhà lập pháp: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về cơ chế kiểm soát chống bán phá giá trong khuyến mại, quản lý dịch vụ giám định và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động xúc tiến thương mại.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Đó là việc xác lập bản chất pháp lý đa tầng của các hành vi thương mại: khẳng định Đấu thầu/Đấu giá là phương thức mua bán hàng hóa đặc thù, phân định rõ tính chất "dịch vụ" trong các hành vi trung gian thương mại, và chỉ ra tính tất yếu phải mở rộng khái niệm thương mại theo chuẩn mực WTO.

2. Phương pháp nghiên cứu trong báo cáo có điểm gì đặc biệt?

Trả lời: Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp luật học so sánh quốc tế (đối chiếu luật Việt Nam với WTO/UNCITRAL/CISG) với phương pháp sư phạm thực hành (gắn lý luận với kỹ năng soạn thảo hợp đồng và xử lý án lệ thực tế).

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) trong bối cảnh hiện nay không?

Trả lời: Hoàn toàn có thể. Dù Luật Thương mại 1997 đã được thay thế bằng Luật Thương mại 2005 và các luật sửa đổi sau này, những nền tảng lý luận về bản chất hợp đồng thương mại, phân loại trung gian thương mại và cấu trúc dịch vụ logistics vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Mở rộng nghiên cứu sang các lĩnh vực thương mại hiện đại: Thương mại điện tử (E-commerce), Dịch vụ kỹ thuật số xuyên biên giới, Logistics thông minh và Trọng tài thương mại quốc tế trực tuyến (ODR).

5. Ứng dụng thực tế lớn nhất cho doanh nghiệp là gì?

Trả lời: Giúp doanh nghiệp nhận diện chính xác các điều kiện hợp pháp khi ký kết hợp đồng đại diện/đại lý, phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hợp đồng vận tải - giao nhận, và đảm bảo tuân thủ đúng mức giới hạn giá trị khuyến mại/quảng cáo theo quy định.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu khoa học về giảng dạy Pháp luật Thương mại hàng hóa và Thương mại dịch vụ đã giải quyết xuất sắc bài toán dung hòa giữa tính hàn lâm lý luận với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Bằng việc làm rõ bản chất pháp lý của các giao dịch mua bán, trung gian, vận chuyển, giám định và xúc tiến thương mại, nghiên cứu không chỉ đặt nền móng vững chắc cho công tác đào tạo cử nhân luật chất lượng cao mà còn là tài liệu tham khảo giàu giá trị cho công tác hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường tại Việt Nam.

Các cơ sở đào tạo, chuyên gia pháp lý và nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục kế thừa những nền tảng lý luận này để tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý thương mại trong kỷ nguyên số hóa và kinh tế tuần hoàn hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 có nhiệm vụ làm sáng tỏ một số khái niệm cơ bản như: thương mại, TMHH, TMDV, Pháp luật về thương mại hàng hoá và thương mại địch vụ. "Đây là những vấn để có liên quan đến việc: Học phần 2 sẽ được triển khai với những giao dich TMHH và TMV nào và tiếp cận từ những cơ sở pháp lý nào? ‘Nol dung chính cần đưa vào giảng day: (4) Quan niệm về thương mại, TMHH, TMDV( (ong đó bao gdm cả việc chỉ ra nội hàm của các khái niệm này) (đi) Đặc điểm của thương mại hàng hoá và thương mại dịch vụ (trong đó làm ro chủ thể thực hiện các giao dịch TMHH, TMDV; mục dich của chủ thể khi tham gia giao dich và hình thức pháp lý của các giao dich đó) Co sở pháp lý của hoạt động thương mại hàng hoá, thương mại ich vụ: | Phân này chỉ ra nguồn pháp luật được đưa vào giảng day:chi bao gồm Luật | Thương mại hay còn bao gôm những văn bản pháp luật khác nữa) “Trong khuôn khổ hội thảo, bài tham luận được viết không với tinh chất Bài giảng mà chỉ nêu vấn đẻ, để xuất hướng nghiên cứu giảng day để các nhà khoa học, các nhà giáo cùng choý kiến thảo luận | 1+ Quan niệm về thương mại, thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ | ~ Vé khái niệm thương mại Tổ bộ môn Luật Thương mại “Trong tổng thể chương tình, khái niệm Thương mại có thể đã được giới thiệu ở phần Nhập môn Luật thương mại. Thiết nghĩ trong phân này, vẫn nên khẳng định lại vì lý do khái niệm này có ý nghĩa chỉ phối rất lớn tới cách hiểu về Thương mại hàng hoá. và Thươngmại địch vụ.

“rên thế giới, thuật ngữ Thương mại được sử dụng với nhiều ý nghĩa khác nhau. Các thuật ngữ Trade, Business trong Tiếng Anh, commerce trong tiếng Pháp hay Commercim trong tiếng latinh đều có ý nghĩa vừa là mua bán, trao đổi hàng hoá địch vụ vừa có ý nghĩa là hoạt động kinh doanh. Như vậy, Thương mại edn được hiểu với 2ý nghĩa: Theo nghĩa rộng, Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh nhằm mục ‘ich sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thi trường. Theo nghũa hep, Thương mai là "hoạt dong diễn ra trong lĩnh vực phân phối lưu thông, là quá trình mua bán hàng hoá, địch vụ và mục tiê lợi nhuận.

"Xuất phát từ nhiều tiêu thức khác nhau, thương mại được phân c thành nhiều. loại khác nhau: Theo phạm vi hoạt động, thương mại được chia thành Thương mại nội địa (nội thương) và thương mại quốc tế (ngoại thương). Theo mức độ can thiệp của nhà nước vào quá trình thương mại, cổ thương mái tự do và thương mại có sự bảo hộ. “Theo kỹ thut giao dich, có thương mại truyền thống và thương mại điện tử, | ‘Va dic biêtà, theo tinh chất, đặc điểm của sản phẩm trong quá tình tái sản xuất | xii, thương msi được chia thành TMH và TMDY.

Tiếp cận khái niệm này theo nghĩa rộng, trong các hiệp định cia WTO, hiệp định song phương như Hiệp định | thương mại Việt nam - Hoa kỳ, bên cạnh TMHH và TMDV còn bao gồm TM đầu tư và “Thương mại sở hữu trí tuệ. Như vậy có thể hiểu, TMHH và TMDV là hai bộ phận cơ bản cấu thành nên khái niệm thwong mai. ~ Về khái niệm thương mại hàng hoá C6 quan điểm cho rằng, trong nền kinh tế thị trường, khi tất cả các quan hệ kinh. | tế đều được tién tệ hoá, các yếu tố của sản xuất như đất đai, tài nguyên, vốn và tài sản, sức lao động, công nghệ và quản lý, chất xám, các sản phẩm và dịch vụ tạo ra.

Tổ bộ môn Luật Thương mại hàng hoá và trở thành đối tượng mua bán, và như thế ngay cả thương mại trong sở hữu trí tuệ và đầu tư đều có thể quy về TMHH và TMDV. 'Nếu tiếp cận từ góc độ này thì khuôn khổ 45 tiết của HP2 sẽ trở nên rất chật hẹp, hơn nữa, trong tổng thể chương tình đào tạo, chúng ta đã có môn học Luật đầu tư 30 tiết và I học phần tự chọn với nội dung: Pháp luật vẻ sở hữu công nghiệp trong hoạt động thương mại. Chính vì vậy, theo tôi, có thể giới thiệu khái niệm TMHH với ý nghĩa 1â hoạt động kinh doanh mọi loại hàng hoá (theo nghĩa rộng) nhưng có giới han pham, nghiê vũ n yếu của học phần và của môn học là hoạt động kinh doanh hàng hoá cứu chủ theo quy định của Luật Thương mại và các văn bản hướng dẫn thì hành, tức là chỉ iếp cần khái niệm thương mại hàng hoá theo nghĩa hẹp. Ưu điểm của phương án này là người học nắm bất được xu thế của TMHH trong bối cảnh hội nhập, yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật hướng tối sự tương thích với các quy định của WTO và các hiệp định song phương, đồng thời, trong phạm vì môn học LTM Việt nam (chứ không phải ‘Mon học LTMQT), người học xác định được trong tam cần nghiên cứu là quan hệ 'TMHHH giữa các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong nước.

"Xuất phát từ giới hạn nghiên cứu này, các hình thức chủ yếu của thương mại hàng hoá cần đưa vào giảng day trong chương trinh bao gồm: (i) hành vi mua bán hàng hoá (ii) hành vi đấu thấu, đấu giá hàng hoá. Đấu thầu là một hình thức mua hàng thông qua mời thầu nhằm lựa chọn thương nhân dự thấu dép ứng được các điều kiện về giá cả, Kĩ thuật. do bên mời théu đặt ra. Còn đấu giá, mặc dù LTM hiện hành quy định rõ về hành vi “kinh doanh dịch vụ đấu giá”, nhưng theo tôi, đấu giá là một phương thức bán hàng.

Bản chất của đấu thấu, đấu giá không phải là dịch vụ mà là mua bán hàng hoá. = Về khái niệm thương mại địch vụ ay là một vấn để rất phúc tạp, bởi vì không thể tim thấy một định nghĩa chính thức nào về “ địch vụ” trong pháp luật thương mại của các nước và quốc tế. Ngay trong các hiệp định của WTO cũng không định nghĩa thé nào là địch vụ mà chỉ đưa ra 4 phương thức cung cấp dich vụ!. Tuy nhiên dưới góc độ nghiên cứu, có thể hiểu dịch vụ là sự thực hiện những công việc nhất định, đáp ứng nhu cẩu người sử dung và được trả ‘wo sốn: () cứng cấp qua in gớ, ví ly ich vụ bu cính viếnthông(2)iên thụ ngoài btn giới, heo để khánh dnt oe của người cung ep dich xà để mua DV, ví d da hoc) Hien đa thương mạ: tình lập chỉ "hạnh cong để cong cấp DV,(0hiện điện thé herd điện đế tận hước khách bằng để cung Ôn dịch wo.

3 “Tổ bộ môn Luật Thường mại thù lao cho việc thực hiệp những cóng việc đó. Do không có một định nghĩa chính thức vé dich vụ nên có lẽ chỉ nên hiểu khái niệm Thương mại dich vụ ở mức độ tương đối - "Đó chính là sự cũng cấp dịch vụ thông qua các phương bức khác mau để đổi Ay tiền công trả cho sự cưng cấp dich vụ đó. Khác với TMHH, đối tượng mua bán ở đây là bàng hoá võ hình, không lưu giữ được ~ Các hình thức của TMDV: ‘WTO phân loại dich vụ thành 12 ngành: (1) địch vụ kính đoanh, bao gốm các dich vụ nghề nghiệp như pháp lý, kế toán kiểm toán, kiến trúc, tw vấn, cho thuê, quảng cáo, dich vụ kỹ thuật.(2) dich vợ liền lạc, bao gồm các dịch vụ bưu chính viễn thông, nghe nhìn.3) Dich vụ xây đụng (4) địch vụ phân phối, bao gồm dai lý hoa hồng, đại ý mượn đanh; (5,6,7,.12) các dich vụ tài chính, môi trường, siáo dục, vận tá, du ch, giải trí, và các địch vy khác bao gồm tất cả các dịch vụ chưa được liệt kê ở trên, Nghiên cứu việc phân loại này của WTO, có thể thấy các hành vi thương mai dich vụ_ ở đây bao gồm 2 nhóm : (i) các địch ve thương mại hỗ trợ trực tiếp cho hoại 'động sản xuất kinh doanh như Đại lý, quảng cáo, dich vụ kỹ thuật.(i) các dich vụ kính doanh không gắn liền với mua bán hàng hoá như: địch vụ tài chính, du lịch giải tr, địch -w lên lạc, ytế, giáo dục, dich vy xây dụng. Việc giảng day tấ cả các địch vụ trên đương nhiên là cần thiết và phù hợp với xu thế hội nhập, Tuy nhiên, trong khuôn khổ số tiết được phép và phâm công giáng day giữa các bộ môn, Bộ môn Luật Thương mai chỉ tên xác định trọng tâm nghiền cứu là các hành vỉ thương mại dich vụ được quy di trong LTM, các hành vi khác chủ yến sẽ được lựa chon, giới thiệu để sinh viên tự nghiên cứu ® Theo quy di hiện hành của LIME 1997, bao gồm các Dịch vụ: - Đại ý, + môi giới, =u) thác, = đại điện, = quảng cáo và các dịch vụ XTTM khác, hạn và gi hiệu những hàn vụ ào là một vấn để gÖf tạp, Văn đề này sẽ dược dễ cập rong bế ca ca “Thểi 2 Dinh Vinh 4 Tổ bộ môn Luật Thương mại Xu hướng sửa đổi LTM cũng không có ý định đưa vào LTM toàn bộ các giao dịch TMDV theo phân ngành của WTO, vì nhiều giao địch TMDV đã được các VBPL, khác quy định như Luật ngân hàng, Luật kinh doanh bảo hiểm.

và thực tế những dich vụ tài chính này hiện cũng được Bộ môn khác đảm nhiệm giảng dạy. ~ Về sự tương đồng và khác biệt giữa TMHH và TMDV “Thương mại, rước hết là sự mua bán, trao đổi một đối tượng nào đồ giữa hai chủ thể. Sự khác nhau giữa TMHH và TMDVỂ chính là ở đối tượng mua bán: hàng hoá hay là dich vụ. Hiểu theo nghĩa rộng, dich vụ cũng là một loại “hàng hoá”, vì vậy “hàng hoá” trong khái niệm TMHH được hiểu với nghĩa hẹp hon, chỉ là những hàng hoá vật chất.

Còn dich vụ là những hàng hoá võ hình nên đối tượng của TMDV là những hàng hoá võ hình. Không ai có thể nhìn thấy lời nói được truyền qua đường day điện thoại như thế nào, nhưng 2 người ở xa hàng ngàn km vin có thể nói chuyện được với nhau và họ sẵn sàng trả tiền cho việc này. Như vậy, địch vụ đã được mua bán. “Tuy nhiên, nhìn nhận hành vi nào là TMHH, hành vi nào là TMDV thật không ‘don giản.